വായുപുരാണമ്

മുഹൂര്ത്താസ്തിഥയോ മാസാ ദിനസംവത്സരാസ്തഥാ। ഋതവഃ കാലയോഗാശ്ച പ്രമാണം ത്രിവിധന്തഥാ ।। ൩൫.

മുഹൂർത്തങ്ങൾ, തിഥികൾ, മാസങ്ങൾ, ദിവസങ്ങൾ, സംവത്സരങ്ങൾ, ঋതുക്കൾ, കാലയോഗങ്ങൾ, മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള അളവുകൾ — ഇവയും അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.

ആയുഃ ക്ഷേത്രാണ്യുപചയം ലക്ഷണം രൂപസൌഷ്ഠവമ്। മേധാ വിത്തം ച ശൌര്യ്യഞ്ച ശാസ്ത്രസ്യൈവ ച പാരണമ് ।। ൩൫.

ആയുസ്സ്, നിലങ്ങൾ, വളർച്ച, ലക്ഷണങ്ങൾ, രൂപസൗന്ദര്യം, ബുദ്ധി, സമ്പത്ത്, ധൈര്യം, ശാസ്ത്രവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യം — ഇതെല്ലാം അവൻ നല്കി.

ത്രയോ വര്ണാസ്ത്രയോ ലോകാസ്ത്രൈവിദ്യം പാവകാസ്ത്രയഃ। ത്രൈകാല്യം ത്രീണി കര്മ്മാണി തിസ്രോ മായാസ്ത്രയോ ഗുണാഃ ।। ൩൫.

മൂന്നു വർണ്ണങ്ങൾ, മൂന്നു ലോകങ്ങൾ, ത്രിവിദ്യ, മൂന്നു അഗ്നികൾ, മൂന്നു കാലങ്ങൾ, മൂന്നു കര്‍മ്മങ്ങൾ, മൂന്നു മായകൾ, മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ — ഇവയെല്ലാം അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.

സൃഷ്ടാ ലോകാഃ സുരാശ്ചൈവ യേനാത്യന്തേന കര്മ്മണാ। സര്വ്വഭൂതഗണാഃ സൃഷ്ടാഃ സര്വ്വഭൂതഗണാത്മനാ ।। ൩൫.

അത്യുന്നതമായ കര്‍മ്മത്തിലൂടെ ലോകങ്ങളും ദേവന്മാരും സൃഷ്ടിച്ചു; എല്ലാ ജീവികളുടെയും കൂട്ടങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചവൻ, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവാണ്.

നൃണാമിന്ദ്രിയപൂര്വ്വേണ യോഗേന രമതേ ച യഃ । ഗതാഗതാനാം യോ നേതാ സര്വ്വത്ര വിവിധേശ്വരഃ ।। ൩൫.

മനുഷ്യരുടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വഴി യോഗത്തിൽ ആസ്വദിക്കുന്നവൻ, വരവും പോവും നിയന്ത്രിക്കുന്നവൻ, എല്ലായിടത്തും പലവിധങ്ങളായ ഇശ്വരനാണ്.

യോ ഗതിര്ധര്മയുക്താനാമഗതിഃ പാപകര്മ്മണാമ്। ചാതുര്വര്ണ്യസ്യ പ്രഭവശ്ചാതുര്വര്ണ്യസ്യ രക്ഷിതാ ।। ൩൫.

നന്മയുള്ളവർക്കു വഴിയും, പാപം ചെയ്യുന്നവർക്കു വഴിയില്ലായ്മയും, നാലു വർണ്ണങ്ങളുടെ ഉത്ഭവവും, അവയുടെ രക്ഷകനുമാണ് അദ്ദേഹം.

ചാതുര്വിദ്യസ്യ യോ വേത്താ ചതുരാശ്രമസംശ്രയഃ। ദിഗന്തരം നഭോ ഭൂമിരാപോ വായുര്വിഭാവസുഃ ।। ൩൫.

നാലു വേദങ്ങൾ അറിയുന്നവനും, ജീവിതത്തിലെ നാലു ആശ്രമങ്ങൾക്കു ആശ്രയവുമാണ് അദ്ദേഹം. ദിശകളും, ആകാശവും, ഭൂമിയും, വെള്ളവും, വായുവും, അഗ്നിയും എല്ലാം അദ്ദേഹമാണ്.

ചന്ദ്രസൂര്യ്യദ്വയം ജ്യോതിര്യുഗേശഃ ക്ഷണദാചരഃ। യഃ പരഃ ശ്രൂയതേ ദേവോ യഃ പരം ശ്രൂയതേ തപഃ ।। ൩൫.

ചന്ദ്രനും സൂര്യനും എന്ന ഇരട്ട പ്രകാശവും, കാലങ്ങളുടെ അധിപനും, രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവനും, പരമദേവനെന്നു കേൾക്കപ്പെടുന്നവനും, പരമതപസ്സെന്നു അറിയപ്പെടുന്നവനും അദ്ദേഹം തന്നെയാണ്.

യഃ പരന്തപസഃ പ്രാഹുര്യഃ പരമ്പരമാത്മവാന്। ആദിത്യാദിസ്തു യോ ദേവോ യശ്ച ദൈത്യാന്തകോ വിഭുഃ ।। ൩൫.

പരമതപസ്സുകാരനെന്നു പറയപ്പെടുന്നവനും, പരമാത്മാവായ പരമപുരുഷനും, ആദിത്യന്മാരിൽ തുടങ്ങുന്ന ദേവനും, ദൈത്യന്മാരെ സംഹരിക്കുന്ന ശക്തനും അദ്ദേഹം തന്നെയാണ്.

യുഗാന്തേഷ്വന്തകോ യശ്ച യശ്ച ലോകാന്തകാന്തകഃ। സേതുര്യോ ലോകസേതൂനാം മേധ്യോ യോ മേധ്യകര്മ്മണാമ് ।। ൩൫.

യുഗങ്ങളുടെ അവസാനം സംഹാരകനും, ലോകങ്ങളെ സംഹരിക്കുന്നവരുടെ സംഹാരകനും, ലോകങ്ങളുടെ പാലങ്ങൾക്കിടയിലെ പാലവും, ശുദ്ധകർമങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ശുദ്ധനും അദ്ദേഹം തന്നെയാണ്.

വേദ്യോ യോ വേദവിദുഷാം പ്രഭുര്യഃ പ്രഭവാത്മനാമ്। സോമഭൂതസ്തു ഭൂതാനാമഗ്നിഭൂതോഽഗ്നിവര്ചസാമ് ।। ൩൫.

വേദം അറിയുന്നവർക്കു ഗ്രഹിക്കേണ്ടതും, സൃഷ്ടിശക്തിയുള്ളവരുടെ പ്രഭുവും, സോമമായി ഭൂതങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷനായവനും, അഗ്നിയായി അഗ്നിശോഭയുള്ളവരിൽ പ്രത്യക്ഷനായവനും അദ്ദേഹം തന്നെയാണ്.

മനുഷ്യാണാം മനോഭൂതസ്തപോഭൂതസ്തപസ്വിനാമ് । വിനയോ നയതൃപ്താനാം തേജസ്തേജസ്വിനാമപി ।। ൩൫.

മനുഷ്യരിൽ മനസ്സായി, തപസ്സുകാരിൽ തപസ്സായി, ശാസനയിൽ തൃപ്തരിൽ വിനയമായി, പ്രകാശവാന്മാരിൽ പോലും ഉജ്ജ്വലതയായി അദ്ദേഹം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.

വിഗ്രഹോ വിഗ്രഹാണാം യോ ഗതിര്ഗതിമതാമപി। ആകാശ പ്രഭവോ വായുര്വായുപ്രാണാ ഹുതാശനഃ ।। ൩൫.

രൂപങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനമായ രൂപവും, ലക്ഷ്യങ്ങൾ ഉള്ളവർക്കും ലക്ഷ്യവുമാണ് അദ്ദേഹം. ആകാശത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച വായുവും, പ്രാണനും, ഹോമത്തിലെ അഗ്നിയും അദ്ദേഹം തന്നെയാണ്.

ദിവാ ഹുതാശനപ്രാണാഃ പ്രാണോഽഗ്നേര്മധുസൂദനഃ। രസോഽഭവച്ഛോണിതം വൈ ശോണിതാന്മാംസമുച്യതേ ।। ൩൫.

പകൽ സമയത്ത് ഹോമത്തിലെ അഗ്നി പ്രാണനാണ്; അഗ്നിയുടെ പ്രാണൻ മധുസൂദനനാണ്. രസം രക്തമായി, രക്തത്തിൽ നിന്ന് മാംസം ഉത്ഭവിക്കുന്നു.

മാംസാത്തു മേദസോ ജന്മ മേദസോഽസ്ഥി നിരൂപ്യതേ। അസ്ഥ്നാ മജ്ജാ സമഭവന്മജ്ജാതഃ ശുക്രസമ്ഭവഃ ।। ൩൫.

മാംസത്തിൽ നിന്ന് മേദസും, മേദസിൽ നിന്ന് അസ്ഥിയും, അസ്ഥിയിൽ നിന്ന് മജ്ജയും, മജ്ജയിൽ നിന്ന് ശുക്രവും ഉത്ഭവിക്കുന്നു.

ശുക്രാദ്ഘര്ഭഃ സമഭവദ്രസമൂലേന കര്മ്മണാ। തത്രാപി പ്രഥമഞ്ചാപസ്താഃ സൌമ്യരാശിരുച്യതേ ।। ൩൫.

ശുക്രത്തിൽ നിന്ന് ഗർഭം, രസത്തിൽ നിന്ന് കർമ്മം ഉത്ഭവിക്കുന്നു. അവയിൽ ആദ്യം ജലം, അതാണ് സൗമ്യരാശി എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.

ഗര്ഭോഷ്മസമ്ഭവോ ജ്ഞേയോ ദ്വിതീയോ രാശിരുച്യതേ। ശുക്രം സോമാത്മകം വിദ്യാദാര്ത്തവം പാവകാത്മകമ് ।। ൩൫.

ഗർഭം ഉഷ്മയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന രണ്ടാമത്തെ രാശിയാണ്. ശുക്രം ചന്ദ്രസ്വഭാവമുള്ളതും, ആർത്തവം അഗ്നിസ്വഭാവമുള്ളതുമാണ്.

ഭാവൌ രസാനുഗാവേതൌ വീര്യ്യേ ച ശശിപാവകൌ। കഫവര്ഗേഽഭവച്ഛുക്രം പിത്തവര്ഗേ ച ശോണിതമ് ।। ൩൫.

ഈ രണ്ടു ഭാവങ്ങളും രസത്തെ അനുഗമിക്കുന്നു. വീര്യത്തിൽ ചന്ദ്രനും അഗ്നിയും. കഫത്തിലുള്ളവരിൽ ശുക്രവും, പിത്തത്തിലുള്ളവരിൽ രക്തവും ഉത്ഭവിക്കുന്നു.

കഫസ്യ ഹൃദയം സ്ഥാനം നാഭ്യാം പിത്തം പ്രതിഷ്ഠിതമ്। ദേഹസ്യ മധ്യേ ഹൃദയം സ്ഥാനന്തു മനസഃ സ്മൃതമ് ।। ൩൫.

കഫയുടെ ആസ്ഥാനം ഹൃദയവും, പിത്തത്തിന്റെ സ്ഥാനം നാഭിയും. ശരീരത്തിന്റെ നടുവിൽ ഹൃദയം മനസ്സിന്റെ ആസ്ഥാനമായാണ് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.

നാബികോഷ്ഠാന്തരം യത്തു തത്ര ദേവോ ഹുതാശനഃ। മനഃ പ്രജാപതിര്ജ്ഞേയം കഫഃ സോമോ വിഭാവ്യതേ ।। ൩൫.

നാഭിയുടെ അകത്തളത്തിൽ ദേവനായ ഹോമാഗ്നി വസിക്കുന്നു. മനസ്സാണ് പ്രജാപതി, കഫം സോമനായി കരുതപ്പെടുന്നു.

പിത്തമഗ്നിഃ സ്മൃതാവേതാവഗ്നിസോമാത്മകം ജഗത്। ഏവം പ്രവര്ത്തിതോ ഗര്ഭോ വര്ത്തതേഽമ്ബുദസന്നിഭഃ ।। ൩൫.

പിത്തം അഗ്നിയാണ്; അഗ്നിയും സോമനും ലോകത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാണെന്നു പറയുന്നു. ഇങ്ങനെ ഗർഭം ജലരാശിപോലെ വളരുന്നു.

വായുഃ പ്രവേശനം ചക്രേ സങ്ഗതഃ പരമാത്മനാ। സ പഞ്ചധാ ശരീരസ്ഥോ വിദ്യതേ വര്ദ്ധയേത് പുനഃ ।। ൩൫.

വായു പരമാത്മാവുമായി ഒന്നിച്ച് ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. അത് അഞ്ചു രൂപത്തിൽ ശരീരത്തിൽ നിലകൊണ്ട് വീണ്ടും വളർച്ചയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു.

പ്രാണാപാനൌ സമാനശ്ച ഉദാനോ വ്യാന ഏവ ച। പ്രാണോഽസ്യ പരമാത്മാനം വര്ദ്ധയന് പരിവര്ത്തതേ ।। ൩൫.

പ്രാണനും അപാനനും സമാനനും ഉദാനനും വ്യാനനും. പ്രാണൻ പരമാത്മാവിനെ വളർത്തി ശരീരത്തിനകത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു.

അപാനഃ പശ്ചിമം കായമുദാനോര്ദ്ധ്വശരീരഗഃ। വ്യാനോ വ്യാനസ്യതേ യേന സമാനഃ സര്വ്വസന്ധിഷു ।। ൩൫.

അപാനൻ ശരീരത്തിന്റെ പിന്നെ ഭാഗത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു, ഉദാനൻ മേലോട്ടു ഉയരുന്നു, വ്യാനൻ ശരീരമൊട്ടും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, സമാനൻ എല്ലായിടത്തും സന്ധികളിലുണ്ട്.

ഭൂതാവാപ്തിസ്തതസ്തസ്യ ജായതേന്ദ്രിയഗോചരാ। പൃഥിവീ വായുരാകാശമാപോ ജ്യോതിശ്ച പഞ്ചമമ് ।। ൩൫.

അതിനുശേഷം, ഭൂതങ്ങളെ ഗ്രഹിക്കാനുള്ള ശേഷി അവനിൽ ഉദിക്കുന്നു; ഭൂമി, വായു, ആകാശം, വെള്ളം, അഗ്നി എന്നിങ്ങനെ അഞ്ചു ഘടകങ്ങൾ അവന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കു അനുഭവ്യമായി വരുന്നു.

സര്വ്വേന്ദ്രിയാ നിവിഷ്ടാസ്തം സ്വം സ്വം യോഗം പ്രചക്രിരേ। പാര്ഥിവം ദേഹമാഹുസ്തം പ്രാണാത്മാനം ച മാരുതമ് ।। ൩൫.

എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും അവിടെയാണു സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്, ഓരോന്നും തങ്ങളുടെ ജോലി ചെയ്യുന്നു; അതിനെ ഭൂമിയിലെ ശരീരം എന്നു വിളിക്കുന്നു, അതിന്റെ ജീവാത്മാവിനെ വായു എന്നു പറയുന്നു.

ഛിദ്രാണ്യാകാശയോനീനി ജലാസ്രാവം പ്രവര്ത്തതേ । തേജശ്ചക്ഷുഃഷ്വിതാ ജ്യോത്സ്നാ തേഷാം യന്നാമതഃ സ്മൃതമ്। സങ്ഗ്രാമാ വിഷയാശ്ചൈവ യസ്യ വീര്യ്യാത്പ്രവര്ത്തിതാഃ ।। ൩൫.

രണ്ടു ചിരകൾ ആകാശത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്, ദ്രവങ്ങൾ ഒഴുകാൻ തുടങ്ങുന്നു; അഗ്നി കാഴ്ചയാകുന്നു, അതിന്റെ പ്രകാശം വെളിച്ചം എന്നു വിളിക്കുന്നു; ഇന്ദ്രിയങ്ങളും അവയുടെ വിഷയങ്ങളും അതിന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.

ഇത്യേതാന് പുരുഷഃ സര്വ്വാന് സൃജഁല്ലോകാന് സനാതനഃ। നൈധനേഽസ്മിന് കഥം ലോകേ നരത്വം വിഷ്ണുരാഗതഃ ।। ൩൫.

ഇങ്ങനെ ശാശ്വതപുരുഷൻ ഈ ലോകങ്ങൾ എല്ലാം സൃഷ്ടിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഈ നശ്വരലോകത്ത് വിഷ്ണു എങ്ങനെ മനുഷ്യരൂപം സ്വീകരിച്ചു?

ഏഷ നഃ സംശയോ ധീമന്നേഷ വൈ വിസ്മയോ മഹാന് । കഥം ഗതിര്ഗതിമതാമാപന്നോ മാനുഷീം തനുമ് ।। ൩൫.

ഇതാണ് ഞങ്ങളുടെ സംശയം, മഹാത്മാവേ, അത്ഭുതം തന്നെയാണ്; സകലചരന്മാരിലും സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ എങ്ങനെ മനുഷ്യശരീരം സ്വീകരിച്ചു?