സ കൃഷ്ണഹസ്താത് സംപ്രാപ്യ മണിരത്നം സ്യമന്തകമ്। ആബദ്ധ്യ ഗാന്ദിനീപുത്രോ വിരരാജാംശുമാനിവ ।। ൩൪.
കൃഷ്ണന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് സ്യാമന്തകമണി വാങ്ങിയ ശേഷം, ഗാന്ദിനിയുടെ മകൻ അതു ധരിച്ച്, ഒരു പ്രകാശവാനായി തിളങ്ങി.
ഇമാം മിഥ്യാഭിശസ്തിം യോ വിശുദ്ധാമപി ചോത്തമാമ് । വേദ മിഥ്യാഭി ശസ്തിം സ ന വ്രജേച്ച കഥഞ്ചന ।। ൩൪.
ആർങ്കിലും, ശുദ്ധവും ഉത്തമവുമായ ഒരു കുറ്റാരോപണം പൊയാണെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും അതിനെ പൊയാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നവൻ, എങ്ങനെയും പരലോകത്തിൽ പ്രവേശിക്കരുത്.
അനിമിത്രാച്ഛിനിര്ജജ്ഞേ കനിഷ്ഠാദ്വൃഷ്ണിനന്ദനാത് ।। ൩൪.
വൃഷ്ണിവംശത്തിലെ ഏറ്റവും ഇളയ മകനിൽ നിന്ന് അനിമിത്രൻ ജനിച്ചു.
സത്യവാക് സത്യസമ്പന്നഃ സത്യകസ്തസ്യ ചാത്മജഃ। സാത്യകിര്യുയുധാനസ്യ തസ്യ ഭൂതിഃ സുതോഽഭവത് ।। ൩൪.
സത്യവാൻ, സത്യസമ്പന്നൻ ആയ സത്യകൻ അവന്റെ മകനായിരുന്നു; യുയുധാനന്റെ മകൻ സത്യകി അവനിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു.
ഭൂതേര്യുഗന്ധരഃ പുത്ര ഇതി ഭൌത്യാഃ പ്രകീര്ത്തിതാഃ। ജജ്ഞാതേ തനയൌ പൃശ്നേഃ ശ്വഫല്കശ്ചിത്രകശ്ച യഃ ।। ൩൪.
ഭൂതിയുടെ മകൻ യുഗന്ധരൻ ആയിരുന്നു; ഇവരെയാണ് ഭൂതിവംശജർ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. പൃശ്യിയുടെ മക്കളായി ശ്വഫൽക്കനും ചിത്രകനും ജനിച്ചു.
ശ്വഫല്കസ്തു മഹാരാജോ ധര്മാത്മാ യത്ര വര്ത്തതേ। നാസ്തി വ്യാധിഭയം തത്ര ന ചാവൃഷ്ടിഭയം തഥാ ।। ൩൪.
മഹാരാജാവായ ശ്വഫൽക്കൻ, ധർമ്മപരനായവൻ, എവിടെയായാലും താമസിച്ചാൽ അവിടെ രോഗഭയവും വരൾച്ചഭയവും ഉണ്ടാകില്ല.
കദാചിത് കാശിരാജസ്യ വിഭോസ്തു ദ്വിജസത്തമാഃ। ത്രീണി വര്ഷാണി വിഷയേ നാവര്ഷത്പാകശാസനഃ ।। ൩൪.
ഒരു സമയം, മഹത്വമുള്ള കാശിരാജാവിന്റെ രാജ്യത്ത്, മൂന്നു വർഷം മഴവില്ലാതെ ഇന്ദ്രൻ നിന്നു.
സ തത്ര വാസയാമാസ ശ്വഫല്കം പരമാര്ചിതമ്। ശ്വഫല്കപരിവാസേന പ്രാവര്ഷത്പാകശാസനഃ ।। ൩൪.
അവിടെ, അതിയായ ആദരവോടെ ശ്വഫൽക്കനെ താമസിപ്പിച്ചു; ശ്വഫൽക്കന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ മഴ പെയ്യിച്ചു.
ശ്വഫല്കഃ കാശിരാജസ്യ സുതാം ഭാര്യാമനിന്ദിതാമ്। ഗാന്ദിനീം നാമ ഗാം സാ ഹി ദദൌ വിപ്രായ നിത്യശഃ ।। ൩൪.
ശ്വഫൽക്കൻ, കാശിരാജാവിന്റെ അപരാധമില്ലാത്ത മകളായ ഗാന്ദിനിയെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു; അവൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് പശുക്കൾ നൽകി.
സാ മാതുരുദരസ്ഥാ വൈ ബഹുവര്ഷ ശതാന് കില। വസതി സ്മ ന വൈ ജജ്ഞേ സര്ഭസ്ഥാന്താം പിതാബ്രവീത് ।। ൩൪.
അവൾ അമ്മയുടെ ഗർഭത്തിൽ നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കഴിയുകയും ജനിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്തു; അപ്പോൾ അവളുടെ പിതാവ് ഗർഭത്തിൽ തന്നെ അവളോട് സംസാരിച്ചു.
ജായസ്വ ശീഘ്രം ഭദ്രന്തേ കിമര്ഥം ചാപി തിഷ്ഠസി। പ്രോവാച ചൈനം ഗര്ഭ സ്ഥാ സാ കന്യാ ഗൌര്ദിനേ ദിനേ ।। ൩൪.
"നീ വേഗത്തിൽ ജനിക്കണം, ഭാഗ്യവതിയേ! എന്തിനാണ് നീ ഇങ്ങനെ താമസിക്കുന്നത്?" അങ്ങനെ പിതാവ് ചോദിച്ചപ്പോൾ, ഗാന്ദിനി എന്ന പെൺകുട്ടി ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് തന്നെ ദിവസേന മറുപടി പറഞ്ഞു.
യദി ദത്താ തദാ സ്യാം ഹി യദി സ്യാമീഹതാം പിതഃ। തഥേത്യുവാച താം തസ്യാഃ പിതാ കാമമപൂപുരത് ।। ൩൪.
"എനിക്ക് നൽകപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ ഞാൻ ജനിക്കും; എനിക്ക് ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ അങ്ങനെ തന്നെ, അച്ഛൻ." അപ്പോൾ അവളുടെ പിതാവ് "അങ്ങനെയാകട്ടെ" എന്ന് പറഞ്ഞ് അവളുടെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റി.
ദാതാ യജ്വാ ച ശൂരശ്ച ശ്രുതവാനതിഥിപ്രിയഃ। തസ്യാഃ പുത്രഃ സ്മൃതോഽക്രൂരഃ ശ്വഫല്കോ ഭൂരിദക്ഷിണഃ ।। ൩൪.
ദാനശീലനും യജ്ഞപ്രിയനും വീരനും വിദ്യാസമ്പന്നനും അതിഥികളെ സ്നേഹിക്കുന്നവനും ആയിരുന്നു അവളുടെ മകൻ അക്രൂരൻ; ശ്വഫൽക്കൻ ധാരാളം ദാനം ചെയ്തവൻ.
ഉപമങ്ഗുസ്തഥാ മങ്ഗുര്മൃദുരശ്ചാരിമേജയഃ। ഗിരിരക്ഷസ്തതാ യക്ഷഃ ശത്രുഘ്നോ വാരിമര്ദ്ദനഃ ।। ൩൪.
ഉപമംഗു, മംഗുർ, മൃദുരൻ, അരിമേജയൻ, ഗിരിരക്ഷൻ, യക്ഷൻ, ശത്രുഘ്നൻ, വാരിമർദ്ദനൻ.
ധര്മഭൃച്ച ശ്രൃഷ്ടചയോ വര്ഗമോചസ്തഥാപരഃ। ആവാഹപ്രതിവാഹൌ ച വസുദേവാ വരാങ്ഗനാ ।। ൩൪.
ധർമ്മഭൃത്, ശ്രിഷ്ടചയൻ, വർഗമോചനൻ, ആവാഹൻ, പ്രതിവാഹൻ, വസുദേവ എന്ന ഉത്തമസ്ത്രീ എന്നിവരും.
അക്രൂരാദുഗ്രസേന്യാന്തു സുതൌ ദ്വൌ കുലനന്ദിനൌ। ദേവശ്ചാനുപദേവശ്ച ജജ്ഞാതേ ദേവസംമിതൌ ।। ൩൪.
അക്രൂരനും ഉഗ്രസേനനും ജനിച്ച രണ്ടു പുത്രന്മാർ, വംശത്തിന് ആനന്ദം നൽകുന്ന ദേവനും അനുഭവദേവനും, ദേവന്മാരെപ്പോലെ ആയിരുന്നു.
ചിത്രകസ്യാഭവന് പുത്രാഃ പൃഥുര്വിപൃഥുരേവ ച। അശ്വഗ്രീവോഽശ്വബാഹുശ്ച സുപാര്ശ്വകഗവേഷണൌ ।। ൩൪.
ചിത്രകന്റെ മക്കൾ പൃഥു, വിപൃഥു, അശ്വഗ്രീവൻ, അശ്വബാഹു, സുപാർശ്വൻ, കഗവേഷണൻ എന്നിവരായിരുന്നു.
അരിഷ്ടനേമിരശ്വശ്ച സുവര്മാ വര്മചര്മഭൃത് । അഭൂമിര്ബഹുഭൂമിശ്ച ശ്രവിഷ്ഠാശ്രവണേ സ്ത്രിയൌ ।। ൩൪.
അരിഷ്ടനേമി, അശ്വൻ, സുവർമാ, വർമചർമഭൃതു, അഭൂമി, ബഹുഭൂമി എന്നിങ്ങനെ, ശ്രവിഷ്ഠയും ശ്രവണയും എന്ന രണ്ട് സ്ത്രീകളും ജനിച്ചു.
സത്യകാത് കാശിദുഹിതാ ലേഭേ സാ ചതുരഃ സുതാന്। കകുദം ഭജമാനഞ്ച ശമീകബലബര്ഹിഷൌ ।। ൩൪.
കാശിയുടെ മകൾ സത്യകാ നാലു പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു; കകുദൻ, ഭജമാനൻ, ശമീകൻ, ബലബർഹിഷൻ എന്നിങ്ങനെ.
കകുദസ്യ സുതോ വൃഷ്ടിര്വൃഷ്ടേസ്തു തനയോഽഭവത്। കപോതരോമാ തസ്യാഥ രേവതോഽഭവദാത്മജഃ ।। ൩൪.
കകുദന്റെ മകൻ വൃഷ്ടി, വൃഷ്ടിയുടെ മകൻ കപോതരോമ, അവന്റെ മകൻ രേവതൻ ആയിരുന്നു.
തസ്യാസീത്തുമ്ബുരുസഖാ വിദ്വാന് പുത്രോഽഭവത്കില। ഖ്യായതേ യസ്യ നാമ്നാ സ ചന്ദനോദകദുന്ദുഭിഃ ।। ൩൪.
അവനു തുംബുരുവിന്റെ സുഹൃത്ത് ആയ ഒരു പണ്ഡിതപുത്രൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ ചന്ദനോദകദുണ്ടുഭി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനാണ്.
തസ്മാച്ചാഭിജിതഃ പുത്ര ഉത്പന്നസ്തു പുനര്വസുഃ। അശ്വമേധന്തു പുത്രാര്ഥേ ആജഹാര നരോത്തമഃ ।। ൩൪.
അവനിൽ നിന്ന് അഭിജിത് ജനിച്ചു; അവന്റെ മകൻ പുനർവസു. പുത്രസന്താനത്തിനായി ആ മഹാനാശു അശ്വമേധയാഗം നടത്തി.
തസ്യ മധ്യേഽതിരാത്രസ്യ സദോമധ്യാത്സമുത്ഥിതമ്। തതസ്തു വിദ്വാന് ധര്മജ്ഞോ ദാതാ യജ്വാ പുനര്വസുഃ ।। ൩൪.
ആ അതിരാത്രയാഗത്തിന്റെ നടുവിൽ, യാഗശാലയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിന്ന്, പണ്ഡിതനും ധാർമ്മികനും ദാനശീലനും യാഗശീലനും ആയ പുനർവസു ഉദിച്ചുവന്നു.
തസ്യാപി പുത്രമിഥുനം ബാഹുബാണാജിതഃ കില। ആഹുകശ്ചാഹുകീ ചൈവ ഖ്യാതൌ മതിമതാംവരൌ ।। ൩൪.
അവനു ബാഹുബാണനും അജിതനും എന്ന ഇരട്ടമക്കളും, ആഹുകനും ആഹുകിയും എന്നിങ്ങനെ, ജ്ഞാനികളിൽ പ്രശസ്തരായവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഇമാംശ്ചോദാഹരന്ത്യത്ര ശ്ലോകാന് പ്രതി തമാഹുകമ്। സോപാസങ്ഗാനുകര്ഷാണാം സധ്വജാനാം വരൂഥിനാമ് ।। ൩൪.
ആ ആഹുകനെ കുറിച്ച്, അനുയായികളും പതാകകളും സൈന്യങ്ങളുമുള്ളവരെപ്പറ്റി ഇവിടെ ശ്ലോകങ്ങൾ ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു.
രഥാനാം മേഘഘോഷാണാം സഹസ്രാണി ദശൈവ തു। നാസത്യവാദീ ത്വാസീത്തു നായജ്വാ നാസഹസ്രദഃ ।। ൩൪.
മേഘഗോഷംപോലെയുള്ള ശബ്ദമുള്ള രഥങ്ങൾ പത്തായിരം ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ ഒരിക്കലും അസത്യവാദിയും യാഗം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനും കഞ്ചനും ആയിരുന്നില്ല.
നാശുചിര്നാപ്യധര്മാത്മാ നാവിദ്വാന്ന കൃശോഽഭവത്। ആഹുകസ്യ ധൃതിഃ പുത്ര ഇത്യേവമനു ശുശ്രുമഃ ।। ൩൪.
അവൻ അശുദ്ധനും അധാർമ്മികനും അജ്ഞാനിയും ദുർബലനും ആയിരുന്നില്ല; ആഹുകന്റെ മകൻ ധൃതിയെ കുറിച്ച് ഞങ്ങൾ ഇങ്ങനെ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
ശ്വേതേന പരിചാരേണ കിശോരപ്രതിമാന് ഹയാന്। അശീതിയുക്തനിയുതാന്യാഹുകപ്രതിമോഽവ്രജത് ।। ൩൪.
വെളുത്ത സേവകനോടും, കുഞ്ജരങ്ങളുപോലെയുള്ള കുതിരകളോടും, എൺപതു ജോഡികളായി കുതിരകൾ കെട്ടിയവനോടും, ആഹുകനെപ്പോലെയുള്ളവൻ മുന്നേറി.
പൂര്വസ്യാന്ദിശി നാഗാനാം ഭോജസ്യ പ്രതിരേജിരേ। രൂപ്യകാഞ്ചനകക്ഷാണാം സഹസ്രാണ്യേകവിംശതിഃ ।। ൩൪.
കിഴക്കേ ദിക്കിൽ, രൂപ്യവും പൊന്നും കൊണ്ടുള്ള കവർച്ചയുള്ള ഇരുപത്തൊന്നായിരം നാഗങ്ങൾ ഭോജന്റെ കീഴിൽ തിളങ്ങി.
താവന്ത്യേവ സഹസ്രാണി ഉത്തരസ്യാന്തഥാ ദിശി। ഭൂമിപാലസ്യ ഭോജസ്യ ഉത്തിഷ്ഠേത് കിങ്കിണീ കില ।। ൩൪.
അത്രയേറെ ആയിരങ്ങൾ വടക്കേ ദിക്കിലും ഉണ്ടായിരുന്നു; ഭൂമിയുടെ രാജാവായ ഭോജന്റെ കിങ്കിണികൾ അങ്ങോട്ട് മുഴങ്ങുകയായിരുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.