ജജ്ഞാതേഽന്ധകമുഖ്യസ്യ ശത്രുഘ്നോ ബന്ധുമാംശ്ച തൌ। വധാര്ഥം ഭങ്ഗകാരസ്യ കൃഷ്ണോ ന പ്രീതിമാന് ഭവേത് ।। ൩൪.
അന്ധകപ്രധാനനു ശത്രുഘ്നനും ബന്ധുമാനും ജനിച്ചു; ഭംഗകാരനെ നശിപ്പിക്കാനായിരുന്നു അവരുടെ ജനനം. അതുകൊണ്ട് കൃഷ്ണന് സന്തോഷം ഉണ്ടായില്ല.
ജ്ഞാതി ഭേദഭയാദ്ഭീതഃ സമുപേക്ഷിതവാംസ്തഥാ। അപയാതേ തഥാക്രൂരേ നാവര്ഷത്പാകശാസനഃ ।। ൩൪.
ബന്ധുക്കളിൽ ഭേദം വരുമോ എന്ന ഭയത്തിൽ കൃഷ്ണൻ അതെല്ലാം അവഗണിച്ചു. അക്രൂരൻ അകന്നു പോയപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ മഴ പെയ്യിച്ചില്ല.
അനാവൃഷ്ട്യാ ഹതം രാഷ്ട്രമഭവത്തദ്വഘോദ്യതമ്। തതഃ പ്രസാദയാമാസുരക്രൂരം കുകുരാന്ധകാഃ ।। ൩൪.
മഴയില്ലായ്മ മൂലം രാജ്യം നശിച്ചു, ദുരിതം വന്നു. അപ്പോൾ കുകുരരും അന്ധകരും അക്രൂരനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
പുനര്ദ്വാരവതീം പ്രാപ്തേ തദാ ദാനപതൌ തഥാ। പ്രവവര്ഷ സഹസ്രാക്ഷഃ കുക്ഷൌ ജലനിധേസ്തതഃ ।। ൩൪.
പിന്നീട് അക്രൂരൻ വീണ്ടും ദ്വാരകയിൽ എത്തിയപ്പോൾ, ആയിരം കണ്ണുള്ളവൻ സമുദ്രത്തിന്റെ ഗർഭത്തിൽ മഴ പെയ്യിച്ചു.
കന്യാഞ്ച വാസുദേവായ സ്വസാരം ശീലസമ്മതാമ്। അക്രൂരഃ പ്രദദൌ ശ്രീമാന് പ്രീത്യര്ഥം യദുപുങ്ഗവഃ ।। ൩൪.
ശ്രീമാനായ അക്രൂരൻ, യദുക്കളുടെ പ്രധാനി, തന്റെ നല്ല സ്വഭാവമുള്ള സഹോദരിയെ വാസുദേവനു വിവാഹം കഴിപ്പിച്ചു, അവന്റെ അനുകൂല്യം നേടാനായി.
അത വിജ്ഞായ യോഗേന കൃഷ്ണോ ബഭ്രുഗതം മണിമ്। സഭാമധ്യേ തദാ പ്രാഹ തമക്രൂരം ജനാര്ദനഃ ।। ൩൪.
അപ്പോൾ യോഗബലത്തിൽ കൃഷ്ണൻ മനിക്യം ബഭ്രുവിൽ എത്തിയതായി അറിഞ്ഞു. സഭാമധ്യേ അക്രൂരനോട് കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു.
യച്ച രത്നം മണിവരം തവ ഹസ്തഗതം പ്രഭോ। തത്പ്രയച്ഛസ്വ മാനാര്ഹ വിമതിഞ്ചാത്ര മാ കൃഥാഃ ।। ൩൪.
പ്രഭോ, നിന്റെ കൈയിൽ ഉള്ള ആ മഹാരത്നം ദയവായി വിട്ടുകൊടുക്കണം. ഈ കാര്യത്തിൽ മനസ്സിൽ വിരോധം വയ്ക്കരുത്.
ഷഷ്ടിവര്ഷഗതേ കാലേ യദ്രോഷോഽഭൂത്തദാ മമ। സുസംരൂഢഃ സകൃത് പ്രാപ്തസ്തത്കാലാശ്രിത്യ സ മഹാന് ।। ൩൪.
അറുപത് വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ എനിക്ക് ഉണ്ടായ കോപം, ഒരിക്കൽ ഉണർന്നതോടെ, അതു വളരെയധികം ദൃഢമായി നിലനിന്നു.
തതഃ കൃഷ്ണസ്യ വചനാത് സര്വ്വസാത്വതസംസദി। പ്രദദൌ തം മണിം ബഭ്രുരക്ലേശേന മഹാമതിഃ ।। ൩൪.
അപ്പോൾ കൃഷ്ണന്റെ വാക്ക് കേട്ട്, എല്ലാ സാത്വതന്മാരുടെയും സന്നിധിയിൽ ബഭ്രു, അതിയായ ബുദ്ധിയും മനസ്സിലെ ശാന്തിയും കൊണ്ട്, ആ മണിയെ എളുപ്പത്തിൽ നൽകി.
തത ആര്ജ്ജവസംപ്രാപ്തബഭ്രുഹസ്താദരിന്ദമഃ। ദദൌ പ്രഹൃഷ്ടമനസാ തം മണിം ബഭ്രവേ പുനഃ ।। ൩൪.
അതിനുശേഷം, ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവൻ, ബഭ്രുവിന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് ആ മണി സത്യസന്ധതയോടെ വാങ്ങി, സന്തോഷപൂർവ്വം വീണ്ടും ബഭ്രുവിനേയ്ക്ക് തിരിച്ചു നൽകി.
സ കൃഷ്ണഹസ്താത് സംപ്രാപ്യ മണിരത്നം സ്യമന്തകമ്। ആബദ്ധ്യ ഗാന്ദിനീപുത്രോ വിരരാജാംശുമാനിവ ।। ൩൪.
കൃഷ്ണന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് സ്യാമന്തകമണി വാങ്ങിയ ശേഷം, ഗാന്ദിനിയുടെ മകൻ അതു ധരിച്ച്, ഒരു പ്രകാശവാനായി തിളങ്ങി.
ഇമാം മിഥ്യാഭിശസ്തിം യോ വിശുദ്ധാമപി ചോത്തമാമ് । വേദ മിഥ്യാഭി ശസ്തിം സ ന വ്രജേച്ച കഥഞ്ചന ।। ൩൪.
ആർങ്കിലും, ശുദ്ധവും ഉത്തമവുമായ ഒരു കുറ്റാരോപണം പൊയാണെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും അതിനെ പൊയാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നവൻ, എങ്ങനെയും പരലോകത്തിൽ പ്രവേശിക്കരുത്.
അനിമിത്രാച്ഛിനിര്ജജ്ഞേ കനിഷ്ഠാദ്വൃഷ്ണിനന്ദനാത് ।। ൩൪.
വൃഷ്ണിവംശത്തിലെ ഏറ്റവും ഇളയ മകനിൽ നിന്ന് അനിമിത്രൻ ജനിച്ചു.
സത്യവാക് സത്യസമ്പന്നഃ സത്യകസ്തസ്യ ചാത്മജഃ। സാത്യകിര്യുയുധാനസ്യ തസ്യ ഭൂതിഃ സുതോഽഭവത് ।। ൩൪.
സത്യവാൻ, സത്യസമ്പന്നൻ ആയ സത്യകൻ അവന്റെ മകനായിരുന്നു; യുയുധാനന്റെ മകൻ സത്യകി അവനിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു.
ഭൂതേര്യുഗന്ധരഃ പുത്ര ഇതി ഭൌത്യാഃ പ്രകീര്ത്തിതാഃ। ജജ്ഞാതേ തനയൌ പൃശ്നേഃ ശ്വഫല്കശ്ചിത്രകശ്ച യഃ ।। ൩൪.
ഭൂതിയുടെ മകൻ യുഗന്ധരൻ ആയിരുന്നു; ഇവരെയാണ് ഭൂതിവംശജർ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. പൃശ്യിയുടെ മക്കളായി ശ്വഫൽക്കനും ചിത്രകനും ജനിച്ചു.
ശ്വഫല്കസ്തു മഹാരാജോ ധര്മാത്മാ യത്ര വര്ത്തതേ। നാസ്തി വ്യാധിഭയം തത്ര ന ചാവൃഷ്ടിഭയം തഥാ ।। ൩൪.
മഹാരാജാവായ ശ്വഫൽക്കൻ, ധർമ്മപരനായവൻ, എവിടെയായാലും താമസിച്ചാൽ അവിടെ രോഗഭയവും വരൾച്ചഭയവും ഉണ്ടാകില്ല.
കദാചിത് കാശിരാജസ്യ വിഭോസ്തു ദ്വിജസത്തമാഃ। ത്രീണി വര്ഷാണി വിഷയേ നാവര്ഷത്പാകശാസനഃ ।। ൩൪.
ഒരു സമയം, മഹത്വമുള്ള കാശിരാജാവിന്റെ രാജ്യത്ത്, മൂന്നു വർഷം മഴവില്ലാതെ ഇന്ദ്രൻ നിന്നു.
സ തത്ര വാസയാമാസ ശ്വഫല്കം പരമാര്ചിതമ്। ശ്വഫല്കപരിവാസേന പ്രാവര്ഷത്പാകശാസനഃ ।। ൩൪.
അവിടെ, അതിയായ ആദരവോടെ ശ്വഫൽക്കനെ താമസിപ്പിച്ചു; ശ്വഫൽക്കന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ മഴ പെയ്യിച്ചു.
ശ്വഫല്കഃ കാശിരാജസ്യ സുതാം ഭാര്യാമനിന്ദിതാമ്। ഗാന്ദിനീം നാമ ഗാം സാ ഹി ദദൌ വിപ്രായ നിത്യശഃ ।। ൩൪.
ശ്വഫൽക്കൻ, കാശിരാജാവിന്റെ അപരാധമില്ലാത്ത മകളായ ഗാന്ദിനിയെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു; അവൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് പശുക്കൾ നൽകി.
സാ മാതുരുദരസ്ഥാ വൈ ബഹുവര്ഷ ശതാന് കില। വസതി സ്മ ന വൈ ജജ്ഞേ സര്ഭസ്ഥാന്താം പിതാബ്രവീത് ।। ൩൪.
അവൾ അമ്മയുടെ ഗർഭത്തിൽ നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കഴിയുകയും ജനിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്തു; അപ്പോൾ അവളുടെ പിതാവ് ഗർഭത്തിൽ തന്നെ അവളോട് സംസാരിച്ചു.
ജായസ്വ ശീഘ്രം ഭദ്രന്തേ കിമര്ഥം ചാപി തിഷ്ഠസി। പ്രോവാച ചൈനം ഗര്ഭ സ്ഥാ സാ കന്യാ ഗൌര്ദിനേ ദിനേ ।। ൩൪.
"നീ വേഗത്തിൽ ജനിക്കണം, ഭാഗ്യവതിയേ! എന്തിനാണ് നീ ഇങ്ങനെ താമസിക്കുന്നത്?" അങ്ങനെ പിതാവ് ചോദിച്ചപ്പോൾ, ഗാന്ദിനി എന്ന പെൺകുട്ടി ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് തന്നെ ദിവസേന മറുപടി പറഞ്ഞു.
യദി ദത്താ തദാ സ്യാം ഹി യദി സ്യാമീഹതാം പിതഃ। തഥേത്യുവാച താം തസ്യാഃ പിതാ കാമമപൂപുരത് ।। ൩൪.
"എനിക്ക് നൽകപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ ഞാൻ ജനിക്കും; എനിക്ക് ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ അങ്ങനെ തന്നെ, അച്ഛൻ." അപ്പോൾ അവളുടെ പിതാവ് "അങ്ങനെയാകട്ടെ" എന്ന് പറഞ്ഞ് അവളുടെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റി.
ദാതാ യജ്വാ ച ശൂരശ്ച ശ്രുതവാനതിഥിപ്രിയഃ। തസ്യാഃ പുത്രഃ സ്മൃതോഽക്രൂരഃ ശ്വഫല്കോ ഭൂരിദക്ഷിണഃ ।। ൩൪.
ദാനശീലനും യജ്ഞപ്രിയനും വീരനും വിദ്യാസമ്പന്നനും അതിഥികളെ സ്നേഹിക്കുന്നവനും ആയിരുന്നു അവളുടെ മകൻ അക്രൂരൻ; ശ്വഫൽക്കൻ ധാരാളം ദാനം ചെയ്തവൻ.
ഉപമങ്ഗുസ്തഥാ മങ്ഗുര്മൃദുരശ്ചാരിമേജയഃ। ഗിരിരക്ഷസ്തതാ യക്ഷഃ ശത്രുഘ്നോ വാരിമര്ദ്ദനഃ ।। ൩൪.
ഉപമംഗു, മംഗുർ, മൃദുരൻ, അരിമേജയൻ, ഗിരിരക്ഷൻ, യക്ഷൻ, ശത്രുഘ്നൻ, വാരിമർദ്ദനൻ.
ധര്മഭൃച്ച ശ്രൃഷ്ടചയോ വര്ഗമോചസ്തഥാപരഃ। ആവാഹപ്രതിവാഹൌ ച വസുദേവാ വരാങ്ഗനാ ।। ൩൪.
ധർമ്മഭൃത്, ശ്രിഷ്ടചയൻ, വർഗമോചനൻ, ആവാഹൻ, പ്രതിവാഹൻ, വസുദേവ എന്ന ഉത്തമസ്ത്രീ എന്നിവരും.
അക്രൂരാദുഗ്രസേന്യാന്തു സുതൌ ദ്വൌ കുലനന്ദിനൌ। ദേവശ്ചാനുപദേവശ്ച ജജ്ഞാതേ ദേവസംമിതൌ ।। ൩൪.
അക്രൂരനും ഉഗ്രസേനനും ജനിച്ച രണ്ടു പുത്രന്മാർ, വംശത്തിന് ആനന്ദം നൽകുന്ന ദേവനും അനുഭവദേവനും, ദേവന്മാരെപ്പോലെ ആയിരുന്നു.
ചിത്രകസ്യാഭവന് പുത്രാഃ പൃഥുര്വിപൃഥുരേവ ച। അശ്വഗ്രീവോഽശ്വബാഹുശ്ച സുപാര്ശ്വകഗവേഷണൌ ।। ൩൪.
ചിത്രകന്റെ മക്കൾ പൃഥു, വിപൃഥു, അശ്വഗ്രീവൻ, അശ്വബാഹു, സുപാർശ്വൻ, കഗവേഷണൻ എന്നിവരായിരുന്നു.
അരിഷ്ടനേമിരശ്വശ്ച സുവര്മാ വര്മചര്മഭൃത് । അഭൂമിര്ബഹുഭൂമിശ്ച ശ്രവിഷ്ഠാശ്രവണേ സ്ത്രിയൌ ।। ൩൪.
അരിഷ്ടനേമി, അശ്വൻ, സുവർമാ, വർമചർമഭൃതു, അഭൂമി, ബഹുഭൂമി എന്നിങ്ങനെ, ശ്രവിഷ്ഠയും ശ്രവണയും എന്ന രണ്ട് സ്ത്രീകളും ജനിച്ചു.
സത്യകാത് കാശിദുഹിതാ ലേഭേ സാ ചതുരഃ സുതാന്। കകുദം ഭജമാനഞ്ച ശമീകബലബര്ഹിഷൌ ।। ൩൪.
കാശിയുടെ മകൾ സത്യകാ നാലു പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു; കകുദൻ, ഭജമാനൻ, ശമീകൻ, ബലബർഹിഷൻ എന്നിങ്ങനെ.
കകുദസ്യ സുതോ വൃഷ്ടിര്വൃഷ്ടേസ്തു തനയോഽഭവത്। കപോതരോമാ തസ്യാഥ രേവതോഽഭവദാത്മജഃ ।। ൩൪.
കകുദന്റെ മകൻ വൃഷ്ടി, വൃഷ്ടിയുടെ മകൻ കപോതരോമ, അവന്റെ മകൻ രേവതൻ ആയിരുന്നു.