ഉത്പദ്യമാനാസ്ത്രേതായാം ക്ഷീയമാണേ കലൌ പുനഃ। അനുയാന്തി യുഗാഖ്യാം തു യാവന്മന്വന്തരക്ഷയഃ ।। ൩൭.
ത്രേതായുഗത്തിൽ ജനിച്ചവരും, കലിയുഗം ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ വീണ്ടും ജനിച്ചവരും, യുഗങ്ങളുടെ ക്രമം അനുസരിച്ച് മാന്വന്തരക്ഷയം വരെയും തുടരുന്നു.
ജാമദഗ്ന്യേന രാമേണ ക്ഷത്രേ നിരവശേഷിതേ। കൃതേ വംശകുലാഃ സര്വാഃ ക്ഷത്രിയൈര്വസുധാധിപൈഃ। ദ്വിവംശകരണാശ്ചൈവ കീര്ത്തയിഷ്യേ നിബോധത ।। ൩൭.
ജാമദഗ്നിയുടെ മകനായ രാമൻ ക്ഷത്രിയവർ മുഴുവനും നശിപ്പിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാ വംശങ്ങളും കുടുംബങ്ങളും ക്ഷത്രിയരാജാക്കന്മാർ വീണ്ടും സ്ഥാപിച്ചു; രണ്ട് വംശങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
ഐലസ്യേക്ഷ്വാകുനന്ദസ്യ പ്രകൃതിഃ പരിവര്ത്തതേ। രാജാനഃ ശ്രേണിബദ്ധാസ്തു തഥാന്യേ ക്ഷത്രിയാ നൃപാഃ ।। ൩൭.
ഐല, ഇക്ഷ്വാകു, നന്ദ എന്നീ വംശങ്ങളുടെ സ്വഭാവം മാറിമാറി വരുന്നു; രാജാക്കന്മാർ ശ്രേണിയായി ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, മറ്റു ക്ഷത്രിയരാജാക്കന്മാരും അതുപോലെ.
ഐലവംശസ്യ യേ ഖ്യാതാസ്തഥൈവൈക്ഷ്വാകവാ നൃപാഃ । തേഷാമേകശതം പൂര്ണം കുലാനാമഭിഷേകിനാമ് ।। ൩൭.
ഐലവംശത്തിൽ പ്രശസ്തരായവരും, ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിലെ രാജാക്കന്മാരും, അവരുടെ ഇടയിൽ നൂറ്റൊന്ന് കുടുംബങ്ങൾ അഭിഷേകിതരായി നിലകൊള്ളുന്നു.
താവദേവ തു ഭോജാനാം വിസ്താരോ ദ്വിഗുണഃ സ്മൃതഃ । ഭജതേ ത്രിംശകം ക്ഷത്രം ചതുര്ധാ തദ്യഥാദിശമ് ।। ൩൭.
ഭോജന്മാരുടെ വിസ്താരം ഇരട്ടിയാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ക്ഷത്രിയവർ നാലായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ.
തേഷ്വതീതാഃ സമാനാ യേ ബ്രുവതസ്താന്നിബോധത। ശതം വൈ പ്രതിവിന്ധ്യാനാം ശതം നാഗാഃ ശതം ഹയാഃ ।। ൩൭.
ആ സമയത്തുള്ളവരെ മറികടന്നവർ ആരൊക്കെയാണെന്ന് കേൾക്കൂ: ഒരു നൂറ് പ്രതിവിന്ദ്യന്മാർ, ഒരു നൂറ് നാഗന്മാർ, ഒരു നൂറ് കുതിരകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ധൃതരാഷ്ട്രാശ്ചൈകശതമശീതിര്ജനമേജയാഃ। ശതഞ്ച ബ്രഹ്മദത്താനാം ശീരിണാം വീരിണാം ശതമ് ।। ൩൭.
ഒരു നൂറ് ധൃതരാഷ്ട്രന്മാർ, എൺപത് ജനമേജയന്മാർ, ഒരു നൂറ് ബ്രഹ്മദത്തന്മാർ, പിന്നെ ഒരു നൂറ് ശിരിന്മാരും വീരിന്മാരുമുണ്ടായിരുന്നു.
തതഃ ശതം പുരോമാനാം ശ്വേതകാശകുശാദയഃ । തതോഽപരേ സഹസ്രം വൈ യേഽതീതാഃ ശതബിന്ദവഃ ।। ൩൭.
അതിനുശേഷം ഒരു നൂറ് പുരോമന്മാർ, ശ്വേതകാശന്മാർ, കുശന്മാർ എന്നിവരും, പിന്നെ മറ്റൊരു ആയിരം പുരാതന ശതബിന്ദവന്മാരുമുണ്ടായിരുന്നു.
ഈജിരേ ചാശ്വമേധൈസ്തേ സര്വേ നിയുതദക്ഷിണൈഃ । ഏവം രാജര്ഷയോഽതീതാഃ ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ ।। ൩൭.
ഇവരെല്ലാവരും അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ നടത്തി ധാരാളം ദാനങ്ങൾ നൽകി. ഇങ്ങനെ രാജർഷിമാർ നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും ഉണ്ടായിരുന്നതാണ്.
മനോര്വൈവസ്വതസ്യാസ്മിന് വര്ത്തമാനേഽന്തരേ തു യേ । തേഷാം നിബോധതോത്പന്നാ ലോകേ സന്തതയഃ സ്മൃതാഃ ।। ൩൭.
മനു വൈവസ്വതന്റെ ഈ നിലവിലെ കാലഘട്ടത്തിൽ ജനിച്ച വംശങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ.
നു ശക്യം വിസ്തരം തേഷാം സന്താനാനാം പരമ്പരാ। തത്പൂര്വാപരയോഗേന വക്തും വര്ഷശതൈരപി ।। ൩൭.
അവരുടെ സന്തതികളും അവയുടെ തുടർച്ചകളും മുഴുവൻ വിശദമായി പറയാൻ നൂറു വർഷംകൊണ്ടാലും കഴിയില്ല.
അഷ്ടാവിംശദ്യുഗാഖ്യാസ്തു ഗതാ വൈവസ്വതേഽന്തരേ। ഏതാ രാജര്ഷിഭിഃ സാര്ദ്ധം ശിഷ്ടാ യാസ്താ നിബോധത ।। ൩൭.
വൈവസ്വതാന്തരത്തിൽ ഇരുപത്തിയെട്ട് യുഗങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു. അവയും രാജർഷിമാരും വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇനി ശേഷിക്കുന്നവയെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ.
ചത്വാരിംശച്ച യേ ചൈവ ഭവിഷ്യാഃ സഹ രാജഭിഃ। യുഗാഖ്യാനാം വിശിഷ്ടാസ്തു തതോ വൈവസ്വതക്ഷയേ ।। ൩൭.
ഇനിയും നാല്പത് യുഗങ്ങൾ രാജാക്കളോടൊപ്പം വരാനുണ്ട്; ഈ യുഗങ്ങൾ വൈവസ്വതന്റെ അവസാനംവരെ പ്രത്യേകമായി പറയപ്പെടുന്നു.
ഏതദ്വഃ കഥിതം സര്വ്വം സമാസവ്യാസയോഗതഃ। പുനരുക്തം ബഹുത്വാച്ച ന ശക്യന്തു യുഗൈഃ സഹ ।। ൩൭.
ഇവയെല്ലാം നിങ്ങൾക്ക് സംക്ഷിപ്തമായും വിശദമായും പറഞ്ഞുതന്നിരിക്കുന്നു; അവയുടെ അനേകത്വം കാരണം യുഗങ്ങളോടൊപ്പം പോലും എല്ലാം വിശദമായി പറയാൻ കഴിയില്ല.
ഏതേ യയാതിപുത്രാണാം പഞ്ചവിംശാ വിശാം ഹിതാഃ। കീര്ത്തിതാശ്ചാമിതാ യേ മേ ലോകാന് വൈ ധാരയന്ത്യുത ।। ൩൭.
ഇവയാണ് യയാതിയുടെ ഇരുപത്തഞ്ചു പുത്രന്മാർ, ജനങ്ങളിൽ പ്രശസ്തരായവർ; ഇവർ ലോകങ്ങളെ നിലനിർത്തുന്നവരാണ്.
ലഭതേ ച വരേണ്യഞ്ച ദുര്ലഭാനിഹ ലൌകികാന്। ആയുഃ കീര്ത്തിം ധനം പുത്രാന് സ്വര്ഗം ചാനന്ത്യമശ്നുതേ ।। ൩൭.
ഇവയെക്കൊണ്ട് ഒരാൾക്ക് ദുർലഭമായ ഇഹലോകഫലങ്ങൾ ലഭിക്കും: ദീർഘായുസ്, കീർത്തി, സമ്പത്ത്, പുത്രന്മാർ, അനന്തമായ സ്വർഗ്ഗം എന്നിവയും ലഭിക്കും.
ധാരണാച്ഛ്രവണാച്ചൈവ തേ ലോകാന് ധാരയന്ത്യുത। ഇത്യേഷ വോ മയോ പാദസ്തൃതീയഃ കഥിതോ ദ്വിജാഃ। വിസ്തരേണാനുപൂര്വ്വീ ച കിമ്ഭൂയോ വര്ത്തയാമ്യഹമ് ।। ൩൭.
ഇത് വായിക്കുകയും കേൾക്കുകയും ചെയ്താൽ ലോകങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു. ദ്വിജന്മാരേ, ഈ മൂന്നാം ഭാഗം ക്രമത്തിൽ വിശദമായി ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നിരിക്കുന്നു; ഇനി എന്ത് പറയേണ്ടതുണ്ട്?
ശ്രുത്വാ പാദം തൃതീയന്തു ക്രാന്തം സൂതേന ധീമതാ। തതശ്ചതുര്ഥം പപ്രച്ഛുഃ പാദം വൈ ഋഷിസത്തമാഃ ।। ൩൮.
ധീമാനായ സൂതൻ മൂന്നാം ഭാഗം വായിച്ചുകഴിഞ്ഞപ്പോൾ, മഹർഷിമാർ നാലാം ഭാഗത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു.
ഋഷയ ഊചുഃ।। പാദഃ ക്രാന്തസ്തൃതീയോഽയമനുഷങ്ഗേണ യസ്ത്വയാ। ചതുര്ഥം വിസ്തരാത്പാദം സംഹാരം പരികീര്ത്തയ ।। ൩൮.
മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞു: നീ മൂന്നാം ഭാഗം ക്രമത്തിൽ പറഞ്ഞുതന്നു; ഇപ്പോൾ നാലാം ഭാഗം, സംഹാരത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായി പറയൂ.
മന്വന്തരാണി സര്വാണി പൂര്വാണ്യേവാപരൈഃ സഹ। സപ്തര്ഷീണാമഥൈതേഷാം സാമ്പ്രതസ്യാന്തരേ മനോഃ ।। ൩൮.
മുന്പുണ്ടായ എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളും, പിന്നീടുള്ളവയും, സപ്തർഷിമാരും, ഈ മനുവിന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ കാലഘട്ടത്തിലെവരും—
വിസ്തരാവയവഞ്ചൈവ നിസര്ഗസ്യ മഹാത്മനഃ। വിസ്തരേണാനുപൂര്വ്യാ ച സര്വമേവ ബ്രവീഹി മേ ।। ൩൮.
മഹാനായ പ്രകൃതിയുടെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളും വിശദമായി, ക്രമത്തിൽ, എല്ലാം പറഞ്ഞുതരിക.
സൂത ഉവാച।। ഭവതാം കഥയിഷ്യാമി സര്വമേതദ്യഥാതഥമ്। പാദം ത്വിമം സസംഹാരം ചതുര്ഥം മുനിസത്തമാഃ ।। ൩൮.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: മഹർഷിമാരേ, ഞാൻ ഇതെല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ, നാലാം ഭാഗം സംഹാരത്തോടുകൂടി, നിങ്ങള്ക്ക് വിശദമായി പറയാം.
മനോര്വൈവസ്വതസ്യേമം സാംപ്രതസ്യ മഹാത്മനഃ। വിസ്തരേണാനുപൂര്വ്യാ ച നിസര്ഗം ശ്രൃണുത ദ്വിജാഃ ।। ൩൮.
ഇപ്പോൾ ഈ മഹാത്മാവായ വൈവസ്വത മനുവിന്റെ കാലത്തെ വിശദമായി ക്രമത്തിൽ ഞാൻ പറയുന്ന കഥ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ, മഹർഷിമാരേ.
മന്വന്തരാണാം സംക്ഷേപം ഭവിഷ്യൈഃ സഹ സപ്തഭിഃ। പ്രലയഞ്ചൈവ ലോകാനാം ബ്രുവതോ മേ നിബോധത ।। ൩൮.
മന്വന്തരങ്ങളുടെ സംക്ഷിപ്തമായ വിവരണവും, വരാനിരിക്കുന്ന ഏഴു മന്വന്തരങ്ങളും, ലോകങ്ങളുടെ പ്രളയവും ഞാൻ പറയുമ്പോൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
ഏതാന്യുക്താനി വൈ സമ്യക് സപ്തസപ്തസു വൈ മയാ। മന്വന്തരാണി സംക്ഷേപാച്ഛൃണുതാനാഗതാനി മേ ।। ൩൮.
ഏഴെഴു വിഭാഗങ്ങളായി ഞാൻ ഇതുവരെ മന്വന്തരങ്ങളെ വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇനി വരാനിരിക്കുന്ന മന്വന്തരങ്ങളുടെ സംക്ഷിപ്തം നിങ്ങൾ കേൾക്കൂ.
സാവര്ണസ്യ പ്രവക്ഷ്യാമി മനോര്വൈവസ്വതസ്യ ഹ। ഭവിഷ്യസ്യ ഭവിഷ്യന്തി സമാസാത്തു നിബോധത ।। ൩൮.
വൈവസ്വത മനുവിന്റെ പുത്രനായ സാവർണിയുടെ ഭാവി മന്വന്തരത്തെ കുറിച്ച് ഞാൻ ഇനി പറയാം. സംഭവിക്കാൻ പോകുന്നതിന്റെ സംക്ഷിപ്തം ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
അനാഗതാശ്ച സപ്തൈവ സ്മൃതാസ്ത്വിഹ മഹര്ഷയഃ। കൌശികോ ഗാതവശ്ചൈവ ജാമദഗ്ന്യശ്ച ഭാര്ഗവഃ ।। ൩൮.
ഇവിടെ വരാനിരിക്കുന്ന ഏഴു മഹർഷിമാരെ ഓർക്കപ്പെടുന്നു: കൗശികൻ, ഗാലവൻ, ജാമദഗ്ന്യൻ ഭാർഗവൻ.
ദ്വൈപായനോ വസിഷ്ഠശ്ച കൃപഃ ശാരദ്വതസ്തഥാ। ആത്രേയോ ദീപ്തിമാംശ്ചൈവ ഋഷ്യശ്രൃങ്ഗസ്തു കാശ്യപഃ ।। ൩൮.
ദ്വൈപായനൻ, വസിഷ്ഠൻ, ശരദ്വതിന്റെ പുത്രനായ കൃപൻ, പ്രകാശമുള്ളാത്രേയൻ, ഋഷ്യശൃംഗൻ കാശ്യപൻ.
ഭാരദ്വാജസ്തഥാ ദ്രൌണിരശ്വത്ഥാമാ മഹായശാഃ। ഏതേ സപ്ത മഹാത്മാനോ ഭവിഷ്യാഃ പരമര്ഷയഃ ।। ൩൮.
ഭാരദ്വാജൻ, ദ്രൗണിയായ അശ്വത്താമൻ—ഇവരാണ് ഭാവിയിൽ പ്രശസ്തരായ ഏഴു മഹർഷിമാർ.
സുതപാ ശ്ചാമിതാഭാശ്ച സുഖാശ്ചൈവ ഗണാസ്ത്രയഃ। തേഷാം ഗണാസ്തു ദേവാനാം ഏകൈകോ വിംശകഃ സ്മൃതഃ ।। ൩൮.
സുതപാസുകൾ, അമിതാഭാസുകൾ, സുഖാസുകൾ—ഇവയാണ് ദേവന്മാരുടെ മൂന്ന് കൂട്ടങ്ങൾ. ഓരോ കൂട്ടത്തിലും ഇരുപത് ദേവന്മാരാണെന്ന് പറയുന്നു.