അജായത ശ്രാദ്ധദേവോ നിഷധാദിര്യതഃ ശ്രുതഃ। ഏകലവ്യോ മഹാവീര്യോ നിഷാദൈഃ പരിവര്ദ്ധിതഃ ।। ൩൪.
ശ്രാദ്ധദേവൻ ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്നാണ് നിഷധനും മറ്റുള്ളവരും അറിയപ്പെടുന്നത്. മഹാവീര്യശാലിയായ ഏകലവ്യൻ നിഷാദരിൽ വളർന്നു.
ഗണ്ഡൂഷായാനപത്യായ കൃഷ്ണസ്തുഷ്ടോഽദദത് സുതൌ। ചാരുദേഷ്ണഞ്ച സാമ്ബഞ്ച കൃതാസ്ത്രൌ ശസ്തലക്ഷണൌ ।। ൩൪.
ഗണ്ടൂഷയ്ക്ക് മക്കളില്ലാതിരുന്നപ്പോൾ, കൃഷ്ണൻ സന്തോഷത്തോടെ രണ്ടു പുത്രന്മാരെ നൽകി; ചാരുദേഷ്ണനും സാമ്ബനും ആയിരുന്നു അവർ, ഇരുവരും ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യവും ശുഭലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ളവർ.
തന്തിജസ്തന്തിമാലശ്ച സ്വപുത്രൌ കനകസ്യ തു। വസ്താവനേസ്ത്വപുത്രായ വസുദേവഃ പ്രതാപവാന്। സൌതിര്ദദൌ സുതം വീരം ശൌരിം കൌശികമേവ ച ।। ൩൪.
തന്തിജനും തന്തിമാലനും കനകന്റെ സ്വന്തം മക്കളായിരുന്നു. മക്കളില്ലാത്ത വസ്താവനിന്, ശക്തനായ വസുദേവൻ ദത്തപുത്രനായി വീരനായ ശൗരിയും കൗശികനും നൽകി.
തപാശ്ച കോധനുശ്ചൈവ വിരജാഃ ശ്യാമസൃഞ്ജിമൌ। അനപത്യോഽഭവച്ഛ്യാമഃ ശ്യാമകസ്തു വനം യയൌ। ജുഗുപ്സമാനോ ഭോജത്വം രാജര്ഷിത്വമവാപ്നുയാത് ।। ൩൪.
തപാ, കോടനു, വിരജ, ശ്യാമസൃഞ്ജി എന്നിവരും ജനിച്ചു. ശ്യാമൻ മക്കളില്ലാതെയായി; ശ്യാമകൻ വനത്തിലേക്ക് പോയി, ഭോജനായ നില അവൻ ഉപേക്ഷിച്ചു, രാജർഷിത്വം നേടിയെടുത്തു.
യ ഇദം ജന്മ കൃഷ്ണസ്യ പഠതേ നിയതവ്രതഃ। ശ്രാവയേദ്ബ്രാഹ്മണഞ്ചാപി സുമഹത്സുഖമാപ്നുയാത് ।। ൩൪.
ആർ ഈ കൃഷ്ണന്റെ ജനനം ശുദ്ധവ്രതത്തോടെ വായിക്കുകയോ, ഒരു ബ്രാഹ്മണനോട് വായിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, വലിയ സന്തോഷം ലഭിക്കും.
ദേവദേവോ മഹാതേജാഃ പൂര്വ്വം കൃഷ്ണഃ പ്രജാപതിഃ । വിഹാരാര്ഥം മനുഷ്യേഷു ജജ്ഞേ നാരായണഃ പ്രഭുഃ ।। ൩൪.
ദേവന്മാരിൽ ദേവനായ മഹാതേജസ്വിയായ കൃഷ്ണൻ, മുൻപേ പ്രജാപതിയായിരുന്നവൻ, മനുഷ്യരിൽ വിനോദത്തിനായി, നാരായണൻ ആയ് ജനിച്ചു.
ദേവക്യാം വസുദേവേന തപസാ പുഷ്കരേക്ഷണഃ। ചതുര്ബാഹുഃ സ വിജ്ഞേയോ ദിവ്യരൂപഃ ശ്രിയാന്വിതഃ ।। ൩൪.
ദേവകിയും വസുദേവനും ചെയ്ത തപസ്സിലൂടെ, താമരക്കണ്ണനായ, നാലു കൈകളുള്ള, ദിവ്യരൂപവും ഐശ്വര്യവും ഉള്ളവൻ ജനിച്ചു.
പ്രകാശോ ഭഗവാന് യോഗീ കൃഷ്ണോ മാനുഷമാഗതഃ। അവ്യക്തോഽവ്യക്തലിങ്ഗസ്ഥഃ സ ഏവ ഭഗവാന് പ്രഭുഃ ।। ൩൪.
ഭഗവാനായ യോഗിയായ കൃഷ്ണൻ മനുഷ്യരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷനായി. അവൻ അപ്രത്യക്ഷനും അപ്രത്യക്ഷലക്ഷണത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനും ആ ഭഗവാനേ പ്രഭുവാണ്.
നാരായണോ യതശ്ചക്രേ പ്രഭവം ചാവ്യയോ ഹി സഃ। ദേവോ നാരായണോ ഭൂത്വാ ഹരിരാസീത്സനാതനഃ ।। ൩൪.
നാരായണനിൽ നിന്നാണ് സൃഷ്ടി ഉണ്ടായത്; അവൻ അക്ഷയനാണ്. ദേവനായ് നാരായണനായി, ഹരി എന്ന ശാശ്വതൻ ആയി.
യോഽസൃജച്ചാദിപുരുഷം പുരാ ചക്രേ പ്രജാപതിമ്। അദിതേരപി പുത്രത്വമേത്യ യാദവനന്ദനഃ। ദേവോ വിഷ്ണുരിതി ഖ്യാതഃ ശക്രാദവരജോഽഭവത് ।। ൩൪.
ആദിപുരുഷനെ സൃഷ്ടിച്ച്, പ്രജാപതിയാക്കി, ആദിതിയുടെ പുത്രനായി, യാദവരുടെ സന്തോഷമായും, വിഷ്ണു ദേവനായി, ഇന്ദ്രന്റെ അനുജനായി ജനിച്ചു.
പ്രസാദജം യസ്യ വിഭോരദിത്യാഃ പുത്രകാരണമ്। വധാര്ഥം സുരശത്രൂണാം ദൈത്യദാനവരക്ഷസാമ് ।। ൩൪.
വൈഭവശാലിയായവന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് ആദിത്യയ്ക്ക് പുത്രൻ ലഭിച്ചത്; ദൈവശത്രുക്കളായ ദൈത്യ, ദാനവ, രാക്ഷസന്മാരെ നശിപ്പിക്കാനായിരുന്നു അതു.
യയാതിവംശജസ്യാഥ വസുദേവസ്യ ധീമതഃ। കുലം പുണ്യം യതഃ കര്മ ഭേജേ നാരായണഃ പ്രഭുഃ ।। ൩൪.
യയാതിയുടെ വംശജനായ ധീരനായ വസുദേവന്റെ കുടുംബം, അതിന്റെ പുണ്യഫലത്താൽ, നാരായണപ്രഭുവിന്റെ പ്രവർത്തികൾക്കായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.
സാഗരാഃ സമകമ്പന്ത ചേലുശ്ച ധരണീധരാഃ। ജജ്വലുശ്ചാഗ്നിഹോത്രാണി ജായമാനേ ജനാര്ദനേ ।। ൩൪.
ജനാർദ്ദനൻ ജനിക്കുമ്പോൾ സമുദ്രങ്ങൾ നടുങ്ങി, പർവതങ്ങൾ കുലുങ്ങി, യാഗാഗ്നികൾ ഉജ്ജ്വലമായി ജ്വലിച്ചു.
ശിവാശ്ച പ്രവവുര്വാതാഃ പ്രശാന്തിമഭവദ്രജഃ। ജ്യോതീംഷ്യഭ്യധികം രേജുര്ജായമാനേ ജനാര്ദനേ ।। ൩൪.
ശുഭമായ കാറ്റുകൾ വീശി, പൊടി ശാന്തമായി, ദീപങ്ങൾ കൂടുതൽ പ്രകാശത്തോടെ തിളങ്ങി, ജനാർദ്ദനൻ ജനിച്ചപ്പോൾ.
അഭിജിന്നാമ നക്ഷത്രം ജയന്തീ നാമ ശര്വരീ। മുഹൂര്ത്തോ വിജയോ നാമ യത്ര ജാതോ ജനാര്ദനഃ ।। ൩൪.
അഭിജിത് എന്ന നക്ഷത്രവും ജയന്തി എന്ന രാത്രിയും വിജയമുഹൂർത്തവുമാണ് ജനാർദ്ദൻ ജനിച്ച സമയം.
അവ്യക്തഃ ശാശ്വതഃ കൃഷ്ണോ ഹരിര്നാരായണഃ പ്രഭുഃ। ജായതേ സ്മൈവ ഭഗവാന് നയനൈര്മോഹയന് പ്രജാഃ ।। ൩൪.
കൃഷ്ണൻ, ശാശ്വതനും അപ്രത്യക്ഷനുമായ ഹരിയും നാരായണപ്രഭുവും ജനിച്ചു; തന്റെ രൂപം കാണിച്ച് ജനങ്ങളെ മായ്ച്ചു.
ആകാശാത് പുഷ്പവൃഷ്ടീശ്ച വവര്ഷ ത്രിദശേശ്വരഃ। ഗീര്ഭിര്മങ്ഗലയുക്താഭിഃ സ്തുവന്തോ മധുസൂദനമ്। മഹര്ഷയഃ സഗന്ധര്വാ ഉപതസ്ഥുഃ സഹസ്രശഃ ।। ൩൪.
ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ദേവന്മാരുടെ അധിപതി പൂക്കളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു. ആയിരക്കണക്കിന് മഹർഷിമാരും ഗന്ധർവന്മാരും, മധുസൂദനനെ മംഗളഗാനങ്ങളോടെ പാടിക്കൊണ്ട് ആദരവോടെ ഉപചാരമർപ്പിച്ചു.
വസുദേവസ്തു തം രാത്രൌ ജാതം പുത്രമധോക്ഷജമ്। ശ്രീവത്സലക്ഷണം ദൃഷ്ട്വാ ദിവി ദിവ്യൈഃ സുലക്ഷണൈഃ। ഉവാച വസുദേവഃ സ്വം രൂപം സംഹര വൈ പ്രഭോ ।। ൩൪.
ആ രാത്രി ജനിച്ച തന്റെ പുത്രനായ അത്ഭുതരൂപിയായ അദോക്ഷജനെ ശ്രീവത്സം അടക്കമുള്ള ദിവ്യചിഹ്നങ്ങളോടെ കണ്ട വസുദേവൻ പറഞ്ഞു: "പ്രഭോ, ദയവായി നിന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപം പിൻവലിക്കണം."
ഭീതോഽഹം കംസതസ്താത ഏതദേവ ബ്രവീമ്യഹമ്। മമ പുത്രാ ഹതാസ്തേന ജ്യേഷ്ഠാസ്തേഽദ്ഭുതദര്ശനാഃ ।। ൩൪.
"അച്ഛാ, ഞാൻ കംസനെ ഭയപ്പെടുന്നു. അതാണ് ഞാൻ പറയുന്നത്. എന്റെ മൂത്ത പുത്രന്മാർ, അത്ഭുതരൂപികൾ, അവൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു."
വസുദേവവചഃ ശ്രുത്വാ രൂപം സ ഹൃതവാന് പ്രഭുഃ। അനുജ്ഞാതഃ പിതാ ത്വേനം നന്ദഗോപഗൃഹം ഗതഃ। ഉഗ്രസേനമതേ തിഷ്ഠന് യശോദായൈ തദാ ദദൌ ।। ൩൪.
വസുദേവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടതോടെ, പ്രഭു തന്റെ ദിവ്യരൂപം പിൻവലിച്ചു. അച്ഛന്റെ അനുമതിയോടെ, അദ്ദേഹം നന്ദഗോപന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. ഉഗ്രസേനന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം, അപ്പോൾ യശോദയ്ക്ക് കുട്ടിയെ നൽകി.
തുല്യകാലന്തു ഗര്ഭിണ്യൌ യശോദാ ദേവകീ തഥാ। യശോദാ നന്ദഗോപസ്യ പത്നീ സാ നന്ദഗോപതേഃ ।। ൩൪.
അന്നേ സമയം യശോദയും ദേവകിയും ഗർഭിണികളായിരുന്നു. യശോദ നന്ദഗോപന്റെ ഭാര്യയായിരുന്നു; അവൾ തന്നെയാണ് നന്ദഗോപന്റെ ഭാര്യ.
യാമേവ രജനീം കൃഷ്ണോ ജജ്ഞേ വൃഷ്ണികുലപ്രഭുഃ। താമേവ രജനീം കന്യാം യശോദാപി വ്യജായത ।। ൩൪.
വൃഷ്ണികുലാധിപനായ കൃഷ്ണൻ ജനിച്ച അതേ രാത്രിയിൽ തന്നെ, യശോദയും ഒരു പെൺകുഞ്ഞിനെ പ്രസവിച്ചു.
തം ജാതം രക്ഷമാണസ്തു വസുദേവോ മഹായശാഃ। പ്രാദാത് പുത്രം യശോദായൈ കന്യാന്തു ജഗൃഹേ സ്വയമ് ।। ൩൪.
മഹത്വത്തിൽ പ്രശസ്തനായ വസുദേവൻ, ജനിച്ച കുഞ്ഞിനെ സൂക്ഷിച്ചു, ആ ആൺകുട്ടിയെ യശോദയ്ക്ക് നൽകി. പിന്നെ, ആ പെൺകുഞ്ഞിനെ താനെ എടുത്തു.
ദത്ത്വൈനം നന്ദഗോപസ്യ രക്ഷമാമിതി ചാബ്രവീത്। സുതസ്തേ സര്വ്വകല്യാണോ യാദവാനാം ഭവിഷ്യതി। അയം സ ഗര്ഭോ ദേവക്യാ അസ്മത്ക്ലേശാന് ഹനിഷ്യതി ।। ൩൪.
അവനെ നന്ദഗോപനു നൽകി, "ഇവനെ സൂക്ഷിക്കണം" എന്നും പറഞ്ഞു. "നിന്റെ പുത്രൻ എല്ലാ ദിശയിലും മംഗളമായവൻ, യാദവരുടെ മഹത്വമാകും. ദേവകിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്നവൻ നമ്മുടെ കഷ്ടങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കും."
ഉഗ്രസേനാത്മജായാഞ്ച കന്യാമാനകദുന്ദുഭേഃ। നിവേദയാമാസ തദാ കന്യേതി ശുഭലക്ഷണാ ।। ൩൪.
അന്നകദുണ്ടുഭി ഉഗ്രസേനന്റെ ഭാര്യയുടെ മകളായ പെൺകുട്ടിയെ, ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ളവളെന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചു.
സ്വാസായാം തനയം കംസോ ജാതം നൈവാവധാരയത്। അഥ താമപി ദുഷ്ടാത്മാ ഹ്യുത്സസര്ജ മുദാന്വിതഃ ।। ൩൪.
കംസൻ തന്റെ ഭാര്യക്ക് ഒരു ആൺകുഞ്ഞ് ജനിച്ചതെന്ന കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയില്ല. പിന്നെ, ആ ദുഷ്ടഹൃദയൻ സന്തോഷത്തോടെ ആ പെൺകുട്ടിയെ വിട്ടയച്ചു.
ഹതാ വൈ യാ യദാ കന്യാ ജപത്യേഷ വൃഥാമതിഃ। കന്യാ സാ വവൃധേ തത്ര വൃഷ്ണിസദ്മനി പൂജിതാ ।। ൩൪.
അവൻ ആ പെൺകുട്ടി മരിച്ചതായി കരുതിയെങ്കിലും, അവൾ രക്ഷപ്പെട്ടു. ആ പെൺകുട്ടി വൃഷ്ണികളുടെ വീട്ടിൽ ആദരവോടെ വളർന്നു.
പുത്രവത്പരിപാല്യന്തോ ദേവാ ദേവാന് യഥാ തദാ । താമേവ വിധിനോത്പന്നാമാഹുഃ കന്യാം പ്രജാപതിമ് ।। ൩൪.
അവർ ആ പെൺകുട്ടിയെ പുത്രനെപ്പോലെ സംരക്ഷിച്ചു; ദേവതകൾ ദേവികളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ. വിധിപ്രകാരം ജനിച്ച അവളെ പ്രജാപതിയുടെ മകളെന്നു വിളിച്ചു.
ഏകാദശാ തു ജജ്ഞേ വൈ രക്ഷാര്ഥം കേശവസ്യ ഹ। താം വൈ സര്വേ സുമനസഃ പൂജയിഷ്യന്തി യാദവാഃ। ദേവദേവോ ദിവ്യവപുഃ കൃഷ്ണഃ സംരക്ഷിതോഽനയാ ।। ൩൪.
പതിനൊന്ന് പെൺകുട്ടികൾ കേശവനെ സംരക്ഷിക്കാൻ ജനിച്ചു. എല്ലാ യാദവർഗ്ഗവും സന്തോഷത്തോടെ അവളെ ആരാധിച്ചു. ദൈവങ്ങളുടെ ദൈവമായ, ദിവ്യരൂപിയായ കൃഷ്ണൻ അവളുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ ആയിരുന്നു.
ഋഷയ ഊചുഃ ।। കിമര്ഥം വസുദേവസ്യ ഭോജഃ കംസോ നരാധിപഃ। ജഘാന പുത്രാന് ബാലാന് വൈ തന്നോ വ്യാഖ്യാതുമര്ഹസി ।। ൩൪.
മഹർഷിമാർ ചോദിച്ചു: "വസുദേവന്റെ പുത്രന്മാരെയും ബാലന്മാരെയും, ഭോജരാജാവായ കംസൻ എന്തുകൊണ്ട് കൊന്നു? ദയവായി അതിന്റെ കാരണം ഞങ്ങൾക്കു വിശദീകരിക്കണം."