അവ്യക്തായാഥ മഹതേ ഭൂതായൈവോന്ദ്രിയായ ച । തന്മാത്രായ മഹാന്തായ തുഭ്യം തത്ത്വാത്മനേ നമഃ ।। ൩൫.
അവ്യക്തം, മഹത്, ഭൂതങ്ങൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, സൂക്ഷ്മഭൂതങ്ങൾ, മഹാനായതെല്ലാം എന്നിങ്ങനെയുള്ള തത്വങ്ങളുടെ ആത്മാവായിരിക്കുന്ന നിങ്ങളെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു.
നിത്യായ ചാര്ഥലിങ്ഗായ സൂക്ഷ്മായ ചേതനായ ച। ശുദ്ധായ വിഭവേ ചൈവ തുഭ്യം നിത്യാത്മനേ നമഃ ।। ൩൫.
നിത്യൻ, അർത്ഥം സൂചിപ്പിക്കുന്ന, സൂക്ഷ്മൻ, ചൈതന്യസ്വരൂപൻ, ശുദ്ധൻ, മഹത്വമുള്ളവൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ള നിത്യാത്മാവായ നിങ്ങളെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു.
നമസ്തേ ത്രിഷു ലോകേഷു സ്വരാന്തേഷു ഭവാദിഷു। സത്യാന്തേഷു മഹാന്തേഷു ചതുര്ഷു ച നമോഽസ്തു തേ ।। ൩൫.
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും, സ്വർഗത്തിന്റെ അറ്റങ്ങളിലും, ഭവം മുതലായ നിലകളിലും, സത്യത്തിന്റെ അറ്റങ്ങളിലും, മഹാന്മാരിൽ, നാലു ലോകങ്ങളിലും നിങ്ങളെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
നമഃസ്തോത്രേ മയാ ഹ്യസ്മിന് സദസദ്വ്യാഹൃതം വിഭോ। മദ്ഭക്ത ഇതി ബ്രഹ്മണ്യ സര്വന്തത് ക്ഷന്തുമര്ഹസി ।। ൩൫.
പ്രഭോ, ഈ സ്തുതിയിൽ ഞാൻ ശരിയായി പറഞ്ഞതും തെറ്റായി പറഞ്ഞതും, ഭക്തനായി ബ്രഹ്മനിഷ്ഠനായി പറഞ്ഞതെല്ലാം ദയവായി ക്ഷമിക്കണം.
സൂത ഉവാച।। ഏവമാരാധ്യ ദേവേശമീശാനം നീലലോഹിതമ്। ബ്രഹ്മേതി പ്രണതസ്തസ്മൈ പ്രാഞ്ജലിര്വാക്യമബ്രവീത് ।। ൩൬.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുവായ, ഇശാനനായ, നീലചുവപ്പായ ദൈവത്തെ ആരാധിച്ചു, ബ്രഹ്മസ്വരൂപനെന്നു വണങ്ങി, കൈകൂപ്പി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കാവ്യസ്യ ഗാത്രം സംസ്പൃശ്യ ഹസ്തേന പ്രീതിമാന് ഭവഃ। നികാമം ദര്ശനം ദത്ത്വാ തത്രൈവാന്തരധീയത ।। ൩൬.
ഭവൻ സന്തോഷത്തോടെ കാവ്യയുടെ ശരീരം കൈകൊണ്ട് സ്പർശിച്ചു, അവൾ ആഗ്രഹിച്ച ദർശനം നൽകുകയും ഉടനെ അവിടെ തന്നെ അദൃശ്യനായി.
തതഃ സോഽന്തര്ഹിതേ തസ്മിന് ദേവേശാനുചരേ തദാ। തിഷ്ഠന്തീം പ്രാഞ്ജലിര്ഭൂത്വാ ജയന്തീമിദമബ്രവീത് ।। ൩൬.
അപ്പോഴാണ് ആ ദേവന്മാരുടെ പ്രഭു അദൃശ്യനായപ്പോൾ, അവന്റെ അനുചരിയായ ജയന്തി കൈകൂപ്പി നിന്നുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കസ്യ ത്വം സുഭഗേ കാ വാ ദുഃഖിതേ മയി ദുഃഖിതാ। മഹതാ തപസാ യുക്തം കിമര്ഥം മാഞ്ജുഗോപസി ।। ൩൬.
സൗഭാഗ്യവതിയായേ, നീ ആരാണ്? ആരുടേതാണ് നീ? ഞാൻ ദുഃഖത്തിൽ ആകുമ്പോൾ നീക്കും ദുഃഖം എന്തിന്? വലിയ തപസ്സോടെ നീ എന്നെ എന്തിന് സംരക്ഷിക്കുന്നു?
അനയാ സതതം ഭക്ത്യാ പ്രശ്രയേണ ദമേന ച। സ്നേഹേന ചൈവ സുശ്രോണി പ്രീതോഽസ്മി വരവര്ണിനി ।। ൩൬.
ഈ സ്ഥിരമായ ഭക്തിയും വിനയവും ആത്മനിയന്ത്രണവും സ്നേഹവും കൊണ്ട്, സുന്ദരമായ കമരങ്ങളുള്ള, മനോഹരവർണ്ണമുള്ളവളേ, ഞാൻ നിന്നിൽ സന്തോഷവാനാണ്.
കിമിച്ഛസി വരാരേഹേ കസ്തേ കാമഃ സമൃധ്യതാമ്। തം തേ സംപൂരയാമ്യദ്യ യദ്യപി സ്യാത് സുദുര്ലഭമ് ।। ൩൬.
നീ എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്, സ്ത്രീകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയേ? നിന്റെ ആഗ്രഹം എന്താണ്? അതു നിറവേറ്റപ്പെടട്ടെ. എത്രയെങ്കിലും പ്രയാസമുള്ളതായാലും, ഇന്ന് ഞാൻ അതു നിനക്ക് നൽകും.
ഏവമുക്താഽഽബ്രവീദനം തപസാ ജ്ഞാതുമര്ഹസി। ചികീര്ഷിതം മേ ബ്രഹ്നിഷ്ഠത്വം ഹി വേത്ഥ യഥാതഥമ് ।। ൩൬.
ഇങ്ങനെ ചോദിക്കുമ്പോൾ അവൾ പറഞ്ഞു: നീ തപസ്സിലൂടെ എന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് അറിയണം. ബ്രഹ്മനിഷ്ഠനായ നീ എന്റെ ഉദ്ദേശം യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നവനല്ലേ.
ഏവമുക്തേഽബ്രവീദേനാം ദൃഷ്ട്വാ ദിവ്യേന ചക്ഷുഷാ। മാഹേന്ദ്രീ ത്വം വരാരോഹേ മദ്ധിതാര്ഥമിഹാഗതാ ।। ൩൬.
അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദിവ്യദൃഷ്ടിയാൽ നോക്കി, അവൻ പറഞ്ഞു: സ്ത്രീകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയേ, നീ ഇന്ദ്രന്റെ ഭാര്യയാണ്, എന്റെ ഹിതത്തിനായി ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു.
മയാ സഹ ത്വം സുശ്രോണി ദശ വര്ഷാണി ഭാമിനി। അദൃശ്യം സര്വഭൂതൈസ്തു സംപ്രയോഗമിഹേച്ഛസി ।। ൩൬.
സുന്ദരമായ കമരങ്ങളുള്ള, പ്രകാശമുള്ളവളേ, നീ എന്നോടൊപ്പം ഇവിടെ പത്ത് വർഷം, എല്ലാ ജീവികളും കാണാതെ, കൂടെ കഴിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ദേവേന്ദ്രാനലവര്ണാഭേ വരാരോഹേ സുലോചനേ। ഇമം വൃണീഷ്വ കാമം തേ മത്തോ വൈ വല്ഗുഭാഷിണി ।। ൩൬.
ദേവേന്ദ്രന്റെ അഗ്നിപോല നിറമുള്ളവളേ, സുന്ദരമായ കമരങ്ങളുള്ളവളേ, മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ളവളേ, മധുരമായി സംസാരിക്കുന്നവളേ, ഈ വരം എന്നിൽ നിന്നു തിരഞ്ഞെടുക്കുക.
ഏവം ഭവതു ഗച്ഛാമോ ഗൃഹാന് വൈ മത്തകാശിനി । തതഃ സ്വഗൃഹമാഗമ്യ ജയന്ത്യാ സഹിതഃ പ്രഭുഃ ।। ൩൬.
'അങ്ങനെ തന്നെ. നാം വീട്ടിലേക്ക് പോകാം, മദിരാക്ഷിയായവളേ.' എന്നിട്ട്, തന്റെ വീട്ടിൽ എത്തി, ജയന്തിയോടൊപ്പം ആ പ്രഭു കഴിഞ്ഞു.
സ തയാ സം വ സദ്ദേവ്യാ ദശ വര്ഷാണി ഭാഗശഃ। അദൃശ്യഃ സര്വഭൂതാനാം മായയാ സംവൃതസ്തദാ ।। ൩൬.
അവളായ ദേവിയോടൊപ്പം, അവൻ പത്ത് വർഷം, എല്ലാ ജീവികളും കാണാതെ, തന്റെ മായയിൽ മറഞ്ഞ് അവിടെ കഴിഞ്ഞു.
കൃതാര്ഥമാഗതം ദൃഷ്ട്വാ കാവ്യം സര്വേ ദിതേഃ സുതാഃ । അഭിജഗ്മുര്ഗൃഹം തസ്യ മുദിതാസ്തേ ദിദൃക്ഷവഃ ।। ൩൬.
കാവ്യൻ തന്റെ ലക്ഷ്യം നിറവേറ്റി വീട്ടിലെത്തിയതറിഞ്ഞ്, ദിതിയുടെ മക്കൾ എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ അവനെ കാണാൻ അവന്റെ വീട്ടിലേക്ക് ചെന്നു.
ഗതാ യദാ ന പശ്യന്തോ ജയന്ത്യാ സംവൃതം ഗുരുമ്। ദാക്ഷിണ്യം തസ്യ തദ്ബുധ്വാ പ്രതിജഗ്മുര്യഥാഗതമ് ।। ൩൬.
അവർ പോയപ്പോൾ ജയന്തി ഗുരുവിനെ മറച്ച് വെച്ചതിനാൽ കാണാനായില്ല. അവന്റെ ദയ മനസ്സിലാക്കി, അവർ വന്ന വഴിയേ തിരിച്ചു പോയി.
ബൃഹസ്പതിസ്തു സംരുദ്ധം ജ്ഞാത്വാ കാവ്യം ചകാര ഹ। പിത്രര്ഥേ ദശ വര്ഷാണി ജയന്ത്യാ ഹിതകാമ്യയാ ।। ൩൬.
കാവ്യൻ തടയപ്പെട്ടതറിഞ്ഞ്, ബൃഹസ്പതി പിതാവിന്റെ ഭാവനയിൽ, ജയന്തിയുടെ ഭാവുകം ആഗ്രഹിച്ച്, പത്തു വർഷം പ്രവർത്തിച്ചു.
ബുദ്ധ്വാ തദന്തരം സോഽഥ ദൈത്യാനാമിവ ചോദിതഃ। കാവ്യസ്യ രൂപമാസ്ഥായ സോഽസുരാന്സമഭാഷത ।। ൩൬.
അവിടെ ഇടവേളയുണ്ടായതറിഞ്ഞ്, ദിത്യരുടെ പ്രേരണ പോലെ, കാവ്യന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ച്, ബൃഹസ്പതി അസുരന്മാരോട് സംസാരിച്ചു.
തതഃ സമാഗതാന് ദൃഷ്ട്വാ ബൃഹസ്പതിരുവാച താന്। സ്വാഗതം മമ യാജ്യാനാം സംപ്രാപ്തോഽസ്മി ഹിതായ ച ।। ൩൬.
അവരെ ഒത്തുചേർന്നതറിഞ്ഞ്, ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു: 'എന്റെ യജമാനന്മാരെ, സ്വാഗതം! ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ഭാവുകത്തിനായി എത്തിയിരിക്കുന്നു.'
അഹം വോഽധ്യാപയിഷ്യാമി പ്രാപ്താ വിദ്യാ മയാ ഹി സാ। തതസ്തേ ഹൃഷ്ടമനസോ വിദ്യാര്ഥമുപപേദിരേ ।। ൩൬.
'ഞാൻ നിങ്ങളെ പഠിപ്പിക്കും; ഈ വിജ്ഞാനം ഞാൻ നേടിക്കഴിഞ്ഞു.' അപ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ അവർ പഠിക്കാൻ സമീപിച്ചു.
പൂര്ണകാമസ്തദാ തസ്മിന് സമയേ ദശവാര്ഷികേ। യയൌ ച സമകാലം സ സദ്യോത്പന്നമതിസ്തദാ ।। ൩൬.
അപ്പോൾ, ആ പത്തു വർഷക്കാലത്ത്, തന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റി, പുതിയ ബുദ്ധിയോടെ, ഒരേ സമയത്ത് അവൻ യാത്രയായി.
സമയാന്തേ ദേവയാനീ സദ്യോ ജാതാ സുതാ തദാ। ബുദ്ധിം ചക്രേ തതശ്ചാപി യാജ്യാനാം പ്രത്യവേക്ഷണേ ।। ൩൬.
കാലാവധിയുടെ അവസാനം, ദേവയാനി എന്ന മകൾ ജനിച്ചു; അപ്പോൾ അവൾ യജമാനന്മാരെ നിരീക്ഷിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.
ദേവി ഗച്ഛാമഹേ ദ്രഷ്ടും തവ യാജ്യാന് ശുചിസ്മിതേ। വിഭ്രാന്തപ്രേക്ഷിതേ സാധ്വി ത്രിവര്ണായതലോചനേ ।। ൩൬.
'ദേവി, നിന്റെ യജമാനന്മാരെ കാണാൻ നമുക്ക് പോകാം, ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയുള്ളവളേ, സദ്ഗുണമുള്ളവളേ, ഭ്രമിച്ചുനോക്കുന്നവളേ, മൂന്നു നിറമുള്ള, വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ളവളേ.'
ഏവമുക്താഽബ്രവീദ്ദേവീ ഭജ ഭക്താന് മഹാവ്രത। ഏഷ ബ്രഹ്മന് സതാം ധര്മോ ന ധര്മം ലോപയാമി തേ ।। ൩൬.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവി പറഞ്ഞു: 'മഹാവ്രതനേ, ഭക്തരെ സേവിക്കൂ; ഇത് സത്പുരുഷന്മാരുടെ ധർമ്മമാണ്, ബ്രാഹ്മണാ, ഞാൻ നിന്റെ ധർമ്മം ലംഘിക്കില്ല.'
തതോ ഗത്വാസുരാന് ദൃഷ്ട്വാ ദേവാചാര്യേണ ധീമതാ। വാഞ്ചിതാന് കാവ്യരൂപേണ വേധസാഽസുരമബ്രവീത് ।। ൩൬.
അപ്പോൾ ദേവചാര്യൻ ആയ ബുദ്ധിമാനായവൻ, കാവ്യന്റെ രൂപത്തിൽ അസുരന്മാരെ വഞ്ചിച്ച സൃഷ്ടാവൻ, അവരെ കണ്ടശേഷം അസുരനോട് പറഞ്ഞു.
കാവ്യം മാം താത ജാനീധ്വം ഏഷ ഹ്യാങ്ഗിരസോ ഭുവി। വഞ്ചിതാ ബത യൂയം വൈ മയി ശക്തേ തു ദാനവാഃ ।। ൩൬.
'കാവ്യൻ എന്നെ തിരിച്ചറിയുക, മകനേ; ഭൂമിയിൽ ഈയാളാണ് അങ്കിരസൻ. ദാനവരേ, എന്റെ ശക്തിയിൽ നിങ്ങൾ വഞ്ചിതരായി.'
ശ്രുത്വാ തഥാ ബ്രുവാണന്തം സമ്ഭ്രാന്താ ദിതിജാസ്തതഃ। പ്രേക്ഷന്തേ സ്മ ഹ്യുഭൌ തത്ര സിതാസിതശുചിസ്മിതൌ ।। ൩൬.
അങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നത് കേട്ട്, ദിതിയുടെ മക്കൾ ആശ്ചര്യത്താൽ കലങ്ങിയുപോയി; അവിടെ വെളുത്തനും കറുത്തനും ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയോടെ ഇരുവരെയും നോക്കി.
സമ്പ്രമൂഢാഃ സ്ഥിതാഃ സര്വേ പ്രാപദ്യന്ത ന കിഞ്ചന। തതസ്തേഷു പ്രമൂഢേഷു കാവ്യസ്താന് പുനരബ്രവീത് ।। ൩൬.
എല്ലാവരും ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ നിന്നു, ഒന്നും മനസ്സിലാക്കാനായില്ല; അപ്പോൾ കാവ്യൻ വീണ്ടും അവരോട് പറഞ്ഞു.