നാബികോഷ്ഠാന്തരം യത്തു തത്ര ദേവോ ഹുതാശനഃ। മനഃ പ്രജാപതിര്ജ്ഞേയം കഫഃ സോമോ വിഭാവ്യതേ ।। ൩൫.
നാഭിയുടെ അകത്തളത്തിൽ ദേവനായ ഹോമാഗ്നി വസിക്കുന്നു. മനസ്സാണ് പ്രജാപതി, കഫം സോമനായി കരുതപ്പെടുന്നു.
പിത്തമഗ്നിഃ സ്മൃതാവേതാവഗ്നിസോമാത്മകം ജഗത്। ഏവം പ്രവര്ത്തിതോ ഗര്ഭോ വര്ത്തതേഽമ്ബുദസന്നിഭഃ ।। ൩൫.
പിത്തം അഗ്നിയാണ്; അഗ്നിയും സോമനും ലോകത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാണെന്നു പറയുന്നു. ഇങ്ങനെ ഗർഭം ജലരാശിപോലെ വളരുന്നു.
വായുഃ പ്രവേശനം ചക്രേ സങ്ഗതഃ പരമാത്മനാ। സ പഞ്ചധാ ശരീരസ്ഥോ വിദ്യതേ വര്ദ്ധയേത് പുനഃ ।। ൩൫.
വായു പരമാത്മാവുമായി ഒന്നിച്ച് ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. അത് അഞ്ചു രൂപത്തിൽ ശരീരത്തിൽ നിലകൊണ്ട് വീണ്ടും വളർച്ചയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു.
പ്രാണാപാനൌ സമാനശ്ച ഉദാനോ വ്യാന ഏവ ച। പ്രാണോഽസ്യ പരമാത്മാനം വര്ദ്ധയന് പരിവര്ത്തതേ ।। ൩൫.
പ്രാണനും അപാനനും സമാനനും ഉദാനനും വ്യാനനും. പ്രാണൻ പരമാത്മാവിനെ വളർത്തി ശരീരത്തിനകത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു.
അപാനഃ പശ്ചിമം കായമുദാനോര്ദ്ധ്വശരീരഗഃ। വ്യാനോ വ്യാനസ്യതേ യേന സമാനഃ സര്വ്വസന്ധിഷു ।। ൩൫.
അപാനൻ ശരീരത്തിന്റെ പിന്നെ ഭാഗത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു, ഉദാനൻ മേലോട്ടു ഉയരുന്നു, വ്യാനൻ ശരീരമൊട്ടും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, സമാനൻ എല്ലായിടത്തും സന്ധികളിലുണ്ട്.
ഭൂതാവാപ്തിസ്തതസ്തസ്യ ജായതേന്ദ്രിയഗോചരാ। പൃഥിവീ വായുരാകാശമാപോ ജ്യോതിശ്ച പഞ്ചമമ് ।। ൩൫.
അതിനുശേഷം, ഭൂതങ്ങളെ ഗ്രഹിക്കാനുള്ള ശേഷി അവനിൽ ഉദിക്കുന്നു; ഭൂമി, വായു, ആകാശം, വെള്ളം, അഗ്നി എന്നിങ്ങനെ അഞ്ചു ഘടകങ്ങൾ അവന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കു അനുഭവ്യമായി വരുന്നു.
സര്വ്വേന്ദ്രിയാ നിവിഷ്ടാസ്തം സ്വം സ്വം യോഗം പ്രചക്രിരേ। പാര്ഥിവം ദേഹമാഹുസ്തം പ്രാണാത്മാനം ച മാരുതമ് ।। ൩൫.
എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും അവിടെയാണു സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്, ഓരോന്നും തങ്ങളുടെ ജോലി ചെയ്യുന്നു; അതിനെ ഭൂമിയിലെ ശരീരം എന്നു വിളിക്കുന്നു, അതിന്റെ ജീവാത്മാവിനെ വായു എന്നു പറയുന്നു.
ഛിദ്രാണ്യാകാശയോനീനി ജലാസ്രാവം പ്രവര്ത്തതേ । തേജശ്ചക്ഷുഃഷ്വിതാ ജ്യോത്സ്നാ തേഷാം യന്നാമതഃ സ്മൃതമ്। സങ്ഗ്രാമാ വിഷയാശ്ചൈവ യസ്യ വീര്യ്യാത്പ്രവര്ത്തിതാഃ ।। ൩൫.
രണ്ടു ചിരകൾ ആകാശത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്, ദ്രവങ്ങൾ ഒഴുകാൻ തുടങ്ങുന്നു; അഗ്നി കാഴ്ചയാകുന്നു, അതിന്റെ പ്രകാശം വെളിച്ചം എന്നു വിളിക്കുന്നു; ഇന്ദ്രിയങ്ങളും അവയുടെ വിഷയങ്ങളും അതിന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.
ഇത്യേതാന് പുരുഷഃ സര്വ്വാന് സൃജഁല്ലോകാന് സനാതനഃ। നൈധനേഽസ്മിന് കഥം ലോകേ നരത്വം വിഷ്ണുരാഗതഃ ।। ൩൫.
ഇങ്ങനെ ശാശ്വതപുരുഷൻ ഈ ലോകങ്ങൾ എല്ലാം സൃഷ്ടിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഈ നശ്വരലോകത്ത് വിഷ്ണു എങ്ങനെ മനുഷ്യരൂപം സ്വീകരിച്ചു?
ഏഷ നഃ സംശയോ ധീമന്നേഷ വൈ വിസ്മയോ മഹാന് । കഥം ഗതിര്ഗതിമതാമാപന്നോ മാനുഷീം തനുമ് ।। ൩൫.
ഇതാണ് ഞങ്ങളുടെ സംശയം, മഹാത്മാവേ, അത്ഭുതം തന്നെയാണ്; സകലചരന്മാരിലും സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ എങ്ങനെ മനുഷ്യശരീരം സ്വീകരിച്ചു?
ശ്രോതുമിച്ഛാമഹേ വിഷ്ണോഃ കര്മ്മാണി ച യഥാക്രമമ്। ആശ്ചര്യ്യാണി പരം വിഷ്ണുര്വേദദേവൈശ്ച കഥ്യതേ ।। ൩൫.
വിഷ്ണുവിന്റെ കർമ്മങ്ങൾ ക്രമമായി ഞങ്ങൾ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അത്ഭുതങ്ങൾ നിറഞ്ഞവനായി വിഷ്ണുവിനെ വേദങ്ങളും മഹർഷികളും വിവരിക്കുന്നു.
വിഷ്ണോരുത്പത്തിമാശ്ചര്യ്യം കഥയസ്വ മഹാമതേ। ഏതദാശ്ചര്യ്യമാഖ്യാനം കഥ്യതാം വൈ സുഖാവഹമ് ।। ൩൫.
മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, വിഷ്ണുവിന്റെ അത്ഭുതജനകമായ ഉത്ഭവം ഞങ്ങൾക്കു പറയൂ; ഈ അത്ഭുതകഥ ഞങ്ങൾക്കു സന്തോഷം നൽകുന്നു, ദയവായി പറയൂ.
പ്രഖ്യാതബലവീര്യ്യസ്യ പ്രാദുര്ഭാവാ മഹാത്മനഃ। കര്മ്മണാശ്ചര്യ്യഭൂതസ്യ വിഷ്ണോഃ സത്ത്വമിഹോച്യതാമ് ।। ൩൫.
ശക്തിയും വീര്യവും കൊണ്ട് പ്രശസ്തനായ മഹാത്മാവായ വിഷ്ണുവിന്റെ ഉത്ഭവവും അത്ഭുതകരമായ പ്രവർത്തികളും ഇവിടെ വിശദമായി പറയണം.
അഹഞ്ച കീര്ത്തയിഷ്യാമി പ്രാദുര്ഭാവം മഹാത്മനഃ। യഥാ സ ഭഗവാഞ്ജാതോ മാനുഷേഷു മഹാതപാഃ ।। ൩൫.
ഞാൻ ഇപ്പോൾ ആ മഹാത്മാവിന്റെ അവതാരകഥ പറയാം; മഹാ തപസ്സുകാരനായ ഭഗവാൻ മനുഷ്യരിൽ എങ്ങനെ ജനിച്ചു എന്നത് വിശദമാക്കാം.
സപ്തസപ്തതപഃ പ്രോക്താ ഭൃഗുശാപേന മാനുഷേ। ജായതേ ച യുഗാന്തേഷു ദേവകാര്യ്യര്ഥസിദ്ധയേ ।। ൩൫.
ഭൃഗുവിന്റെ ശാപം മൂലം എഴുപത്തിയേഴു ജന്മങ്ങൾ ഉണ്ടായതായി പറയുന്നു; ഓരോ യുഗാവസാനത്തും ദേവന്മാരുടെ കാര്യം സാധിപ്പിക്കാൻ അവൻ ജനിക്കുന്നു.
തസ്യ ദിവ്യതനും വിഷ്ണോര്ഗദതോ മേ നിബോധത। യുഗധര്മ്മേ പരാവൃത്തേ കാലേ ച ശിഥിലേ പ്രഭുഃ ।। ൩൫.
വിഷ്ണുവിന്റെ ദൈവീകശരീരം എന്റെ വായിൽ നിന്ന് കേൾക്കൂ; യുഗധർമ്മം ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ, കാലം ദുർബലമായപ്പോൾ, പ്രഭു അവതരിക്കുന്നു.
കര്തും ധര്മ്മവ്യവസ്ഥാനം ജായതേ മാനുഷേഷ്വിഹ। ഭൃഗോഃ ശാപനിമിത്തേന ദേവാസുരകൃതേന ച ।। ൩൫.
ധർമ്മം നിലനിര്ത്താൻ, ഭൃഗുവിന്റെ ശാപത്താലും ദേവാസുരരുടെ പ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ടും, അവൻ മനുഷ്യരിൽ ജനിക്കുന്നു.
കഥം ദേവാസുരകൃതേ അധ്യാഹാരമവാപ്നുയാത്। ഏതദ്വേദിതുമിച്ഛാമോ വൃത്തം ദൈവാസുരം കഥമ് ।। ൩൫.
ദേവാസുരരുടെ പ്രവൃത്തികൾ മൂലം അവൻ എങ്ങനെ വീണ്ടും ജനനം പ്രാപിച്ചു? ദൈവാസുരസംഘർഷം എങ്ങനെ സംഭവിച്ചു എന്നത് ഞങ്ങൾ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ദൈവാസുരം യഥാവൃത്തം ബ്രുവതസ്തന്നിബോധത। ഹിരണ്യകശിപുര്ദൈത്യസ്ത്രൈലോക്യം പ്രാക് പ്രശാസതി ।। ൩൫.
ദൈവാസുരസംഘർഷം എങ്ങനെ നടന്നുവെന്ന് ഞാൻ പറയുമ്പോൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ; ഒരു കാലത്ത് ഹിരണ്യകശിപു എന്ന ദാനവൻ മൂന്നു ലോകവും ഭരിച്ചിരുന്നു.
ബലിനാധിഷ്ഠിതം രാഷ്ട്രം പുനര്ലോകത്രയേ ക്രമാത്। സഖ്യമാസീത്പരം തേഷാം ദേവാനാമസുരൈഃ സഹ ।। ൩൫.
പിന്നീട് ബാലി രാജാവായി മൂന്നു ലോകവും ഭരിച്ചു; അപ്പോൾ ദേവന്മാര്ക്കും അസുരന്മാർക്കും വലിയ സൗഹൃദം ഉണ്ടായിരുന്നു.
യുഗം വൈ ദശസങ്കീര്ണമാസീദവ്യാഹതം ജഗത്। നിദേശസ്ഥായിനശ്ചൈവ തയോര്ദേവാസുരാഭവന് ।। ൩൫.
പത്തുവിധം കലർന്ന ഒരു യുഗം അപ്പോൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, ലോകം അശാന്തിയില്ലാതെ നിലനിന്നിരുന്നു; അപ്പോൾ ദേവാസുരർ നിർദ്ദേശം അനുസരിച്ചവരായിരുന്നു.
ബലവാന് വൈ വിവാദോഽയം സംപ്രവൃത്തഃ സുദാരുണഃ। ദേവാസുരാണാം ച തദാ ഘോരക്ഷയകരോ മഹാന് ।। ൩൫.
പിന്നീട് വലിയ ശക്തിയോടെ ഭയാനകമായ ഒരു കലഹം ദേവാസുരർക്കിടയിൽ ആരംഭിച്ചു, അതു ഇരുവർക്കും വലിയ നാശം വരുത്തി.
തേഷാം ദായനിമിത്തം വൈ സംഗ്രാണാ ബഹവോഽഭവന്। വാരാഹേഽസ്മിന് ദശ ദ്വൌ ച ഷണ്ഡാമാര്കോത്തരാഃ സ്മൃതാ ।। ൩൫.
അവരുടെ അവകാശത്തിനായി അനേകം യുദ്ധങ്ങൾ നടന്നു; ഈ വാരാഹ കാലഘട്ടത്തിൽ, പത്തു, രണ്ട്, ആറ് വടക്കൻ സൂര്യൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ളവ ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
നാമതസ്തു സമാസേന ശ്രൃണുധ്വം താന് വിവക്ഷതഃ। പ്രഥമോ നാരസിംഹസ്തു ദ്വിതീയശ്ചാപി വാമനഃ ।। ൩൫.
ഇനി ഞാൻ അവയുടെ പേരുകൾ ചുരുക്കത്തിൽ പറയും, ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ: ഒന്നാമത്തേത് നരസിംഹൻ, രണ്ടാമത്തേത് വാമനൻ.
തൃതീയഃ സ തു വാരാഹശ്ചതുര്ഥോഽമൃതമന്ധനഃ। സംഗ്രാമഃ പഞ്ചമശ്ചൈവ സുഘോരസ്താരകാമയഃ ।। ൩൫.
മൂന്നാമത്തേത് വാരാഹൻ, നാലാമത്തേത് അമൃതം കുഴച്ചത്; അഞ്ചാമത്തേത് ഭയങ്കരമായ താരകാസുരൻ്റെ യുദ്ധം.
ഷഷ്ഠോ ഹ്യാഡീബകസ്തേഷാം സപ്തമസ്ത്രൈപുരഃ സ്മൃതഃ। അന്ധകാരോഽഷ്ടമസ്തേഷാം ധ്വജശ്ച നവമഃ സ്മൃതഃ ।। ൩൫.
ആറാമത്തേത് ആഡീബകൻ, ഏഴാമത്തേത് ത്രിപുരം; എട്ടാമത്തേത് അന്ധകാരൻ, ഒൻപതാമത്തേത് ധ്വജൻ.
വാര്ത്തശ്ച ദശമോ ജ്ഞേയസ്തതോ ഹാലാ ഹലഃ സ്മൃതഃ। സ്മൃതോ ദ്വാദശമസ്തേഷാം ഘോരകോലാഹലോഽപരഃ ।। ൩൫.
പത്താമത്തേത് വാര്ത്ത, അതിനുശേഷം ഹാലൻ പതിനൊന്നാമത്തേത്; പന്ത്രണ്ടാമത്തേത് ഭയങ്കരമായ കോലാഹളം.
ഹിരണ്യകശിപുര്ദൈത്യോ നരസിംഹേന സൂദിതഃ। വാമനേന ബലിര്വദ്ധസ്ത്രൈലോക്യാക്രമണേ കൃതേ ।। ൩൫.
ഹിരണ്യകശിപു എന്ന ദാനവൻ നരസിംഹനാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു; മൂന്നു ലോകവും കീഴടക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ വാമനൻ ബാലിയെ കീഴടക്കി.
ഹിരണ്യാക്ഷോ ഹതോ ദ്വന്ദ്വേ പ്രതിവാദേ തു ദൈവതൈഃ। മഹാബലോ മഹാസത്ത്വഃ സംഗ്രാമേഷ്വപരാജിതഃ ।। ൩൫.
ഹിരണ്യാക്ഷൻ ദേവന്മാരുടെ വെല്ലുവിളിയിൽ ഏകാന്ത യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു; മഹാശക്തിയും ധൈര്യവും ഉള്ളവൻ, യുദ്ധത്തിൽ ഒരിക്കലും തോറ്റിട്ടില്ല.
ദംഷ്ട്രായാന്തു വരാഹേണ സമുദ്രാദ്ഭൂര്യദാ കൃതാ । പ്രാഹ്ലാദോ നിര്ജിതോ യുദ്ധേ ഇന്ദ്രേണാമൃതമന്ഥനേ ।। ൩൫.
വാരാഹൻ്റെ കപ്പലാൽ ഭൂമി സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് ഉയർത്തപ്പെട്ടു; അമൃതം കുഴച്ച യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ പ്രഹ്ലാദനെ തോൽപ്പിച്ചു.