അസുരാണാം ഹിതാര്ഥായ തസ്മിഞ്ഛുക്രേ ഗതേ തദാ। മന്ത്രാര്ഥം തത്ര വസതി ബ്രഹ്മചര്യേ മഹേശ്വരഃ ।। ൩൫.
അസുരന്മാരുടെ ഭലത്തിനായി ശുക്രൻ പോയപ്പോൾ, മഹേശ്വരൻ അവിടെ ബ്രഹ്മചാര്യത്തിൽ മന്ത്രം നേടാൻ താമസിച്ചു.
തദ്ബുദ്ധ്വാ നാതിപൂര്വന്തു രാജ്യം ന്യസ്തം തദാസുരൈഃ। തസ്മിഞ്ഛിദ്രേ തദാമര്ഷാ ദേവാസ്താന് സമഭിദ്രവന്। നിശിതാത്തായുധാഃ സര്വേ ബൃഹസ്പതിപുരോഗമാഃ ।। ൩൫.
ഇത് അറിഞ്ഞ്, അധികം വൈകാതെ അസുരന്മാർ രാജ്യം വിട്ടു. ആ ഇടവേളയിൽ ദേവന്മാർ കോപത്തോടെ, ബൃഹസ്പതി മുന്നിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ,鋭മായ ആയുധങ്ങൾ കൈവശമാക്കി അവരെ ആക്രമിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാസുരഗണാ ദേവാന് പ്രഗൃഹീതായുധാന് പുനഃ। ഉത്പേതുഃ സഹസാ സര്വേ സന്ത്രസ്താസ്തേ തതോഽഭവന് ।। ൩൫.
ദേവന്മാരെ ആയുധധാരികളായി കണ്ടപ്പോൾ, അസുരസേനകൾ എല്ലാം പെട്ടെന്ന് ഓടി ഭയപ്പെട്ടു.
ന്യസ്തശസ്ത്രേ ജയേ ദത്തേ ആചാര്യവ്രതമാസ്ഥിതേ। സന്ത്യജ്യ. സമയം ദേവാസ്തേ സപത്നജിഘാംസവഃ ।। ൩൫.
അയുധങ്ങൾ വച്ചുവെച്ചതും ജയവും സമ്മാനിച്ചതും, ആചാര്യൻ വ്രതത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടതും കണ്ടിട്ടും, ദേവന്മാർ ഉടമ്പടി ഉപേക്ഷിച്ച് ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
അനാചാര്യാസ്തു ഭദ്രം വോ വിശ്വസ്താസ്തപസി സ്ഥിതാഃ। ചീരവല്കാജിനധരാ നിഷ്ക്രിയാ നിഷ്പരിഗ്രഹാഃ ।। ൩൫.
ആചാര്യൻ ഇല്ലാതെ, നിങ്ങൾക്ക് നല്ലതു സംഭവിക്കട്ടെ; വിശ്വാസത്തോടെ തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ട്, ചീരം, വാൽക്കലം, മൃഗചർമ്മം ധരിച്ച്, നിർക്രിയരായി, വസ്തുക്കൾ ഇല്ലാതെ.
രണേ വിജേതും ദേവാന് വൈ നശക്ഷ്യാമഃ കഥഞ്ചന। അശുദ്ധേന പ്രപദ്യാമഃ ശരണം കാവ്യമാതരമ് ।। ൩൫.
യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരെ ജയിക്കാൻ നമുക്ക് ഒരിക്കലും കഴിയില്ല. അശുദ്ധരായിരിക്കുമ്പോൾ, ഞങ്ങൾ കാവ്യയായ അമ്മയെ അഭയം തേടുന്നു.
ജ്ഞാപയാമസ്തതമിദം യാവദാഗമനം ഗുരോഃ। വിനിവൃത്തേ തതഃ കാവ്യേ യോത്സ്യാമോ യുധി താന് സുരാന് ।। ൩൫.
ഗുരുവിന്റെ വരവ് വരെ ഈ കാര്യം അവനോട് അറിയിക്കാം. അവൻ തിരിച്ചു വന്നാൽ, പിന്നെ കവിതയിലൂടെയുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ ദേവന്മാരെ നേരിടാം.
ഏവമുക്ത്വാ സുരാന് യോഗ്യം ശരണം കാവ്യമാതരമ്। പ്രാപദ്യന്ത തതോ ഭീതാസ്തദാ ചൈവ തദാഽഭയമ് ।। ൩൫.
ഇങ്ങനെ ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞ്, ഭയപ്പെട്ട അവർ യോഗ്യമായ കവ്യമാതാവിൽ അഭയം തേടി. അപ്പോൾ അവർക്കു ഭയം ഇല്ലാതായി, അവൾ അവരെ രക്ഷിച്ചു.
ദത്തന്തേഷാന്തു ഭീതാനാം ദൈത്യാ നാമഭയാര്ഥിനാമ്। ന ഭേതവ്യം ന ഭേതവ്യ ഭയന്ത്യജത ദാനവാഃ ।। ൩൫.
ഭയപ്പെട്ട് അഭയം തേടിയ ദാനവന്മാർക്ക്, 'ഭയപ്പെടേണ്ട, ഭയപ്പെടേണ്ട' എന്ന ഉറപ്പു നൽകി. അങ്ങനെ ദാനവന്മാർ ഭയം ഉപേക്ഷിച്ചു.
മത്സന്നിധൌ വര്തതാം വോ ന ഭീര്ഭവിതുമര്ഹതി। ഭയാച്ചാപ്യഭിപന്നാംസ്താന് ദൃഷ്ട്വാ ദേവാസുരാംസ്തദാ ।। ൩൫.
നിങ്ങൾ എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, നിങ്ങൾക്ക് ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല. ഭയത്തിൽ പെട്ടവരെ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും അപ്പോൾ കണ്ടു.
അഭിജഗ്മുഃ പ്രസഹ്യൈതാനവിചാര്യ ബലാബലമ്। താംസ്ത്രസ്താന് വധ്യമാനാംശ്ച ദേവൈര്ദൃഷ്ട്വാസുരാംസ്തദാ ।। ൩൫.
അവരുടെ ശക്തിയും ദൗർബല്യവും പരിഗണിച്ച് ദേവന്മാർ ശക്തിയായി ആക്രമിച്ചു. ദേവന്മാർകൊണ്ട് ഭയപ്പെട്ടും കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നവരെ അപ്പോൾ അസുരന്മാർ കണ്ടു.
ദേവീ ക്രുദ്ധാബ്രവീദേനാനനിന്ദ്രത്വം കരോമ്യഹമ്। സംസ്തഭ്യ ശീഘ്രം സംരമ്ഭാദിന്ദ്രം സാഽഭ്യചരത്തതഃ ।। ൩൫.
ദേവി കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'ഇന്ദ്രാ, ഞാൻ നിന്നെ ശക്തിഹീനനാക്കും.' ഉടൻ തന്നെ അവൾ ക്രോധത്തോടെ ഇന്ദ്രനെ നേരിട്ടു.
തതഃ സംസ്തമ്ഭിതം ദൃഷ്ട്വാ ശക്രംദേവാസ്തു യൂപവത്। വ്യദ്രവന്ത തതോ ഭീതാ ദൃഷ്ട്വാ ശക്രം വശീകൃതമ് ।। ൩൫.
ഇന്ദ്രനെ യാഗശിലപോലെ അചഞ്ചലനായി കണ്ട ദേവന്മാർ ഭയന്ന് ഓടി. ഇന്ദ്രൻ കീഴടക്കപ്പെട്ടത് കണ്ടതുകൊണ്ടു അവർ ഭയപ്പെട്ടു.
ഗതേഷു സുരസങ്ഘേഷു വിഷ്ണുരിന്ദ്രമഭാഷത। മാംത്വം പ്രവിശ ഭദ്രന്തേ നേഷ്യാമി ത്വാം സുരേശ്വര ।। ൩൫.
ദേവന്മാരുടെ കൂട്ടം പോയപ്പോൾ, വിഷ്ണു ഇന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞു: 'നീ എന്നിൽ പ്രവേശിക്കൂ, ഭാഗ്യവാനേ; ഞാൻ നിന്നെ രക്ഷിക്കും, ദേവാധിപനേ.'
ഏവമുക്തസ്തതോ വിഷ്ണും പ്രവിവേശ പുരന്ദരഃ। വിഷ്ണുനാ രക്ഷിതം ദൃഷ്ട്വാ ദേവീ ക്രുദ്ധാ വചോഽവദത് ।। ൩൫.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ പുരന്ദരൻ വിഷ്ണുവിൽ പ്രവേശിച്ചു. വിഷ്ണുവാൽ ഇന്ദ്രൻ രക്ഷിക്കപ്പെട്ടത് കണ്ട ദേവി കോപത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഏഷാ ത്വാം വിഷ്ണുനാ സാര്ദ്ധം ദഹാമി മഘവാനിവ। മിഷതാം സര്വഭൂതാനാം ദൃശ്യതാം മേ തപോബലമ് ।। ൩൫.
'വിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം നിന്നെയും ഞാൻ ദഹിപ്പിക്കും, മഘവാനേ, എല്ലാ ജീവികളും കാണുമ്പോൾ എന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തി കാണട്ടെ.'
തയാഭിഭൂതൌ തൌ ദേവാവിന്ദ്രവിഷ്ണൂ ജജല്പതുഃ। കഥം മുച്യേവ സഹിതൌ വിഷ്ണുരിന്ദ്രമഭാഷത ।। ൩൫.
അവളാൽ കീഴടക്കപ്പെട്ട ഇന്ദ്രനും വിഷ്ണുവും തമ്മിൽ ആലോചിച്ചു. വിഷ്ണു ഇന്ദ്രനോട് ചോദിച്ചു: 'നമുക്ക് എങ്ങനെ രക്ഷപ്പെടാം?'
ഇന്ദ്രോഽബ്രവീജ്ജഹി ഹ്യേനാം യാവന്നൌ ന ദഹേദ്വിഭോ। വിശേഷേണാഭിഭൂതോഽഹമതസ്ത്വഞ്ച ഹി മാ ചിരമ് ।। ൩൫.
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: 'വേഗം അവളെ സംഹരിക്കൂ, അവൾ നമ്മെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതിനു മുമ്പ്. ഞാൻ പ്രത്യേകിച്ച് അവൾക്കു കീഴടക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, നീ വൈകരുത്.'
തതഃ സമീക്ഷ്യ താം വിഷ്ണുഃ സ്ത്രീവധം കര്ത്തുമാസ്ഥിതഃ। അഭിധ്യായ തതശ്ചക്രമാപന്നഃ സത്വരം പ്രഭുഃ ।। ൩൫.
അവളെ നോക്കി വിഷ്ണു സ്ത്രീഹത്യ ചെയ്യാൻ തീരുമാനിച്ചു. ആലോചിച്ച് ഉടനെ തന്റെ ചക്രം വിളിച്ചു.
തസ്യാഃ സത്വരമാണായാഃ ശീഘ്രകാരീ സുരാരിഹാ। സ്ത്രിയാ വിഷ്ണുസ്തതോ ദേവ്യാ ക്രൂരം ബുദ്ധ്വാ ചികീര്ഷിതമ്। ക്രുദ്ധസ്തദസ്ത്രമാവിദ്ധ്യ ശിരശ്ചിച്ഛേദ മാധവഃ ।। ൩൫.
അവൾ വേഗത്തിൽ ചാഞ്ഞു വരുമ്പോൾ, ദേവശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന വിഷ്ണു ദേവിയുടെ ക്രൂരമായ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി, കോപത്തോടെ തന്റെ ആയുധം പ്രയോഗിച്ച് അവളുടെ തല വെട്ടി നീക്കി.
തം ദൃഷ്ട്വാ സ്ത്രീവധം ഘോരം ചുകോപ ഭൃഗുരീശ്വരഃ। തതോഽഭിശസ്തോ ഭൃഗുണാ വിഷ്ണുര്ഭാര്യാവധേ തദാ ।। ൩൫.
ആ ഭയങ്കരമായ സ്ത്രീഹത്യ കണ്ട ഭൃഗു മഹർഷി അത്യന്തം കോപിച്ചു. അപ്പോൾ ഭൃഗു വിഷ്ണുവിനെ ഭാര്യയെ കൊല്ലുന്നതിനായി ശപിച്ചു.
യസ്മാത്തേ ജാനതാ ധര്മാനവധ്യാ സ്ത്രീ നിഷൂദിതാ। തസ്മാത്ത്വം സപ്തകൃത്വോ വൈ മാനുഷേഷു പ്രപത്സ്യസി ।। ൩൫.
നീ ധർമ്മം അറിയുന്നതിനും, കൊല്ലരുതായ സ്ത്രീയെ കൊല്ലുന്നതിനാലാണ്, അതുകൊണ്ട് നീ ഏഴു പ്രാവശ്യം മനുഷ്യരിൽ ജനിക്കും.
തതസ്തേനാഭിശാപേന നഷ്ടേ ധര്മേ പുനഃ പുനഃ। ലോകേ സര്വഹിതാര്ഥായ ജായതേ മാനുഷേഷ്വിഹ ।। ൩൫.
അങ്ങനെ ആ ശാപം മൂലം, ധർമ്മം വീണ്ടും വീണ്ടും നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ, ലോകത്തിന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി അവൻ മനുഷ്യരിൽ ജനിക്കുന്നു.
അനുവ്യാഹൃത്യ വിഷ്ണും സ തദാദായ ശിരഃ സ്വയമ്। സമാനീയ തതഃ കായേ അപോ ഗൃഹ്യേദമബ്രവീത് ।। ൩൫.
വിഷ്ണുവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ഭൃഗു സ്വയം അവളുടെ തല എടുത്തു, ശരീരത്തോട് ചേർത്ത് വെള്ളം എടുത്ത് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഏഷ ത്വാം വിഷ്ണുനാ സത്യേ ഹതാം സംജീവയാമ്യഹമ് । യദി കൃത്സ്നോ മയാ ധര്മശ്ചരിതോ ജ്ഞായതേഽപി വാ। തേന സത്യേന ജീവസ്വ യദി സത്യം ബ്രവീമ്യഹമ് ।। ൩൫.
വിഷ്ണു സത്യത്തിൽ നിന്നെ കൊല്ലപ്പെട്ടവളെ ഞാൻ ജീവിപ്പിക്കാം. ഞാൻ ചെയ്ത എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും അറിയപ്പെടുകയോ അറിയപ്പെടാതിരിക്കുകയോ ചെയ്താലും, ആ സത്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ നീ വീണ്ടും ജീവിക്കണം. ഞാൻ സത്യമായാണ് പറയുന്നത്.
സത്യാഭിവ്യാഹൃതാ തസ്യാ ദേവീ സംജീവിതാ തദാ। തദാ താം പ്രോക്ഷ്യ ശീതാഭിരദ്ഭിര്ജീവേതി സോഽബ്രവീത് ।। ൩൫.
അവൻ ഈ സത്യവാക്ക് ഉച്ചരിച്ചപ്പോൾ, ദേവി വീണ്ടും ജീവലഭിച്ചു. പിന്നെ അവളെ തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ തളിച്ച്, 'നീ ജീവിക്കണം' എന്ന് അവൻ പറഞ്ഞു.
തതസ്താം സര്വഭൂതാനി ദൃഷ്ട്വാ സുപ്തോത്ഥിതാമിവ। സാധു സാധ്വിത്യദൃശ്യാനാം വാചസ്താഃ സസ്വരുര്ദിശഃ ।। ൩൫.
അവളെ ഉറക്കം തുരന്ന് എഴുന്നേറ്റതുപോലെ കണ്ടപ്പോൾ, എല്ലാ ജീവികളും സന്തോഷിച്ചു. അദൃശ്യരായവരുടെ ശബ്ദങ്ങൾ ദിശകളിലാകെ മുഴങ്ങി: 'അറിയിപ്പോൾ! അറിയിപ്പോൾ!' എന്ന്.
ദൃഷ്ട്വാ സഞ്ജീവിതാമേവം ദേവീം താം ഭൃഗുണാ തദാ। മിഷതാം സര്വഭൂതാനാം തദദ്ഭുതമിവാഭവത് ।। ൩൫.
ഭൃഗു ദേവിയെ എല്ലാവരുടെയും മുന്നിൽ ജീവിപ്പിച്ചപ്പോൾ, അതൊരു അത്ഭുതമായി എല്ലാവർക്കും തോന്നി.
അസംഭ്രാന്തേന ഭൃഗുണാ പത്നീം സഞ്ജീവിതാം തതഃ। ദൃഷ്ട്വാ ശക്രോ ന ലേഭേഽഥ ശര്മ കാവ്യഭയാത്തതഃ ।। ൩൫.
ഭൃഗു ഭയമില്ലാതെ ഭാര്യയെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിച്ചത് കണ്ടശേഷം, ശക്രന് കാവ്യന്മാരുടെ ഭയത്തിൽ മനസ്സിന് സമാധാനം കിട്ടിയില്ല.
പ്രജാഗരേ തതശ്ചേന്ദ്രോ ജയന്തീമാത്മനഃ സുതാമ്। പ്രോവാച മതിമാന് വാക്യം സ്വാം കന്യാം പാകശാസനഃ ।। ൩൫.
അപ്പോൾ, ഉറക്കമില്ലാതെ ഇരുന്ന ഇന്ദ്രൻ, തന്റെ മകൾ ജയന്തിയോട് വിവേകത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.