ഗങ്ഗായമുനയോര്മധ്യേ നിഷ്ഠാം പ്രാപ്സ്യതി സാനുഗഃ। തതോ വ്യതീതേ കല്കൌ തു സാമാന്യൈഃ സഹ സൈനികൈഃ ।। ൩൬.
ഗംഗയും യമുനയും തമ്മിലുള്ള പ്രദേശത്ത്, അനുയായികളോടൊപ്പം തൻ്റെ വാസസ്ഥാനം നേടും; അതിനുശേഷം, കൽക്കി സൈന്യത്തോടൊപ്പം വിട്ടുപോകുമ്പോൾ.
നൃപേഷ്വഥ വിനഷ്ടേഷു തദാ ത്വപ്രഗ്രഹാഃ പ്രജാഃ। രക്ഷണേ വിനിവൃത്തേ തു ഹത്വാ ചാന്യോന്യമാഹവേ ।। ൩൬.
രാജാക്കന്മാർ ഇല്ലാതായപ്പോൾ, ജനങ്ങൾ നിയന്ത്രണമില്ലാതെ മാറും; സംരക്ഷണം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, യുദ്ധത്തിൽ പരസ്പരം കൊല്ലും.
പരസ്പരഹൃതാശ്വാസാ നിരാക്രന്ദാഃ സുദുഃഖിതാഃ। പുരാണി ഹിത്വാ ഗ്രാമാംശ്ച തുല്യാസ്താ നിഷ്പരിഗ്രഹാഃ ।। ൩൬.
പരസ്പര ആശ്വാസം നഷ്ടപ്പെട്ട്, നിലവിളി ഇല്ലാതെ, വലിയ ദുഃഖത്തിൽ, നഗരങ്ങളും ഗ്രാമങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, സമനിലയിൽ, സ്വത്തുക്കളില്ലാതെ ജീവിക്കും.
പ്രനഷ്ടശ്രുതിധര്മാശ്ച നഷ്ടധര്മാശ്രമാസ്തഥാ। ഹ്രസ്വാ അല്പായുഷശ്ചൈവ വനൌകസ ഇമേ സ്മൃതാഃ ।। ൩൬.
വേദപാഠവും ധർമ്മവും നഷ്ടപ്പെട്ട്, ധർമ്മാശ്രമങ്ങൾ ഇല്ലാതായി, ചുരുങ്ങിയ ആയുസ്സും, കുറച്ചുള്ള ശക്തിയും ഉള്ളവരായി, ഇവരെ വനവാസികൾ എന്ന് ഓർമ്മിക്കുന്നു.
സരിത്പര്വതസേവിന്യഃ പത്രമൂലഫലാശനാഃ। ചീര പത്രാജിനധരാഃ സങ്കരം ഘോരമാസ്ഥിതാഃ ।। ൩൬.
നദികളും പർവ്വതങ്ങളും ഒറ്റയാക്കി, ഇല, കിഴങ്ങ്, പഴം എന്നിവ ഭക്ഷിച്ച്, തൂപ്പും ഇലയും മൃഗചർമ്മവും ധരിച്ച്, ഭയങ്കരമായ വ്രതങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടവരായിരുന്നു അവർ.
അല്പായുഷോ നഷ്ടവാര്ത്താ ബഹ്വാബാധാഃ സുദുഃഖിതാഃ। ഏവം കഷ്ടമനുപ്രാപ്താഃ കലിസന്ധ്യംശകേ തദാ ।। ൩൬.
അവർക്ക് ആയുസ്സ് കുറവായിരുന്നു, ലോകം അവരെ മറന്നുപോയി, അനേകം കഷ്ടങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു, അത്യന്തം ദുഃഖിതരായി, കലിയുഗത്തിന്റെ അസ്തമയകാലത്ത് ഇങ്ങനെ വലിയ കഷ്ടങ്ങൾ നേരിടേണ്ടിവന്നു.
പ്രജാഃ ക്ഷയം പ്രയാസ്യന്തി സാര്ദ്ധം കലിയുഗേന തു । ക്ഷീണേ കലിയുഗേ തസ്മിന് പ്രവൃത്തേ ച കൃതേ പുനഃ ।। ൩൬.
ജനങ്ങൾ കലിയുഗം കൂടെ ക്ഷയിക്കുമാറാകും; ആ കലിയുഗം അവസാനിച്ചപ്പോൾ വീണ്ടും കൃതയുഗം ആരംഭിക്കും.
പ്രപത്സ്യന്തേ യഥാന്യായം സ്വഭാവാദേവ നാന്യതാ। ഇത്യേതത് കീര്തിതം സര്വം ദേവാസുരവിചേഷ്ടിതമ് ।। ൩൬.
അപ്പോൾ അവർ സ്വഭാവപ്രകാരം ശരിയായ രീതിയിൽ തന്നെ പ്രവർത്തിക്കും, വഴിവിട്ടു പോവില്ല; ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും എല്ലാ പ്രവർത്തികളും ഇതുവരെ വിവരിച്ചു.
യദുവംശപ്രസങ്ഗേന മഹദ്വോ വൈഷ്ണവം യശഃ । തുര്വസോസ്തു പ്രവക്ഷ്യാമി പൂരോര്ദ്രുഹ്യോരനോസ്തഥാ ।। ൩൬.
യദുവംശത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രസംഗത്തിൽ നിങ്ങളുടെ മഹത്തായ വൈഷ്ണവ മഹത്വം ഞാൻ പറഞ്ഞുവെച്ചു; ഇനി ഞാൻ തുര്വസുവിനെയും, പുരുവിനെയും, ദ്രുഹ്യുവിനെയും, അനുവിനെയും കുറിച്ച് വിവരിക്കും.
തുര്വസോസ്തു സുതോ വഹ്നിര്വഹ്നേര്ഗോഭാനുരാത്മജഃ। ഗോഭാനോസ്തു സുതോ വീരസ്ത്രിസാനുരപരാജിതഃ ।। ൩൭.
തുര്വസുവിന്റെ മകനായിരുന്നു വഹ്നി, വഹ്നിയുടെ മകൻ ഗോഭാനു; ഗോഭാനുവിന്റെ മകൻ ബലവാനായ ത്രിസാനു, അവന്റെ മകൻ അപരാജിതൻ.
കരന്ധമസ്ത്രിസാനോസ്തു മരുത്തസ്യ ന ചാത്മജഃ। അന്യസ്ത്വവീക്ഷിതോ രാജാ മരുത്തഃ കഥിതഃ പുരാ ।। ൩൭.
ത്രീസാനുവിന്റെ മകനാണ് കരന്ധമൻ, എന്നാൽ മരുത്തൻ അവന്റെ മകനല്ല; മറ്റൊരു രാജാവായ മരുത്ത്, അവന്റെ വംശത്തിൽപ്പെട്ടവൻ അല്ല, പുരാതനകാലത്ത് പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു.
അനവത്യോ മരുത്തസ്തു സ രാജാസീദിതി ശ്രുതമ്। ദുഷ്കൃതം പൌരവം ചാപി സര്വേ പുത്രമകല്പയന് ।। ൩൭.
ആ മരുത്തിന് സന്താനമില്ലായിരുന്നുവെന്ന് കേൾക്കുന്നു; ദുഷ്കൃതന്റെ മകനെയും പൗരവവംശത്തെയും എല്ലാവരും യോഗ്യനല്ലെന്ന് കരുതിയിരുന്നു.
ഏവം യയാദിശാപേന ജരായാഃ സംക്രമേണ തു । തുര്വസോഃ പൌരവം വംശം പ്രവിവേശ പുരാ കില ।। ൩൭.
ഇങ്ങനെ, യയാതിയുടെ ശാപത്താൽ, വയസ്സിന്റെ ക്രമത്തിൽ, തുര്വസു ഒരിക്കൽ പൗരവവംശത്തിൽ ചേർന്നു.
ദുഷ്കൃതസ്യ തു ദായാദഃ ശരൂഥോ നാമ പാര്ഥിവഃ। ശരൂഥാത്തു ജനാപീഡശ്ചത്വാരസ്തസ്യ ചാത്മജാഃ ।। ൩൭.
ദുഷ്കൃതന്റെ അവകാശി ശരൂഥ എന്ന രാജാവായിരുന്നു; ശരൂഥനിൽ നിന്ന് ജനാപീഡൻ ജനിച്ചു, അവനു നാലു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
പാണ്ഡ്യശ്ച കേരലശ്ചൈവ ചോലഃ കുല്യസ്തഥൈവ ച। തേഷാം ജനപദാഃ കുല്യാഃ പാണ്ഡ്യാശ്ചോലാഃ സകേരലാഃ ।। ൩൭.
അവർ പാണ്ഡ്യൻ, കേരളൻ, ചോളൻ, കുല്യൻ എന്നിങ്ങനെയാണ്; അവരുടെ ജനങ്ങൾ കുല്യന്മാർ, പാണ്ഡ്യന്മാർ, ചോളന്മാർ, കേരളക്കാർ എന്നിങ്ങനെയാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ദ്രുഹ്യോസ്തു തനയൌ വീരൌ ബഭ്രുഃ സേതുശ്ച വിശ്രുതൌ। അരുദ്ധഃ സേതുപുത്രസ്തു ബാഭ്രവോ രിപുരുച്യതേ ।। ൩൭.
ദ്രുഹ്യുവിന് പ്രശസ്തരായ ധീരന്മാരായ രണ്ട് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, ബഭ്രുവും സെതുവും; സെതുവിന്റെ മകൻ അരുദ്ധൻ, ബഭ്രുവിന്റെ മകൻ റിപു എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
യൌവനാശ്വേന സമിതി കൃച്ഛ്രേണ നിഹതോ ബലീ। യുദ്ധം സുമഹദാസീത്തു മാസാന് പരി ചതുര്ദശ ।। ൩൭.
ശക്തനായ അരുദ്ധൻ, യൗവനാശ്വനാൽ വലിയ പ്രയാസത്തോടെ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു; ആ യുദ്ധം പതിനാലു മാസം നീണ്ടു.
അരുദ്ധസ്യ തു ദായാദോ ഗാന്ധാരോ നാമ പാര്ഥിവഃ। ഖ്യായതേ യസ്യ നാമ്നാ തു ഗാന്ധാരവിഷയോ മഹാന് ।। ൩൭.
അരുദ്ധന്റെ അവകാശി ഗന്ധാരൻ എന്ന രാജാവായിരുന്നു; അവന്റെ പേരിൽ ഗന്ധാരപ്രദേശം പ്രശസ്തമാണ്.
ഗാന്ധാരദേശജാശ്ചാപി തുരഗാ വാജിനാം വരാഃ। ഗാന്ധാരപുത്രോ ധര്മ്മസ്തു ഘൃതസ്തസ്യ സുതോഽഭവത് ।। ൩൭.
ഗന്ധാരദേശത്ത് ജനിക്കുന്ന കുതിരകൾ കുതിരകളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്; ഗന്ധാരന്റെ മകൻ ധർമ്മൻ, അവന്റെ മകൻ ഘൃതൻ.
ഘൃതസ്യ ദുര്ദമോ ജജ്ഞേ പ്രചേതാസ്തസ്യ ചാത്മജഃ । പ്രചേതസഃ പുത്രശതം രാജാനഃ സര്വ ഏവ തേ ।। ൩൭.
ഘൃതന്റെ മകൻ ദുര്ദ്ദമൻ, അവന്റെ മകൻ പ്രചേതാസ്; പ്രചേതാസിന് നൂറ് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, അവരൊക്കെയും രാജാക്കന്മാരായിരുന്നു.
മ്ലേച്ഛരാഷ്ട്രാധിപാഃ സര്വേ ഹ്യുദീചീം ദിശമാശ്രിതാഃ। അനോഃ പുത്രാ മഹാത്മാനസ്ത്രയഃ പരമധാര്മ്മികാഃ ।। ൩൭.
അവർ എല്ലാവരും വിദേശരാജ്യങ്ങളുടെ ഭരണാധികാരികളും, വടക്കേ ദിക്കിൽ താമസിച്ചവരും ആയിരുന്നു; അനുവിന് മൂന്നു മഹാന്മാരും ഉത്തമധാർമ്മികന്മാരുമായ പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സഭാനരശ്ച പക്ഷശ്ച പരപക്ഷസ്തഥൈവ ച। സഭാനരസ്യ പുത്രസ്തു വിദ്വാന് കാലാനലോ നൃപഃ ।। ൩൭.
അവർ സഭാനരൻ, പക്ഷൻ, പരപക്ഷൻ എന്നിങ്ങനെയാണ്; സഭാനരന്റെ മകൻ ജ്ഞാനിയായ രാജാവായ കാലാനലൻ.
കാലാനലസ്യ ധര്മ്മാത്മാ സൃഞ്ജയോ നാമ ധാര്മികഃ । സൃഞ്ജയസ്യാഭവത് പുത്രോ വീരോ രാജാ പുരഞ്ജയഃ ।। ൩൭.
കാലാഗ്നിപോലെയുള്ള ധാർമ്മികസ്വഭാവമുള്ള ശ്രീഞ്ജയൻ എന്നൊരു നന്മയുള്ള രാജാവുണ്ടായിരുന്നു. ശ്രീഞ്ജയന്റേയ്ക്ക് പുരഞ്ജയൻ എന്ന ധീരനായ രാജാവാണ് പുത്രനായി ജനിച്ചത്.
ജനമേജയോ മഹാ സത്വഃ പുരഞ്ജയസുതോഽഭവത്। ജനമേജയസ്യ രാജര്ഷേര്മഹാശാലോഽഭവഭൃപഃ ।। ൩൭.
പുരഞ്ജയന്റേയ്ക്ക് മഹാശക്തിയുള്ള ജനമേജയൻ എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു. ആ രാജർഷിയായ ജനമേജയന്റേയ്ക്ക് മഹാശാലൻ എന്ന രാജാവാണ് പുത്രനായി ജനിച്ചത്.
ആസീദിന്ദ്രസമോ രാജാ പ്രതിഷ്ഠിതയശാ ദിവി। മഹാമനാഃ സുതസ്തസ്യ മഹാ ശാലസ്യ ധാര്മികഃ ।। ൩൭.
ഇന്ദ്രനോടു തുല്യനായ, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ തന്നെ പ്രശസ്തിയുള്ള ഒരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു. ആ മഹാശാലന്റേയ്ക്ക് മഹാമനസ് എന്ന ധാർമ്മികനായ പുത്രനാണ് ജനിച്ചത്.
സപ്തദ്വീപേശ്വരോ രാജാ ചക്രവര്ത്തീ മഹായശാഃ। മഹാമനാസ്തു പുത്രൌ ദ്വൌ ജനയാമാസ വിശ്രുതൌ ।। ൩൭.
ഏഴു ദ്വീപുകളുടെയും അധിപതിയും മഹാപ്രശസ്തിയുള്ള ചക്രവർത്തിയും ആയിരുന്ന മഹാമനസ് എന്ന രാജാവിന് പ്രശസ്തരായ രണ്ടു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
ഉശീനരഞ്ച ധര്മജ്ഞം തിതിക്ഷുഞ്ചൈവ ധാര്മികമ്। ഉശീനരസ്യ പത്ന്യസ്തു പഞ്ച രാജര്ഷിവംശജാഃ ।। ൩൭.
അവൻ ധർമ്മജ്ഞനായ ഉശീനരനും ധാർമ്മികനായ തിതിക്ഷുവും ജനിപ്പിച്ചു. ഉശീനരന്റെ ഭാര്യമാർക്ക് രാജർഷിവംശത്തിൽ പെട്ട അഞ്ചു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
മൃഗാ കൃമീ നവാ ദര്വാ പഞ്ചമീ ച ദൃഷദ്വതീ। ഉശീനരസ്യ പുത്രാസ്തു പഞ്ച താസു കുലോദ്വഹാഃ। തപസാ തേ സുമഹതാ ജാതവൃദ്ധാശ്ച ധാര്മികാഃ ।। ൩൭.
മൃഗാ, കൃമി, നവാ, ദർവാ, അഞ്ചാമത്തേത് ദൃഷദ്വതീ — ഇവരാണ് ഉശീനരന്റെ ഭാര്യമാർ. അവരിൽ നിന്ന് അഞ്ചു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; അവരൊക്കെയും തങ്ങളുടെ വംശത്തെ നയിച്ചവർ, വലിയ തപസ്സിലൂടെ വളർന്നു, ധാർമ്മികരായിരുന്നു.
മൃഗായാസ്തു മൃഗഃ പുത്രോ നവായാ നവ ഏവ തു। കൃമ്യാഃ കൃമിസ്തു ദര്വായാഃ സുവ്രതോ നാമ ധാര്മികഃ ।। ൩൭.
മൃഗായുടെ പുത്രൻ മൃഗൻ, നവായുടെ പുത്രൻ നവൻ, കൃമിയുടെ പുത്രൻ കൃമി, ദർവായുടെ പുത്രൻ സുവ്രതൻ എന്ന ധാർമ്മികനായിരുന്നു.
ദൃഷദ്വതീസുതശ്ചാപി ശിവിരൌശീനരോ ദ്വിജാഃ। ശിവേഃ ശിവപുരം ഖ്യാതം യൌധേയന്തു മൃഗസ്യ തു ।। ൩൭.
ദൃഷദ്വതിയുടെ പുത്രൻ ശിവിയും ഉശീനരനും ആയിരുന്നു, മഹർഷികളേ. ശിവിയുടെ നഗരം ശിവപുരം എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായിരുന്നു; മൃഗന്റെ നഗരം യൗധേയമായിരുന്നു.