വായുപുരാണമ്

ഏവമേകാര്ണവേ തസ്മിന്നഷ്ടേ സ്ഥാവര ജങ്ഗമേ। തദാ സ ഭവതി ബ്രഹ്മാ സഹസ്രാക്ഷഃ സഹസ്രപാത് ।। ൩൮.

അങ്ങനെ, ആ ഏകസമുദ്രത്തില്‍ ചലനവും അചലനവുമായ എല്ലാം നശിച്ചപ്പോള്‍, അപ്പോള്‍ അവന്‍ ആയിരം കണ്ണുകളും കാലുകളും ഉള്ള ബ്രഹ്മാവായി മാറുന്നു.

സഹസ്രശീര്ഷാ സുമനാഃ സഹസ്രപാത് സഹസ്രചക്ഷുര്വദനഃ സഹസ്രവാക്। സഹസ്രബാഹുഃ പ്രഥമഃ പ്രജാപതിസ്ത്രീയപഥേ യഃ പുരുഷോ നിരുച്യതേ ।। ൩൮.

ആയിരം തലകളും, ആയിരം കാലുകളും, ആയിരം കണ്ണുകളും, മുഖങ്ങളും, വാക്കുകളും, ആയിരം കൈകളും ഉള്ളവൻ, ഏറ്റവും ആദിയിൽ ജനങ്ങൾക്കു മേലാളനായവൻ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന പുരുഷൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നവൻ, അതിവിശുദ്ധനും ദയാനിധിയുമാണ്.

ആദിത്യവര്ണോ ഭുവനസ്യ ഗോപ്താ ഹ്യപൂര്വ്വ ഏകഃ പ്രഥമസ്തുരാഷാട് । ഹിരണ്യഗര്ഭഃ പുരുഷോ മഹാന് വൈ സംപദ്യതേ വൈ തമസഃ പരസ്താത് ।। ൩൮.

സൂര്യപ്രഭയുള്ളവൻ, ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകൻ, അതുല്യനും ഏകനും, ആദിയും അതിവേഗിയുമാണ്. ഹിരണ്യഗർഭൻ എന്ന മഹാപുരുഷൻ, അന്ധകാരത്തിന് അതീതനായി നിലകൊള്ളുന്നു.

ചതുര്യുഗസഹസ്രാന്തേ സര്വതഃ സലിലപ്ലുതേ। സുഷുപ്സുരപ്രകാശാം സ്വാം രാത്രിം തു കുരുതേ പ്രഭുഃ ।। ൩൮.

നാലു യുഗങ്ങളുടെ ആയിരം ചക്രങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ്, എല്ലാം വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങുമ്പോൾ, വിശ്രമം ആഗ്രഹിച്ച പ്രഭു, പ്രകാശമില്ലാത്ത തന്റെ രാത്രിയെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

ചതുര്വിധാ യദാ ശേതേ പ്രജാഃ സര്വ്വാണ്ഡമണ്ഡിതാഃ। പശ്യന്തേ തം മഹാത്മാനം കാലം സപ്ത മഹര്ഷയഃ ।। ൩൮.

നാലു വിധത്തിലുള്ള ഉറക്കത്തിൽ, സർവ്വഭൂതങ്ങളും ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് വിശ്രമിക്കുമ്പോൾ, ഏഴു മഹർഷിമാർ ആ മഹാത്മാവായ കാലത്തെ കാണുന്നു.

ജനലോകവിവര്ത്തന്തസ്തപസാ ലബ്ധചക്ഷുഷഃ। ഭൃഗ്വാദയോ മഹാത്മാനഃ പൂര്വ്വേ വ്യാഖ്യാതലക്ഷണാഃ ।। ൩൮.

ജനലോകത്തിൽ വസിക്കുന്ന, തപസ്സിലൂടെ ദർശനം നേടിയ, മുമ്പ് വിശദീകരിച്ച ഗുണങ്ങളുള്ള ഭൃഗു മുതലായ മഹാത്മാക്കൾ അങ്ങോട്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നു.

സത്യാദീന് സപ്തലോകാന് വൈ തേ ഹി പശ്യന്തി ചക്ഷുഷാ। ബ്രഹ്മാണം തേ തു പശ്യന്തി മഹാബ്രാഹ്മീഷു രാത്രിഷു ।। ൩൮.

അവർക്ക് അവരുടെ ദർശനത്തിലൂടെ സത്യലോകം തുടങ്ങി ഏഴു ലോകങ്ങളും കാണാൻ കഴിയും; ബ്രഹ്മാവിന്റെ മഹാരാത്രികളിൽ അവർ ബ്രഹ്മാവിനെയും ദർശിക്കുന്നു.

സപ്തര്ഷയഃ പ്രപശ്യന്തി സപ്തകാലം സ്വരാത്രിഷു। കല്പാനാം പരമേഷ്ഠിത്വാത്തസ്മാദാദ്യഃ സ പഠ്യതേ ।। ൩൮.

ഏഴു മഹർഷിമാർ സ്വർഗീയ രാത്രികളിൽ ഏഴു വിധത്തിലുള്ള കാലത്തെ കാണുന്നു; കല്പങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതനായതുകൊണ്ട് അവൻ ആദിയെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

സ യഷ്ടാ സര്വഭൂതാനാം കല്പാദിഷു പുനഃ പുനഃ। ഏവമാവേശയിത്വാ തു സ്വാത്മന്യേവ പ്രജാപതിഃ ।। ൩൮.

പ്രതിവർഷം കല്പത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ സർവ്വഭൂതങ്ങൾക്കായി യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവൻ, എല്ലാം തന്റെ അകത്തേക്ക് ഉൾക്കൊണ്ടു, പ്രജാപതി സ്വയം നിലകൊള്ളുന്നു.

അഥാത്മനി മഹാതേജാഃ സര്വമാദായ സര്വകൃത്। തതസ്തേ വസതേ രാത്രിം തമസ്യേകാര്ണവേ ജലേ ।। ൩൮.

പിന്നീട്, മഹാതേജസ്സുള്ളവൻ, സർവ്വസൃഷ്ടിക്കാരനായവൻ, എല്ലാം തന്റെ അകത്തേക്ക് ആകർഷിച്ച്, ആന്ധക്യവും ഏകസമുദ്രവും നിറഞ്ഞ വെള്ളത്തിൽ രാത്രിയിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു.

തതോ രാത്രിക്ഷയേ പ്രാപ്തേ പ്രതിബുദ്ധഃ പ്രജാപതിഃ। മനഃ സിസൃക്ഷയാ യുക്തം സര്ഗായ നിദധേ പുനഃ ।। ൩൮.

അപ്പോൾ, രാത്രി അവസാനിച്ചപ്പോൾ, പ്രജാപതി ഉണരുന്നു; സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ മനസ്സിനെ വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കാനായി സമർപ്പിക്കുന്നു.

ഏവം സലോകേ നിര്വൃത്തേ ഉപശാന്തേ പ്രജാപതൌ। ബ്രഹ്മനൈമിത്തികേ തസ്മിന് കല്പിതേ വൈ പ്രസംയമേ ।। ൩൮.

ഇങ്ങനെ ലോകം ഇല്ലാതായി, പ്രജാപതി വിശ്രമത്തിൽ ആയപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ കാരണമായ ആ ലയത്തിൽ, ആ സമാധാനത്തിൽ,

ദേഹൈര്വിയോഗഃ സത്വാനാം തസ്മിന് വൈ കൃത്സ്നശഃ സ്മൃതഃ। തതോ ദഗ്ധേഷു ഭൂതേഷു സര്വ്വേഷ്വാദിത്യരശ്മിഭിഃ। ദേവര്ഷിമനുവര്യ്യേഷു തസ്മിന് സങ്കലനേ തദാ ।। ൩൮.

ആ ലയത്തിൽ, സകല ജീവികളും ശരീരങ്ങളിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും വേർപെടുന്നു എന്നു പറയുന്നു; അപ്പോൾ സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾകൊണ്ട് എല്ലാം ദഹിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, ദേവന്മാർക്കും, ഋഷികൾക്കും, മനുഷ്യർക്കും ആ സംഗമത്തിൽ,

ഗന്ധര്വാദീനി സത്വാനി പിശാചാന്താനി സര്വ്വശഃ। കല്പാദാവപ്രതപ്താനി ജനമേവാശ്രയന്തി വൈ ।। ൩൮.

ഗന്ധർവന്മാരിൽ നിന്ന് പിശാചുകൾ വരെ എല്ലാ ജീവികളും, കല്പത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ദു:ഖം അനുഭവിക്കാതെ, മനുഷ്യരിൽ ജനനം സ്വീകരിക്കുന്നു.

തിര്യഗ്യോനീനി സത്വാനി നാരകേയാനി യാന്യപി। തദാ താന്യപി ദഗ്ധാനി ധുതപാപാനി സര്വ്വശഃ। ജനേ താന്യുപപദ്യന്തേ യാവത്സംപ്ലവതേ ജഗത് ।। ൩൮.

മൃഗയോനികളിൽ ജനിച്ചവരും നരകത്തിൽ പോകേണ്ടവരും, അപ്പോൾ എല്ലാം പാപങ്ങൾ ദഹിച്ചവരായി, മനുഷ്യരിൽ ജനിക്കുന്നു, ലോകം നിലനിൽക്കുന്നവരെക്കുറിച്ച്.

വ്യുഷ്ടായാന്തു രജന്യാം തു ബ്രഹ്മണേഽവ്യക്തയോനയേ। ജായന്തേ ഹി പുനസ്താനി സര്വ്വഭൂതാനി കൃത്സ്നശഃ ।। ൩൮.

രാത്രി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അവ്യക്തമായ ഉത്ഭവമുള്ള ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന്, എല്ലാ ജീവികളും വീണ്ടും പൂർണ്ണമായി ജനിക്കുന്നു.

ഋഷയോ മനവോ ദേവാഃ പ്രജാഃ സര്വ്വശ്ചതുര്വിധാഃ। തേഷാമപീഹ സിദ്ധാനാം നിധനോത്പത്തിരുച്യതേ ।। ൩൮.

ഋഷിമാർ, മനുമാർ, ദേവന്മാർ, നാലു വർണ്ണങ്ങളിലുള്ള സർവ്വജനങ്ങൾ—അവരിൽ പോലും, സിദ്ധന്മാർക്ക് പോലും, ഇവിടെ ജനനവും മരണമുമുണ്ട് എന്ന് പറയുന്നു.

യഥാ സൂര്യസ്യ ലോകേഽസ്മിന്നുദയാസ്തമനം സ്മൃതമ്। തഥാ ജന്മനിരോധശ്ച ഭൂതാനാമിഹ ദൃശ്യതേ ।। ൩൮.

ഈ ലോകത്ത് സൂര്യന്റെ ഉദയവും അസ്തമയവും എങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ, ജീവികളുടെ ജനനവും നാശവും ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു.

ആഭൂതസംപ്ലവാത്തസ്മാദ്ഭവഃ സംസാര ഉച്യതേ । യഥാ സര്വ്വാണി ഭൂതാനി ജായന്തേ ഹി വര്ഷാസ്വിഹ ।। ൩൮.

സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ ലയത്താൽ ഇതിനെ ഭവചക്രം എന്നു വിളിക്കുന്നു; മഴക്കാലത്ത് എങ്ങനെ എല്ലാ ജീവികളും ഇവിടെ ജനിക്കുന്നു അതുപോലെയാണ്.

സ്ഥാവരാദീനി സത്ത്വാനി കല്പേ കല്പേ തഥാ പ്രജാഃ। യഥാര്ത്താവൃതുലിങ്ഗാനി നാനാരൂപാണി പര്യ്യയേ ।। ൩൮.

സ്ഥാവരാദികളായ ജീവികൾ, ഓരോ കാലചക്രത്തിലും, കാലത്തിന്റെ ചക്രത്തിലെ അടയാളങ്ങൾ പോലെ, പലവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഓരോ പര്യായത്തിലും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.

ദൃശ്യന്തേ താനി താന്യേവ തഥാ ബ്രഹ്മാത്തരാത്രിഷു । പ്രത്യാഹാരേ ച സര്ഗേ ച ഗതിമന്തി ധ്രുവാണി ച ।। ൩൮.

അവയെ തന്നെ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ രാത്രികളിലും, ലയത്തിന്റെയും സൃഷ്ടിയുടെയും സമയത്തും, ചലനവും സ്ഥിരതയും ഉള്ളവയായി വീണ്ടും വീണ്ടും കാണാം.

നിഷ്ക്രമന്തേ വിശന്തേ ച പ്രജാകാരം പ്രജാപതിമ്। ബ്രഹ്മാണം സര്വഭൂതാനി മഹായോഗം മഹേശ്വരമ് ।। ൩൮.

എല്ലാ ജീവികളും സൃഷ്ടിയുടെ അധിപനായ പ്രജാപതിയായ ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വരുകയും അവനിലേക്കു തിരിച്ചു ചേർക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അവൻ മഹായോഗിയും മഹേശ്വരനുമാണ്.

സംസ്രഷ്ടാ സര്വഭൂതാനാം കല്പാദിഷു പുനഃ പുനഃ। വ്യക്താ വ്യക്തോ മഹാദേവസ്തസ്യ സര്വമിദം ജഗത് ।। ൩൮.

അവൻ എല്ലാ ജീവികളുടെയും സൃഷ്ടാവാണ്; ഓരോ കല്പത്തിന്റെ ആരംഭത്തിലും വീണ്ടും വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കുന്നു. പ്രകടമായതും അപ്രകടമായതുമായ മഹാദേവൻ, ഈ ലോകം മുഴുവൻ അവന്റേതാണ്.

യേനൈവ സൃഷ്ടാഃ പ്രഥമം പ്രയാതാ ആപോ ഹി മാര്ഗേണ മഹീതലേഽസ്മിന്। പൂര്വപ്രയാതേന തഥാ ഹ്യപോഽന്യാസ്തേനൈവ തേനൈവ തു സംവ്രജന്തി ।। ൩൮.

ആദ്യം ആരാൽ വെള്ളം സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു ഈ ഭൂമിയിൽ ഒരു വഴി കൊണ്ടു എത്തിക്കപ്പെട്ടുവോ, അതേ വഴിയിലാണ് മറ്റുവെള്ളങ്ങൾക്കും മുമ്പത്തെ പോലെ തന്നെ സഞ്ചരിക്കുന്നത്.

യഥാ ശൂഭേന ത്വശുഭേന ചൈവ തത്രൈവ തത്രൈവ വിവര്ത്തമാനാഃ। മര്ത്യാസ്തു ദേഹാന്തരഭാവിതത്ത്വാദ്രവേര്വശാദൂര്ദ്ധ്വമധശ്ചരന്തി ।। ൩൮.

പുണ്യത്താൽ അല്ലെങ്കിൽ പാപത്താൽ, മനുഷ്യർ അവരുടെ അടുത്ത ശരീരത്തിന്റെ സ്വഭാവം അനുസരിച്ച്, തങ്ങളുടെ പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലമായി മുകളിലേക്കോ താഴോട്ടോ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

യേ ചാപി ദേവാ മനവഃ പ്രജേശാ അന്യേഽപി യേ സ്വര്ഗഗതാശ്ച സിദ്ധാഃ। സദ്ഭാവിതാഖ്യാതിവശാച്ച ധര്മ്മ്യാഃ പുനര്നിസര്ഗേണ ഭവന്തി സത്ത്വാഃ ।। ൩൮.

ദേവന്മാർ, മനുക്കൾ, സൃഷ്ടിയുടെ അധിപന്മാർ, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തിച്ചേർന്നവർ, സിദ്ധന്മാർ എന്നിവരും, സത്കർമ്മങ്ങളുടെയും ജ്ഞാനത്തിന്റെയും ഫലമായി, പുതിയ സൃഷ്ടിയിൽ ജീവികൾ വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു.

അത ഊര്ദ്ധ്വം പ്രവക്ഷ്യാമി കാലമാഭൂതസംപ്ലവമ്। മന്വന്തരാണി യാനി സ്യുര്വ്യാഖ്യാതാനി മയാ ദ്വിജാഃ। സഹ പ്രജ്ഞാനിസര്ഗേണ സഹ ദേവൈശ്ചതുര്ദ്ദശ ।। ൩൮.

ഇനി ഞാൻ ജീവികളുടെ ലയസമയത്തേക്കുള്ള കാലം വിശദീകരിക്കാം; ഞാൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞ മന്വന്തരങ്ങളും, ജ്ഞാനികളുടെ സൃഷ്ടിയും, പതിനാലു ദേവന്മാരുമൊപ്പമുള്ളവയും.

സ യുഗാഖ്യാ സഹസ്രം തു സര്വാണ്യേവാന്തരാണി വൈ । അസ്യാഃ സഹസ്രേ ദ്വേ പൂര്ണേ നിഃശേഷഃ കല്പ ഉച്യതേ ।। ൩൮.

ആയിരം യുഗങ്ങൾക്കും ഇടവേളകൾക്കും കൂടി, രണ്ട് ആയിരം പൂർത്തിയായാൽ അതിനെ ഒരു പൂർണ്ണ കല്പം എന്നു പറയുന്നു.

ഏതദ്ബ്രാഹ്മമഹോ ജ്ഞേയം തസ്യ സംഖ്യാം നിബോധത। നിമേഷസ്തുല്യ മാത്രാ ഹി കൃതോ ലഘ്വക്ഷരേണ തു ।। ൩൮.

ഇത് ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു ദിവസം എന്നറിയണം; അതിന്റെ കണക്കു പറയാം: മനുഷ്യന്റെ കണ്ണ് മടക്കുന്നതിന്റെ ദൈർഘ്യമാണ് ഒരു നിമിഷം.