നവസ്യ നവരാഷ്ട്രന്തു കൃമേസ്തു കൃമിലാ പുരീ। സുവ്രതസ്യ തഥാ വൃഷ്ടാ ശിവിപുത്രാന്നിബോധത ।। ൩൭.
നവന്റെ ദേശം നവരാജ്യമായിരുന്നു; കൃമിയുടെ നഗരം കൃമിലാ; അങ്ങനെ തന്നെ, സുവ്രതന്റെ നഗരം വൃഷ്ടാ. ഇനി ശിവിയുടെ പുത്രന്മാരെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ.
ശിവേസ്തു ശിവയഃ പുത്രാശ്ചത്വാരോ ലോകസമ്മതാഃ। വൃഷദര്ഭഃ സുവീരസ്തു കേകയോ മദ്രകസ്തഥാ ।। ൩൭.
ശിവിക്ക് ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തരായ നാല് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു: വൃഷദർഭൻ, സുവീരൻ, കേകയൻ, മദ്രകൻ.
തേഷാഞ്ജനപദാഃ സ്ഫീതാഃ കേകയാ മാദ്രകാസ്തഥാ। വൃഷദര്ഭാഃ സൂചിദര്ഭാസ്തിതിക്ഷോഃ ശ്രൃണുത പ്രജാഃ ।। ൩൭.
അവരുടെ ദേശങ്ങൾ സമൃദ്ധിയായി: കേകയന്മാർ, മദ്രകന്മാർ, വൃഷദർഭന്മാർ, സൂചിദർഭന്മാർ. ഇനി തിതിക്ഷുവിന്റെ ജനങ്ങളെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ.
തൈതിക്ഷുരഭവദ്രാജാ പൂര്വസ്യാന്ദിശി വിശ്രുതഃ। ഉശദ്രഥോ മഹാബാഹുസ്തസ്യ ഹേമഃ സുതോഽഭവത് ।। ൩൭.
തൈതിക്ഷു എന്ന രാജാവ് കിഴക്കേ ദിക്കിൽ പ്രശസ്തനായി. അവനു മഹാബാഹുവായ ഉശദ്രഥൻ എന്ന പുത്രനുണ്ടായി.
ഹേമസ്യ സുതപാ ജജ്ഞേ സുതഃ സുതയശാ ബലീ । ജാതോ മനുഷ്യയോന്യാം വൈ ക്ഷീണേ വംശേ പ്രജേപ്സയാ ।। ൩൭.
ഹേമന്റെ പുത്രൻ സുതപൻ; സുതപന്റെ പുത്രൻ സുതയശൻ, ശക്തിയുള്ളവൻ. വംശം ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ, സന്താനാശയത്തോടെ മനുഷ്യരിൽ ജനിച്ചു.
മഹായോഗീ സ തു ബലിര്ബദ്ധോ യഃ സ മഹാമനാഃ। പുത്രാനുത്പാദയാമാസ ചാതുര്വര്ണ്യകരാന് ഭുവി ।। ൩൭.
അവൻ മഹായോഗിയും മഹാമനസുമായ ബലി. അവൻ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിലും, ഭൂമിയിൽ നാലു വർണ്ണങ്ങളെയും സ്ഥാപിച്ച പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു.
അങ്ഗം സ ജനയാമാസ വങ്ഗം സുഹ്ലം തഥൈവ ച। പുണ്ഡ്രം കലിങ്ഗഞ്ച തഥാ ബാലേയം ക്ഷത്രമുച്യതേ ।। ൩൭.
അവൻ അങ്കൻ, വംഗൻ, സുഹ്ലൻ, പുണ്ഡ്രൻ, കലിംഗൻ, ബാലേയൻ എന്നിവരെ ജനിപ്പിച്ചു. ഇവരാണ് ക്ഷത്രിയവർഗ്ഗങ്ങൾ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ബാലേയാ ബ്രാഹ്മണാശ്ചൈവ തസ്യ വംശകരാഃ പ്രഭോഃ। ബലേസ്തു ബ്രഹ്മണാ ദത്താ വരാഃ പ്രീതേന ധീമതേ ।। ൩൭.
ബാലേയരും ബ്രാഹ്മണന്മാരും അവന്റെ വംശത്തിൽ പെട്ടവരായിരുന്നു. ധീരനായ ബലിക്ക് പ്രീതിയോടെ ബ്രഹ്മാവു വരങ്ങൾ നൽകിയിരുന്നു.
മഹായോഗിത്വമായുശ്ച കല്പായുഃപരിമാണകമ്। സംഗ്രാമേ ചാപ്യജേയത്വം ധര്മേ ചൈവ പ്രഭാവനാ ।। ൩൭.
അവനു മഹായോഗശക്തിയും, ഒരു കല്പം വരെ ആയുസ്സും, യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാനാവാത്ത ശക്തിയും, ധർമ്മത്തിൽ മഹത്വവും ലഭിച്ചു.
ത്രൈലോക്യദര്ശനഞ്ചൈവ പ്രാധാന്യം പ്രസവേ തഥാ। ബലേ ചാപ്രതി മത്വം വൈ ധര്മതത്ത്വാര്ഥദര്ശനമ് ।। ൩൭.
അവനു മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും കാണാനുള്ള ദർശനവും, സന്താനത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠതയും, അപരിമിതമായ ബലവും, ധർമ്മത്തിന്റെ സാരവും അർത്ഥവും മനസ്സിലാക്കാനുള്ള കഴിവും ലഭിച്ചു.
ചതുരോ നിയതാന് വര്ണാന് ത്വം വൈ സ്ഥാപയിതേതി ച। ഇത്യുക്തോ വിഭുനാ രാജാ ബലിഃ ശാന്തിമ്പരാം യയൌ ।। ൩൭.
നീ നിശ്ചിതമായ നാലു വർണ്ണങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കണമെന്നു ഭഗവാൻ കല്പിച്ചു. അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവ് ബലി അത്യന്തം സമാധാനത്തിലേക്ക് എത്തി.
കാലേന മഹതാ വിദ്വാന് സ്വം വൈ സ്ഥാനമുപാഗതഃ। തേഷാം ജനപദാഃ സ്ഫീതാ വങ്ഗാങ്ഗസുഹ്ലകാസ്തഥാ ।। ൩൭.
കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ആ ജ്ഞാനി തന്റെ സ്ഥാനത്ത് എത്തി. അവരുടേതായ ദേശങ്ങൾ繁വൃദ്ധിയായി, വംഗം, അംഗം, സുഹിലം എന്നിവയും അതിലുണ്ടായിരുന്നു.
പുണ്ഡ്രാഃ കലിങ്ഗാശ്ച തഥാ തേഷാം വംശം നിബേധത। തസ്യ തേ തനയാഃ സര്വേ ക്ഷേത്രജാ മുനിസമ്ഭവാഃ। സമ്ഭൂതാ ദീര്ഘതമസഃ സുദേണ്ണായാം മഹൌജസഃ ।। ൩൭.
പുണ്ഡ്രന്മാരും കലിംഗന്മാരും അങ്ങനെ തന്നെ. ഇവരുടെ വംശം കേൾക്കൂ: അവന്റെ എല്ലാ പുത്രന്മാരും മുനികളിൽ നിന്നു ജനിച്ചവരും, സുദേണ്ണയിൽ ദീർഘതമസെന്ന മഹാശക്തനായവനാൽ ജനിച്ചവരുമാണ്.
ഋഷയ ഊചുഃ। കഥം ബലേഃ സുതാഃ പഞ്ച ജനിതാഃ ക്ഷേത്രജാഃ പ്രഭോ। ഋഷിണാ ദീര്ഘതമസാ ഏതന്നോ ബ്രൂഹി പൃച്ഛതാമ് ।। ൩൭.
മുനിമാർ ചോദിച്ചു: പ്രഭോ, ബലിയുടെ അഞ്ചു പുത്രന്മാർ എങ്ങനെ ദീർഘതമസെന്ന മുനിയുടെ വഴി ജനിച്ചവരായി? ഞങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു, ദയവായി അതിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ പറയൂ.
സൂത ഉവാച।। അശിജോ നാമ വിഖ്യാത ആസീദ്ധീമാനൃഷിഃ പുരാ। ഭാര്യാ വൈ മമതാ നാമ ബഭൂവാസ്യ മഹാത്മനഃ ।। ൩൭.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: പുരാതനകാലത്ത് അശിജൻ എന്ന പ്രശസ്തനും ജ്ഞാനിയുമായ ഒരു മുനിയുണ്ടായിരുന്നു. അവന്റെ ഭാര്യ മഹാത്മാവായ മമതയായിരുന്നു.
അശിജസ്യ കനീയാംസ്തു പുരോധാ യോ ദിവൌകസാമ്। ബൃഹസ്പതിര്ബൃഹത്തേജാ മമതാം സോഽഭ്യപദ്യത ।। ൩൭.
അശിജന്റെ ഇളയവൻ, ദേവന്മാരുടെ പുരോഹിതനായ ബൃഹസ്പതി, മഹത്തായ തേജസ്സുള്ളവൻ, മമതയെ സമീപിച്ചു.
ഉവാച മമതാ തന്തു ബൃഹസ്പതിമനിച്ഛതീ। അന്തര്വത്ന്യസ്മി തേ ഭ്രാതുര്ജ്യേഷ്ഠസ്യാഷ്ടമിതാ ഇതി ।। ൩൭.
മമത, ഇഷ്ടമില്ലാതെ, ബൃഹസ്പതിയോട് പറഞ്ഞു: ഞാൻ നിന്റെ മൂത്ത സഹോദരന്റെ ഗർഭിണിയായ ഭാര്യയാണ്, എട്ടുമാസം കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
അയം ഹി മേ മഹാഗര്ഭോ രോചതേഽതി ബൃഹസ്പതേ। അശിജം ബ്രഹ്മ ചാഭ്യസ്യ ഷഡങ്ഗം വേദമുദ്ഗിരന് ।। ൩൭.
ഈ വലിയ ഗർഭം എനിക്ക് വളരെ പ്രിയമാണ്, ബൃഹസ്പതേ. അശിജൻ, ആറു അങ്കങ്ങളുള്ള വേദം ഉച്ചരിക്കുന്നവൻ, ബ്രഹ്മാവാണ്.
അമോഘരേതാസ്ത്വഞ്ചാപി ന മാം ഭജിതുമര്ഹസി। അസ്മിന്നേവ ഗതേ കാലേ യഥാ വാ മന്യസേ പ്രഭോ ।। ൩൭.
നിന്റെ വിത്ത് പരാജയപ്പെടാത്തതാണെങ്കിലും, നീ ഇപ്പോൾ എന്നെ ചേർക്കരുത്; സമയമെത്തുമ്പോൾ നിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ചെയ്യാം.
ഏവമുക്തസ്തയാ സമ്യഗ് ബൃഹത്തേജാ ബൃഹസ്പതിഃ। കാമാത്മാനം മഹാത്മാ ച നാത്മാനം സോഽഭ്യധാരയത് ।। ൩൭.
അവളത് പറഞ്ഞപ്പോൾ, മഹത്തായ തേജസ്സുള്ള ബൃഹസ്പതി, ആഗ്രഹത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായി, സ്വയം നിയന്ത്രിക്കാനായില്ല.
സമ്ബഭൂവൈവ ധര്മാത്മാ തയാ സാര്ദ്ധം ബൃഹസ്പതിഃ। ഉത്സൃജന്തം തദാ രേതോ ഗര്ഭസ്ഥഃ സോഽഭ്യഭാഷത ।। ൩൭.
ധർമ്മശീലനായ ബൃഹസ്പതി അവളുമായി ചേർന്നു. അപ്പോൾ അവൻ വിത്ത് ഒഴുക്കുമ്പോൾ, ഗർഭത്തിലെ ശിശു സംസാരിച്ചു.
നോ സ്നാതകോ ന്യസേദ്ധ്യസ്മിന് ദ്വയോര്നേഹാസ്തി സമ്ഭവഃ। അമോഘരേതാസ്ത്വഞ്ചാപി പൂര്വഞ്ചാഹമിഹാഗതഃ ।। ൩൭.
ഇവിടെ രണ്ടുപേരുടെ സംയോജനം കഴിയില്ല; ദ്വിജാതി ഇവിടെ ഇടംപിടിക്കരുത്. നിന്റെ വിത്ത് പരാജയപ്പെടില്ലെങ്കിലും, ഞാൻ ആദ്യം ഇവിടെ വന്നവനാണ്.
ശശാപ തം തദാ ക്രുദ്ധ ഏവമുക്തോ ബൃഹസ്പതിഃ। ആശിജന്തം സുതം ഭ്രാതുര്ഗര്ഭസ്ഥം ഭഗവാനൃഷിഃ ।। ൩൭.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ബൃഹസ്പതി കോപത്തോടെ ഗർഭത്തിലെ ശിശുവായ തന്റെ സഹോദരന്റെ മകനായ മുനിയെ ശപിച്ചു.
യസ്മാത്ത്വമീദൃശേ കാലേ സര്വഭൂതേപ്സിതേ സതി। മാമേവമുക്തവാന് മോഹാത്തമോ ദീര്ഘം പ്രവേക്ഷ്യസി ।। ൩൭.
എല്ലാവർക്കും ജനനം ആഗ്രഹിക്കുന്ന സമയത്ത് നീ എന്നോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനാൽ, മോഹത്തിൽ നിന്നു നീ ദീർഘമായ അന്ധകാരത്തിലേക്ക് പോകേണ്ടിവരും.
തതോ ദീര്ഘതമാ നാമ ശാപാദൃഷിരജായത। അഥാശിജോ ബൃഹത്കീര്ത്തിര്ബൃഹസ്പതിരിവൌജസാ ।। ൩൭.
അതിനാൽ, ആ ശാപം മൂലം ദീർഘതമസെന്ന മുനി ജനിച്ചു. അശിജൻ മഹത്തായ കീർത്തിയോടെ, ബൃഹസ്പതിയെപ്പോലെ ശക്തിയുള്ളവനായിരുന്നു.
ഊര്ദ്ധ്വരേതാസ്തതശ്ചാപി ന്യവസദ്ഭ്രാതുരാശ്രമേ। ഗോധര്മം സൌരഭേയാത്തു വൃഷഭാച്ഛ്രുതവാന് പ്രഭോ ।। ൩൭.
വിത്ത് ഉയർത്തി പിടിച്ചവൻ തന്റെ സഹോദരന്റെ ആശ്രമത്തിൽ താമസിച്ചു. അവൻ കാളയിൽ നിന്ന് പശുക്കളുടെ ധർമ്മം പഠിച്ചു.
തസ്യ ഭ്രാതാ പിതൃവ്യസ്തു ചകാര ഭവനം തദാ। തസ്മിന് ഹി തത്ര വസതി യദൃച്ഛാഭ്യാഗതോ വൃഷഃ ।। ൩൭.
അവന്റെ പിതാവിന്റെ സഹോദരൻ അവനു വേണ്ടി ഒരു വീട് പണിതു. അവിടെ താമസിക്കുമ്പോൾ, ഒരു കാള യാദൃച്ഛികമായി അവിടെ എത്തി.
ദര്ശാര്ഥമാഹൃതാന് ദര്ഭാംശ്ചചാര സുരഭീവൃതഃ। ജഗ്രാഹ തം ദീര്ഘതമാ വിസ്ഫുരന്തഞ്ച ശ്രൃങ്ഗയോഃ ।। ൩൭.
ദർശനത്തിനായി കൊണ്ടുവന്ന ദർഭകൾക്ക് വേണ്ടി, സുരഭിയോടൊപ്പം അവൻ അലയിച്ചു. കൊമ്പുകൾ ഉണർത്തിയ കാളയെ ദീർഘതമസ് പിടിച്ചു.
സ തേന നിഗൃഹീതസ്തു ന ചചാല പദാത്പദമ്। തതോഽബ്രവീദ്വൃഷസ്തം വൈ മുഞ്ച മാം ബലിനാം വര ।। ൩൭.
അവനാൽ പിടിച്ചിട്ടും ആ കാളയ്ക്ക് ഒരു കാൽപടി പോലും നീങ്ങാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അപ്പോൾ ആ കാള പറഞ്ഞു: 'ശക്തന്മാരിൽ ഏറ്റവും വലിയവനേ, എന്നെ വിടൂ.'
ന മയാസാദിതസ്താത ബലവംസ്ത്വദ്വിധഃ ക്വചിത്। ത്ര്യമ്ബകം വഹതാ ദേവം യതോ ജാതോഽസ്മി ഭൂതലേ ।। ൩൭.
'എന്റെ ജനനത്തോടൊപ്പം, ത്ര്യമ്പകനെ ചുമക്കുന്ന നിന്റെ പോലൊരു ശക്തനെയൊരിക്കലും ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല, അച്ഛാ.'