ജായസ്വ ശീഘ്രം ഭദ്രന്തേ കിമര്ഥം ചാപി തിഷ്ഠസി। പ്രോവാച ചൈനം ഗര്ഭ സ്ഥാ സാ കന്യാ ഗൌര്ദിനേ ദിനേ ।। ൩൪.
"നീ വേഗത്തിൽ ജനിക്കണം, ഭാഗ്യവതിയേ! എന്തിനാണ് നീ ഇങ്ങനെ താമസിക്കുന്നത്?" അങ്ങനെ പിതാവ് ചോദിച്ചപ്പോൾ, ഗാന്ദിനി എന്ന പെൺകുട്ടി ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് തന്നെ ദിവസേന മറുപടി പറഞ്ഞു.
യദി ദത്താ തദാ സ്യാം ഹി യദി സ്യാമീഹതാം പിതഃ। തഥേത്യുവാച താം തസ്യാഃ പിതാ കാമമപൂപുരത് ।। ൩൪.
"എനിക്ക് നൽകപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ ഞാൻ ജനിക്കും; എനിക്ക് ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ അങ്ങനെ തന്നെ, അച്ഛൻ." അപ്പോൾ അവളുടെ പിതാവ് "അങ്ങനെയാകട്ടെ" എന്ന് പറഞ്ഞ് അവളുടെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റി.
ദാതാ യജ്വാ ച ശൂരശ്ച ശ്രുതവാനതിഥിപ്രിയഃ। തസ്യാഃ പുത്രഃ സ്മൃതോഽക്രൂരഃ ശ്വഫല്കോ ഭൂരിദക്ഷിണഃ ।। ൩൪.
ദാനശീലനും യജ്ഞപ്രിയനും വീരനും വിദ്യാസമ്പന്നനും അതിഥികളെ സ്നേഹിക്കുന്നവനും ആയിരുന്നു അവളുടെ മകൻ അക്രൂരൻ; ശ്വഫൽക്കൻ ധാരാളം ദാനം ചെയ്തവൻ.
ഉപമങ്ഗുസ്തഥാ മങ്ഗുര്മൃദുരശ്ചാരിമേജയഃ। ഗിരിരക്ഷസ്തതാ യക്ഷഃ ശത്രുഘ്നോ വാരിമര്ദ്ദനഃ ।। ൩൪.
ഉപമംഗു, മംഗുർ, മൃദുരൻ, അരിമേജയൻ, ഗിരിരക്ഷൻ, യക്ഷൻ, ശത്രുഘ്നൻ, വാരിമർദ്ദനൻ.
ധര്മഭൃച്ച ശ്രൃഷ്ടചയോ വര്ഗമോചസ്തഥാപരഃ। ആവാഹപ്രതിവാഹൌ ച വസുദേവാ വരാങ്ഗനാ ।। ൩൪.
ധർമ്മഭൃത്, ശ്രിഷ്ടചയൻ, വർഗമോചനൻ, ആവാഹൻ, പ്രതിവാഹൻ, വസുദേവ എന്ന ഉത്തമസ്ത്രീ എന്നിവരും.
അക്രൂരാദുഗ്രസേന്യാന്തു സുതൌ ദ്വൌ കുലനന്ദിനൌ। ദേവശ്ചാനുപദേവശ്ച ജജ്ഞാതേ ദേവസംമിതൌ ।। ൩൪.
അക്രൂരനും ഉഗ്രസേനനും ജനിച്ച രണ്ടു പുത്രന്മാർ, വംശത്തിന് ആനന്ദം നൽകുന്ന ദേവനും അനുഭവദേവനും, ദേവന്മാരെപ്പോലെ ആയിരുന്നു.
ചിത്രകസ്യാഭവന് പുത്രാഃ പൃഥുര്വിപൃഥുരേവ ച। അശ്വഗ്രീവോഽശ്വബാഹുശ്ച സുപാര്ശ്വകഗവേഷണൌ ।। ൩൪.
ചിത്രകന്റെ മക്കൾ പൃഥു, വിപൃഥു, അശ്വഗ്രീവൻ, അശ്വബാഹു, സുപാർശ്വൻ, കഗവേഷണൻ എന്നിവരായിരുന്നു.
അരിഷ്ടനേമിരശ്വശ്ച സുവര്മാ വര്മചര്മഭൃത് । അഭൂമിര്ബഹുഭൂമിശ്ച ശ്രവിഷ്ഠാശ്രവണേ സ്ത്രിയൌ ।। ൩൪.
അരിഷ്ടനേമി, അശ്വൻ, സുവർമാ, വർമചർമഭൃതു, അഭൂമി, ബഹുഭൂമി എന്നിങ്ങനെ, ശ്രവിഷ്ഠയും ശ്രവണയും എന്ന രണ്ട് സ്ത്രീകളും ജനിച്ചു.
സത്യകാത് കാശിദുഹിതാ ലേഭേ സാ ചതുരഃ സുതാന്। കകുദം ഭജമാനഞ്ച ശമീകബലബര്ഹിഷൌ ।। ൩൪.
കാശിയുടെ മകൾ സത്യകാ നാലു പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു; കകുദൻ, ഭജമാനൻ, ശമീകൻ, ബലബർഹിഷൻ എന്നിങ്ങനെ.
കകുദസ്യ സുതോ വൃഷ്ടിര്വൃഷ്ടേസ്തു തനയോഽഭവത്। കപോതരോമാ തസ്യാഥ രേവതോഽഭവദാത്മജഃ ।। ൩൪.
കകുദന്റെ മകൻ വൃഷ്ടി, വൃഷ്ടിയുടെ മകൻ കപോതരോമ, അവന്റെ മകൻ രേവതൻ ആയിരുന്നു.
തസ്യാസീത്തുമ്ബുരുസഖാ വിദ്വാന് പുത്രോഽഭവത്കില। ഖ്യായതേ യസ്യ നാമ്നാ സ ചന്ദനോദകദുന്ദുഭിഃ ।। ൩൪.
അവനു തുംബുരുവിന്റെ സുഹൃത്ത് ആയ ഒരു പണ്ഡിതപുത്രൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ ചന്ദനോദകദുണ്ടുഭി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനാണ്.
തസ്മാച്ചാഭിജിതഃ പുത്ര ഉത്പന്നസ്തു പുനര്വസുഃ। അശ്വമേധന്തു പുത്രാര്ഥേ ആജഹാര നരോത്തമഃ ।। ൩൪.
അവനിൽ നിന്ന് അഭിജിത് ജനിച്ചു; അവന്റെ മകൻ പുനർവസു. പുത്രസന്താനത്തിനായി ആ മഹാനാശു അശ്വമേധയാഗം നടത്തി.
തസ്യ മധ്യേഽതിരാത്രസ്യ സദോമധ്യാത്സമുത്ഥിതമ്। തതസ്തു വിദ്വാന് ധര്മജ്ഞോ ദാതാ യജ്വാ പുനര്വസുഃ ।। ൩൪.
ആ അതിരാത്രയാഗത്തിന്റെ നടുവിൽ, യാഗശാലയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിന്ന്, പണ്ഡിതനും ധാർമ്മികനും ദാനശീലനും യാഗശീലനും ആയ പുനർവസു ഉദിച്ചുവന്നു.
തസ്യാപി പുത്രമിഥുനം ബാഹുബാണാജിതഃ കില। ആഹുകശ്ചാഹുകീ ചൈവ ഖ്യാതൌ മതിമതാംവരൌ ।। ൩൪.
അവനു ബാഹുബാണനും അജിതനും എന്ന ഇരട്ടമക്കളും, ആഹുകനും ആഹുകിയും എന്നിങ്ങനെ, ജ്ഞാനികളിൽ പ്രശസ്തരായവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഇമാംശ്ചോദാഹരന്ത്യത്ര ശ്ലോകാന് പ്രതി തമാഹുകമ്। സോപാസങ്ഗാനുകര്ഷാണാം സധ്വജാനാം വരൂഥിനാമ് ।। ൩൪.
ആ ആഹുകനെ കുറിച്ച്, അനുയായികളും പതാകകളും സൈന്യങ്ങളുമുള്ളവരെപ്പറ്റി ഇവിടെ ശ്ലോകങ്ങൾ ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു.
രഥാനാം മേഘഘോഷാണാം സഹസ്രാണി ദശൈവ തു। നാസത്യവാദീ ത്വാസീത്തു നായജ്വാ നാസഹസ്രദഃ ।। ൩൪.
മേഘഗോഷംപോലെയുള്ള ശബ്ദമുള്ള രഥങ്ങൾ പത്തായിരം ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ ഒരിക്കലും അസത്യവാദിയും യാഗം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനും കഞ്ചനും ആയിരുന്നില്ല.
നാശുചിര്നാപ്യധര്മാത്മാ നാവിദ്വാന്ന കൃശോഽഭവത്। ആഹുകസ്യ ധൃതിഃ പുത്ര ഇത്യേവമനു ശുശ്രുമഃ ।। ൩൪.
അവൻ അശുദ്ധനും അധാർമ്മികനും അജ്ഞാനിയും ദുർബലനും ആയിരുന്നില്ല; ആഹുകന്റെ മകൻ ധൃതിയെ കുറിച്ച് ഞങ്ങൾ ഇങ്ങനെ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
ശ്വേതേന പരിചാരേണ കിശോരപ്രതിമാന് ഹയാന്। അശീതിയുക്തനിയുതാന്യാഹുകപ്രതിമോഽവ്രജത് ।। ൩൪.
വെളുത്ത സേവകനോടും, കുഞ്ജരങ്ങളുപോലെയുള്ള കുതിരകളോടും, എൺപതു ജോഡികളായി കുതിരകൾ കെട്ടിയവനോടും, ആഹുകനെപ്പോലെയുള്ളവൻ മുന്നേറി.
പൂര്വസ്യാന്ദിശി നാഗാനാം ഭോജസ്യ പ്രതിരേജിരേ। രൂപ്യകാഞ്ചനകക്ഷാണാം സഹസ്രാണ്യേകവിംശതിഃ ।। ൩൪.
കിഴക്കേ ദിക്കിൽ, രൂപ്യവും പൊന്നും കൊണ്ടുള്ള കവർച്ചയുള്ള ഇരുപത്തൊന്നായിരം നാഗങ്ങൾ ഭോജന്റെ കീഴിൽ തിളങ്ങി.
താവന്ത്യേവ സഹസ്രാണി ഉത്തരസ്യാന്തഥാ ദിശി। ഭൂമിപാലസ്യ ഭോജസ്യ ഉത്തിഷ്ഠേത് കിങ്കിണീ കില ।। ൩൪.
അത്രയേറെ ആയിരങ്ങൾ വടക്കേ ദിക്കിലും ഉണ്ടായിരുന്നു; ഭൂമിയുടെ രാജാവായ ഭോജന്റെ കിങ്കിണികൾ അങ്ങോട്ട് മുഴങ്ങുകയായിരുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.
ആഹുകശ്ചാഹുകാന്ധായ സ്വസാരം ത്വാഹുകീന്ദദൌ। ആഹുകാന്ധസ്യ ദുഹിതാ ദ്വൌ പുത്രൌ സമ്ബഭൂവതുഃ ।। ൩൪.
ആഹുകൻ തന്റെ സഹോദരി ആഹുകിയെ ആഹുകാന്തനു നൽകി; ആഹുകാന്തന്റെ മകൾക്ക് രണ്ട് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
ദേവകശ്ചോഗ്രസേനശ്ച ദേവഗര്ഭസമാവുഭൌ । ദേവകസ്യ സുതാ വീരാ ജജ്ഞിരേ ത്രിദശോപമാഃ ।। ൩൪.
ദേവകനും ഉഗ്രസേനനും ദിവ്യതയാൽ നിറഞ്ഞവരായി ജനിച്ചു; ദേവകന്റെ വീര്യശാലിയായ പുത്രിമാർ ദേവതകളെപ്പോലെയായിരുന്നു.
ദേവാനാമപി ദേവശ്ച സുദേവോ ദേവരഞ്ജിതാ। തേഷാം സ്വസാരഃ സപ്താസന് വസുദേവായ സംദദൌ ।। ൩൪.
ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായി സുദേവൻ ദേവരാൽ അലങ്കൃതനായി; അവരുടെ ഏഴ് സഹോദരിമാർ വസുദേവനു നൽകപ്പെട്ടു.
വൃകദേവോപദേവാ ച തഥാന്യാ ദേവരക്ഷിതാ। ശ്രീദേവാ ശാന്തിദേവാ ച മഹാദേവാ തഥാപരാ ।। ൩൪.
വൃകദേവ, ഉപദേവ, ദേവരക്ഷിത, ശ്രീദേവ, ശാന്തിദേവ, മഹാദേവ, മറ്റൊരു ദേവ എന്നിങ്ങനെയാണ് അവരുടെ പേരുകൾ.
സപ്തമീ ദേവകീ താസാം സുനാമാ ചാരുദര്ശനാ। നവോഗ്രസേനസ്യ സുതാഃ കംസസ്തേഷാന്തു പൂര്വജഃ ।। ൩൪.
അവരിൽ ഏഴാമത്തേത് ദേവകി ആയിരുന്നു; അവൾ നല്ല പേരും സുന്ദരമായ രൂപവും ഉള്ളവളായിരുന്നു. ഉഗ്രസേനന് ഒമ്പത് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു; അവരിൽ കംസൻ മൂത്തവനായിരുന്നു.
ന്യഗ്രോധശ്ച സുനാമാ ച കദ്വശംകുശ്ച ഭൂമയഃ। സൂതനൂ രാഷ്ട്രപാലശ്ച യുദ്ധതുഷ്ടഃ സുപുഷ്ടിമാന് ।। ൩൪.
ന്യഗ്രോധൻ, സുനാമൻ, കട്വൻ, ശംകു, ഭൂമയൻ, സൂതനൂ, രാജ്യപാലൻ, യുദ്ധതുഷ്ടൻ, സുപുഷ്ടിമാൻ ഇവരാണ് അവന്റെ മക്കൾ.
തേഷാം സ്വസാരഃ പഞ്ചൈവ കര്മധര്മവതീ തഥാ। ശതാങ്ക്രൂ രാഷ്ട്രാപാലാ ച കങ്വാ ചൈവ വരാങ്ഗനാ ।। ൩൪.
അവർക്കു അഞ്ചു സഹോദരിമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു: കർമധർമ്മവതി, ശതാങ്ക്രു, രാജ്യപാല, കൺവ, അതുപോലെ ശ്രേഷ്ഠയായ വരാംഗന.
ഉഗ്രസേനോ മഹാപത്യോ വിഖ്യാതഃ കുകുരോദ്ഭവഃ। കുകുരാണാമിമം വംശം ധാരയന്നമിതൌജസാമ്। ആത്മനോ വിപുലം വംശം പ്രജാവാംശ്ച ഭവേന്നരഃ ।। ൩൪.
ഉഗ്രസേനൻ മഹാപ്രഭുവായിരുന്നുവെന്നും, കുകുര വംശത്തിൽ ജനിച്ചവനായി പ്രശസ്തനായിരുന്നു. കുകുരന്മാരുടെ ഈ മഹത്തായ വംശം നിലനിർത്തുന്നവൻ, തന്റെ സന്തതിയും കുടുംബവും വളരെയധികം വർദ്ധിക്കും.
ഭജമാനസ്യ പുത്രസ്തു രഥിമുഖ്യോ വിദൂരഥഃ। രാജ്യാധിദേവഃ ശൂരശ്ച വിദുരശ്ച സുതോഽഭവത് ।। ൩൪.
ഭജമാനന്റെ മകനായി രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വിദൂരഥൻ ജനിച്ചു. രാജ്യാധിദേവൻ, ശൂരൻ, വിദുരൻ എന്നിവരാണ് അവന്റെ മക്കൾ.
തസ്യ ശൂരസ്യ തു സുതാ ജജ്ഞിരേ ബലവത്തരാഃ । വാതശ്ചൈവ നിവാതശ്ച ശോണിതഃ ശ്വേതവാഹനഃ ।। ൩൪.
ആ ശൂരന് ശക്തിയുള്ള മക്കൾ ജനിച്ചു: വാതൻ, നിവാതൻ, ശോണിതൻ, ശ്വേതവാഹനൻ.