ബ്രഹ്മക്ഷത്രാന്തരഃ സത്യാവിജയോ നാമ വിശ്രുതഃ। വിജയസ്യ ധൃതിഃ പുത്ര സ്തസ്യ പുത്രോ ധൃതവ്രതഃ ।। ൩൭.
ബ്രാഹ്മണനും ക്ഷത്രിയനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിൽ, സത്യയുടെ പുത്രൻ വിജയൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായി. വിജയന്റെ പുത്രൻ ധൃതി, അവന്റെ പുത്രൻ ധൃതവ്രതൻ.
ധൃതവ്രതസ്യ പുത്രസ്തു സത്യകര്മാ മഹായശാഃ। സത്യകര്മസുതശ്ചാപി സൂതസ്ത്വധിരഥസ്തു വൈ ।। ൩൭.
ധൃതവ്രതന്റെ പുത്രൻ മഹത്തായ യശസ്സുള്ള സത്യകർമാ. സത്യകർമാവിന്റെ പുത്രൻ സൂതനായ അധിരഥൻ.
സ കര്ണം പരിജഗ്രാഹ തേന കര്ണസ്തു സൂതജഃ। ഏതദ്വഃ കഥിതം സര്വം കര്ണേ യദ്വൈ പ്രചോദിതമ് ।। ൩൭.
അവൻ കർണ്ണനെ ദത്തുപുത്രനായി സ്വീകരിച്ചു; അതുകൊണ്ട് കർണ്ണൻ സൂതപുത്രനായി. കർണ്ണനെ കുറിച്ച് നിങ്ങൾക്ക് അറിയേണ്ടതെല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞു.
ഏതേഽങ്ഗവംശജാഃ സര്വേ രാജാനഃ കീര്ത്തിതാ മയാ। വിസ്തരേണാനുപൂര്വ്യാ ച പൂരോസ്തു ശ്രൃണുത പ്രജാഃ ।। ൩൭.
ഇവരൊക്കെയും ആംഗവംശത്തിൽ ജനിച്ച രാജാക്കന്മാരായി ഞാൻ വിവരിച്ചു. ഇനി, പൂരുവിന്റെ സന്തതികളെ ക്രമത്തിൽ വിശദമായി കേൾക്കൂ.
സൂത ഉവാച।। പൂരോഃ പുത്രോ മഹാബാഹൂ രാജാസീജ്ജനമേജയഃ। അവിദ്ധസ്തു സുതസ്തസ്യ യഃ പ്രാചീമജയദ്ദിശമ് ।। ൩൭.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: പൂരുവിന്റെ പുത്രൻ മഹാബാഹുവായ രാജാവ് ജനമേജയൻ ആയിരുന്നു. അവന്റെ പുത്രൻ അവിദ്ധൻ, കിഴക്കൻ ദിക്കിൽ വിജയം നേടിയവൻ.
അവിദ്ധതഃ പ്രവീരസ്തു മനസ്യുരഭവത്സുതഃ। രാജാഥോ ജയദോ നാമ മനസ്യോരഭവത്സുതഃ ।। ൩൭.
അവിദ്ധനിൽ നിന്ന് പ്രവീരൻ ജനിച്ചു; അവന്റെ പുത്രൻ മനസ്യു. മനസ്യുവിന് പുത്രനായി ജയദൻ എന്ന രാജാവ് ജനിച്ചു.
ദായാദസ്തസ്യ ചാപ്യാസീദ്ധുന്ധുര്നാമ മഹീപതിഃ। ധുന്ധോര്ബഹു ഗവീ പുത്രഃ സഞ്ജാതിസ്തസ്യ ചാത്മജഃ ।। ൩൭.
അവന്റെ അവകാശിയായി ധുന്ധു എന്ന മഹാരാജാവ് ജനിച്ചു. ധുന്ധുവിന്റെ പുത്രൻ ബഹുഗവി, അവന്റെ പുത്രൻ സഞ്ജാതി.
സഞ്ജാതേരഥ രൌദ്രാശ്വസ്തസ്യ പുത്രാന്നിബോധത। രൌദ്രാശ്വസ്യ ഘൃതാച്യാം വൈ ദശാപ്സരസി സൂനവഃ ।। ൩൭.
ഇപ്പോൾ സഞ്ജാതിയുടെ പുത്രനായ രൗദ്രാശ്വന്റെ പുത്രന്മാരെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ. രൗദ്രാശ്വന് ഘൃതാചി എന്ന അപ്സരസ്സിൽ നിന്ന് പത്തു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
രജേയുശ്ച കൃതേ യുശ്ച വക്ഷേയുഃ സ്ഥണ്ഡിലേയു ച। ഘൃതേയുശ്ച ജലേയുശ്ച സ്ഥലേയുശ്ചൈവ സപ്തമഃ ।। ൩൭.
രാജേയു, കൃതേയു, വക്ഷേയു, സ്ഥണ്ഡിലേയു, ഘൃതേയു, ജലേയു, സ്ഥലേയു — ഇവരാണ് ഏഴു പേരും.
ധര്മേയുഃ സന്നതേയുശ്ച വനേയുര്ദ്ദശമസ്തു സഃ। രുദ്രാ ശൂദ്രാ ച മദ്രാ ച ശുഭാ ജാമലജാ തഥാ ।। ൩൭.
ധർമ്മേയു, സന്നതേയു, വനേയു — ഇവരാണ് ശേഷിച്ച മൂന്നു പേർ, ആകെ പത്ത് പേർ. രുദ്ര, ശൂദ്ര, മദ്ര, ശുഭ, ജാമലജാ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
തലാ ഖലാ ച സപ്തൈതാ യാ ച ഗോപജലാ സ്മൃതാ। തഥാ താമ്രരസാ ചൈവ രത്നകൂടീ ച താദൃശീ ।। ൩൭.
തല, ഖല, ഇവയോടൊപ്പം ഏഴു പേരും, ഗോപജലാ എന്നറിയപ്പെടുന്നവളും, അതുപോലെ താമ്രരസയും രത്നകൂട്ടിയും ഇവയൊക്കെയും ഉണ്ട്.
ആത്രേയോ വംശതസ്താസാം ഭര്ത്താ നാമ്നാ പ്രഭാകരഃ। അനാദൃഷ്ടസ്തു രാജര്ഷീ രിവേയുസ്തസ്യ ചാത്മജഃ ।। ൩൭.
ആത്രേയൻ ആ കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളവൻ, പ്രഭാകരൻ എന്നായിരുന്നു അവന്റെ പേര്. അനാദൃഷ്ടൻ എന്ന രാജർഷിയും, അവന്റെ മകനായിരുന്ന രിവേയുവും ഉണ്ടായിരുന്നു.
രിവേയോര്ജ്വലനാ നാമ ഭാര്യാ വൈ തക്ഷകാത്മജാ। യസ്യാം ദേവ്യാം സ രാജര്ഷീ രന്തിം നാമ ത്വജീജനത് ।। ൩൭.
രിവേയുവിന്റെ ഭാര്യ തക്ഷകന്റെ മകളായ ജ്വലനാ എന്നായിരുന്നു. ആ മഹിളയിൽ രാജർഷിയായ രിവേയു രന്തി എന്ന മകനെ ജനിപ്പിച്ചു.
രന്തിര്നാരഃ സരസ്വത്യാം പുത്രാനജനയച്ഛുഭാന്। ത്രസും തഥാ പ്രതിരഥം ധ്രുവഞ്ചൈവാതിധാര്മികമ് ।। ൩൭.
രന്തി, നാരായും സരസ്വതിയിലും ജനിച്ചവൻ, ത്രസു, പ്രതിരഥൻ, അതുപോലെ അതിയായി ധാർമ്മികനായ ധ്രുവൻ എന്നിങ്ങനെ നല്ല മക്കളെ ജനിപ്പിച്ചു.
ഗൌരീ കന്യാ ച വിഖ്യാതാ മാന്ധാതുര്ജനനീ ശുഭാ। ധുര്യഃ പ്രതിരഥസ്യാപി കണ്ഠസ്തസ്യാഭവത് സുതഃ ।। ൩൭.
ഗൗരിയെന്ന പ്രസിദ്ധയായ പുത്രി മന്ദാതാവിന്റെ ഭാഗ്യശാലിയായ അമ്മയായിരുന്നു. പ്രതിരഥന്റെ മകനായ ധുര്യന് കണ്ഠൻ എന്ന മകൻ ജനിച്ചു.
മേധാതിഥിഃ സുരസ്തസ്യ യസ്മാത് കാണ്ഠായനാ ദ്വിജാഃ। ഇതിനാനുയമസ്യാസീത് കന്യാ സാജനയത്സുതാന് ।। ൩൭.
കണ്ഠന്റെ മകനായി ദൈവികനായ മേധാതിഥി ജനിച്ചു. അവനിൽ നിന്നാണ് കണ്ഠായന ബ്രാഹ്മണർ ഉത്ഭവിച്ചത്. അങ്ങനെ ആ വംശത്തിൽ ഒരു പുത്രിയും ഉണ്ടായിരുന്നു, അവൾ മക്കളെ ജനിപ്പിച്ചു.
ത്രസുഃ സുദയിതംപുത്രം മലിനം ബ്രഹ്മവാദിനമ്। ഉപദാതം തതോ ലേഭേ ചതുരസ്ത്വിതി സാത്മജാന് ।। ൩൭.
ത്രസുവിന് പ്രിയപ്പെട്ട മകനായി ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള മലിനൻ ജനിച്ചു. പിന്നീട് ഉപദാതൻ ജനിച്ചു, അങ്ങനെ നാലു മക്കളെ അവൻ ലഭിച്ചു.
സുഷ്മന്തമഥ ദുഷ്യന്തം പ്രവീരമനഘന്തഥാ। ചക്രവര്ത്തീ തതോ ജജ്ഞേ ദൌഷ്യന്തിര്നൃപസത്തമഃ ।। ൩൭.
സുഷ്മന്തൻ, ദുഷ്യന്തൻ, പ്രവീരൻ, അനഘൻ എന്നിങ്ങനെ നാലു മക്കളെ അവൻ ജനിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് ദൗഷ്യന്തി എന്ന ചക്രവർത്തി, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ജനിച്ചു.
ശകുന്തലായാം ഭരതോ യസ്യ നാമ്നാ തു ഭാരതമ്। ദുഷ്യന്തം പ്രതി രാജാനം വാഗുവാചാശരീരിണീ ।। ൩൭.
ശകുന്തളയിൽ ജനിച്ച മകനാണ് ഭാരതൻ, അവന്റെ പേരിലാണ് ഈ ദേശം ഭാരതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ദുഷ്യന്തനോടു രാജാവായപ്പോൾ ദേഹമില്ലാത്ത ഒരു ശബ്ദം സംസാരിച്ചു.
മാതാ ഭസ്ത്രാ പിതുഃ പുത്രോ യേന ജാതഃ സ ഏവ സഃ। ഭരസ്വ പുത്രം ദുഷ്യന്തം സത്യമാഹ ശകുന്തലാ ।। ൩൭.
മാതാവ് കുഴി പോലെ, പിതാവ് പുത്രനാണ്; ആരിൽ നിന്നാണ് ജനനം, അവനാണ് യഥാർത്ഥ പിതാവ്. 'നിന്റെ മകനായ ദുഷ്യന്തനെ അംഗീകരിക്കണം' എന്ന് ശകുന്തള സത്യം പറഞ്ഞു.
രേതോധാഃ പുത്രം നയതി നരദേവ യമക്ഷയാത്। ത്വഞ്ചാസ്യ ധാതാ ഗര്ഭസ്യ മാവമംസ്ഥാഃ ശകുന്തലാമ് ।। ൩൭.
ബീജം നൽകുന്നവൻ മകനെ യമലോകത്തിൽ നിന്ന് തിരിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്നു, രാജാവേ; നീയാണ് ഗർഭത്തെ പോഷിപ്പിച്ചവൻ, ശകുന്തളയെ അവഗണിക്കരുത്.
ഭരതസ്ത്രിസൃഷു സ്ത്രീഷു നവ പുത്രാനജീജനത്। നാഭ്യനന്ദച്ച താന് രാജാ നാനുരൂപാന്മമേത്യുത ।। ൩൭.
ഭരതൻ മൂന്നു സ്ത്രീകളിൽ നിന്ന് ഒമ്പത് മക്കളെ ജനിപ്പിച്ചു. രാജാവ് അവരെ അംഗീകരിച്ചില്ല, 'ഇവൻ എനിക്ക് യോജ്യമല്ല' എന്നു പറഞ്ഞു.
തതസ്താ മാതരഃ ക്രുദ്ധാഃ പുത്രാന്നിന്യുര്യമക്ഷയമ്। തതസ്തസ്യ നരേന്ദ്രസ്യ വിതതം പുത്രജന്മ തത് ।। ൩൭.
അതിനാൽ ആ അമ്മമാർ കോപത്തോടെ മക്കളെ യമലോകത്തിലേക്ക് അയച്ചു. അങ്ങനെ ആ രാജാവിന് പുത്രജനനം വ്യാപകമായി നടന്നു.
തതോ മരുദ്ഭിരാനീയ പുത്രസ്തു സ ബൃഹസ്പതേഃ। സങ്ക്രാമിതോ ഭരദ്വാജോ മരുദ്ഭിഃ ക്രതുഭിര്വിഭുഃ ।। ൩൭.
അതിനുശേഷം മരുതുകൾ കൊണ്ടുവന്ന് മകനെ ബൃഹസ്പതിക്ക് നൽകി. മരുതുകളുടെ സഹായത്താൽ യാഗശക്തിയുള്ള ഭരദ്വാജൻ അവിടെ എത്തിച്ചു.
തത്രൈവോദാരഹന്തീദം ഭരദ്വാജസ്യ ധീമതഃ। ജന്മസങ്ക്രമണഞ്ചൈവ മരുദ്ഭിര്ഭരതായ വൈ ।। ൩൭.
അവിടെ മഹാത്മാവായ ഭരദ്വാജന്റെ ജനനവും മരുതുകൾ ഭരതനോട് ചേർത്തതും വിശദമായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
പത്ന്യാമാസന്നഗര്ഭായാമശിജഃ സംസ്ഥിതഃ കിലഃ। ഭ്രാതുര്ഭാര്യാം സ ദൃഷ്ട്വാഥ ബൃഹസ്പതിരുവാച ഹ। അലംകൃത്യ തനും സ്വാന്തു മൈഥുനം ദേഹി മേ ശുഭേ ।। ൩൭.
ഭാര്യ ഗർഭം ധരിച്ച് പ്രസവത്തിനടുത്തിരിക്കുമ്പോൾ, ആ മഹർഷി അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. സഹോദരന്റെ ഭാര്യയെ കണ്ടപ്പോൾ ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ശരീരം അലങ്കരിച്ച് എനിക്ക് സൗഖ്യം അനുവദിക്കണം, സുന്ദരിയേ.'
ഏവമുക്താഽബ്രവീദേന മന്തര്വത്നീ ഹ്യഹം വിഭോ। ഗര്ഭഃ പരിണതശ്ചായം ബ്രഹ്മ വ്യാഹരതേ ഗിരാ ।। ൩൭.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൾ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'പ്രഭോ, ഞാൻ ഗർഭിണിയാണ്; ഗർഭം വളർന്നു, അതിന്റെ വാക്കിൽ ബ്രഹ്മം ഉച്ചരിക്കുന്നു.'
അമോഘരേതാസ്ത്വഞ്ചാപി ധര്മശ്ചൈവ വിഗര്ഹിതഃ। ഏവമുക്തോഽബ്രവീദേനാം സ്മയമാനോ ബൃഹസ്പതിഃ ।। ൩൭.
'നിന്റെ ബീജം പരാജയപ്പെടില്ല, പക്ഷേ ഈ പ്രവൃത്തി ധർമ്മത്തിന് വിരുദ്ധമാണ്' എന്നു അവൾ പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ ബൃഹസ്പതി പുഞ്ചിരിച്ച് അവളോട് ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
വിനയോ നോപദേഷ്ടവ്യസ്ത്വയാ മമ കഥഞ്ചന। ഹര്ഷമാണഃ പ്രസഹ്യൈനാം മൈഥുനായോപചക്രമേ ।। ൩൭.
വിനയനെ നീ എങ്ങനെയും പഠിപ്പിക്കരുത്; അവൻ സന്തോഷത്തോടെ, ബലമായി അവളെ സമീപിച്ചു.
തതോ ബൃഹസ്പതിം ഗര്ഭോ ഹര്ഷമാണമുവാച ഹ। സന്നിവിഷ്ടോ ഹ്യഹം പൂര്വമിഹ താത ബൃഹസ്പതേ ।। ൩൭.
അപ്പോൾ ഗർഭം സന്തോഷത്തോടെ ബൃഹസ്പതിയെ നോക്കി പറഞ്ഞു: "തന്തയേ ബൃഹസ്പതേ, ഞാൻ ഇതിനുമുമ്പേ ഇവിടെയുണ്ട്."