വായുപുരാണമ്

ഋക്ഷവന്തം ഗിരിവരം വിന്ധ്യഞ്ച നഗമുത്തമമ്। അന്വേഷണപരിശ്രാന്തഃ സ ദദര്ശ മഹാമനാഃ ।। ൩൪.

അന്വേഷണത്തിൽ ക്ഷീണിച്ച കൃഷ്ണൻ, കുരങ്ങുകളുടെ മലയും ഉത്തമമായ വിന്ധ്യപർവതവും കണ്ടു.

സാശ്വം ഹതം പ്രസേനം തം നാവിന്ദത്തത്ര വൈ മണിമ്। അഥ സിംഹഃ പ്രസേനസ്യ ശരീരസ്യാവിദൂരതഃ ।। ൩൪.

അവിടെ പ്രസേനയും അവന്റെ കുതിരയും കൊല്ലപ്പെട്ട നിലയിൽ കണ്ടു, പക്ഷേ മണി കണ്ടില്ല; പ്രസേനയുടെ ശരീരത്തിന് അടുത്ത് സിംഹവും ഉണ്ടായിരുന്നു.

ഋക്ഷേണ നിഹതോ ദൃഷ്ടഃ പാദൈഋക്ഷസ്യ സൂചിതാമ്। പദൈരന്വേഷയാമാസ ഗുഹാമൃക്ഷസ്യ യാദവഃ ।। ൩൪.

കൃഷ്ണൻ ആ സിംഹം ഒരു കുരങ്ങാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടതും കണ്ടു; പിന്നെ കുരങ്ങിന്റെ പാത പിന്തുടർന്ന്, ആ കുരങ്ങിന്റെ ഗുഹയെ അന്വേഷിക്കാൻ തുടങ്ങി.

മഹത്യതിബിലേ വാണീം ശുശ്രാവ പ്രമദേരിതാമ്। ധാത്ര്യാ കുമാരമാദായ സുതം ജാമ്ബവതോ ദ്വിജാഃ। പ്രീതിമത്യാഥ മണിനാ മാരോദീരിത്യുദീരിതാമ് ।। ൩൪.

ഒരു വലിയ ആർത്തനാദം, വിഷമത്തിൽ ആയിരുന്ന ഒരു സ്ത്രീയുടെ നിലവിളി, അവൻ കേട്ടു. ദാത്രി ജാംബവാന്റെ മകനായ കുഞ്ഞിനെ എടുത്ത് സ്നേഹത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'കുഞ്ഞേ, കരയേണ്ട, മണി നിനക്കുണ്ട്.'

പ്രസേനമവധീത് സിംഹഃ സിംഹോ ജാമ്ബവതാ ഹതഃ। സുകുമാരക മാരോദീസ്തവ ഹ്യേഷ സ്യമന്തകഃ ।। ൩൪.

പ്രസേനനെ ഒരു സിംഹം കൊല്ലുകയും ആ സിംഹത്തെ ജാംബവാൻ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. സukumാരനേ, കരയണ്ട, ഈ മണി നിനക്കാണ് — ഇതാണ് സ്യാമന്തകമണി.'

വ്യക്തീകൃതഞ്ച ശബ്ദം തം തൂര്ണം സോഽപി യയൌ ബിലമ്। അപശ്യച്ച വിലാഭ്യാശേ പ്രസേനമവദാരിതമ്।। ൩൪.

അവൻ ആ ശബ്ദം വ്യക്തമായി കേട്ടു, ഉടനെ ആ ഗുഹയിലേക്ക് പോയി. ഗുഹയുടെ വാതിൽക്കൽ അവൻ പ്രസേനനെ മരിച്ച നിലയിൽ കണ്ടു.

പ്രവിശ്യ ചാപി ഭഗവാസ്തദൃക്ഷബിലമഞ്ജസാ। ദദര്ശ ഋക്ഷരാജാനം ജാമ്ബവന്തമുദാരധീഃ ।। ൩൪.

അവൻ നേരെ ആ ഗുഹയിൽ കയറി, അവിടെ ധന്യനായ കൃഷ്ണൻ, ഉജ്ജ്വലമായ ബുദ്ധിയുള്ള ജാംബവാനായ കുരങ്ങൻ രാജാവിനെ കണ്ടു.

യുയുധേ വാസുദേവസ്തു ബിലേ ജാമ്ബവതാ സഹ। ബാഹുഭ്യാമേവ ഗോവിന്ദോ ദിവസാനേകവിംശതിമ് ।। ൩൪.

ഗുഹയിൽ വാസുദേവനും ജാംബവാനും തമ്മിൽ യുദ്ധം നടന്നു. ഗോവിന്ദൻ ഇരുവശത്തും ഇരുപത്തൊന്ന് ദിവസം കൈകൊണ്ടു പോരാടിയിരുന്നു.

പ്രവിഷ്ടേ ച ബിലം കൃഷ്ണേ വാസുദേവ പുരഃസരാഃ । പുനര്ദ്വാരവതീമേത്യ ഹതം കൃഷ്ണം ന്യവേദയന് ।। ൩൪.

കൃഷ്ണൻ ഗുഹയിൽ കയറിയപ്പോൾ, വാസുദേവനും കൂട്ടുകാരും തിരിച്ചു ദ്വാരകയിലേക്ക് പോയി, അവിടെ കൃഷ്ണൻ കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന് അറിയിച്ചു.

വാസുദേവസ്തു നിര്ജിത്യ ജാമ്ബവന്തം മഹാബലമ്। ലേഭേ ജാമ്ബവതീം കന്യാമൃക്ഷരാജസ്യ സമ്മതാമ് ।। ൩൪.

വാസുദേവൻ മഹാബലശാലിയായ ജാംബവാനെ ജയിച്ച ശേഷം, കുരങ്ങൻ രാജാവിന്റെ മകളായ ജാംബവതിയെ സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു.

ഭഗവത്തേജസാ ഗ്രസ്തോ ജാമ്ബവാന് പ്രസഭം മണിമ്। സുതാം ജാമ്ബവതീമാശു വിഷ്വക്സേനായ ദത്തവാന് ।। ൩൪.

ഭഗവാന്റെ ദിവ്യതേജസ്സിൽ കീഴടങ്ങിയ ജാംബവാൻ, സ്യാമന്തകമണിയും തന്റെ മകൾ ജാംബവതിയെയും വിസ്വക്സേനനു ഉടൻ നൽകി.

മണിം സ്യമന്തകം ചൈവ ജഗ്രാഹാത്മ വിശുദ്ധയേ। അനുനീയ ഋക്ഷരാജം നിര്യയൌ ച തദാ ബിലാത് ।। ൩൪.

സ്വന്തം മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധിക്കായി കൃഷ്ണൻ സ്യാമന്തകമണി ഏറ്റെടുത്തു. കുരങ്ങൻ രാജാവുമായി സൗഹൃദം പുലർത്തി, അവൻ പിന്നെ ആ ഗുഹയിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നു.

ഏവം സ മണിമാദായ വിശോദ്ധ്യാത്മാനമാത്മനാ। ദദൌ സത്രാജിതേ തം വൈ മണിം സാത്വതസന്നിധൌ ।। ൩൪.

ഇങ്ങനെ, മണി ഏറ്റെടുത്ത് ആത്മാവിനെ ശുദ്ധീകരിച്ച ശേഷം, ആ മണി സത്രാജിതിന് സാത്വതന്മാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നൽകി.

കന്യാം പുനര്ജാമ്ബവതീമുവാച മധുസൂദനഃ। തസ്മാന്മിഥ്യാഭിശാപാത് സ വ്യമുച്യത ജനാര്ദനഃ ।। ൩൪.

മധുസൂദനൻ വീണ്ടും ജാംബവതിയോട് സംസാരിച്ചു. അങ്ങനെ, കള്ളക്കുറ്റാരോപണത്തിൽ നിന്ന് ജനാർദ്ദനൻ മോചിതനായി.

ഇമാം മിഥ്യാഭിശസ്തിം യഃ കൃഷ്ണസ്യേഹ വ്യപോഹിതാമ്। വേദ മിഥ്യാഭിശസ്തേഃ സ നാഭിശസ്യതി കര്ഹിചിത് ।। ൩൪.

കൃഷ്ണനോടുള്ള ഈ കള്ളക്കുറ്റം ഇവിടെ നീങ്ങിയതാണെന്ന് ആരറിയുന്നുവോ, അവൻ ഒരിക്കലും കള്ളക്കുറ്റം ആരെയും ആരോപിക്കില്ല.

ദശ സ്വസൃഭ്യോ ഭാര്യ്യാഭ്യഃ ശത്രജിത്തഃ ശതം സുതാഃ। ഖ്യാതിമന്തസ്ത്രയസ്തേഷാം ഭങ്ഗകാരസ്തു പൂര്വ്വജഃ। വീരോ വ്രതപതിശ്ചൈവ ഹ്യപസ്വാന്തശ്ച സുപ്രിയഃ ।। ൩൪.

സത്രാജിതിന് പത്ത് ഭാര്യമാരിൽ നിന്ന് നൂറ് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു. അവരിൽ മൂന്നു പേരാണ് പ്രശസ്തരായത്: മൂത്തവൻ ഭംഗകാരൻ, വീരൻ, വ്രതപതി, ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെട്ടവൻ സുപ്രിയൻ.

അഥ ദ്വാരവതീ നാമ ഭങ്ഗകാരസ്യ സുപ്രജാ। സുഷുവേ സാ കുമാരീസ്തു തിസ്രോ രൂപഗുണാന്വിതാഃ ।। ൩൪.

ശ്രേഷ്ഠമായ സന്തതിയുള്ള ഭംഗകാരന്റെ മകൾ ദ്വാരവതിക്ക് മൂന്നു സുന്ദരനും ഗുണവാനുമായ മക്കളുണ്ടായി.

സത്യ ഭാമോത്തമാ സ്ത്രീണാം വ്രതിനീവ ദൃഢവ്രതാ। തഥാ തപസ്വിനീ ചൈവ പിതാ കൃഷ്ണസ്യ താം ദദൌ ।। ൩൪.

സ്ത്രീകളിൽ സത്യഭാമയാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവളും തപസ്സിൽ സ്ഥിരവുമാണ്. അവളെ അവളുടെ അച്ഛൻ കൃഷ്ണനു നൽകി.

യത്തത് സത്രാജിതേ കൃഷ്ണോ മണിരത്നം സ്യമന്തകമ്। പ്രാദാത്തദാഹരദ്രത്നം ഭോജേന ശതധന്വനാ ।। ൩൪.

കൃഷ്ണൻ സത്രാജിതിന് നൽകിയ സ്യാമന്തകമണി പിന്നീട് ഭോജവംശത്തിൽ പെട്ട ശതധൻവൻ എടുത്തു.

തദാ ഹി പ്രാര്ഥയാമാസ സത്യഭാമാമനിന്ദിതാമ്। അക്രൂരോ രത്നമന്വിച്ഛന് മണിഞ്ചൈവ സ്യമന്തകമ് ।। ൩൪.

അപ്പോൾ അക്രൂരൻ, സ്യാമന്തകമണിയെ ആഗ്രഹിച്ച്, അപരാധമില്ലാത്ത സത്യഭാമയെയും ആ മണിയെയും തേടി തിരഞ്ഞു.

ഭദ്രകാരം തതോ ഹത്വാ ശതധന്വാ മഹാബലഃ। രാത്രൌ തം മണിമാദായ തതോഽക്രൂരായ ദത്തവാന് ।। ൩൪.

ശതധൻവൻ ഭദ്രകാരനെ കൊല്ലുകയും, രാത്രിയിൽ ആ മഹാമണിയെ എടുത്ത് അക്രൂരനു നൽകി.

അക്രൂരസ്തു തദാ രത്നമാദായ സ നരര്ഷഭഃ। സമയം കാരണം ചക്രേ ബോധ്യോ നാന്യൈസ്ത്വയേത്യുത ।। ൩൪.

അക്രൂരൻ അന്നപ്പോൾ ആ രത്നം എടുത്തു, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അവൻ, ഒരു ഉടമ്പടി നടത്തി പറഞ്ഞു: 'ഇത് നിനക്ക് മാത്രമേ അറിയാവൂ, മറ്റാരും അറിയരുത്.'

വയമഭ്യുപപത്സ്യാമഃ കൃഷ്ണേന ത്വം പ്രധര്ഷിതഃ। മമ ച ദ്വാരകാഃ സര്വാ വശേ തിഷ്ടന്ത്യസംശയമ് ।। ൩൪.

'നാം സമ്മതിക്കും; നീ കൃഷ്ണനാൽ തോറ്റുപോയാൽ, എന്റെ വശത്തിൽ ദ്വാരകയിലെ എല്ലാവരും ഉറപ്പായും ഇരിക്കും.'

ഹതേ പിതരി ദുഃശാര്ത്താ സത്യഭാമാ യശസ്വിനീ। പ്രയയൌ രഥമാരുഹ്യ നഗരം വാരണാവതമ് ।। ൩൪.

അവളുടെ അച്ഛൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, മഹത്വമുള്ള സത്യഭാമ ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങി, രഥത്തിൽ കയറി വാരണാവതം നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.

സത്യഭാമാ തു തദ്വൃത്തം ഭോജസ്യ ശതധന്വനഃ। ഭര്തുര്നിവേദ്യ ദുഃഖാര്ത്താ പാര്ശ്വസ്ഥാശ്രൂണ്യവര്തയത് ।। ൩൪.

സത്യഭാമ ദു:ഖഭാരത്തിൽ, ഭോജകുലത്തിൽ ജനിച്ച ശതധൻവന്റെ പ്രവൃത്തികൾ ഭർത്താവിനോട് പറഞ്ഞു, അവന്റെ അരികിൽ ഇരുന്ന് കരഞ്ഞു.

പാണ്ഡവാനാന്തു ദഗ്ധാനാം ഹരിഃ കൃത്വോദകക്രിയാമ് । തുല്യാര്ഥേ ചൈവ ഭ്രാതൄണാം നിയോജയതി സാത്യകിമ് ।। ൩൪.

പാണ്ടവർ കത്തിക്കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ഹരി അവർക്കായി ജലകർമ്മം നടത്തി; അതേ ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ സഹോദരന്മാരുടെ കാര്യത്തിൽ സത്യകിയെ നിർദ്ദേശിച്ചു.

തത സ്ത്വരിതമാഗമ്യ ദ്വാരകാം മധുസൂദനഃ। പൂര്വ്വജം ഹലിനം ശ്രീമാനിദം വചനമബ്രവീത് ।। ൩൪.

അതിനുശേഷം മധുസൂദനൻ വേഗത്തിൽ ദ്വാരകയിലേക്ക് എത്തി, തന്റെ മൂത്ത സഹോദരനായ ഹലധരനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

ഹതഃ പ്രസേനഃ സിംഹേന സത്രാജിച്ഛതധന്വനാ। സ്യമന്തകമഹം മാര്ഗേ തസ്യ പ്രഹര ഹേ പ്രഭോ ।। ൩൪.

'പ്രസേനനെ ഒരു സിംഹം കൊല്ലുകയും, ശതധൻവൻ സത്രാജിതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു; സ്യാമന്തകമണി അവന്റെ വഴിയിലാണ് — അതിനാൽ അവിടെ ആക്രമിക്കണം, പ്രഭോ!'

തദാരോഹ രഥം ശീഘ്രം ഭോജം ഹത്വാ മഹാബലമ്। സ്യമന്തകോ മഹാബാഹോ തദാസ്മാകം ഭവിഷ്യതി ।। ൩൪.

'ഇപ്പോൾ വേഗത്തിൽ രഥത്തിൽ കയറി, മഹാബലശാലിയായ ഭോജനെ തോൽപ്പിച്ചാൽ, മഹാബാഹുവേ, സ്യാമന്തകമണി നമ്മുടെ കൈവശമാകും.'