ദക്ഷപുത്രാശ്ച ഹര്യശ്വാ വിവര്ദ്ധയിഷവഃ പ്രജാഃ। സമാഗതാ മഹാവീര്യാ നാരദസ്താനുവാച ഹ ।। ൪.
ദക്ഷന്റെ മക്കളായ ഹര്യശ്വന്മാര് പ്രജകള് വര്ദ്ധിപ്പിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ, മഹാശക്തിയോടെ ഒന്നിച്ചു ചേരുമ്പോള് നാരദന് അവരോട് സംസാരിച്ചു.
ബാലിശാ ബല യൂയം വൈ ന പ്രജാനീഥ ഭൂതലമ്। അന്തമൂര്ദ്ധ്വമധശ്ചൈവ കഥം സ്രക്ഷ്യഥ വൈ പ്രജാഃ ।। ൪.
നിങ്ങള് എല്ലാവരും ബാലരും പരിചയമില്ലാത്തവരുമാണ്; ഭൂമിയുടെ താഴെ, മുകളില്, നടുവില് എന്താണ് എന്ന് അറിയുന്നില്ലെങ്കില് നിങ്ങള് എങ്ങനെ പ്രജകള് സൃഷ്ടിക്കും?
കിം പ്രമാണന്തു മേദിന്യാഃ സ്രഷ്ടവ്യാനി തഥൈവ ച। അവിജ്ഞായേഹ സ്രഷ്ടവ്യമന്യഥാ കിം നു സ്രക്ഷ്യഥ। അല്പം വാപി ബഹുര്വാപി തത്ര ദോഷസ്തു ദൃശ്യതേ ।। ൪.
ഭൂമിയുടെ അളവ് എന്താണ്? എന്താണ് സൃഷ്ടിക്കേണ്ടത്? ഇതറിയാതെ നിങ്ങള് എങ്ങനെ സൃഷ്ടിക്കും? കുറച്ചോ കൂടുതലോ സൃഷ്ടിച്ചാലും അതില് തെറ്റുണ്ടാകും.
തേ തു തദ്വചനം ശ്രുത്വാ പ്രയാതാഃ സര്വതോദിശമ്। വായുന്തു സമനുപ്രാപ്യ ഗതാസ്തേ വൈ പരാഭവമ് ।। ൪.
അവ വാക്കുകള് കേട്ട ശേഷം, അവര് എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും പുറപ്പെട്ടു; വായുവിന്റെ വഴി എത്തി, അവര് നാശം നേരിട്ടു.
അദ്യാപി ന നിവര്ത്തന്തേ ഭ്രമന്തോ വായുമിശ്രിതാഃ । ഏവം വായുപഥം പ്രാപ്യ ഭ്രമന്തേ തേ മഹര്ഷയഃ ।। ൪.
ഇന്നും അവര് തിരിച്ചുവരുന്നില്ല; വായുവിനോടൊപ്പം അലയുന്നു; അങ്ങനെ വായുവിന്റെ വഴി പ്രവേശിച്ച മഹർഷിമാര് അലയുന്നു.
സ്വേഷു പുത്രേഷു നഷ്ടേഷു ദക്ഷഃ പ്രാചേതസഃ പുനഃ। വൈരിമ്യാമേവ പുത്രാണാം സഹസ്രമസൃജത് പ്രഭുഃ ।। ൪.
പുത്രന്മാര് നശിച്ചപ്പോള് പ്രചേതസിന്റെ മകനായ ദക്ഷന് വീണ്ടും വൈരിണിയില് നിന്ന് ആയിരം പുത്രന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു.
പ്രജാ വിവര്ദ്ധയിഷവഃ ശബലാശ്വാഃ പുനസ്തു തേ। പൂര്വമുക്തം വചസ്തത്ര ശ്രാവിതാ നാരദേന ഹ ।। ൪.
പ്രജകള് വര്ദ്ധിപ്പിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ, ശബലാശ്വന്മാര് വീണ്ടും നാരദന് മുമ്പ് പറഞ്ഞ വാക്കുകള് കേട്ടു.
തച്ഛ്രത്വാ വചനം സര്വേ കുമാരാസ്തേ മഹൌജസഃ। അന്യോഽന്യമൂചുസ്തേ സര്വേ സമ്യഗാഹ മഹാനൃഷിഃ। ഭ്രാതൄണാം പദവീ ചൈവ ഗന്തവ്യാ നാത്ര സംശയഃ ।। ൪.
അവ വാക്കുകള് കേട്ട ശേഷം, ആ മഹാബലശാലികള് തമ്മില് പറഞ്ഞു: മഹർഷി പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്; സഹോദരന്മാരുടെ വഴിയാണ് നമുക്കും പോകേണ്ടത്, ഇതില് സംശയമില്ല.
ജ്ഞാത്വാ പ്രമാണം പൃത്വ്യാശ്ച സുഖം സ്രക്ഷ്യാമഹേ പ്രജാഃ। തേഽപി തേനൈവ മാര്ഗേണ പ്രയാതാഃ സര്വതോദിശമ്। അദ്യാപി ന നിവര്ത്തന്തേ സമുദ്രേഭ്യ ഇവാപഗാഃ ।। ൪.
ഭൂമിയുടെ അളവ് അറിയുമ്പോള് സന്തോഷത്തോടെ പ്രജകള് സൃഷ്ടിക്കാം; അവരും അതേ വഴിയില് എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും പോയി, ഇന്നും തിരികെ വരുന്നില്ല, നദികള് സമുദ്രത്തിലേക്കു പോകുന്നതുപോലെ.
തതഃ പ്രഭൃതി വൈ ഭ്രാതാ ഭ്രാതുരന്വേഷണേ രതഃ। പ്രയാതോ നശ്യതി തഥാ തന്ന കാര്യം വിജാനതാ ।। ൪.
അന്നുമുതല് സഹോദരനെ അന്വേഷിച്ച് പുറപ്പെട്ടവന് അങ്ങനെ തന്നെ നശിക്കുന്നു; ഇത് അറിയുന്നവന് അങ്ങനെ ചെയ്യരുത്.
നഷ്ടേഷു ശബലാശ്വേഷു ദക്ഷഃ ക്രുദ്ധോഽഭവദ്വിഭുഃ। നാരദം നാശമേഹീതി ഗര്ഭവാസം വസേതി ച ।। ൪.
ശബലാശ്വന്മാര് നശിച്ചപ്പോള് ദക്ഷന് കോപത്തോടെ നാരദനെ ശപിച്ചു: നീ നശിക്കണം, ഗര്ഭത്തില് താമസിക്കണം.
തഥാ തേഷ്വപി നഷ്ടേഷു മഹാത്മസു പുരാ കില। ഷഷ്ടികന്യാഽസൃജദ്ദക്ഷോ വൈരിണ്യാമേവ വിശ്രുതാഃ ।। ൪.
അങ്ങനെ ആ മഹാത്മാക്കളും നശിച്ചപ്പോള് ദക്ഷന് വൈരിണിയില് നിന്ന് അറുപത് പ്രശസ്തയായ പുത്രിമാരെ സൃഷ്ടിച്ചു.
താസ്തദാ പ്രതിജഗ്രാഹ പത്ന്യര്ഥേ കശ്യപഃ പ്രഭുഃ। ധര്മഃ സോമസ്തു ഭഗവാംസ്തഥൈവാന്യേ മഹര്ഷയഃ ।। ൪.
അപ്പോള് ഭാര്യയുടെ കാരണത്താല് കശ്യപന് മഹാത്മാവ് അവരെ സ്വീകരിച്ചു. അതുപോലെ തന്നെ ധര്മനും സോമനും മറ്റു മഹര്ഷിമാരും അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്തു.
ഇമാ വിസൃഷ്ടിം ദക്ഷസ്യ കൃത്സ്നാം യോ വേദ തത്ത്വതഃ। ആയുഷ്മാന് കീര്ത്തിമാന് ധന്യഃ പ്രജാനാംശ്ച ഭവത്യുത ।। ൪.
ഡക്ഷന്റെ ഈ സൃഷ്ടിയെ യഥാര്ഥത്തില് അറിയുന്നവന് ദീര്ഘായുസ്സും, പ്രശസ്തിയും, ഭാഗ്യവും, സന്തതിയും ലഭിക്കും.
ദേവാനാം ദാനവാനാഞ്ച ദൈത്യാനാഞ്ചൈവ സര്വശഃ। ഉത്പത്തിം വിസ്തരേണേഹ ബ്രൂഹി വൈവസ്വതേഽന്തരേ ।। ൫.
വൈവസ്വത മനുവിന്റെ കാലത്ത് ദേവന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും ദൈത്യന്മാരുടെയും ജനനം വിശദമായി പറയൂ.
ധര്മസ്യ താവദ്വക്ഷ്യാമി നിസര്ഗം തം നിബോധത। അരുന്ധതീ വസുര്യാമീ ലമ്ബാ ഭാനുര്മരുത്വതീ ।। ൫.
ആദ്യം ധര്മന്റെ സ്വഭാവിക ജനനം ഞാന് പറയാം; കേള്ക്കൂ: അരുന്ധതി, വസു, യാമി, ലംബ, ഭൂനു, മരുത്വതി—
സങ്കല്പാ ച മുഹൂര്താ ച സാധ്യാ വിശ്വാ തഥൈവ ച। ധര്മപത്ന്യോ ദശത്വേതാ ദക്ഷഃ പ്രാചേതസോ ദദൌ ।। ൫.
സങ്കല്പ, മുഹൂര്ത്ത, സാദ്ധ്യ, വിശ്വ—ഇവയും ചേര്ന്ന് ഈ പത്ത് പുത്രിമാരെ പ്രചേതസിന്റെ മകനായ ഡക്ഷന് ധര്മന് എന്ന ഭര്ത്താവിന് നല്കി.
സാധ്യാ പുത്രാംസ്തു ധര്മസ്യ സാധ്യാന് ദ്വാദശ ജജ്ഞിരേ। സാധ്യാ നാമ മഹാഭാഗാശ്ഛന്ദജാ യജ്ഞഭാഗിനഃ। ദേവേഭ്യസ്താന് പരാന് ദേവാന് ദേവജ്ഞാഃ പരിചക്ഷിരേ ।। ൫.
സാദ്ധ്യയില് നിന്ന് ധര്മന് ജനിച്ച പന്ത്രണ്ടു സാദ്ധ്യന്മാര് മഹാഭാഗ്യശാലികളും യജ്ഞങ്ങളില് പങ്കാളികളുമാണ്. ദേവതകളെ അറിയുന്നവര് അവരെ ദേവന്മാരില് ഉന്നതരായി പറയുന്നു.
ബ്രഹ്മണോ വൈ മുഖാത് സൃഷ്ടാ ജയാ ദേവാഃ പ്രജേപ്സയാ। സര്വേ മന്ത്രശരീരാസ്തേ സ്മൃതാ മന്വന്തരേഷ്വിഹ ।। ൫.
ബ്രഹ്മാവിന്റെ വായില് നിന്ന് സന്താനാഗ്രഹത്തോടെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ജയദേവന്മാര് എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും മന്ത്രരൂപികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ദര്ശശ്ച പൌര്ണമാസശ്ച ബൃഹദ്യച്ച രഥന്തരമ് । ചിത്തിശ്ചൈവ വിചിത്തിശ്ച ആകൂതിഃ കൂതിരേവ ച ।। ൫.
ദര്ശ, പൗര്ണമാസ, ബൃഹദ്യ, രഥാന്തര, ചിത്തി, വിചിത്തി, ആകൂതി, കൂതി—
വിജ്ഞാതാ ചൈവ വിജ്ഞാതോ മനോ യജ്ഞശ്ച തേ സ്മൃതാഃ । നാമാന്യേതാനി തേഷാം വൈ ജയാനാം പ്രഥിതാനി ച ।। ൫.
വിജ്ഞാത, വിജ്ഞാതാവ്, മനസ്, യജ്ഞ—ഇവയാണ് ജയന്മാരുടെ പ്രസിദ്ധമായ പേരുകള്.
ബ്രഹ്മശാപേന തേ ജാതാഃ പുനഃ സ്വായമ്ഭുവേ ജിതാഃ। സ്വാരോചിഷേ വൈ തുഷിതാഃ സത്യാശ്ചൈവോത്തമേ പുനഃ ।। ൫.
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശാപം മൂലം അവര് വീണ്ടും സ്വായംഭുവ മന്വന്തരത്തില് ജനിച്ചു, അവിടെ ജയന്മാരെ ജയിച്ചു. സ്വാരോചിഷ മന്വന്തരത്തില് അവര് തുഷിതന്മാരായി, ഉത്തമ മന്വന്തരത്തില് സത്യന്മാരായി അറിയപ്പെട്ടു.
താമസേ ഹരയോ നാമ വൈകുണ്ഠാ രൈവതാന്തരേ। സാധ്യാശ്ച ചാക്ഷുഷേ നാമ്നാ ഛന്ദജാ ജജ്ഞിരേ സുരാഃ ।। ൫.
താമസ മന്വന്തരത്തില് അവര് ഹരികള് എന്നായിരുന്നു; റൈവത മന്വന്തരത്തില് വൈകുണ്ഠന്മാര്; ചാക്ഷുഷ മന്വന്തരത്തില് ചന്ദസ്സില് നിന്നുള്ള സാദ്ധ്യന്മാര് ദേവന്മാരായി ജനിച്ചു.
ധര്മപുത്രാ മഹാഭാഗാഃ സാധ്യാ യേ ദ്വാദശാമരാഃ। പൂര്വം സ്മ അനുസൂയന്തേ ചാക്ഷുഷസ്യാന്തരേ മനോഃ ।। ൫.
ധര്മന്റെ പുത്രന്മാരായ മഹാഭാഗ്യശാലികളും അമരന്മാരുമായ പന്ത്രണ്ടു സാദ്ധ്യന്മാര് മുമ്പ് ചാക്ഷുഷ മനുവിന്റെ കാലത്ത് അനുഗമിക്കപ്പെട്ടു.
സ്വാരോചിഷേഽന്തരേഽതീതാ ദേവാ യേ വൈ മഹൌജസഃ। തുഷിതാ നാമ തേഽന്യോന്യമൂചുര്വൈ ചാക്ഷുഷേഽന്തരേ ।। ൫.
സ്വാരോചിഷ മന്വന്തരത്തില് മുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്ന മഹാശക്തിയുള്ള തുഷിതദേവന്മാര് ചാക്ഷുഷ മന്വന്തരത്തില് തമ്മില് സംസാരിച്ചു.
കിഞ്ചിച്ഛിഷ്ടേ തദാ തസ്മിന് ദേവാ വൈ തുഷിതാഽഭ്രുവന്। ഇതരേതരം മഹാഭാഗാന് വയം സാധ്യാന് പ്രവിശ്യ വൈ। മന്വന്തരേ ഭവിഷ്യാമസ്തന്നഃ ശ്രേയോ ഭവിഷ്യതി ।। ൫.
അപ്പോള് അവിടെ കുറച്ച് മാത്രം ശേഷിക്കുമ്പോള് തുഷിതദേവന്മാര് പറഞ്ഞു: 'നാം മഹാഭാഗ്യശാലികള് സാദ്ധ്യന്മാരില് പ്രവേശിക്കാം; വരാനിരിക്കുന്ന മന്വന്തരത്തില് നാം അവരാകും, അതുകൊണ്ടു നമുക്ക് കൂടുതല് ഭാവുക്യം ലഭിക്കും.'
ഏവമുക്ത്വാതു തേ സര്വേ ചാക്ഷുഷസ്യാന്തരേ മനോഃ। തസ്മാദ്ദ്വാദശസമ്ഭൂതാന് ധര്മാന് സ്വായമ്ഭുവാത് പുനഃ ।। ൫.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവര് എല്ലാവരും ചാക്ഷുഷ മനുവിന്റെ കാലത്ത് വീണ്ടും സ്വായംഭുവന്റെ പന്ത്രണ്ടു ധര്മന്മാരില് നിന്ന് ജനിച്ചു.
നരനാരായണൌ തത്ര ജജ്ഞാതേ പുനരേവ ഹി। വിപശ്ചിദിന്ദ്രോ യശ്ചാസീത്തഥാ സത്യോ ഹരിശ്ച തൌ। സ്വാരോചിഷേഽന്തരേ പൂര്വമാസ്താന്തൌ തുഷിതൌ സുരൌ ।। ൫.
അവിടെ നരനും നാരായണനും വീണ്ടും ജനിച്ചു; വിപശ്ചിത്, ഇന്ദ്രന്, സത്യന്, ഹരി—ഈ രണ്ടുപേരും മുമ്പ് തുഷിതദേവന്മാരായിരുന്നു, സ്വാരോചിഷ മന്വന്തരത്തില് അവര് വാസം ചെയ്തു.
തുഷിതാനാന്തു സാധ്യത്വേ നാമാന്യേതാനി വക്ഷ്യതേ। മനോഽനുമന്താ പ്രാണശ്ച നരോ യാനശ്ച വീര്യവാന് ।। ൫.
തുഷിതന്മാര് സാദ്ധ്യന്മാരായി മാറിയതിന്റെ പേരുകള് ഇതാണ്: മനസ്, അനുമന്താവ്, പ്രാണന്, നരന്, വീര്യശാലിയായ യാനന്.
ചിത്തിര്ഹയോ നയശ്ചൈവ ഹംസോ നാരായണസ്തഥാ। പ്രഭവോഽഥ വിഭുശ്ചൈവ സാധ്യാ ദ്വാദശ ജജ്ഞിരേ ।। ൫.
ചിത്തി, ഹയ, നയ, ഹംസ, നാരായണന്, പ്രഭവന്, വിഭു—ഇങ്ങനെ പന്ത്രണ്ടു സാദ്ധ്യന്മാര് ജനിച്ചു.