കര്ത്തും ധര്മവ്യവസ്ഥാനമസുരാണാം പ്രണാശനമ്। മോഹയന് സര്വഭൂതാനി യോഗാത്മാ യോഗമായയാ ।। ൩൬.
ധർമ്മം സ്ഥാപിക്കാനും, അസുരന്മാരെ നശിപ്പിക്കാനും, എല്ലാ ജീവികളെയും മോഹിപ്പിക്കാനും, യോഗശക്തിയാൽ യോഗാത്മാവായവൻ രൂപം എടുത്തു.
പ്രവിഷ്ടോ മാനുഷീം യോനിം പ്രച്ഛന്നശ്ചരതേ മഹീമ്। വിഹാരാര്ഥം മനുഷ്യേഷു സാന്ദീപനിപുരഃസരമ് ।। ൩൬.
അവൻ മനുഷ്യയോനിയിൽ പ്രവേശിച്ച്, രഹസ്യമായി ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു; മനുഷ്യരിൽ വിനോദത്തിനായി, സാന്ദീപനിയെ മുൻപിൽക്കൊണ്ട്.
യത്ര കംസഞ്ച ശാല്വഞ്ച ദ്വിവിദഞ്ച മഹാസുരമ്। അരിഷ്ടം വൃഷഭഞ്ചൈവ പൂതനാം കേശിനം ഹയമ് ।। ൩൬.
അവിടെ കംസനും ശാൽവനും, മഹാസുരനായ ദ്വിവിദനും, അരിഷ്ടനും, വൃഷഭനും, പൂതനയും, കേശി എന്ന കുതിരയും മറ്റുള്ളവരും അവൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
നാഗം കുവലയാപീഡം മല്ലരാജഗൃഹാധിപമ്। ദൈത്യാന് മാനുഷദേഹസ്ഥാന് സൂദയാമാസ വീര്യവാന് ।। ൩൬.
നാഗനായ കുവലയാപീഡനും, മല്ലരാജന്റെ ഗൃഹാധിപനും, മനുഷ്യരൂപത്തിൽ ഉള്ള മറ്റ് ദൈത്യന്മാരും, തന്റെ വീര്യത്താൽ അവൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ഛിന്നം ബാഹുസഹസ്രഞ്ച ബാണസ്യാദ്ഭുതകര്മണഃ । നരകശ്ച ഹതഃ സങ്ഖയേ യവനശ്ച മഹാബലഃ ।। ൩൬.
അദ്ഭുതകൃത്യനായ ബാണന്റെ ആയിരം കൈകൾ അവൻ വെട്ടി നീക്കി; യുദ്ധത്തിൽ നരകനും, മഹാബലശാലിയായ യവനനും കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ഹൃതാനി ച മഹീപാനാം സര്വരത്നാനി തേജസാ। ദുരാചാരാ ശ്ച നിഹതാഃ പാര്ഥിവാ യേ രസാതലേ ।। ൩൬.
ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാരുടെ എല്ലാ രത്നങ്ങളും അവൻ തേജസ്സാൽ എടുത്തു; പാതാളത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന ദുഷ്ടമായ ഭൂപാലന്മാരെ അവൻ നശിപ്പിച്ചു.
ഏതേ ലോകഹിതാര്ഥായ പ്രാദുര്ഭാവാ മഹാത്മനഃ। അസ്മിന്നേവ യുഗേ ക്ഷീണേ സന്ധ്യാ ശ്ലിഷ്ടേ ഭവിഷ്യതി ।। ൩൬.
ഈ മഹാത്മാവിന്റെ അവതാരങ്ങൾ ലോകങ്ങളുടെ ഭദ്രതയ്ക്കായി ഈ യುಗം ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ, സന്ധ്യാകാലം ചേർന്നപ്പോൾ, ഇതേ കാലഘട്ടത്തിൽ സംഭവിക്കും.
കല്കിര്വിഷ്ണുയശാ നാമ പാരാശര്യഃ പ്രതാപവാന്। ദശമോ ഭാവ്യസമ്ഭൂതോ യാജ്ഞവല്ക്യപുരഃസരഃ ।। ൩൬.
പാരാശര വംശത്തിൽ നിന്നുള്ള, വിശ്ണുവിന്റെ മഹത്വം കൊണ്ടും, ശക്തിയിലും പ്രശസ്തനായ കൽക്കി എന്ന ദശമ അവതാരം, യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ മുൻപിൽ വരും.
അനുകര്ഷന് സര്വസേനാം ഹസ്ത്യശ്വരഥസങ്കുലാമ്। പ്രഗൃഹീതായുധൌര്വിപ്രൈര്വൃതഃ ശതസഹസ്രശഃ ।। ൩൬.
ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും നിറഞ്ഞ എല്ലാ സേനകളും കൂട്ടി, ആയുധങ്ങൾ കൈയിൽ പിടിച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാർ നൂറുകണക്കിന് ആയിരങ്ങൾ ചുറ്റുമുള്ളവനായി.
നാത്യര്ഥം ധാര്മികാ യേ ച യേ ച ധര്മദ്വിഷഃ വ്കചിത്। ഈദീച്യാന്മധ്യദേശാംശ്ച തഥാ വിന്ധ്യാപരാന്തികാന് ।। ൩൬.
അത്യധികം ധാർമ്മികരല്ലാത്തവരും, ധർമ്മത്തിന് വിരുദ്ധരായവരും, വടക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരും, മധ്യദേശങ്ങളിലും, വിന്ധ്യയും പാശ്ചാത്യ പ്രദേശങ്ങളിലും നിന്നുള്ളവരും.
തഥൈവ ദാക്ഷിണാത്യാംശ്ച ദ്രവിജാന് സിംഹലൈഃ സഹ। ഗാന്ധാരാന് പാരദാംശ്ചൈവ പഹ്ലവാന് യവനാഞ്ഛകാന് ।। ൩൬.
അതുപോലെ തന്നെ, ദക്ഷിണ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരും, ദ്രാവിഡർ, സിംഹളർ, ഗന്ധാരർ, പാരദർ, പഹ്ലവർ, യവനർ, ശകർ എന്നിവരും.
തുഷാരാന് ബര്ബരാംശ്ചൈവ പുലിന്ദാന് ദരദാന് ഖസാന് । ലമ്പാകാനന്ധകാന് രുദ്രാന് കിരാതാംശ്ചൈവ സ പ്രഭുഃ ।। ൩൬.
തുഷാരർ, ബർബർവർ, പുലിന്ദർ, ദരദർ, ഖസർ, ലംപാകർ, അന്ധകർ, രുദ്രർ, കിരാതർ എന്നിവരും ആ പ്രഭുവിന്റെ കീഴിൽ.
പ്രവൃത്തചക്രോബലവാന് മ്ലേച്ഛാനാമന്തകൃദ്ബലീ। അദൃശ്യഃ സര്വഭൂതാനാം പൃഥിവീം വിചരിഷ്യതി ।। ൩൬.
ചക്രത്തിന്റെ ശക്തി കൊണ്ടും, വലിയ ബലത്തോടെ, മ്ലേച്ചരുകളെ നശിപ്പിക്കുന്നവനായി, എല്ലാ ജീവികളും കാണാത്തവനായി ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കും.
മാനവഃ സ തു സംജജ്ഞേ ദേവസ്യാംശേന ധീമതഃ । പൂര്വജന്മനി വിഷ്ണുര്യഃ പ്രമിതിര്നാമ വീര്യവാന് ।। ൩൬.
ആ മനുഷ്യൻ, ബുദ്ധിയുള്ള ദേവന്റെ അംശത്തിൽ ജനിക്കും; മുൻജന്മത്തിൽ, വിശ്ണുവായ പ്രമിതി എന്ന വീരനായവനായിരുന്നു.
ഗാത്രേണ വൈ ചന്ദ്രസമഃ പൂര്ണേ കലിയുഗേഽഭവത്। ഇത്യേതാസ്തസ്യ ദേവസ്യ ദശ സമ്ഭൂതയഃ സ്മൃതാഃ ।। ൩൬.
ആയാളുടെ രൂപം ചന്ദ്രനുപോലും, കലിയുഗം അവസാനിക്കുമ്പോൾ ജനിക്കും. ഇങ്ങനെ ആ ദേവന്റെ പത്ത് അവതാരങ്ങൾ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
തം തം കാലഞ്ച കാര്യഞ്ച തത്തദുദ്ദിശ്യ കാരണമ്। അംശേന ത്രിഷു ലോകേഷു താസ്താ യോനീഃ പ്രപത്സ്യതേ ।। ൩൬.
ഓരോ കാലത്തിനും, ആവശ്യത്തിനും, കാരണത്തിനും അനുസരിച്ച്, തൻ്റെ അംശം കൊണ്ട് മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലെ വിവിധ യോണികളിൽ പ്രവേശിക്കും.
പഞ്ചവിംശോത്ഥിതേ കല്പേ പഞ്ചവിംശതി വൈ സമാഃ। വിനിഘ്നന് സര്വ്വഭൂതാനി മാനുഷാനേവ സര്വ്വശഃ ।। ൩൬.
ഇരുപത്തിയഞ്ചാമത് കല്പം വരുമ്പോൾ, ഇരുപത്തിയഞ്ച് വർഷം മുഴുവൻ, എല്ലാ ജീവികളും, പ്രത്യേകിച്ച് മനുഷ്യരെയും നശിപ്പിക്കും.
കൃത്വാ ബീജാവശേഷാന്തു മഹീം ക്രൂരേണ കര്മ്മണാ। സംശാതയിത്വാ വൃഷലാന് പ്രായശസ്താനധാര്മ്മികാന് ।। ൩൬.
ഭൂമിയിൽ കഠിനമായ പ്രവൃത്തികൾ നടത്തി, വിത്തുകൾ മാത്രം ശേഷിപ്പിച്ച്, പ്രധാനമായും അധാർമ്മികരായ വൃശലന്മാരെ മുഴുവനായി നശിപ്പിക്കും.
തതഃ സ വൈ തദാ കല്കിശ്ചരിതാര്ഥഃ സസൈനികഃ। കര്മണാ നിഹതാ യേ തു സിദ്ധാസ്തേ തു പുനഃ സ്വയമ് ।। ൩൬.
അവനു തൻ്റെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, അവന്റെ പ്രവൃത്തിയിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടവർ, സ്വയം സിദ്ധരായി വീണ്ടും ജനിക്കും.
അകസ്മാത് കുപിതാന്യോന്യം ഭവിഷ്യന്തി ച മോഹിതാഃ । ക്ഷപയിത്വാ തു താന് സര്വാന് ബാവിനാര്ഥേന ചോദിതാന് ।। ൩൬.
അവർ അപ്രതീക്ഷിതമായി, ഭ്രമിച്ചവരായി, പരസ്പരം കോപം പ്രകടിപ്പിക്കും; ഭാവിയിലെ ആവശ്യത്തിനായി ഉണർത്തപ്പെട്ടവരെ മുഴുവനും നശിപ്പിച്ച ശേഷം.
ഗങ്ഗായമുനയോര്മധ്യേ നിഷ്ഠാം പ്രാപ്സ്യതി സാനുഗഃ। തതോ വ്യതീതേ കല്കൌ തു സാമാന്യൈഃ സഹ സൈനികൈഃ ।। ൩൬.
ഗംഗയും യമുനയും തമ്മിലുള്ള പ്രദേശത്ത്, അനുയായികളോടൊപ്പം തൻ്റെ വാസസ്ഥാനം നേടും; അതിനുശേഷം, കൽക്കി സൈന്യത്തോടൊപ്പം വിട്ടുപോകുമ്പോൾ.
നൃപേഷ്വഥ വിനഷ്ടേഷു തദാ ത്വപ്രഗ്രഹാഃ പ്രജാഃ। രക്ഷണേ വിനിവൃത്തേ തു ഹത്വാ ചാന്യോന്യമാഹവേ ।। ൩൬.
രാജാക്കന്മാർ ഇല്ലാതായപ്പോൾ, ജനങ്ങൾ നിയന്ത്രണമില്ലാതെ മാറും; സംരക്ഷണം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, യുദ്ധത്തിൽ പരസ്പരം കൊല്ലും.
പരസ്പരഹൃതാശ്വാസാ നിരാക്രന്ദാഃ സുദുഃഖിതാഃ। പുരാണി ഹിത്വാ ഗ്രാമാംശ്ച തുല്യാസ്താ നിഷ്പരിഗ്രഹാഃ ।। ൩൬.
പരസ്പര ആശ്വാസം നഷ്ടപ്പെട്ട്, നിലവിളി ഇല്ലാതെ, വലിയ ദുഃഖത്തിൽ, നഗരങ്ങളും ഗ്രാമങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, സമനിലയിൽ, സ്വത്തുക്കളില്ലാതെ ജീവിക്കും.
പ്രനഷ്ടശ്രുതിധര്മാശ്ച നഷ്ടധര്മാശ്രമാസ്തഥാ। ഹ്രസ്വാ അല്പായുഷശ്ചൈവ വനൌകസ ഇമേ സ്മൃതാഃ ।। ൩൬.
വേദപാഠവും ധർമ്മവും നഷ്ടപ്പെട്ട്, ധർമ്മാശ്രമങ്ങൾ ഇല്ലാതായി, ചുരുങ്ങിയ ആയുസ്സും, കുറച്ചുള്ള ശക്തിയും ഉള്ളവരായി, ഇവരെ വനവാസികൾ എന്ന് ഓർമ്മിക്കുന്നു.
സരിത്പര്വതസേവിന്യഃ പത്രമൂലഫലാശനാഃ। ചീര പത്രാജിനധരാഃ സങ്കരം ഘോരമാസ്ഥിതാഃ ।। ൩൬.
നദികളും പർവ്വതങ്ങളും ഒറ്റയാക്കി, ഇല, കിഴങ്ങ്, പഴം എന്നിവ ഭക്ഷിച്ച്, തൂപ്പും ഇലയും മൃഗചർമ്മവും ധരിച്ച്, ഭയങ്കരമായ വ്രതങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടവരായിരുന്നു അവർ.
അല്പായുഷോ നഷ്ടവാര്ത്താ ബഹ്വാബാധാഃ സുദുഃഖിതാഃ। ഏവം കഷ്ടമനുപ്രാപ്താഃ കലിസന്ധ്യംശകേ തദാ ।। ൩൬.
അവർക്ക് ആയുസ്സ് കുറവായിരുന്നു, ലോകം അവരെ മറന്നുപോയി, അനേകം കഷ്ടങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു, അത്യന്തം ദുഃഖിതരായി, കലിയുഗത്തിന്റെ അസ്തമയകാലത്ത് ഇങ്ങനെ വലിയ കഷ്ടങ്ങൾ നേരിടേണ്ടിവന്നു.
പ്രജാഃ ക്ഷയം പ്രയാസ്യന്തി സാര്ദ്ധം കലിയുഗേന തു । ക്ഷീണേ കലിയുഗേ തസ്മിന് പ്രവൃത്തേ ച കൃതേ പുനഃ ।। ൩൬.
ജനങ്ങൾ കലിയുഗം കൂടെ ക്ഷയിക്കുമാറാകും; ആ കലിയുഗം അവസാനിച്ചപ്പോൾ വീണ്ടും കൃതയുഗം ആരംഭിക്കും.
പ്രപത്സ്യന്തേ യഥാന്യായം സ്വഭാവാദേവ നാന്യതാ। ഇത്യേതത് കീര്തിതം സര്വം ദേവാസുരവിചേഷ്ടിതമ് ।। ൩൬.
അപ്പോൾ അവർ സ്വഭാവപ്രകാരം ശരിയായ രീതിയിൽ തന്നെ പ്രവർത്തിക്കും, വഴിവിട്ടു പോവില്ല; ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും എല്ലാ പ്രവർത്തികളും ഇതുവരെ വിവരിച്ചു.
യദുവംശപ്രസങ്ഗേന മഹദ്വോ വൈഷ്ണവം യശഃ । തുര്വസോസ്തു പ്രവക്ഷ്യാമി പൂരോര്ദ്രുഹ്യോരനോസ്തഥാ ।। ൩൬.
യദുവംശത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രസംഗത്തിൽ നിങ്ങളുടെ മഹത്തായ വൈഷ്ണവ മഹത്വം ഞാൻ പറഞ്ഞുവെച്ചു; ഇനി ഞാൻ തുര്വസുവിനെയും, പുരുവിനെയും, ദ്രുഹ്യുവിനെയും, അനുവിനെയും കുറിച്ച് വിവരിക്കും.
തുര്വസോസ്തു സുതോ വഹ്നിര്വഹ്നേര്ഗോഭാനുരാത്മജഃ। ഗോഭാനോസ്തു സുതോ വീരസ്ത്രിസാനുരപരാജിതഃ ।। ൩൭.
തുര്വസുവിന്റെ മകനായിരുന്നു വഹ്നി, വഹ്നിയുടെ മകൻ ഗോഭാനു; ഗോഭാനുവിന്റെ മകൻ ബലവാനായ ത്രിസാനു, അവന്റെ മകൻ അപരാജിതൻ.