വായുപുരാണമ്

ഭൃഗോസ്തു ഭൃഗവോ ദേവാ ജജ്ഞിരേ ദ്വാദശാത്മജാഃ। ദേവ്യാം താന്സുഷുവേ സര്വാന്കാവ്യശ്ചൈവാത്മജാന്പ്രഭുഃ ।। ൪.

ഭൃഗുവിൽ നിന്ന് ഭൃഗുക്കൾ എന്ന ദൈവികമുനികൾ, പന്ത്രണ്ടു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. ദേവി അവരെല്ലാം പ്രസവിച്ചു; കാവ്യന്മാരും ആ പ്രഭുവിന്റെ പുത്രന്മാരായിരുന്നു.

ഭുവനോ ഭാവനശ്ചൈവ അന്യശ്ചാന്യായതസ്തഥാ। ക്രതുഃശ്രവാശ്ച മൂര്ദ്ധാ ച വ്യജയോ വ്യശ്രുഷശ്ച യഃ। പ്രസവ ശ്ചാപ്യജശ്ചൈവ ദ്വാദശോഽധിപതിഃ സ്മൃതഃ ।। ൪.

ഭുവനൻ, ഭാവനൻ, മറ്റു ചിലർ, ക്രതു, ശ്രവ, മൂർദ്ധ, വ്യശയ, വ്യശ്രുഷ, പ്രസവ, അജൻ—ഇവരാണ് ആ പന്ത്രണ്ടു പ്രധാനഭൃഗുക്കൾ എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.

ഇത്യേതേ ഭൃഗവോ ദേവാഃ സ്മൃതാ ദ്വാദശ യാജ്ഞികാഃ । പൌലോമ്യജനയത്പുത്രം ബ്രഹ്മിഷ്ഠം വശിനം വിഭുമ് ।। ൪.

ഇങ്ങനെ ഈ പന്ത്രണ്ടു ഭൃഗുക്കളെ യാഗദേവന്മാർ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. പോളോമി ഒരു മഹാപണ്ഡിതനും, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവനും, മഹാശക്തിയുള്ളവനും ആയ പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു.

വ്യാധിതഃ സോഽഷ്ടമേ മാസി ഗര്ഭക്രൂരേണ കര്മണാ। ച്യവനാച്ച്യവനാസോഽഥ ചേതനസ്തു പ്രചേതസഃ। പ്രാചേതസാച്ച്യവനക്രോധാദധ്വാനം പുരുഷാദജഃ ।। ൪.

ഗർഭത്തിൽ cruel പ്രവർത്തനത്താൽ എട്ടാം മാസത്തിൽ ദുഃഖം അനുഭവിച്ചുകൊണ്ട്, ച്യവനൻ ജനിച്ചു. ച്യവനൻ, ജാഗരൂകനായവൻ, പ്രചേതസിന്റെ മകനായിരുന്നു. പ്രചേതസിൽ നിന്ന്, ച്യവനന്റെ കോപത്തിൽ നിന്ന്, അജരനായ അദ്ധ്വാനൻ ജനിച്ചു.

ജനയാമാസ പുത്രൌ ദ്വൌ സുകന്യായാഞ്ച ഭാര്ഗവഃ। ആത്മവാനം ദധീചഞ്ച താവുഭൌ സാധുസംമതൌ ।। ൪.

ഭാർഗവൻ സുകന്യയുമായി രണ്ടു പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു—ആത്മവാൻ, ദധീചൻ. ഇരുവരും സദാചാരികളായി പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.

സാരസ്വതഃ സരസ്വത്യാം ദധീചാച്ചോപപദ്യതേ। രുചീ പത്നീ മഹാഭാഗാ ആത്മവാനസ്യ നാഹുഷീ ।। ൪.

സരസ്വതിയുടെയും ദധീചന്റെയും മകനാണ് സാരസ്വതൻ. ആത്മവാന്റെ ഭാര്യയായിരുന്ന രുചി, മഹാഭാഗ്യശാലിയായ നാഹുഷവംശജയായിരുന്നു.

തസ്യ ഊര്വോഋഷിര്ജജ്ഞേ ഊരൂ ഭിത്ത്വാ മഹായശാഃ । ഔര്വശ്ചാസീദൃചീകസ്തു ദീപ്താഗ്നിസദൃശപ്രഭഃ ।। ൪.

അവനിൽ നിന്ന്, ഊരു പിളർന്നുപുറത്ത് വന്ന മഹാപ്രശസ്തനായ ഊർവമുനി ജനിച്ചു. ഔർവൻ തീപോലെ പ്രകാശമുള്ളവനായിരുന്നു.

ജമദഗ്നിഋചീകസ്യ സത്യവത്യാം വ്യജായത। ഭൃഗോശ്ച രുചിപര്യായേ രൌദ്രവൈഷ്ണവയോസ്തഥാ ।। ൪.

ഋചീകനും സത്യവതിയുടെയും മകനാണ് ജമദഗ്നി. ഭൃഗുവിന്റെ വംശത്തിൽ, രുചിയിൽ നിന്ന്, രൗദ്രരും വൈഷ്ണവരും ജനിച്ചു.

ജമനാദ്വൈഷ്ണവസ്യാഗ്നേര്ജമദഗ്നിരജായത। രേണുകാ ജമദഗ്നേസ്തു ശക്രതുല്യപരാക്രമമ്। ബ്രഹ്മക്ഷത്രമയം രാമം സുഷുവേഽമിതതേജസമ് ।। ൪.

അഗ്നിയുടെ വൈഷ്ണവവംശത്തിൽ നിന്ന് ജമദഗ്നി ജനിച്ചു. ജമദഗ്നിയുടെ ഭാര്യ രേണുകാ, ഇന്ദ്രനോടു തുല്യശക്തിയുള്ള, ബ്രാഹ്മണക്ഷത്രിയസ്വഭാവമുള്ള, അതുല്യതേജസ്സുള്ള രാമനെ പ്രസവിച്ചു.

ഔര്വസ്യാസീത്പുത്രശതം ജമദഗ്നിപുരാഗേമമ് । തേഷാം പുത്രസഹസ്രാണി ഭാര്ഗവാണാം പരസ്പരാത് ।। ൪.

ഔർവനിൽ നിന്ന് നൂറു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു, ജമദഗ്നിയുടെ വംശത്തിലും. അവരിൽ, ഭാർഗവന്മാരുടെ ആയിരക്കണക്കിന് പുത്രന്മാർ പരസ്പരം ജനിച്ചു.

ഋഷ്യന്തരേഷു വൈ ബാഹ്യാ ബഹവോ ഭാര്ഗവാഃ സ്മൃതാഃ । വത്സോ വിശ്വോഽശ്വിഷേണശ്ച പാണ്ഡഃ പഥ്യഃ സശൌനകഃ। ഗോത്രേണ സപ്തമാ ഹ്യേതേ പക്ഷാ ജ്ഞേയാസ്തു ഭാര്ഗവാഃ ।। ൪.

മറ്റു ഋഷിമാരിൽ, പുറംശാഖകളായ ഭാർഗവന്മാർ പലരും അറിയപ്പെടുന്നു: വത്സൻ, വിശ്വൻ, അശ്വിഷേണൻ, പാണ്ഡൻ, പത്യൻ, ശൗണകൻ—ഇവരാണ് ആഴത്തിലുള്ള വംശപരമ്പരയിലുള്ള ഏഴ് ഭാർഗവശാഖകൾ.

ശ്രൃണുതാങ്ഗിരസോ വംശമഗ്നേഃ പുത്രസ്യ ധീമതഃ। യസ്യാന്വവായേ സമ്ഭൂതാ ഭാരദ്വാജാഃ സഗൌതമാഃ। ദേവാശ്ചാങ്ഗിരസോ മുഖ്യാസ്ത്വിഷുമന്തോ മഹൌജസഃ ।। ൪.

ഇപ്പോൾ അഗ്നിയുടെ പുത്രനായ ധീമാനായ അങ്കിരസുകളുടെ വംശം കേൾക്കൂ. അവന്റെ വംശത്തിൽ നിന്ന് ഭാരദ്വാജന്മാരും ഗൗതമന്മാരും, പ്രകാശമുള്ള മഹാശക്തിയുള്ള പ്രധാന അങ്കിരസദേവന്മാരും ജനിച്ചു.

സുരൂപാ ചൈവ മാരീചീ കാര്ദ്ദമീ ച തഥാ സ്വരാട്। പഥ്യാ ച മാനവീ കന്യാ തിസ്രോ ഭാര്യാസ്ത്വഥര്വണഃ। ഇത്യേതാങ്ഗിരസഃ പത്ന്യസ്താസു വക്ഷ്യാമി സന്തതിമ് ।। ൪.

സുരൂപ, മാരീചിയുടെ മകൾ; കാർദ്ദമി; സ്വരാട്; പത്യ, മനുവിന്റെ മകൾ—ഈ മൂന്ന് പേരും അതർവന്റെ ഭാര്യമാരായിരുന്നു. ഇവരാണ് അങ്കിരസരുടെ ഭാര്യമാർ; ഇവരിൽ നിന്നുള്ള സന്തതിയെ ഞാൻ പറയാം.

അഥര്വണസ്തു ദായാദാസ്താസു ജാതാഃ കുലോദ്വഹാഃ। ഉത്പന്നാ മഹതാ ചൈവ തപസാ ഭാവിതാത്മനാമ് ।। ൪.

അവരിൽ നിന്ന് അതർവന്റെ വംശാവലികൾ ജനിച്ചു; മഹത്തായ തപസ്സിലൂടെ, ശുദ്ധമായ മനസ്സുള്ളവർക്ക് ഈ സന്തതി ലഭിച്ചു.

ബൃഹസ്പതിഃ സുരൂപായാം ഗൌതമഃ സുഷുവേ സ്വരാട്। അവന്ധ്യം വാമദേവഞ്ച ഉതഥ്യമുശിജന്തഥാ ।। ൪.

സുരൂപയിൽ നിന്ന് ബൃഹസ്പതി ജനിച്ചു; സ്വരാട്ടിൽ നിന്ന് ഗൗതമൻ. വാമദേവൻ, ഉതത്യൻ, ഉശിജൻ എന്നിവരും പ്രസിദ്ധരായി ജനിച്ചു.

ധിഷ്ണുഃ പുത്രസ്തു പഥ്യായാം സംവര്തശ്ചൈവ മാനസഃ। വിചിത്തശ്ച തഥായസ്യഃ ശരദ്വാംശ്ചാപ്യുതഥ്യജഃ ।। ൪.

പത്യയിൽ നിന്ന് ധിഷ്ണു ജനിച്ചു; മാനസയിൽ നിന്ന് സംവർത്തൻ. വിചിത്തൻ, ആയസ്യൻ, ഉതത്യന്റെ മകനായ ശരദ്വാൻ എന്നിവരും ജനിച്ചു.

അശിജോ ദീര്ഘതമാ ബൃഹദുത്ഥോ വാമദേവജഃ। ധിഷ്ണുഃ പുത്രാഃ സുധന്വാന ഋഷഭശ്ച സുധന്വനഃ।।൪.൧൦൨ രഥകാരാഃ സ്മൃതാ ദേവാ ഋഷയോ യേ പരിശ്രുതാഃ। ബൃഹസ്പതേര്ഭരദ്വാജോ വിശ്രുതഃ സുമഹായശാഃ ।। ൪.

അശിജൻ, ദീർഘതമാസ്, വാമദേവന്റെ മകൻ ബൃഹദുത്തൻ; ധിഷ്ണുവിന്റെ പുത്രന്മാർ സുദന്വൻ, സുദന്വന്റെ പുത്രൻ ഋഷഭൻ. രഥകാരന്മാർ ദൈവികമുനികൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ബൃഹസ്പതിയുടെ മകനായ ഭാരദ്വാജൻ വലിയ പ്രശസ്തിയുള്ളവനാണ്.

അങ്ഗിരസസ്തു സംവര്ത്തോ ദേവാനങ്ഗിരസഃ ശ്രൃണു। ബൃഹസ്പതേര്യവീയാംസോ ദേവാ ഹ്യങ്ഗിരസഃ സ്മൃതാഃ ।। ൪.

ഇപ്പോൾ അങ്കിരസനും സംവർത്തനും ദേവന്മാരിൽ അങ്കിരസന്മാരും കുറിച്ച് കേൾക്കൂ. ബൃഹസ്പതിയുടെ ഇളയ സഹോദരന്മാരെയാണ് ദേവന്മാരിൽ അങ്കിരസന്മാരെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.

ഔരസാങ്ഗിരസഃ പുത്രാഃ സുരൂപായാം വിജജ്ഞിരേ। ഔദാര്യായുര്ദനുര്ദക്ഷോ ദര്ഭഃ പ്രാണസ്തഥൈവ ച। ഹവിഷ്മാംശ്ച ഹവിഷ്ണുശ്ച ക്രതുഃ സത്യശ്ച തേ ദശ ।। ൪.

അങ്കിരസന്റെ സുന്ദരിയായ സുരൂപയിൽ ജനിച്ച പുത്രന്മാരെയാണ് ഔരസ അങ്കിരസന്മാർ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. അവരാകുന്നു: ഔദാര്യൻ, ആയു, ധനു, ദക്ഷൻ, ദർഭൻ, പ്രാണൻ, ഹവിഷ്മാൻ, ഹവിഷ്ണു, ക്രതു, സത്യൻ — ഇവരൊക്കെ പത്ത് പേരാണ്.

അയസ്യസ്തു ഉതഥ്യശ്ച വാമദേവസ്തഥോശിജഃ। ഭാരദ്വാജാഃ ശാംകൃതികാ ഗാര്ഗ്യകാണ്വരഥീതരാഃ ।। ൪.

അയസ്യയിൽ നിന്ന് ഉതത്യൻ, വാമദേവൻ, ഉശിജൻ എന്നിവരും, ഭാരദ്വാജന്മാർ, ശാംകൃതികർ, ഗാർഗ്യകാണ്വന്മാർ, അതീതരന്മാർ എന്നിവരും ജനിച്ചു.

മുദ്ഗലാ വിഷ്ണുവൃദ്ധാശ്ച ഹരിതാ വായവസ്തഥാ। തഥാ ഭാക്ഷാ ഭരദ്വാജാ ആര്ഷഭാഃ കിമ്ഭയാസ്തഥാ ।। ൪.

മുദ്ഗലന്മാർ, വിഷ്ണുവൃദ്ധന്മാർ, ഹരിതന്മാർ, വായവന്മാർ, ഭാക്ഷന്മാർ, ഭരദ്വാജന്മാർ, ആർഷഭന്മാർ, കിംഭയന്മാർ എന്നിവരും അങ്ങനെ തന്നെ ഉണ്ട്.

ഏതേ ഹ്യങ്ഗിരസഃ പക്ഷാ വിജ്ഞേയാ ദശ പഞ്ച ച। ഋഷ്യന്തരേഷു വൈ ബാഹ്യാ ബഹവോഽങ്ഗിരസഃ സ്മൃതാഃ ।। ൪.

ഇവരാണ് അങ്കിരസന്മാരുടെ പത്ത്, അഞ്ചു ശാഖകൾ എന്ന് അറിയേണ്ടത്. മറ്റു ഋഷിമാരിലും അവരിൽ പുറത്തുമുള്ളവരിലും അനേകം അങ്കിരസന്മാരെക്കുറിച്ച് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.

മാരീചം പരിവക്ഷ്യാമി വംശമുത്തമപൂരുഷമ്। യസ്യാന്വവായേ സമ്ഭൂതം ജഗത്സ്ഥാവരജങ്ഗമമ് ।। ൪.

ഇപ്പോൾ ഞാൻ മരീചിയുടെ വംശം വിശദീകരിക്കാം. അവൻ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ പുരുഷൻ; അവന്റെ സന്തതികളിൽ നിന്നാണ് സകല ജഗത്തും — ചലനശീലികളും അചലങ്ങളുമൊക്കെ — ഉല്പന്നമായത്.

മരീചിരാപശ്ചകമേ താഭിധ്യായന്പ്രജേപ്സയാ। പുത്രഃ സര്വഗുണോപേതഃ പ്രജാവാന് സുരുചിര്ദിതിഃ। സംപൂജ്യതേ പ്രശസ്തായാം മനസാ ഭാവിതാ പ്രഭുഃ ।। ൪.

മരീചി സന്താനാഗ്രഹത്തോടെ ജലത്തിൽ ധ്യാനിച്ചു. അങ്ങനെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നനായ, സന്താനസമൃദ്ധനായ, പ്രകാശമുള്ള, ദിതിയെന്ന പുത്രൻ അവിടെ ജനിച്ചു. അവൻ മനസ്സിൽ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവനാണ്.

ആഹൂതാശ്ച തതഃ സര്വാ ആപഃ സമവസത്പ്രഭുഃ। താസു പ്രണിഹിതാത്മാനമേകഃ സോഽജനയത്പ്രഭുഃ ।। ൪.

അപ്പോൾ എല്ലാ ജലങ്ങളെയും വിളിച്ചു ചേർത്തു, ആ മഹാപ്രഭു അവയിൽ വസിച്ചു. അവയിൽ മനസ്സു കേന്ദ്രീകരിച്ച്, ആ മഹാപ്രഭു ഒരാളെ സൃഷ്ടിച്ചു.

പുത്രമപ്രതിമന്നാമ്നാരിഷ്ടനേമിഃ പ്രജാപതിഃ। പുത്രം മരീചം സൂര്യാഭം വധൌവേശോ വ്യജീജനത് ।। ൪.

അരിഷ്ടനേമി എന്ന പേരിൽ അപരിമിതമായ പ്രജാപതി, വധൗവേശയിൽ സൂര്യപ്രഭയുള്ള മരീചിയെന്ന പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു.

പ്രധ്യായന് ഹി സതാം വാചം പുത്രാര്ഥീ സലിലേ സ്ഥിതഃ। സപ്തവര്ഷസഹസ്രാണി തതഃ സോഽപ്രതിമോഽഭവത് ।। ൪.

പുത്രാഗ്രഹത്തോടെ, സന്മാർഗ്ഗത്തിന്റെ വാക്കുകൾ ധ്യാനിച്ച്, അവൻ ജലത്തിൽ എഴായിരം വർഷം നിന്നു. അങ്ങനെ അവൻ അപരിമിതനായി.

കശ്യപഃ സവിതുര്വിദ്വാംസ്തേന സ ബ്രഹ്മണഃ സമഃ । മന്വന്തരേഷു സര്വേഷു ബ്രാഹ്മണാംശേന ജായതേ ।। ൪.

സവിതൃവിദ്യയിൽ പണ്ഡിതനായ കശ്യപൻ അങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവിനോട് സമനായി. എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും, ബ്രാഹ്മണന്റെ ഭാഗമായി അവൻ ജനിക്കുന്നു.

കന്യാനിമിതമിത്യുക്തേ ദക്ഷേണ കുപിതാഃ പ്രജാഃ । അപിബത്സ തദാ കശ്യം കശ്യം മദ്യമിഹോച്യതേ ।। ൪.

‘കന്യകളെക്കായാണിത്’ എന്ന് ദക്ഷൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അതിൽ പ്രകോപിതരായ പ്രജകൾ അപ്പോൾ കശ്യ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന മദ്യം കുടിച്ചു.