തസ്യാസീത്തുമ്ബുരുസഖാ വിദ്വാന് പുത്രോഽഭവത്കില। ഖ്യായതേ യസ്യ നാമ്നാ സ ചന്ദനോദകദുന്ദുഭിഃ ।। ൩൪.
അവനു തുംബുരുവിന്റെ സുഹൃത്ത് ആയ ഒരു പണ്ഡിതപുത്രൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ ചന്ദനോദകദുണ്ടുഭി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനാണ്.
തസ്മാച്ചാഭിജിതഃ പുത്ര ഉത്പന്നസ്തു പുനര്വസുഃ। അശ്വമേധന്തു പുത്രാര്ഥേ ആജഹാര നരോത്തമഃ ।। ൩൪.
അവനിൽ നിന്ന് അഭിജിത് ജനിച്ചു; അവന്റെ മകൻ പുനർവസു. പുത്രസന്താനത്തിനായി ആ മഹാനാശു അശ്വമേധയാഗം നടത്തി.
തസ്യ മധ്യേഽതിരാത്രസ്യ സദോമധ്യാത്സമുത്ഥിതമ്। തതസ്തു വിദ്വാന് ധര്മജ്ഞോ ദാതാ യജ്വാ പുനര്വസുഃ ।। ൩൪.
ആ അതിരാത്രയാഗത്തിന്റെ നടുവിൽ, യാഗശാലയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിന്ന്, പണ്ഡിതനും ധാർമ്മികനും ദാനശീലനും യാഗശീലനും ആയ പുനർവസു ഉദിച്ചുവന്നു.
തസ്യാപി പുത്രമിഥുനം ബാഹുബാണാജിതഃ കില। ആഹുകശ്ചാഹുകീ ചൈവ ഖ്യാതൌ മതിമതാംവരൌ ।। ൩൪.
അവനു ബാഹുബാണനും അജിതനും എന്ന ഇരട്ടമക്കളും, ആഹുകനും ആഹുകിയും എന്നിങ്ങനെ, ജ്ഞാനികളിൽ പ്രശസ്തരായവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഇമാംശ്ചോദാഹരന്ത്യത്ര ശ്ലോകാന് പ്രതി തമാഹുകമ്। സോപാസങ്ഗാനുകര്ഷാണാം സധ്വജാനാം വരൂഥിനാമ് ।। ൩൪.
ആ ആഹുകനെ കുറിച്ച്, അനുയായികളും പതാകകളും സൈന്യങ്ങളുമുള്ളവരെപ്പറ്റി ഇവിടെ ശ്ലോകങ്ങൾ ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു.
രഥാനാം മേഘഘോഷാണാം സഹസ്രാണി ദശൈവ തു। നാസത്യവാദീ ത്വാസീത്തു നായജ്വാ നാസഹസ്രദഃ ।। ൩൪.
മേഘഗോഷംപോലെയുള്ള ശബ്ദമുള്ള രഥങ്ങൾ പത്തായിരം ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ ഒരിക്കലും അസത്യവാദിയും യാഗം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനും കഞ്ചനും ആയിരുന്നില്ല.
നാശുചിര്നാപ്യധര്മാത്മാ നാവിദ്വാന്ന കൃശോഽഭവത്। ആഹുകസ്യ ധൃതിഃ പുത്ര ഇത്യേവമനു ശുശ്രുമഃ ।। ൩൪.
അവൻ അശുദ്ധനും അധാർമ്മികനും അജ്ഞാനിയും ദുർബലനും ആയിരുന്നില്ല; ആഹുകന്റെ മകൻ ധൃതിയെ കുറിച്ച് ഞങ്ങൾ ഇങ്ങനെ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
ശ്വേതേന പരിചാരേണ കിശോരപ്രതിമാന് ഹയാന്। അശീതിയുക്തനിയുതാന്യാഹുകപ്രതിമോഽവ്രജത് ।। ൩൪.
വെളുത്ത സേവകനോടും, കുഞ്ജരങ്ങളുപോലെയുള്ള കുതിരകളോടും, എൺപതു ജോഡികളായി കുതിരകൾ കെട്ടിയവനോടും, ആഹുകനെപ്പോലെയുള്ളവൻ മുന്നേറി.
പൂര്വസ്യാന്ദിശി നാഗാനാം ഭോജസ്യ പ്രതിരേജിരേ। രൂപ്യകാഞ്ചനകക്ഷാണാം സഹസ്രാണ്യേകവിംശതിഃ ।। ൩൪.
കിഴക്കേ ദിക്കിൽ, രൂപ്യവും പൊന്നും കൊണ്ടുള്ള കവർച്ചയുള്ള ഇരുപത്തൊന്നായിരം നാഗങ്ങൾ ഭോജന്റെ കീഴിൽ തിളങ്ങി.
താവന്ത്യേവ സഹസ്രാണി ഉത്തരസ്യാന്തഥാ ദിശി। ഭൂമിപാലസ്യ ഭോജസ്യ ഉത്തിഷ്ഠേത് കിങ്കിണീ കില ।। ൩൪.
അത്രയേറെ ആയിരങ്ങൾ വടക്കേ ദിക്കിലും ഉണ്ടായിരുന്നു; ഭൂമിയുടെ രാജാവായ ഭോജന്റെ കിങ്കിണികൾ അങ്ങോട്ട് മുഴങ്ങുകയായിരുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.
ആഹുകശ്ചാഹുകാന്ധായ സ്വസാരം ത്വാഹുകീന്ദദൌ। ആഹുകാന്ധസ്യ ദുഹിതാ ദ്വൌ പുത്രൌ സമ്ബഭൂവതുഃ ।। ൩൪.
ആഹുകൻ തന്റെ സഹോദരി ആഹുകിയെ ആഹുകാന്തനു നൽകി; ആഹുകാന്തന്റെ മകൾക്ക് രണ്ട് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
ദേവകശ്ചോഗ്രസേനശ്ച ദേവഗര്ഭസമാവുഭൌ । ദേവകസ്യ സുതാ വീരാ ജജ്ഞിരേ ത്രിദശോപമാഃ ।। ൩൪.
ദേവകനും ഉഗ്രസേനനും ദിവ്യതയാൽ നിറഞ്ഞവരായി ജനിച്ചു; ദേവകന്റെ വീര്യശാലിയായ പുത്രിമാർ ദേവതകളെപ്പോലെയായിരുന്നു.
ദേവാനാമപി ദേവശ്ച സുദേവോ ദേവരഞ്ജിതാ। തേഷാം സ്വസാരഃ സപ്താസന് വസുദേവായ സംദദൌ ।। ൩൪.
ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായി സുദേവൻ ദേവരാൽ അലങ്കൃതനായി; അവരുടെ ഏഴ് സഹോദരിമാർ വസുദേവനു നൽകപ്പെട്ടു.
വൃകദേവോപദേവാ ച തഥാന്യാ ദേവരക്ഷിതാ। ശ്രീദേവാ ശാന്തിദേവാ ച മഹാദേവാ തഥാപരാ ।। ൩൪.
വൃകദേവ, ഉപദേവ, ദേവരക്ഷിത, ശ്രീദേവ, ശാന്തിദേവ, മഹാദേവ, മറ്റൊരു ദേവ എന്നിങ്ങനെയാണ് അവരുടെ പേരുകൾ.
സപ്തമീ ദേവകീ താസാം സുനാമാ ചാരുദര്ശനാ। നവോഗ്രസേനസ്യ സുതാഃ കംസസ്തേഷാന്തു പൂര്വജഃ ।। ൩൪.
അവരിൽ ഏഴാമത്തേത് ദേവകി ആയിരുന്നു; അവൾ നല്ല പേരും സുന്ദരമായ രൂപവും ഉള്ളവളായിരുന്നു. ഉഗ്രസേനന് ഒമ്പത് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു; അവരിൽ കംസൻ മൂത്തവനായിരുന്നു.
ന്യഗ്രോധശ്ച സുനാമാ ച കദ്വശംകുശ്ച ഭൂമയഃ। സൂതനൂ രാഷ്ട്രപാലശ്ച യുദ്ധതുഷ്ടഃ സുപുഷ്ടിമാന് ।। ൩൪.
ന്യഗ്രോധൻ, സുനാമൻ, കട്വൻ, ശംകു, ഭൂമയൻ, സൂതനൂ, രാജ്യപാലൻ, യുദ്ധതുഷ്ടൻ, സുപുഷ്ടിമാൻ ഇവരാണ് അവന്റെ മക്കൾ.
തേഷാം സ്വസാരഃ പഞ്ചൈവ കര്മധര്മവതീ തഥാ। ശതാങ്ക്രൂ രാഷ്ട്രാപാലാ ച കങ്വാ ചൈവ വരാങ്ഗനാ ।। ൩൪.
അവർക്കു അഞ്ചു സഹോദരിമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു: കർമധർമ്മവതി, ശതാങ്ക്രു, രാജ്യപാല, കൺവ, അതുപോലെ ശ്രേഷ്ഠയായ വരാംഗന.
ഉഗ്രസേനോ മഹാപത്യോ വിഖ്യാതഃ കുകുരോദ്ഭവഃ। കുകുരാണാമിമം വംശം ധാരയന്നമിതൌജസാമ്। ആത്മനോ വിപുലം വംശം പ്രജാവാംശ്ച ഭവേന്നരഃ ।। ൩൪.
ഉഗ്രസേനൻ മഹാപ്രഭുവായിരുന്നുവെന്നും, കുകുര വംശത്തിൽ ജനിച്ചവനായി പ്രശസ്തനായിരുന്നു. കുകുരന്മാരുടെ ഈ മഹത്തായ വംശം നിലനിർത്തുന്നവൻ, തന്റെ സന്തതിയും കുടുംബവും വളരെയധികം വർദ്ധിക്കും.
ഭജമാനസ്യ പുത്രസ്തു രഥിമുഖ്യോ വിദൂരഥഃ। രാജ്യാധിദേവഃ ശൂരശ്ച വിദുരശ്ച സുതോഽഭവത് ।। ൩൪.
ഭജമാനന്റെ മകനായി രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വിദൂരഥൻ ജനിച്ചു. രാജ്യാധിദേവൻ, ശൂരൻ, വിദുരൻ എന്നിവരാണ് അവന്റെ മക്കൾ.
തസ്യ ശൂരസ്യ തു സുതാ ജജ്ഞിരേ ബലവത്തരാഃ । വാതശ്ചൈവ നിവാതശ്ച ശോണിതഃ ശ്വേതവാഹനഃ ।। ൩൪.
ആ ശൂരന് ശക്തിയുള്ള മക്കൾ ജനിച്ചു: വാതൻ, നിവാതൻ, ശോണിതൻ, ശ്വേതവാഹനൻ.
ശമീ ച ഗദവര്മാ ച നിദാതഃ ശക്രശക്രജിത്। ശമിപുത്രഃ പ്രതിക്ഷിപ്തഃ പ്രതിക്ഷിപ്തസ്യ ചാത്മജഃ ।। ൩൪.
ശമീ, ഗദവർമ, നിദാത, ശക്രശക്രജിത്, ശമിയുടെ മകൻ പ്രതിക്ഷിപ്തൻ, പ്രതിക്ഷിപ്തന്റെ മകനും അങ്ങനെ തുടർന്നു.
സ്വയമ്ഭോജഃ സ്വയമ്ഭോജാദ്ധൃദികഃ സമ്ബഭൂവ ഹ। ഹൃദികസ്യ സുതാസ്ത്വാസന് ദശ ഭീമപരാക്രമാഃ ।। ൩൪.
സ്വയംഭോജൻ ജനിച്ചു; സ്വയംഭോജനിൽ നിന്ന് ഹൃദികൻ ജനിച്ചു. ഹൃദികന്റെ പത്ത് മക്കൾ ശക്തിയിൽ അത്യധികം പ്രശസ്തരായിരുന്നു.
കൃതവര്മാ കൃതസ്തേഷാം ശതധന്വാ തു മധ്യമഃ। ദേവാര്ഹശ്ച വനാര്ഹശ്ച ഭിഷഗ് ദ്വൈതരഥശ്ച യഃ ।। ൩൪.
അവരിൽ മൂത്തവൻ കൃതവർമ, കൃതൻ, നടുവിൽ ശതധൻവൻ; ദേവാർഹൻ, വനാർഹൻ, ഭിഷക്, ദ്വൈതരഥൻ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
സുദാന്തശ്ച ധിയാന്തശ്ച നകവാന് കനകോദ്ഭവഃ। ദേവാര്ഹസ്യ സുതോ വിദ്വാന് ജജ്ഞേ കമ്ബലബര്ഹിഷഃ ।। ൩൪.
സുദാന്തൻ, ധിയാന്തൻ, നകവാൻ, കനകോദ്ഭവൻ; ദേവാർഹന്റെ പണ്ഡിതനായ മകനായി കംബലബർഹിഷൻ ജനിച്ചു.
അസമൌജാഃ സുതസ്തസ്യ സുമഹൌജാശ്ച വിശ്രുതഃ। അജാവപുത്രായ തതഃ പ്രദദാവസമൌജസേ। സുദംഷ്ട്രഞ്ച സുരൂപഞ്ച കൃഷ്ണ ഇത്യന്ധകാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൩൪.
അസമൗജൻ അവന്റെ മകനായിരുന്നു; മഹത്തായ വീര്യശാലിയായവനായി പ്രശസ്തനായിരുന്നു. അസമൗജന് മക്കൾ ഇല്ലാതിരുന്നതിനാൽ, സുഡംഷ്ട്രനും സുരൂപനും കൃഷ്ണനും അന്ത്യകന്മാരായി അവനു ദത്തുനൽകപ്പെട്ടു.
അന്ധകാനാമിമം വംശം കീര്ത്തയാനസ്തു നിത്യശഃ। ആത്മാനോ വിപുലം വംശം ലഭതേ നാത്ര സംശയഃ ।। ൩൪.
അന്ത്യകന്മാരുടെ ഈ വംശം നിരന്തരം പാരായണം ചെയ്യുന്നവന് സ്വയം വലിയ കുടുംബം ലഭിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
അസ്മക്യാം ജനയാമാസ ശൂരോ വൈ ദേവമാനുഷിമ്। മാഷ്യാന്തു ജനയാമാസ ശൂരോ വൈ ദേവമീഢുഷമ് ।। ൩൪.
അസ്മകിയിൽ നിന്ന് ശൂരന് ദൈവികവും മാനുഷികവുമായ ഒരു മകൻ ജനിച്ചു. മാഷ്യയിൽ നിന്ന് ദൈവികവും പ്രശസ്തവുമായ മറ്റൊരു മകനും ജനിച്ചു.
ഭാഷ്യാന്തു ജജ്ഞിരേ ശൂരാദ്ഭോജായാം പുരുഷാ ദശ। വസുദേവോ മഹാബാഹുഃ പൂര്വമാനകദുന്ദുഭിഃ ।। ൩൪.
ഭാഷ്യയിൽ നിന്ന് ശൂരന് പത്ത് പുരുഷന്മാർ ജനിച്ചു; അവർ ഭോജന്മാരിൽ പെട്ടവരായിരുന്നു. മഹാബാഹുവായ വസുദേവൻ, മുമ്പ് ആനകദുണ്ടുഭി എന്നറിയപ്പെട്ടവൻ.
ജജ്ഞേ തസ്യ പ്രസൂതസ്യ ദുന്ദുഭിഃ പ്രാണദദ്ദിവി। ആനകാനാഞ്ച സംഹ്രാദഃ സുമഹാനഭവദ്ദിവി ।। ൩൪.
അവൻ ജനിച്ചപ്പോൾ ആകാശത്ത് ദുണ്ടുഭികൾ മുഴങ്ങി; ആനകങ്ങൾ വലിയ ശബ്ദത്തോടെ മുഴങ്ങി.
പപാത പുഷ്പവര്ഷഞ്ച ശൂരസ്യ ഭവനേ മഹത്। മനുഷ്യലോകേ കൃത്സ്നേഽപി രൂപേ നാസ്തി സമോ ഭുവി ।। ൩൪.
ശൂരന്റെ വീട്ടിൽ വലിയൊരു പുഷ്പവർഷം പെയ്തു; ഭൂമിയിലെ മനുഷ്യലോകത്ത് രൂപത്തിൽ അവനു തുല്യൻ ആരുമില്ലായിരുന്നു.