തം ദൃഷ്ട്വാ സ്ത്രീവധം ഘോരം ചുകോപ ഭൃഗുരീശ്വരഃ। തതോഽഭിശസ്തോ ഭൃഗുണാ വിഷ്ണുര്ഭാര്യാവധേ തദാ ।। ൩൫.
ആ ഭയങ്കരമായ സ്ത്രീഹത്യ കണ്ട ഭൃഗു മഹർഷി അത്യന്തം കോപിച്ചു. അപ്പോൾ ഭൃഗു വിഷ്ണുവിനെ ഭാര്യയെ കൊല്ലുന്നതിനായി ശപിച്ചു.
യസ്മാത്തേ ജാനതാ ധര്മാനവധ്യാ സ്ത്രീ നിഷൂദിതാ। തസ്മാത്ത്വം സപ്തകൃത്വോ വൈ മാനുഷേഷു പ്രപത്സ്യസി ।। ൩൫.
നീ ധർമ്മം അറിയുന്നതിനും, കൊല്ലരുതായ സ്ത്രീയെ കൊല്ലുന്നതിനാലാണ്, അതുകൊണ്ട് നീ ഏഴു പ്രാവശ്യം മനുഷ്യരിൽ ജനിക്കും.
തതസ്തേനാഭിശാപേന നഷ്ടേ ധര്മേ പുനഃ പുനഃ। ലോകേ സര്വഹിതാര്ഥായ ജായതേ മാനുഷേഷ്വിഹ ।। ൩൫.
അങ്ങനെ ആ ശാപം മൂലം, ധർമ്മം വീണ്ടും വീണ്ടും നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ, ലോകത്തിന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി അവൻ മനുഷ്യരിൽ ജനിക്കുന്നു.
അനുവ്യാഹൃത്യ വിഷ്ണും സ തദാദായ ശിരഃ സ്വയമ്। സമാനീയ തതഃ കായേ അപോ ഗൃഹ്യേദമബ്രവീത് ।। ൩൫.
വിഷ്ണുവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ഭൃഗു സ്വയം അവളുടെ തല എടുത്തു, ശരീരത്തോട് ചേർത്ത് വെള്ളം എടുത്ത് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഏഷ ത്വാം വിഷ്ണുനാ സത്യേ ഹതാം സംജീവയാമ്യഹമ് । യദി കൃത്സ്നോ മയാ ധര്മശ്ചരിതോ ജ്ഞായതേഽപി വാ। തേന സത്യേന ജീവസ്വ യദി സത്യം ബ്രവീമ്യഹമ് ।। ൩൫.
വിഷ്ണു സത്യത്തിൽ നിന്നെ കൊല്ലപ്പെട്ടവളെ ഞാൻ ജീവിപ്പിക്കാം. ഞാൻ ചെയ്ത എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും അറിയപ്പെടുകയോ അറിയപ്പെടാതിരിക്കുകയോ ചെയ്താലും, ആ സത്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ നീ വീണ്ടും ജീവിക്കണം. ഞാൻ സത്യമായാണ് പറയുന്നത്.
സത്യാഭിവ്യാഹൃതാ തസ്യാ ദേവീ സംജീവിതാ തദാ। തദാ താം പ്രോക്ഷ്യ ശീതാഭിരദ്ഭിര്ജീവേതി സോഽബ്രവീത് ।। ൩൫.
അവൻ ഈ സത്യവാക്ക് ഉച്ചരിച്ചപ്പോൾ, ദേവി വീണ്ടും ജീവലഭിച്ചു. പിന്നെ അവളെ തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ തളിച്ച്, 'നീ ജീവിക്കണം' എന്ന് അവൻ പറഞ്ഞു.
തതസ്താം സര്വഭൂതാനി ദൃഷ്ട്വാ സുപ്തോത്ഥിതാമിവ। സാധു സാധ്വിത്യദൃശ്യാനാം വാചസ്താഃ സസ്വരുര്ദിശഃ ।। ൩൫.
അവളെ ഉറക്കം തുരന്ന് എഴുന്നേറ്റതുപോലെ കണ്ടപ്പോൾ, എല്ലാ ജീവികളും സന്തോഷിച്ചു. അദൃശ്യരായവരുടെ ശബ്ദങ്ങൾ ദിശകളിലാകെ മുഴങ്ങി: 'അറിയിപ്പോൾ! അറിയിപ്പോൾ!' എന്ന്.
ദൃഷ്ട്വാ സഞ്ജീവിതാമേവം ദേവീം താം ഭൃഗുണാ തദാ। മിഷതാം സര്വഭൂതാനാം തദദ്ഭുതമിവാഭവത് ।। ൩൫.
ഭൃഗു ദേവിയെ എല്ലാവരുടെയും മുന്നിൽ ജീവിപ്പിച്ചപ്പോൾ, അതൊരു അത്ഭുതമായി എല്ലാവർക്കും തോന്നി.
അസംഭ്രാന്തേന ഭൃഗുണാ പത്നീം സഞ്ജീവിതാം തതഃ। ദൃഷ്ട്വാ ശക്രോ ന ലേഭേഽഥ ശര്മ കാവ്യഭയാത്തതഃ ।। ൩൫.
ഭൃഗു ഭയമില്ലാതെ ഭാര്യയെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിച്ചത് കണ്ടശേഷം, ശക്രന് കാവ്യന്മാരുടെ ഭയത്തിൽ മനസ്സിന് സമാധാനം കിട്ടിയില്ല.
പ്രജാഗരേ തതശ്ചേന്ദ്രോ ജയന്തീമാത്മനഃ സുതാമ്। പ്രോവാച മതിമാന് വാക്യം സ്വാം കന്യാം പാകശാസനഃ ।। ൩൫.
അപ്പോൾ, ഉറക്കമില്ലാതെ ഇരുന്ന ഇന്ദ്രൻ, തന്റെ മകൾ ജയന്തിയോട് വിവേകത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഏഷ കാവ്യോ ഹ്യനിന്ദ്രായ ചരതേ ദാരുണം തപഃ। തേനാഹം വ്യാകുലഃ പുത്രി കൃതോ ധൃതിമതാ ദൃഢമ് ।। ൩൫.
'ഈ കാവ്യൻ എന്റെ കാര്യമല്ലാതെ ഭയങ്കരമായ തപസ്സാണ് ചെയ്യുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ്, മകളേ, അവന്റെ ഉറച്ച മനസ്സിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ വളരെ വിഷമിക്കുന്നു.'
ഗച്ഛ സമ്ഭാവയസ്വൈനം ശ്രമാപനയനൈഃ ശുഭൈഃ। തൈസ്തൈര്മനോനുകൂലൈശ്ച ഹ്യുപചാരൈരതന്ദ്രിതാ ।। ൩൫.
'നീ പോയി, അവന്റെ ക്ഷീണം മാറ്റുന്ന നല്ല സേവനങ്ങൾകൊണ്ടും മനസ്സിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന പലവിധ പരിചരണങ്ങളാലും, ശ്രദ്ധയോടെ അവനെ ആദരിക്കണം.'
ദേവീ സാ ഹീന്ദ്രതുഹിതാ ജയന്തീ ശുഭചാരിണീ। യുക്തധ്യാനഞ്ച ശാമ്യം തം ദുര്ബലം ധൃതിമാസ്ഥിതമ് ।। ൩൫.
ഇന്ദ്രന്റെ മകളും നല്ല പെരുമാറ്റമുള്ള ദേവിയായ ജയന്തിയും, ധ്യാനത്തോടും സമാധാനത്തോടും കൂടെ, ക്ഷീണിച്ചെങ്കിലും ഉറച്ച മനസ്സുള്ള അവന്റെ സമീപം എത്തി.
പിത്രാ യഥോക്തം കാവ്യം സാ കാവ്യേ കൃതവതീ തദാ। ഗീര്ഭിശ്ചൈവാനുകൂലാഭിഃ സ്തുവതീ വല്ഗുഭാഷിണീ ।। ൩൫.
അവളുടെ അച്ഛൻ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെ ജയന്തി കാവ്യനെ സേവിച്ചു. മൃദുലവും മനോഹരവുമായ വാക്കുകളാൽ അവനെ പ്രശംസിച്ചു.
ഗാത്രസംവാഹനൈഃ കാലേ സേവമാനാ സുഖാവഹൈഃ । ശുശ്രൂഷന്ത്യനുകൂലാ ച ഉവാസ ബഹുലാഃ സമാഃ ।। ൩൫.
ശരീരമസാജ് പോലെയുള്ള ആശ്വാസം നൽകുന്ന സേവനങ്ങൾ ശരിയായ സമയത്ത് ചെയ്തു, മനസ്സോടെ സേവനം അനുഷ്ഠിച്ച്, അവൾ വർഷങ്ങളോളം അവന്റെ അടുത്ത് താമസിച്ചു.
പൂര്ണേ ധൂമവ്രതേ ചാപി ഘോരേ വര്ഷസഹസ്രികേ । വരേണ ച്ഛന്ദയാമാസ കാവ്യം പ്രീതോഽഭവത്തദാ ।। ൩൫.
ആ ഭയങ്കരമായ ആയിരം വർഷത്തെ ധൂമവ്രതം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, അവൾ കാവ്യനോട് ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ അവൻ സന്തോഷിച്ചു.
ഏവം ബ്രുവംസ്ത്വയൈകേന ചീര്ണം നാന്യേന കേനചിത്। തസ്മാത്ത്വം തപസാ ബുദ്ധ്യാ ശ്രുതേന ച ബലേന ച ।। ൩൫.
'നീ ചെയ്തതുപോലെ മറ്റാരും ഇതുവരെ ചെയ്തിട്ടില്ല. അതിനാൽ, നിന്റെ തപസ്സിനാലും, ബുദ്ധിയാലും, പഠനത്താലും, ശക്തിയാലും—'
തേജസാ ചാപി വിബുധാന് സര്വാനഭിഭവിഷ്യസി। യച്ച കിഞ്ചിന്മമ ബ്രഹ്മന് വിദ്യതേ ഭൃഗുനന്ദന ।। ൩൫.
'നിന്റെ തേജസ്സുകൊണ്ട് നീ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും മറികടക്കും. എനിക്ക് ഉള്ള എല്ലാ വിജ്ഞാനവും, ഭൃഗുവിന്റെ പുത്രാ—'
സാങ്ഗഞ്ച സരഹസ്യഞ്ച യജ്ഞോപനിഷദാന്തഥാ। പ്രതിഭാസ്യതി തേ സര്വം തച്ചാദ്യന്തം ന കസ്യചിത് ।। ൩൫.
'യജ്ഞോപനിഷത്തുകളുടെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളും രഹസ്യങ്ങളും നിനക്ക് വെളിപ്പെടും. അവയുടെ ആരംഭവും അവസാനും ആര്ക്കും അറിയില്ല.'
സര്വാഭിഭാവീ തേന ത്വം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠോ ഭവിഷ്യസി। ഏവം ദത്ത്വാ വരാംസ്തസ്മൈ ഭാര്ഗവായ പുനഃ പുനഃ ।। ൩൫.
'അതിനാൽ നീ എല്ലാ ദ്വിജന്മാരിലും ശ്രേഷ്ഠനാകും. ഇങ്ങനെ ഭാർഗവനായി നിന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും വരങ്ങൾ നൽകി—'
അജേയത്വം ധനേശത്വമവധ്യത്വം ച വൈ ദദൌ। ഏതാന് ലബ്ധ്വാ വരാന് കാവ്യഃ സമ്പ്രഹൃഷ്ടതനൂരുഹഃ ।। ൩൫.
അജേയത്വം, ധനത്തിന്റെ അധിപതിത്വം, അനന്തരാധ്യത്വം എന്നിവയും അവൻ നൽകി. ഈ വരങ്ങൾ ലഭിച്ച കാവ്യൻ അതീവ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
ഹര്ഷാത് പ്രാദുര്ബഭൌ തസ്യ ദേവസ്തോത്രം മഹേശ്വരമ്। തദാ തിര്യക്സ്ഥിതസ്ത്വേവം തുഷ്ടുവേ നീലലോഹിതമ് ।। ൩൫.
ആ ആനന്ദത്തിൽ, മഹേശ്വരനെ സ്തുതിക്കുന്ന ദൈവികഗാനം അവനിൽ ഉദിച്ചു. പിന്നെ, വക്രമായി നിന്നുകൊണ്ട്, നീലചുവപ്പനായവനെ അവൻ സ്തുതിച്ചു.
നമോഽസ്തു ശിതികണ്ഠായ സുരാപായ സുവര്ചസേ। രിരിഹാണായ ലോപായ വത്സരായ ജഗത്പതേ ।। ൩൫.
ശിതികണ്ഠനേ, മദ്യം കുടിക്കുന്നവനേ, പ്രകാശമുള്ളവനേ, നാശത്തിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്തുന്നവനേ, അദൃശ്യനാക്കുന്നവനേ, വർഷമായുള്ളവനേ, ലോകങ്ങളുടെ അധിപനേ, നമസ്കാരം.
കപര്ദിനേ ഹ്യൂര്ദ്ധ്വരോമ്ണേ ഹയായ കരണായ ച। സംസ്കൃതായ സുതീര്ഥായ ദേവദേവായ രംഹസേ ।। ൩൫.
കപർദി, മേലേ നിവർന്നു നിൽക്കുന്ന രോമങ്ങളുള്ളവനേ, കുതിരയായവനേ, കാരണമാകുന്നവനേ, ശുദ്ധനായവനേ, ഉത്തമ തീർത്ഥമായവനേ, ദേവതകളുടെ ദൈവമായവനേ, അതിവേഗിയായവനേ, നമസ്കാരം.
ഉഷ്ണീഷിണേ സുവക്രായ സഹസ്രാക്ഷായ മീഢുഷേ। വസുരേതായ രുദ്രായ തപസേ ചീരവാസസേ ।। ൩൫.
മുടിയിലുടുപ്പും കിരീടവും ധരിച്ചവനേ, സുന്ദരമായവനേ, ആയിരം കണ്ണുള്ളവനേ, ദാനശീലനായവനേ, ധന്യമായ വിത്തുള്ളവനേ, രുദ്രനേ, തപസ്സുകാരനായവനേ, വൃക്ഷച്ചൊരിയുടുപ്പുള്ളവനേ, നമസ്കാരം.
ഹ്രസ്വായ മുക്തകേശായ സേനാന്യേ രോഹിതായ ച ।। ൩൫.
ചെറുതായവനേ, തുറന്ന മുടിയുള്ളവനേ, സേനാനായകനേ, ചുവപ്പുള്ളവനേ, നമസ്കാരം.
കവയേ രാജവൃദ്ധായ തക്ഷകക്രീഡനായ ച। ഗിരിശായാര്കനേത്രായ യതിനേ ജാമ്ബവായ ച। സുവൃത്തായ സുഹസ്തായ ധന്വിനേ ഭാര്ഗവായ ച ।। ൩൫.
കവിയായവനേ, പ്രായമായ രാജാവേ, തക്ഷകസഹിതം കളിക്കുന്നവനേ, പർവ്വതങ്ങളുടെ പ്രഭുവേ, സൂര്യനെത്രനായവനേ, യതിയായവനേ, ജാംബവനേ, സുന്ദരമായ രൂപമുള്ളവനേ, നല്ല കൈയുള്ളവനേ, വില്ലാളിയായവനേ, ഭാർഗവനേ, നമസ്കാരം.
സഹസ്രബാഹവേ ചൈവ സഹസ്രാമലചക്ഷുഷേ। സഹസ്രകുക്ഷയേ ചൈവ സഹസ്രചരണായ ച ।। ൩൫.
ആയിരം കൈകളുള്ളവനേ, ആയിരം നിർമലമായ കണ്ണുകളുള്ളവനേ, ആയിരം വയറുള്ളവനേ, ആയിരം കാലുള്ളവനേ, നമസ്കാരം.
സഹസ്രശിരസേ ചൈവ ബഹുരൂപായ വേധസേ। ഭവായ വിശ്വരൂപായ ശ്വേതായ പുരുഷായ ച ।। ൩൫.
ആയിരം തലകളുള്ളവനേ, അനേകം രൂപങ്ങളുള്ളവനേ, സൃഷ്ടികർത്താവേ, ഭവനേ, സർവ്വരൂപിയായവനേ, വെളുത്തവനേ, പുരുഷനേ, നമസ്കാരം.
നിഷങ്ഗിണേ കവചിനേ സൂക്ഷ്മായ ക്ഷപണായ ച। താമ്രായ ചൈവ ഭീമായ ഉഗ്രായ ച ശിവായ ച ।। ൩൫.
വാൾ ധരിച്ചവനേ, കവചം ധരിച്ചവനേ, സൂക്ഷ്മനായവനേ, നാശം വരുത്തുന്നവനേ, താമ്രവർണ്ണനായവനേ, ഭയങ്കരനായവനേ, ഉഗ്രനായവനേ, ശിവനായവനേ, നമസ്കാരം.