ഏവമുക്താഽഽബ്രവീദനം തപസാ ജ്ഞാതുമര്ഹസി। ചികീര്ഷിതം മേ ബ്രഹ്നിഷ്ഠത്വം ഹി വേത്ഥ യഥാതഥമ് ।। ൩൬.
ഇങ്ങനെ ചോദിക്കുമ്പോൾ അവൾ പറഞ്ഞു: നീ തപസ്സിലൂടെ എന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് അറിയണം. ബ്രഹ്മനിഷ്ഠനായ നീ എന്റെ ഉദ്ദേശം യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നവനല്ലേ.
ഏവമുക്തേഽബ്രവീദേനാം ദൃഷ്ട്വാ ദിവ്യേന ചക്ഷുഷാ। മാഹേന്ദ്രീ ത്വം വരാരോഹേ മദ്ധിതാര്ഥമിഹാഗതാ ।। ൩൬.
അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദിവ്യദൃഷ്ടിയാൽ നോക്കി, അവൻ പറഞ്ഞു: സ്ത്രീകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയേ, നീ ഇന്ദ്രന്റെ ഭാര്യയാണ്, എന്റെ ഹിതത്തിനായി ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു.
മയാ സഹ ത്വം സുശ്രോണി ദശ വര്ഷാണി ഭാമിനി। അദൃശ്യം സര്വഭൂതൈസ്തു സംപ്രയോഗമിഹേച്ഛസി ।। ൩൬.
സുന്ദരമായ കമരങ്ങളുള്ള, പ്രകാശമുള്ളവളേ, നീ എന്നോടൊപ്പം ഇവിടെ പത്ത് വർഷം, എല്ലാ ജീവികളും കാണാതെ, കൂടെ കഴിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ദേവേന്ദ്രാനലവര്ണാഭേ വരാരോഹേ സുലോചനേ। ഇമം വൃണീഷ്വ കാമം തേ മത്തോ വൈ വല്ഗുഭാഷിണി ।। ൩൬.
ദേവേന്ദ്രന്റെ അഗ്നിപോല നിറമുള്ളവളേ, സുന്ദരമായ കമരങ്ങളുള്ളവളേ, മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ളവളേ, മധുരമായി സംസാരിക്കുന്നവളേ, ഈ വരം എന്നിൽ നിന്നു തിരഞ്ഞെടുക്കുക.
ഏവം ഭവതു ഗച്ഛാമോ ഗൃഹാന് വൈ മത്തകാശിനി । തതഃ സ്വഗൃഹമാഗമ്യ ജയന്ത്യാ സഹിതഃ പ്രഭുഃ ।। ൩൬.
'അങ്ങനെ തന്നെ. നാം വീട്ടിലേക്ക് പോകാം, മദിരാക്ഷിയായവളേ.' എന്നിട്ട്, തന്റെ വീട്ടിൽ എത്തി, ജയന്തിയോടൊപ്പം ആ പ്രഭു കഴിഞ്ഞു.
സ തയാ സം വ സദ്ദേവ്യാ ദശ വര്ഷാണി ഭാഗശഃ। അദൃശ്യഃ സര്വഭൂതാനാം മായയാ സംവൃതസ്തദാ ।। ൩൬.
അവളായ ദേവിയോടൊപ്പം, അവൻ പത്ത് വർഷം, എല്ലാ ജീവികളും കാണാതെ, തന്റെ മായയിൽ മറഞ്ഞ് അവിടെ കഴിഞ്ഞു.
കൃതാര്ഥമാഗതം ദൃഷ്ട്വാ കാവ്യം സര്വേ ദിതേഃ സുതാഃ । അഭിജഗ്മുര്ഗൃഹം തസ്യ മുദിതാസ്തേ ദിദൃക്ഷവഃ ।। ൩൬.
കാവ്യൻ തന്റെ ലക്ഷ്യം നിറവേറ്റി വീട്ടിലെത്തിയതറിഞ്ഞ്, ദിതിയുടെ മക്കൾ എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ അവനെ കാണാൻ അവന്റെ വീട്ടിലേക്ക് ചെന്നു.
ഗതാ യദാ ന പശ്യന്തോ ജയന്ത്യാ സംവൃതം ഗുരുമ്। ദാക്ഷിണ്യം തസ്യ തദ്ബുധ്വാ പ്രതിജഗ്മുര്യഥാഗതമ് ।। ൩൬.
അവർ പോയപ്പോൾ ജയന്തി ഗുരുവിനെ മറച്ച് വെച്ചതിനാൽ കാണാനായില്ല. അവന്റെ ദയ മനസ്സിലാക്കി, അവർ വന്ന വഴിയേ തിരിച്ചു പോയി.
ബൃഹസ്പതിസ്തു സംരുദ്ധം ജ്ഞാത്വാ കാവ്യം ചകാര ഹ। പിത്രര്ഥേ ദശ വര്ഷാണി ജയന്ത്യാ ഹിതകാമ്യയാ ।। ൩൬.
കാവ്യൻ തടയപ്പെട്ടതറിഞ്ഞ്, ബൃഹസ്പതി പിതാവിന്റെ ഭാവനയിൽ, ജയന്തിയുടെ ഭാവുകം ആഗ്രഹിച്ച്, പത്തു വർഷം പ്രവർത്തിച്ചു.
ബുദ്ധ്വാ തദന്തരം സോഽഥ ദൈത്യാനാമിവ ചോദിതഃ। കാവ്യസ്യ രൂപമാസ്ഥായ സോഽസുരാന്സമഭാഷത ।। ൩൬.
അവിടെ ഇടവേളയുണ്ടായതറിഞ്ഞ്, ദിത്യരുടെ പ്രേരണ പോലെ, കാവ്യന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ച്, ബൃഹസ്പതി അസുരന്മാരോട് സംസാരിച്ചു.
തതഃ സമാഗതാന് ദൃഷ്ട്വാ ബൃഹസ്പതിരുവാച താന്। സ്വാഗതം മമ യാജ്യാനാം സംപ്രാപ്തോഽസ്മി ഹിതായ ച ।। ൩൬.
അവരെ ഒത്തുചേർന്നതറിഞ്ഞ്, ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു: 'എന്റെ യജമാനന്മാരെ, സ്വാഗതം! ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ഭാവുകത്തിനായി എത്തിയിരിക്കുന്നു.'
അഹം വോഽധ്യാപയിഷ്യാമി പ്രാപ്താ വിദ്യാ മയാ ഹി സാ। തതസ്തേ ഹൃഷ്ടമനസോ വിദ്യാര്ഥമുപപേദിരേ ।। ൩൬.
'ഞാൻ നിങ്ങളെ പഠിപ്പിക്കും; ഈ വിജ്ഞാനം ഞാൻ നേടിക്കഴിഞ്ഞു.' അപ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ അവർ പഠിക്കാൻ സമീപിച്ചു.
പൂര്ണകാമസ്തദാ തസ്മിന് സമയേ ദശവാര്ഷികേ। യയൌ ച സമകാലം സ സദ്യോത്പന്നമതിസ്തദാ ।। ൩൬.
അപ്പോൾ, ആ പത്തു വർഷക്കാലത്ത്, തന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റി, പുതിയ ബുദ്ധിയോടെ, ഒരേ സമയത്ത് അവൻ യാത്രയായി.
സമയാന്തേ ദേവയാനീ സദ്യോ ജാതാ സുതാ തദാ। ബുദ്ധിം ചക്രേ തതശ്ചാപി യാജ്യാനാം പ്രത്യവേക്ഷണേ ।। ൩൬.
കാലാവധിയുടെ അവസാനം, ദേവയാനി എന്ന മകൾ ജനിച്ചു; അപ്പോൾ അവൾ യജമാനന്മാരെ നിരീക്ഷിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.
ദേവി ഗച്ഛാമഹേ ദ്രഷ്ടും തവ യാജ്യാന് ശുചിസ്മിതേ। വിഭ്രാന്തപ്രേക്ഷിതേ സാധ്വി ത്രിവര്ണായതലോചനേ ।। ൩൬.
'ദേവി, നിന്റെ യജമാനന്മാരെ കാണാൻ നമുക്ക് പോകാം, ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയുള്ളവളേ, സദ്ഗുണമുള്ളവളേ, ഭ്രമിച്ചുനോക്കുന്നവളേ, മൂന്നു നിറമുള്ള, വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ളവളേ.'
ഏവമുക്താഽബ്രവീദ്ദേവീ ഭജ ഭക്താന് മഹാവ്രത। ഏഷ ബ്രഹ്മന് സതാം ധര്മോ ന ധര്മം ലോപയാമി തേ ।। ൩൬.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവി പറഞ്ഞു: 'മഹാവ്രതനേ, ഭക്തരെ സേവിക്കൂ; ഇത് സത്പുരുഷന്മാരുടെ ധർമ്മമാണ്, ബ്രാഹ്മണാ, ഞാൻ നിന്റെ ധർമ്മം ലംഘിക്കില്ല.'
തതോ ഗത്വാസുരാന് ദൃഷ്ട്വാ ദേവാചാര്യേണ ധീമതാ। വാഞ്ചിതാന് കാവ്യരൂപേണ വേധസാഽസുരമബ്രവീത് ।। ൩൬.
അപ്പോൾ ദേവചാര്യൻ ആയ ബുദ്ധിമാനായവൻ, കാവ്യന്റെ രൂപത്തിൽ അസുരന്മാരെ വഞ്ചിച്ച സൃഷ്ടാവൻ, അവരെ കണ്ടശേഷം അസുരനോട് പറഞ്ഞു.
കാവ്യം മാം താത ജാനീധ്വം ഏഷ ഹ്യാങ്ഗിരസോ ഭുവി। വഞ്ചിതാ ബത യൂയം വൈ മയി ശക്തേ തു ദാനവാഃ ।। ൩൬.
'കാവ്യൻ എന്നെ തിരിച്ചറിയുക, മകനേ; ഭൂമിയിൽ ഈയാളാണ് അങ്കിരസൻ. ദാനവരേ, എന്റെ ശക്തിയിൽ നിങ്ങൾ വഞ്ചിതരായി.'
ശ്രുത്വാ തഥാ ബ്രുവാണന്തം സമ്ഭ്രാന്താ ദിതിജാസ്തതഃ। പ്രേക്ഷന്തേ സ്മ ഹ്യുഭൌ തത്ര സിതാസിതശുചിസ്മിതൌ ।। ൩൬.
അങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നത് കേട്ട്, ദിതിയുടെ മക്കൾ ആശ്ചര്യത്താൽ കലങ്ങിയുപോയി; അവിടെ വെളുത്തനും കറുത്തനും ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയോടെ ഇരുവരെയും നോക്കി.
സമ്പ്രമൂഢാഃ സ്ഥിതാഃ സര്വേ പ്രാപദ്യന്ത ന കിഞ്ചന। തതസ്തേഷു പ്രമൂഢേഷു കാവ്യസ്താന് പുനരബ്രവീത് ।। ൩൬.
എല്ലാവരും ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ നിന്നു, ഒന്നും മനസ്സിലാക്കാനായില്ല; അപ്പോൾ കാവ്യൻ വീണ്ടും അവരോട് പറഞ്ഞു.
ആചാര്യ്യോ വോ ഹ്യഹം കാവ്യോ ദേവാചാര്യോഽയമങ്ഗിരാഃ। അനുഗച്ഛത മാം സര്വേ ത്യജതൈനം ബൃഹസ്പതിമ് ।। ൩൬.
'ഞാനാണ് നിങ്ങളുടെ ആചാര്യൻ കാവ്യൻ; ഇവൻ ദേവചാര്യൻ അങ്കിരസൻ. നിങ്ങൾ എല്ലാവരും എന്നെ പിന്തുടരൂ, ബൃഹസ്പതിയെ ഉപേക്ഷിക്കൂ.'
ഏവമുക്താസുരാഃ സര്വേ താവൃഭൌ സമവൈക്ഷത। തദാഽസുരാ വിശേഷന്തു ന വ്യജാനംസ്തയോര്ദ്വയോഃ ।। ൩൬.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അസുരന്മാർ ഇരുവരെയും നോക്കി; അപ്പോൾ അവർക്ക് ആ രണ്ടുപേരെയും വേർതിരിച്ച് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
ബൃഹസ്പതിരുവാചൈതാനസമ്ഭ്രാന്തോഽയമങ്ഗിരാഃ। കാവ്യോഽഹം യോ ഗുരുര്ദൈത്യാ മദ്രൂപോഽയം ബൃഹസ്പതിഃ ।। ൩൬.
ബൃഹസ്പതി അവരോട് പറഞ്ഞു: 'ഇവൻ ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ ആയ അങ്കിരസനാണ്; ഞാൻ കാവ്യൻ, ദിത്യരുടെ ഗുരു. ഈ രൂപം ബൃഹസ്പതിയുടേതാണ്.'
സ മോഹയതി രൂപേണ മാമകേനൈഷ വോഽസുരാഃ। ശ്രുത്വാ തസ്യ തതസ്തേ വൈ സംമന്ത്ര്യാര്ഥവചോഽബ്രുവന് ।। ൩൬.
'അവൻ തന്റെ രൂപം ഉപയോഗിച്ച് എന്നെ മയക്കുന്നു, അസുരന്മാരേ.' ഇത് കേട്ട്, അവർ തമ്മിൽ ആലോചിച്ച് ഉദ്ദേശ്യപൂർവ്വം വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
അയന്നോ ദശ വര്ഷാണി സതതം ശാസ്തി വൈ പ്രഭുഃ। ഏഷ വൈ ഗുരുരസ്മാകമന്തരേപ്സുരയം ദ്വിജഃ ।। ൩൬.
പതിവായി പത്ത് വർഷം ഈ പ്രഭു രാജ്യം നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു; ഈ ദ്വിജൻ നമ്മുടെ ഗുരുവിന്റെ സ്ഥാനത്ത് എത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
തതസ്തേ ദാനവാഃ സര്വേ പ്രണിപത്യാഭിവാദ്യ ച। വചനം ജഗൃഹുസ്തസ്യ ചിരാഭ്യാസേന മോഹിതാഃ ।। ൩൬.
അപ്പോൾ എല്ലാ ദാനവരും വണങ്ങി ആദരം കാണിച്ച്, ദീർഘകാലം പതിവായിട്ടുള്ള ഭ്രമത്തിൽ ആളുടെ വാക്കുകൾ അംഗീകരിച്ചു.
ഊചുസ്തമസുരാഃ സര്വേ ക്രുദ്ധാഃ സംരക്തലോചനാഃ. അയങ്ഗുരുര്ഹിതേഽസ്മാകം ഗച്ഛ ത്വം നാസി നോ ഗുരുഃ ।। ൩൬.
അസുരന്മാർ എല്ലാവരും കോപത്തോടെ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച് പറഞ്ഞു: 'ഇവൻ തന്നെയാണ് നമ്മുടെ ഉപകാരത്തിനുള്ള ഗുരു; നീ പോകൂ, നീ ഞങ്ങളുടെ ഗുരു അല്ല.'
ഭാര്ഗവോഽങ്ഗിരസോ വായം ഭവത്വേവൈഷ നോഗുരുഃ। സ്ഥിതാ വയം നിദേശേഽസ്യ ഗച്ഛത്വം സാധു മാ ചിരമ് ।। ൩൬.
'ഇവൻ ഭാർഗവനോ ആംഗിരസനോ ആകട്ടെ, പക്ഷേ ഞങ്ങളുടെ ഗുരു ഇവൻ അല്ല; ഞങ്ങൾ ഇവന്റെ നിർദ്ദേശത്തിൽ നില്ക്കുന്നു. നീ പോകൂ, നല്ലവനേ, വൈകരുത്.'
ഏവമുക്ത്വാസുരാഃ സര്വേ പ്രാപദ്യന്ത ബൃഹസ്പതിമ്। യദാ ന പ്രതിപദ്യന്തേ തേനോക്തം തന്മഹദ്ധിതമ് ।। ൩൬.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് എല്ലാ അസുരന്മാരും ബൃഹസ്പതിയെ സമീപിച്ചു; അവർ അവനെ അംഗീകരിക്കാതിരുന്നപ്പോൾ, അവൻ വലിയ ഉപകാരപ്രദമായ ഉപദേശം പറഞ്ഞു.
ചുകോപ ഭാര്ഗവസ്തേഷാമവലേപേന വൈ തദാ। ബോധിതാ ഹി മയാ യസ്മാന്ന മാം ഭജത ദാനവാഃ ।। ൩൬.
അപ്പോൾ ഭാർഗവൻ അവരുടെ അഹങ്കാരത്തിൽ കോപിച്ചു; ഞാൻ അവരെ ബോധിപ്പിച്ചിട്ടും ദാനവർ എന്നെ ആദരിക്കുന്നില്ല.