വായുപുരാണമ്

അഥ രുക്മരഥസ്യാപി സുപാര്ശ്വോ നാമ പാര്ഥിവഃ। സുപാര്ശ്വതനയശ്ചാപി സുമതിര്നാമ ധാര്മികഃ ।। ൩൭.

ശേഷം രുക്മരഥന്റെ പുത്രൻ സുപ്പാർശ്വൻ എന്ന രാജാവായിരുന്നു. സുപ്പാർശ്വന്റെ പുത്രൻ ധാർമ്മികനായ സുമതി.

സുമതേരപി ധര്മ്മാത്മാ രാജാ സന്നതിമാന് പ്രഭുഃ। തസ്യാസീത്സനതിര്നാമ കൃതസ്തസ്യ സുതോഽഭവത് ।। ൩൭.

സുമതിയുടെ പുത്രൻ ധാർമ്മികനും വിനയശാലിയും ആയിരുന്നു; അവന്റെ പേര് സനതി. സനതിയുടെ പുത്രൻ കൃതൻ.

ശിഷ്യോ ഹിരണ്യനാഭേസ്തു കൌഥുമസ്യ മഹാത്മനഃ। ചതുര്വിംശതിധാ തേന പ്രോക്താസ്താഃ സാമസംഹിതാഃ ।। ൩൭.

അവൻ മഹാത്മാവായ കൗതുമ ഹിരണ്യനാഭന്റെ ശിഷ്യനായിരുന്നു. അവൻ ഇരുപത്തിനാലു വിഭാഗങ്ങളായി സാമവേദം പഠിപ്പിച്ചു.

സ്മൃതാസ്തേ പ്രാച്യനാമാനഃ കാര്ത്താഃ സാമ്നാന്തു സാമഗാഃ । കാര്തിരുഗ്രായുധഃ സോഽഥ വീരഃ പൌരവനന്ദനഃ ।। ൩൭.

അവയെ പ്രാച്യസംഹിതകൾ എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു; സാമഗന്മാർ അവയെ സൃഷ്ടിച്ചു. കാർതി ഉഗ്രായുധൻ ആ വീരനായ പൗരവവംശജൻ തന്നെയായിരുന്നു.

ബഭൂവ യേന വിക്രമ്യ പൃഷതസ്യ പിതാമഹഃ। നീലോ നാമ മഹാബാഹുഃ പഞ്ചാലാധിപതിര്ഹതഃ ।। ൩൭.

അവൻ ധൈര്യം കാണിച്ച് പൃഷതന്റെ പിതാമഹനായ നീലൻ എന്ന ശക്തനായ പഞ്ചാലാധിപതിയെ കൊന്നു.

ഉഗ്രായുധസ്യ ദായാദഃ ക്ഷേമോ നാമ മഹായശാഃ। ക്ഷേമാത്സു വീരഃ സംജജ്ഞേ സുവീരസ്യ നൃപഞ്ജയഃ। നൃപഞ്ജയാദ്വീരരഥോ ഇത്യേതേ പൌരവാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൩൭.

ഉഗ്രായുധന്റെ വംശാവലി മഹാശ്രീയുള്ള ക്ഷേമൻ. ക്ഷേമനിൽ നിന്ന് വീരൻ എന്ന സുവീരൻ ജനിച്ചു; സുവീരനിൽ നിന്ന് നൃപഞ്ജയൻ; നൃപഞ്ജയനിൽ നിന്ന് വീരരഥൻ. ഇവരാണ് പൗരവന്മാർ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.

അജമീഢസ്യ നീലിന്യാം നീലഃ സമഭവന്നൃപഃ। നീലസ്യ തപസോഗ്രേണ സുശാന്തിരഭ്യജായത ।। ൩൭.

അജമീഢനും നീലിനിയും ചേർന്ന് നീലൻ എന്ന രാജാവിനെ ജനിപ്പിച്ചു. നീലന്റെ കഠിനമായ തപസ്സിലൂടെ സുഷാന്തി ജനിച്ചു.

പുരുജാനുഃ സുശാന്തേസ്തു രിക്ഷസ്തു പുരുജാനുജഃ। തതസ്തു രിക്ഷദായാദാ ഭേദാശ്ച തനയാസ്ത്വിമേ ।। ൩൭.

സുഷാന്തിയുടെ പുത്രൻ പുരുജാനു; പുരുജാനുവിന്റെ പുത്രൻ രിക്ഷൻ. രിക്ഷനിൽ നിന്ന് ഇവർക്കും അവരുടെ ശാഖകൾക്കും ഉത്ഭവം ലഭിച്ചു.

മുദ്ഗലഃ സൃഞ്ജയശ്ചൈവ രാജാ ബൃഹദിഷുസ്തഥാ । യവീയാംശ്ചാപി വിക്രാന്തഃ കമ്പില്യശ്ചൈവ പഞ്ചമഃ ।। ൩൭.

മുദ്ഗലൻ, സൃഞ്ജയൻ, രാജാവായ ബൃഹദിഷു, ധൈര്യശാലിയായ യവീയാൻ, കംപില്യൻ എന്ന അഞ്ചാമൻ—ഇവരാണ്.

പഞ്ചാനാം രക്ഷണാര്ഥായ പിതൈതാനഭ്യഭാഷത। പഞ്ചാനാം വിദ്ധി പഞ്ചൈതാന് സ്ഫീതാ ജനപദാ യുതാഃ ।। ൩൭.

അഞ്ചുപേരെയും സംരക്ഷിക്കാൻ അവരുടെ അച്ഛൻ പറഞ്ഞു: 'ഈ അഞ്ചുപേരും സമൃദ്ധമായ ദേശങ്ങളോടുകൂടി അറിയപ്പെടുന്നു.'

അലം സംരക്ഷണേ തേഷാം പഞ്ചാലാ ഇതി വിശ്രുതാഃ। മുദ്ഗലസ്യാപി മൌദ്ഗല്യാഃ ക്ഷാത്രോപേതദ്വിജാതയഃ ।। ൩൭.

അവരെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഇത്രയൊക്കെ മതിയെന്ന്; അവർ പഞ്ചാലന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. മുദ്ഗലനിൽ നിന്ന് മൗദ്ഗല്യർ ജനിച്ചു; അവർ ക്ഷത്രിയരായ ദ്വിജന്മാരാണ്.

ഏതേ ഹ്യങ്ഗിരസഃ പക്ഷേ സംശ്രിതാഃ കണ്ഠമുദ്ഘലാഃ । മുദ്ഘലസ്യ സുതോ ജ്യേഷ്ഠോ ബ്രഹ്മിഷ്ഠഃ സുമഹായശാഃ ।। ൩൭.

ഈ അങ്കിരസർ, കണ്ഠകുലത്തിൽപ്പെട്ട മുദ്ഘലന്മാർ ആയിരിക്കുന്നു. മുദ്ഘലന്റെ മൂത്തമകൻ വേദങ്ങളിൽ അത്യന്തം പാണ്ഡിത്യവും വലിയ പ്രശസ്തിയും ഉള്ളവനായിരുന്നു.

ഇന്ദ്രസേനാ യതോ ഗര്ഭം ബധ്യശ്വം പ്രത്യപദ്യത। ബധ്യശ്വാന്മിഥുനം ജജ്ഞേ മേനകാ ഇതി നഃ ശ്രുതിഃ ।। ൩൭.

ഇന്ദ്രസേനയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ബദ്ധ്യശ്വൻ ജനിച്ചു. ബദ്ധ്യശ്വനിൽ നിന്ന് ഇരട്ടക്കുട്ടികൾ ജനിച്ചു; അവരെ മേനക എന്നു പരമ്പരാഗതമായി കേട്ടിട്ടുണ്ട്.

ദിവോദാസശ്ച രാജര്ഷിരഹല്യാ ച യശസ്വിനീ। ശാരദ്വതസ്തു ദായാദമഹല്യാ സമസൂയത ।। ൩൭.

ദിവോദാസൻ എന്ന രാജർഷിയും പ്രശസ്തയായ അഹല്യയും ഉണ്ടായിരുന്നു. അഹല്യ, ശാരദ്വതിന് ഒരു മകനായി പിറന്നു.

ശതാനന്ദമൃഷിശ്രേഷ്ഠം തസ്യാപി സുമഹായശാഃ। പുത്രഃ സത്യധൃതിര്നാമ ധനുര്വേദസ്യ പാരഗഃ ।। ൩൭.

അഹല്യയ്ക്ക് ജനിച്ച മകൻ ശതാനന്ദൻ മഹർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നു. അവന്റെ മകൻ സത്യധൃതി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനും വെടിനൂലിൽ പ്രാവീണ്യവും ഉള്ളവനായിരുന്നു.

അഥ സത്യധൃതേഃ ശുക്രം ദൃഷ്ട്വാപ്സരസമഗ്രതഃ। പ്രചസ്കന്ദേ ശരസ്തമ്ബേ മൈഥുനം സമപദ്യത ।। ൩൭.

ശേഷം, സത്യധൃതി ഒരു അപ്സരസിനെ നേരിൽ കണ്ടപ്പോൾ, അവന്റെ വീര്യം ഒരു ഇലഞ്ഞിലിൽ വീണു; അവിടെ സംയോജനമുണ്ടായി.

കൃപയാ തച്ച ജഗ്രാഹ ശന്തനുര്മൃഗയാം ഗതഃ। കൃപഃ സ്മൃതഃ സ വൈ തസ്മാദ്ഗൌതമീ ച കൃപീ തഥാ ।। ൩൭.

അപ്പോഴത് കണ്ട് കരുണയോടെ വേട്ടയാടാൻ പോയ ശാന്തനു ആ കുഞ്ഞിനെ എടുത്തു. അവൻ കൃപ എന്നായി അറിയപ്പെട്ടു; അവനിൽ നിന്ന് ഗൗതമി എന്ന കൃപി എന്നവളും ജനിച്ചു.

ഏതേ ശാരദ്വതാഃ പ്രോക്താഃ ഋതഥ്യോ ഗൌതമാന്വയഃ। അത ഊര്ദ്ധ്വം പ്രവക്ഷ്യാമി ദിവോദാസസ്യ സന്തതിമ് ।। ൩൭.

ഇവരാണ് ശാരദ്വതിന്റെ വംശജരായ ഋതഥ്യന്മാർ, ഗൗതമകുലത്തിൽപ്പെട്ടവർ. ഇനി ഞാൻ ദിവോദാസന്റെ സന്തതിയെ കുറിച്ച് പറയുന്നു.

ദിവോദാസസ്യ ദായാദോ ബ്രഹ്മിഷ്ഠോ മിത്രയുര്നൃപഃ। മൈത്രേയസ്തു തതോ ജജ്ഞേ സ്മൃതാ ഏതേഽപി സംശ്രിതാഃ ।। ൩൭.

ദിവോദാസന്റെ വംശാവലിയിൽ ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള രാജാവായ മിത്രയുൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. മൈത്രേയനിൽ നിന്ന് സ്മൃതൻ ജനിച്ചു; ഇവരും ഈ വംശത്തിൽപെട്ടവരാണ്.

ഏതേഽപി സംശ്രിതാഃ പക്ഷം ക്ഷാത്രോപേതാസ്തു ഭാര്ഗവാഃ। രാജാപി ച്യവനോ വിദ്വാംസ്തതഃ പ്രതിരഥോഽഭവത് ।। ൩൭.

ഇവരും ഈ വംശത്തിൽ ചേർന്ന് ക്ഷത്രിയരായ ഭാർഗവന്മാരായി. അവരിൽ നിന്ന് പണ്ഡിതനായ രാജാവ് ച്യവനൻ ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് പ്രതിരഥൻ പിറന്നു.

അഥ വൈ ച്യവനാദ്ധീമാന് സുദാസഃ സമപദ്യത। സൌദാസഃ സഹദേവശ്ച സോമകസ്തസ്യ ചാത്മജഃ ।। ൩൭.

ശേഷം, ച്യവനനിൽ നിന്ന് ധീമാനായ സുദാസൻ ജനിച്ചു. അവന്റെ മക്കൾ സൗദാസൻ, സഹദേവൻ, സോമകൻ എന്നിവരായിരുന്നു.

അജമീഢഃ പുനര്ജാതഃ ക്ഷീണേ വംശേ സ സോമകഃ। സോമകസ്യ സുതോ ജന്തുര്ഹതേ തസ്മിഞ്ഛതം വിഭോ ।। ൩൭.

വംശം ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ അജമീഢൻ വീണ്ടും ജനിച്ചു. അവനിൽ നിന്ന് സോമകൻ ജനിച്ചു; ആ മഹാത്മാവായ സോമകയ്ക്ക് നൂറ് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായി.

പുഷാണാമജമീഢസ്യ സോമകത്വേ മഹാത്മനഃ। തേഷാം യവീയാന് പൃഷതോ ദ്രുപദസ്യ പിതാമഹഃ ।। ൩൭.

അജമീഢന്റെ പുത്രന്മാരിൽ മഹാത്മാവായ സോമകൻ, അവരിൽ ഏറ്റവും ഇളയവൻ പൃഷതൻ ആയിരുന്നു; അവൻ ദ്രുപദന്റെ അപ്പപ്പൻ.

ധൃഷ്ടദ്യുമ്നഃ സുതസ്തസ്യ ധൃഷ്ടകേതുശ്ച തത്സുതഃ। മഹിഷീ ചാജമീഢസ്യ ധൂമിനീ പുത്രഗര്ധിനീ ।। ൩൭.

അവന്റെ മകൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ; അവന്റെ മകൻ ധൃഷ്ടകേതു. അജമീഢന്റെ പ്രധാന ഭാര്യയായ ധൂമിനി പുത്രസമ്പന്നയായിരുന്നു.

പുനര്ഭവേ തപസ്തേപേ ശതം വര്ഷാണി ദുശ്ചരമ്। ഹുതാഗ്ന്യനിദ്രാ ഹ്യഭവത് പവിത്രമിതഭോജനാ ।। ൩൭.

അവൾ പുനർജന്മത്തിൽ നൂറുവർഷം കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്തു. തീയിൽ ഹോമം ചെയ്ത്, ഉറക്കം ഒഴിവാക്കി, വളരെ കുറച്ച് ഭക്ഷണം മാത്രം കഴിച്ച്, നിർമലയായി ജീവിച്ചു.

അഹോരാത്രം കുശേഷ്വേവ സുഷ്വാപ സുമഹാവ്രതാ। തസ്യാം വൈ ധൂമ്രവര്ണായാമജമീഢശ്ച വീര്യവാന് ।। ൩൭.

ആ മഹാവ്രതയുള്ള സ്ത്രീ, അഹോരാത്രം കുഴഗ്രത്തിൽ മാത്രം ഉറങ്ങുകയായിരുന്നു. ആ ധൂമർവർണ്ണയിൽ ശക്തനായ അജമീഢൻ ജനിച്ചു.

ഋക്ഷം സംജനയാമാസ ധൂമ്രവര്ണ സിതാഗ്രജമ്। ഋക്ഷാത് സംവരണോ ജജ്ഞേ കുരുഃ സംവരണാദഭൂത് ।। ൩൭.

അവൾക്ക് അജമീഢൻ, സിതയുടെ മൂത്ത സഹോദരനായ ഋക്ഷനെ ജനിപ്പിച്ചു. ഋക്ഷനിൽ നിന്ന് സംവരണൻ ജനിച്ചു; സംവരണനിൽ നിന്ന് കുറു ജനിച്ചു.

യഃ പ്രയാഗം പദാക്രമ്യ കുരുക്ഷേത്രഞ്ചകാര ഹ। കൃഷ്ട്വൈനം സുമഹാതേജാ വര്ഷാണി സുബഹൂന്യഥ ।। ൩൭.

അവൻ പ്രയാഗം എത്തി കുറുക്ഷേത്രം സ്ഥാപിച്ചു. ആ മഹാശക്തനായവൻ പല വർഷങ്ങൾക്കാലം അതിനെ ഉഴുതു.

കൃഷ്യമാണേ തദാ ശക്രസ്തത്രാസ്യ വരദോ ബഭൌ। പുണ്യഞ്ച രമണീയഞ്ച പുണ്യകൃദ്ഭിര്നിഷേവിതമ് ।। ൩൭.

അവൻ ഉഴുതുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ഇന്ദ്രൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി അനുഗ്രഹം നൽകി. ആ ദേശം പുണ്യവും മനോഹരവും ധർമ്മനിഷ്ഠരാൽ നിറഞ്ഞതുമായിടമായി.