വായുപുരാണമ്

ഗാന്ധാരീ ജനയാമാസ സുമിത്രം മിത്രനന്ദനമ്। മാദ്രീ യുധാജിതം പുത്രം സാ തു വൈ ദേവമീഢുഷമ് ।। ൩൪.

ഗാന്ധാരി സുഹൃത്തുക്കളുടെ സന്തോഷമായ സുമിത്രനെ പ്രസവിച്ചു; മാദ്രി യുദ്ധാജിത് എന്ന മകനെയും, ദേവമീഢുഷനെയും പ്രസവിച്ചു.

അനമിത്രം സുതഞ്ചൈവ താവുഭൌ പുരുഷോത്തമൌ। അനമിത്രസുതോ നിഘ്നോ നിഘ്നസ്യ ദ്വൌ ബഭൂവതുഃ ।। ൩൪.

അനമിത്രനും അവന്റെ മകനും ഉത്തമപുരുഷന്മാരായിരുന്നു. അനമിത്രന്റെ മകൻ നിഘ്നൻ; നിഘ്നന് രണ്ട് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.

പ്രസേനശ്ച മഹാഭാഗഃ ശക്രജിച്ച സുതാവുഭൌ। തസ്യ ശക്രജിതഃ പൂര്വഃ സഖാ പ്രാണസമോഽഭവത് ।। ൩൪.

പ്രസേനനും മഹാഭാഗ്യവാനായ ശക്രജിതും ഇരുവരും മക്കളായിരുന്നു. ശക്രജിത് മുമ്പ് അവന്റെ സുഹൃത്തും, ജീവനെപ്പോലും പ്രിയനുമായിരുന്നു.

സ കദാചിന്നിശാപായേ രഥേന രഥിനാംവരഃ। തോയകൂലാദപഃ സ്പ്രഷ്ടുമുപസ്ഥാതും യയൌ രവിമ് ।। ൩൪.

ഒരു ദിവസം രാത്രിയുടെ അവസാനം, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ രഥത്തിൽ കയറി, നദീതീരത്ത് വെള്ളം സ്പർശിക്കാനും സൂര്യനെ സമീപിക്കാനുമായി പോയി.

തസ്യോപതിഷ്ഠതഃ സൂര്യോ വിവസ്വാനഗ്രതഃ സ്ഥിതഃ। അസ്പഷ്ടമൂര്തിര്ഭഗവാം സ്തേജോമണ്ഡലവാന് വിഭുഃ ।। ൩൪.

അവൻ സമീപിച്ചപ്പോൾ, വിവസ്വാൻ എന്ന സൂര്യൻ അവന്റെ മുന്നിൽ നില്ക്കുന്നു; ഭഗവാൻ, പ്രകാശവലയം ഉള്ളവൻ, വ്യക്തമായ രൂപം ഇല്ലാതെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

അഥ രാജാ വിവസ്വന്തമുവാച സ്ഥിതമഗ്രതഃ। യഥൈവ വ്യോമ്നി പശ്യാമി ത്വാമഹം ജ്യോതിഷാമ്പതേ ।। ൩൪.

അപ്പോൾ രാജാവ് മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന വിവസ്വാനോടു പറഞ്ഞു: "ഞാൻ ആകാശത്ത് നിന്നെ കാണുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ്, പ്രകാശങ്ങളുടെ അധിപതിയായ നീയെനിക്ക് ഇപ്പോൾ നേരിൽ കാണുന്നത്."

തേജോമണ്ഡലിനഞ്ചൈവ തഥൈവാപ്യഗ്രതഃ സ്ഥിതമ്। കോ വിശേഷോ വിവസ്വംസ്തേ സാക്ഷാദുപഗതേന വൈ ।। ൩൪.

നീ പ്രകാശവലയം ചുറ്റിപ്പറ്റി എനിക്കു മുന്നിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നതുപോലെയും ആകാശത്തിൽ കാണുന്നതുപോലെയും, നേരിൽ വന്നുനിൽക്കുന്ന നിന്റെ രൂപത്തിനും ആ ദൂരത്തിലുള്ള രൂപത്തിനും എന്ത് വ്യത്യാസമുണ്ട്?"

ഏതച്ഛ്രുത്വാ സ ഭഗവാന് മണിരത്നം സ്യമന്തകമ്। സ്വകണ്ഠാദവമുച്യാഥ ബബന്ധ നൃപതേസ്തദാ ।। ൩൪.

ഇത് കേട്ടശേഷം, മഹാനായ അദ്ദേഹം തന്റെ കഴുത്തിൽ നിന്നുള്ള സ്യമന്തകമണിയെ എടുത്ത് രാജാവിന് നൽകി.

തതോ വിഗ്രഹവന്തം തം ദദര്ശ നൃപതിസ്തദാ। പ്രതിമാമഥ താം ദൃഷ്ട്വാ മുഹൂര്ത്തം കൃതവാംസ്തഥാ ।। ൩൪.

അതിനുശേഷം രാജാവ് അവനെ വ്യക്തമായ രൂപത്തിൽ കണ്ടു; ആ രൂപം കണ്ടതോടെ ഒരു നിമിഷം ആലോചനയിൽ നില്ക്കുകയും ചെയ്തു.

തമതിപ്രസ്ഥിതം ഭൂയോ വിവസ്വന്തം സ ശക്രജിത്। പ്രോവാചാഗ്നിസവര്ണം ത്വം യേന ലോകാന് പ്രയാസ്യതി। തദൈവ മണിരത്നം തന്മാം ഭവാന് ദാതുമര്ഹതി ।। ൩൪.

വിവസ്വാൻ പോകാൻ തയ്യാറായപ്പോൾ, ശക്രജിത് വീണ്ടും പറഞ്ഞു: "നീ അഗ്നിപോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ളവനും ലോകങ്ങൾ സഞ്ചരിക്കുന്നവനും ആകയാൽ, അപ്പോൾ തന്നെ ആ മണി എനിക്കു നൽകേണ്ടതാണല്ലോ."

സ്യമന്തകം നാമ മണിം ദത്തവാംസ്തസ്യ ഭാസ്കരഃ। സ തമാബദ്ധ്യ നഗരം പ്രവിവേശ മഹീപതിഃ ।। ൩൪.

ഭാസ്കരൻ എന്ന പ്രകാശവാൻ സ്യമന്തകമണിയെ അവന് നൽകി; രാജാവ് അതു സ്വീകരിച്ച് തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

തം ജനാഃ പര്യധാവന്ത സൂര്യോഽയം ഗച്ഛതീതി ഹ। സഭാം വിസ്മായയിത്വാഥ പുരീമന്തഃപുരം തഥാ ।। ൩൪.

ജനങ്ങൾ ഓടിച്ചേർന്ന് പറഞ്ഞു: "ഇവൻ സൂര്യനാണ് പോകുന്നത്!" അങ്ങനെ സഭയെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തി, അവൻ നഗരത്തിനകത്തും അകത്തളത്തിലേക്കും കടന്നു.

തം പ്രസേനിജിതേ ദിവ്യം മണിരത്നം സ്യമന്തകമ്। ദദൌ ഭ്രാത്രേ നരപതിഃ പ്രേമ്ണാ ശക്രജിദുത്തമമ് ।। ൩൪.

ശക്രജിത് എന്ന രാജാവ് ദൈവികമായ സ്യമന്തകമണിയെ സ്നേഹത്തോടെ തന്റെ സഹോദരനായ പ്രസേനയ്ക്ക് നൽകി.

സ്യമന്തകോ നാമ മണിര്യസ്യ രാഷ്ട്രേ സ്ഥിതോ ഭേവത് । കാലവര്ഷീ ച പര്ജന്യോ ന ച വ്യാധിഭയം തദാ ।। ൩൪.

സ്യമന്തകമണി ഏത് രാജ്യത്തുണ്ടായാലും, അവിടെ കാലത്തു മഴ പെയ്യും; രോഗഭയം ഉണ്ടാകില്ല.

ലിപ്സാം ചക്രേ പ്രസേനാത്തു മണിരത്നം സ്യമന്തകമ്। ഗോവിന്ദോ ന ച തം ലേഭേ ശക്തോഽപി ന ജഹാര ച ।। ൩൪.

ഗോവിന്ദൻ പ്രസേനയിൽ നിന്ന് സ്യമന്തകമണി നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, പക്ഷേ കഴിയുന്നവനായിരുന്നിട്ടും അവൻ അതു പിടിച്ചെടുക്കുകയോ സ്വന്തമാക്കുകയോ ചെയ്തില്ല.

കദാ ചിന്മൃഗയാം യാതഃ പ്രസേനസ്തേന ഭൂഷിതഃ। സ്യമന്തകകൃതേ സിംഹാദ്വധം പ്രാപ്തഃ സുദാരുണമ് ।। ൩൪.

ഒരു ദിവസം പ്രസേന ആ മണി ധരിച്ച് വേട്ടയാടാൻ പോയപ്പോൾ, സ്യമന്തകമണിയെക്കൊണ്ടു തന്നെ, ഒരു സിംഹം അവനെ ക്രൂരമായി കൊല്ലുകയായിരുന്നു.

ജാമ്ബവാനൃക്ഷരാജസ്തു തം സിംഹം നിജഘാന വൈ । ആദായ ച മണിം ദിവ്യം സ്വം ബിലം പ്രവിവേശ ഹ ।। ൩൪.

അപ്പോൾ കുരങ്ങുകളുടെ രാജാവായ ജാംബവാൻ ആ സിംഹത്തെ കൊന്നു, ദൈവികമായ ആ മണി എടുത്ത് തന്റെ ഗുഹയിലേക്ക് കടന്നു.

തത്കര്മ കൃഷ്ണസ്യ തതോ വൃഷ്ണ്യന്ധകമഹത്തരാഃ। മണൌഗൃധ്നുന്തു മന്വാനാസ്തമേവ വിശശങ്കിരേ ।। ൩൪.

ഈ സംഭവത്തെ തുടർന്ന് വൃഷ്ണികളും അന്ധകരും വലിയവർ, കൃഷ്ണൻ തന്നെയാണ് ആ മണിയെ ആഗ്രഹിച്ചതെന്ന് സംശയിച്ചു.

മിഥ്യാഭിശസ്തിം തേഭ്യസ്താം ബലവാനരിസൂദനഃ। അമൃഷ്യമാണോ ഭഗവാന് വനം സ വിചചാര ഹ ।। ൩൪.

അവർ ചെയ്ത തെറ്റായ കുറ്റാരോപണം സഹിക്കാനാവാതെ, ശക്തനായ ശത്രുനാശകൻ കൃഷ്ണൻ വനത്തിലേക്ക് പോയി.

സ തു പ്രസേനമൃഗയാമചരത്തത്ര ചാപ്യഥ। പ്രസേനസ്യ പദം ഗൃഹ്യ പുരുഷൈ രാപ്തകാരിഭിഃ ।। ൩൪.

അവിടെ കൃഷ്ണൻ പ്രസേനയെ അന്വേഷിച്ചു; തന്റെ ആളുകളോടൊപ്പം പ്രസേനയുടെ പാത പിന്തുടർന്നു.

ഋക്ഷവന്തം ഗിരിവരം വിന്ധ്യഞ്ച നഗമുത്തമമ്। അന്വേഷണപരിശ്രാന്തഃ സ ദദര്ശ മഹാമനാഃ ।। ൩൪.

അന്വേഷണത്തിൽ ക്ഷീണിച്ച കൃഷ്ണൻ, കുരങ്ങുകളുടെ മലയും ഉത്തമമായ വിന്ധ്യപർവതവും കണ്ടു.

സാശ്വം ഹതം പ്രസേനം തം നാവിന്ദത്തത്ര വൈ മണിമ്। അഥ സിംഹഃ പ്രസേനസ്യ ശരീരസ്യാവിദൂരതഃ ।। ൩൪.

അവിടെ പ്രസേനയും അവന്റെ കുതിരയും കൊല്ലപ്പെട്ട നിലയിൽ കണ്ടു, പക്ഷേ മണി കണ്ടില്ല; പ്രസേനയുടെ ശരീരത്തിന് അടുത്ത് സിംഹവും ഉണ്ടായിരുന്നു.

ഋക്ഷേണ നിഹതോ ദൃഷ്ടഃ പാദൈഋക്ഷസ്യ സൂചിതാമ്। പദൈരന്വേഷയാമാസ ഗുഹാമൃക്ഷസ്യ യാദവഃ ।। ൩൪.

കൃഷ്ണൻ ആ സിംഹം ഒരു കുരങ്ങാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടതും കണ്ടു; പിന്നെ കുരങ്ങിന്റെ പാത പിന്തുടർന്ന്, ആ കുരങ്ങിന്റെ ഗുഹയെ അന്വേഷിക്കാൻ തുടങ്ങി.

മഹത്യതിബിലേ വാണീം ശുശ്രാവ പ്രമദേരിതാമ്। ധാത്ര്യാ കുമാരമാദായ സുതം ജാമ്ബവതോ ദ്വിജാഃ। പ്രീതിമത്യാഥ മണിനാ മാരോദീരിത്യുദീരിതാമ് ।। ൩൪.

ഒരു വലിയ ആർത്തനാദം, വിഷമത്തിൽ ആയിരുന്ന ഒരു സ്ത്രീയുടെ നിലവിളി, അവൻ കേട്ടു. ദാത്രി ജാംബവാന്റെ മകനായ കുഞ്ഞിനെ എടുത്ത് സ്നേഹത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'കുഞ്ഞേ, കരയേണ്ട, മണി നിനക്കുണ്ട്.'

പ്രസേനമവധീത് സിംഹഃ സിംഹോ ജാമ്ബവതാ ഹതഃ। സുകുമാരക മാരോദീസ്തവ ഹ്യേഷ സ്യമന്തകഃ ।। ൩൪.

പ്രസേനനെ ഒരു സിംഹം കൊല്ലുകയും ആ സിംഹത്തെ ജാംബവാൻ വധിക്കുകയും ചെയ്തു. സukumാരനേ, കരയണ്ട, ഈ മണി നിനക്കാണ് — ഇതാണ് സ്യാമന്തകമണി.'

വ്യക്തീകൃതഞ്ച ശബ്ദം തം തൂര്ണം സോഽപി യയൌ ബിലമ്। അപശ്യച്ച വിലാഭ്യാശേ പ്രസേനമവദാരിതമ്।। ൩൪.

അവൻ ആ ശബ്ദം വ്യക്തമായി കേട്ടു, ഉടനെ ആ ഗുഹയിലേക്ക് പോയി. ഗുഹയുടെ വാതിൽക്കൽ അവൻ പ്രസേനനെ മരിച്ച നിലയിൽ കണ്ടു.

പ്രവിശ്യ ചാപി ഭഗവാസ്തദൃക്ഷബിലമഞ്ജസാ। ദദര്ശ ഋക്ഷരാജാനം ജാമ്ബവന്തമുദാരധീഃ ।। ൩൪.

അവൻ നേരെ ആ ഗുഹയിൽ കയറി, അവിടെ ധന്യനായ കൃഷ്ണൻ, ഉജ്ജ്വലമായ ബുദ്ധിയുള്ള ജാംബവാനായ കുരങ്ങൻ രാജാവിനെ കണ്ടു.

യുയുധേ വാസുദേവസ്തു ബിലേ ജാമ്ബവതാ സഹ। ബാഹുഭ്യാമേവ ഗോവിന്ദോ ദിവസാനേകവിംശതിമ് ।। ൩൪.

ഗുഹയിൽ വാസുദേവനും ജാംബവാനും തമ്മിൽ യുദ്ധം നടന്നു. ഗോവിന്ദൻ ഇരുവശത്തും ഇരുപത്തൊന്ന് ദിവസം കൈകൊണ്ടു പോരാടിയിരുന്നു.

പ്രവിഷ്ടേ ച ബിലം കൃഷ്ണേ വാസുദേവ പുരഃസരാഃ । പുനര്ദ്വാരവതീമേത്യ ഹതം കൃഷ്ണം ന്യവേദയന് ।। ൩൪.

കൃഷ്ണൻ ഗുഹയിൽ കയറിയപ്പോൾ, വാസുദേവനും കൂട്ടുകാരും തിരിച്ചു ദ്വാരകയിലേക്ക് പോയി, അവിടെ കൃഷ്ണൻ കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന് അറിയിച്ചു.