വായുപുരാണമ്

സാ ചോപസ്പര്ശനാത്തസ്യ ചകാര ഋഷിമാപഗാ। കല്യാണഞ്ച നരപതേസ്തസ്യ സാ നിമ്നഗോത്തമാ ।। ൩൪.

അവളുടെ സ്പർശനത്താൽ ആ നദി ഒരു ഋഷിയായി, രാജാവിന് ആ ഉത്തമനദി ശുഭമായി മാറി.

ചിന്തയാഭിപരീതാങ്ഗാ ജഗാമാഥ വിനിശ്ചയമ്। നാധിഗച്ഛാമി താം നാരീം യസ്യാമേവംവിധഃ സുതഃ ।। ൩൪.

ആലോചനയിൽ മുഴുകിയ അവൾ മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ചു: ഇങ്ങനെ ഗുണമുള്ള മകൻ ജനിക്കുന്ന സ്ത്രീയെ ഞാൻ എങ്ങും കാണുന്നില്ല.

ഭവേത്സര്വഗുണോപേതോ രാജ്ഞോ ദേവാവൃധസ്യ ഹി। തസ്മാദസ്യ സ്വയം ചാഹം ഭവാമ്യദ്യ സഹവ്രതാ। ജജ്ഞേ തസ്യാഃ സ്വയം ഹസ്തോ ഭാവസ്തസ്യ യഥേരിതഃ ।। ൩൪.

ദേവാവൃദ്ധൻ രാജാവിന് എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ള മകൻ ജനിക്കണം. അതുകൊണ്ട് ഇന്ന് ഞാൻ തന്നെ അവന്റെ ഭാര്യയായി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കും. അവളെക്കായി അവളുടെ തന്നെ കൈ ഉണ്ടായി, അവളുടെ മനസ്സും ആഗ്രഹിച്ചതുപോലെ ആയിരുന്നു.

അഥ ഭൂത്വാ കുമാരീ തു സാവിത്രീ പരമം വചഃ। ചിന്തയാമാസ രാജാനം താമിയേഷ സ പര്ഥിവഃ ।। ൩൪.

ശേഷം സാവിത്രി കന്യകയായി പരമവചനമുച്ചരിച്ചു; രാജാവ് അവളെ ആഗ്രഹിച്ചു അന്വേഷിച്ചു.

തസ്യാമാധത്ത ഗര്ഭം സ തേജസ്വിനമുദാരധീഃ। അഥ സാ നവമേ മാസി സുഷുവേ സരിതാംവരാ ।। ൩൪.

അവളിൽ രാജാവ് ഗർഭം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു; അവൻ പ്രകാശവാനും ഉത്തമബുദ്ധിയുമായിരുന്നു. ഒമ്പതാം മാസത്തിൽ ആ നദിദേവി ഒരു മകനെ പ്രസവിച്ചു.

പുത്രം സര്വഗുണോപേതം യഥാ ദേവാവൃധേപ്സിതഃ। തത്ര വംശേ പുരാണജ്ഞാ ഗാഥാം ഗായന്തി വൈ ദ്വിജാഃ ।। ൩൪.

ദേവാവൃദ്ധൻ ആഗ്രഹിച്ചതുപോലെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ള മകൻ അവൾക്ക് ജനിച്ചു. ആ വംശത്തിൽ പണ്ഡിത ബ്രാഹ്മണർ പുരാതനഗാഥകൾ പാടുന്നു.

ഗുണാന് ദേവാവൃധസ്യാപി കീര്ത്തയന്തോ മഹാത്മനഃ। യഥൈവ ശ്രൃണുതേ ദൂരാത് സംപശ്യതി തഥാന്തികാത് ।। ൩൪.

മഹാത്മാവായ ദേവാവൃദ്ധന്റെ ഗുണങ്ങൾ പാടുമ്പോൾ, അദൂരത്തുനിന്നും കേൾക്കുന്നപോലെ അടുത്ത് നിന്ന് കാണുകയും ചെയ്യുന്നു.

ബഭ്രുഃ ശ്രേഷ്ഠോ മനുഷ്യാണാം ദേവൈര്ദേവാവൃധഃ സമഃ। പുരുഷാഃ പഞ്ചഷഷ്ടിശ്ച സഹസ്രാണി ച സപ്തതിഃ। യേഽമൃതത്വമനുപ്രാപ്താ ബഭ്രുര്ദേവാവൃധാദപി ।। ൩൪.

മനുഷ്യരിൽ ബഭ്രു ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നു; ദേവാവൃദ്ധൻ ദേവന്മാർക്ക് തുല്യനായിരുന്നു. അറുപത്തിയഞ്ച് പുരുഷന്മാരും എഴുപതിനായിരം പേരും അമൃതത്വം പ്രാപിച്ചു, അവർ ദേവാവൃദ്ധനെയും മുകളിൽ നിന്നവരായിരുന്നു.

യജ്വാ ദാനപതിര്വീരോ ബ്രഹ്മണ്യഃ സത്യ വാഗ് ബുധഃ। കീര്ത്തിമാംശ്ച മഹാഭാഗഃ സാത്ത്വതാനാം മഹാരഥഃ ।। ൩൪.

അവൻ യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവനും, ദാനശീലനും, വീരനും, ബ്രാഹ്മണഭക്തനും, സത്യവാദിയും, ബുദ്ധിമാനുമായിരുന്നു. കീർത്തിയുള്ളവനും മഹാഭാഗ്യവാനുമായിരുന്നു; സാത്ത്വതന്മാരിൽ മഹാരഥിയും.

തസ്യാന്വവായേ സുമഹാഭോജയേമാര്തികാവലാഃ। ഗാന്ധാരീ ചൈവ മാദ്രീ ച വൃഷ്ണേര്ഭാര്യ്യേ ബഭൂവതുഃ ।। ൩൪.

അവന്റെ വംശത്തിൽ സുമഹാഭോജരും മാർ‍ത്തികാവലരും വളർന്നു. ഗാന്ധാരി, മാദ്രി എന്നിവർ വൃഷ്ണിയുടെ ഭാര്യമാരായി.

ഗാന്ധാരീ ജനയാമാസ സുമിത്രം മിത്രനന്ദനമ്। മാദ്രീ യുധാജിതം പുത്രം സാ തു വൈ ദേവമീഢുഷമ് ।। ൩൪.

ഗാന്ധാരി സുഹൃത്തുക്കളുടെ സന്തോഷമായ സുമിത്രനെ പ്രസവിച്ചു; മാദ്രി യുദ്ധാജിത് എന്ന മകനെയും, ദേവമീഢുഷനെയും പ്രസവിച്ചു.

അനമിത്രം സുതഞ്ചൈവ താവുഭൌ പുരുഷോത്തമൌ। അനമിത്രസുതോ നിഘ്നോ നിഘ്നസ്യ ദ്വൌ ബഭൂവതുഃ ।। ൩൪.

അനമിത്രനും അവന്റെ മകനും ഉത്തമപുരുഷന്മാരായിരുന്നു. അനമിത്രന്റെ മകൻ നിഘ്നൻ; നിഘ്നന് രണ്ട് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.

പ്രസേനശ്ച മഹാഭാഗഃ ശക്രജിച്ച സുതാവുഭൌ। തസ്യ ശക്രജിതഃ പൂര്വഃ സഖാ പ്രാണസമോഽഭവത് ।। ൩൪.

പ്രസേനനും മഹാഭാഗ്യവാനായ ശക്രജിതും ഇരുവരും മക്കളായിരുന്നു. ശക്രജിത് മുമ്പ് അവന്റെ സുഹൃത്തും, ജീവനെപ്പോലും പ്രിയനുമായിരുന്നു.

സ കദാചിന്നിശാപായേ രഥേന രഥിനാംവരഃ। തോയകൂലാദപഃ സ്പ്രഷ്ടുമുപസ്ഥാതും യയൌ രവിമ് ।। ൩൪.

ഒരു ദിവസം രാത്രിയുടെ അവസാനം, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ രഥത്തിൽ കയറി, നദീതീരത്ത് വെള്ളം സ്പർശിക്കാനും സൂര്യനെ സമീപിക്കാനുമായി പോയി.

തസ്യോപതിഷ്ഠതഃ സൂര്യോ വിവസ്വാനഗ്രതഃ സ്ഥിതഃ। അസ്പഷ്ടമൂര്തിര്ഭഗവാം സ്തേജോമണ്ഡലവാന് വിഭുഃ ।। ൩൪.

അവൻ സമീപിച്ചപ്പോൾ, വിവസ്വാൻ എന്ന സൂര്യൻ അവന്റെ മുന്നിൽ നില്ക്കുന്നു; ഭഗവാൻ, പ്രകാശവലയം ഉള്ളവൻ, വ്യക്തമായ രൂപം ഇല്ലാതെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

അഥ രാജാ വിവസ്വന്തമുവാച സ്ഥിതമഗ്രതഃ। യഥൈവ വ്യോമ്നി പശ്യാമി ത്വാമഹം ജ്യോതിഷാമ്പതേ ।। ൩൪.

അപ്പോൾ രാജാവ് മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന വിവസ്വാനോടു പറഞ്ഞു: "ഞാൻ ആകാശത്ത് നിന്നെ കാണുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ്, പ്രകാശങ്ങളുടെ അധിപതിയായ നീയെനിക്ക് ഇപ്പോൾ നേരിൽ കാണുന്നത്."

തേജോമണ്ഡലിനഞ്ചൈവ തഥൈവാപ്യഗ്രതഃ സ്ഥിതമ്। കോ വിശേഷോ വിവസ്വംസ്തേ സാക്ഷാദുപഗതേന വൈ ।। ൩൪.

നീ പ്രകാശവലയം ചുറ്റിപ്പറ്റി എനിക്കു മുന്നിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നതുപോലെയും ആകാശത്തിൽ കാണുന്നതുപോലെയും, നേരിൽ വന്നുനിൽക്കുന്ന നിന്റെ രൂപത്തിനും ആ ദൂരത്തിലുള്ള രൂപത്തിനും എന്ത് വ്യത്യാസമുണ്ട്?"

ഏതച്ഛ്രുത്വാ സ ഭഗവാന് മണിരത്നം സ്യമന്തകമ്। സ്വകണ്ഠാദവമുച്യാഥ ബബന്ധ നൃപതേസ്തദാ ।। ൩൪.

ഇത് കേട്ടശേഷം, മഹാനായ അദ്ദേഹം തന്റെ കഴുത്തിൽ നിന്നുള്ള സ്യമന്തകമണിയെ എടുത്ത് രാജാവിന് നൽകി.

തതോ വിഗ്രഹവന്തം തം ദദര്ശ നൃപതിസ്തദാ। പ്രതിമാമഥ താം ദൃഷ്ട്വാ മുഹൂര്ത്തം കൃതവാംസ്തഥാ ।। ൩൪.

അതിനുശേഷം രാജാവ് അവനെ വ്യക്തമായ രൂപത്തിൽ കണ്ടു; ആ രൂപം കണ്ടതോടെ ഒരു നിമിഷം ആലോചനയിൽ നില്ക്കുകയും ചെയ്തു.

തമതിപ്രസ്ഥിതം ഭൂയോ വിവസ്വന്തം സ ശക്രജിത്। പ്രോവാചാഗ്നിസവര്ണം ത്വം യേന ലോകാന് പ്രയാസ്യതി। തദൈവ മണിരത്നം തന്മാം ഭവാന് ദാതുമര്ഹതി ।। ൩൪.

വിവസ്വാൻ പോകാൻ തയ്യാറായപ്പോൾ, ശക്രജിത് വീണ്ടും പറഞ്ഞു: "നീ അഗ്നിപോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ളവനും ലോകങ്ങൾ സഞ്ചരിക്കുന്നവനും ആകയാൽ, അപ്പോൾ തന്നെ ആ മണി എനിക്കു നൽകേണ്ടതാണല്ലോ."

സ്യമന്തകം നാമ മണിം ദത്തവാംസ്തസ്യ ഭാസ്കരഃ। സ തമാബദ്ധ്യ നഗരം പ്രവിവേശ മഹീപതിഃ ।। ൩൪.

ഭാസ്കരൻ എന്ന പ്രകാശവാൻ സ്യമന്തകമണിയെ അവന് നൽകി; രാജാവ് അതു സ്വീകരിച്ച് തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

തം ജനാഃ പര്യധാവന്ത സൂര്യോഽയം ഗച്ഛതീതി ഹ। സഭാം വിസ്മായയിത്വാഥ പുരീമന്തഃപുരം തഥാ ।। ൩൪.

ജനങ്ങൾ ഓടിച്ചേർന്ന് പറഞ്ഞു: "ഇവൻ സൂര്യനാണ് പോകുന്നത്!" അങ്ങനെ സഭയെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തി, അവൻ നഗരത്തിനകത്തും അകത്തളത്തിലേക്കും കടന്നു.

തം പ്രസേനിജിതേ ദിവ്യം മണിരത്നം സ്യമന്തകമ്। ദദൌ ഭ്രാത്രേ നരപതിഃ പ്രേമ്ണാ ശക്രജിദുത്തമമ് ।। ൩൪.

ശക്രജിത് എന്ന രാജാവ് ദൈവികമായ സ്യമന്തകമണിയെ സ്നേഹത്തോടെ തന്റെ സഹോദരനായ പ്രസേനയ്ക്ക് നൽകി.

സ്യമന്തകോ നാമ മണിര്യസ്യ രാഷ്ട്രേ സ്ഥിതോ ഭേവത് । കാലവര്ഷീ ച പര്ജന്യോ ന ച വ്യാധിഭയം തദാ ।। ൩൪.

സ്യമന്തകമണി ഏത് രാജ്യത്തുണ്ടായാലും, അവിടെ കാലത്തു മഴ പെയ്യും; രോഗഭയം ഉണ്ടാകില്ല.

ലിപ്സാം ചക്രേ പ്രസേനാത്തു മണിരത്നം സ്യമന്തകമ്। ഗോവിന്ദോ ന ച തം ലേഭേ ശക്തോഽപി ന ജഹാര ച ।। ൩൪.

ഗോവിന്ദൻ പ്രസേനയിൽ നിന്ന് സ്യമന്തകമണി നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, പക്ഷേ കഴിയുന്നവനായിരുന്നിട്ടും അവൻ അതു പിടിച്ചെടുക്കുകയോ സ്വന്തമാക്കുകയോ ചെയ്തില്ല.

കദാ ചിന്മൃഗയാം യാതഃ പ്രസേനസ്തേന ഭൂഷിതഃ। സ്യമന്തകകൃതേ സിംഹാദ്വധം പ്രാപ്തഃ സുദാരുണമ് ।। ൩൪.

ഒരു ദിവസം പ്രസേന ആ മണി ധരിച്ച് വേട്ടയാടാൻ പോയപ്പോൾ, സ്യമന്തകമണിയെക്കൊണ്ടു തന്നെ, ഒരു സിംഹം അവനെ ക്രൂരമായി കൊല്ലുകയായിരുന്നു.

ജാമ്ബവാനൃക്ഷരാജസ്തു തം സിംഹം നിജഘാന വൈ । ആദായ ച മണിം ദിവ്യം സ്വം ബിലം പ്രവിവേശ ഹ ।। ൩൪.

അപ്പോൾ കുരങ്ങുകളുടെ രാജാവായ ജാംബവാൻ ആ സിംഹത്തെ കൊന്നു, ദൈവികമായ ആ മണി എടുത്ത് തന്റെ ഗുഹയിലേക്ക് കടന്നു.

തത്കര്മ കൃഷ്ണസ്യ തതോ വൃഷ്ണ്യന്ധകമഹത്തരാഃ। മണൌഗൃധ്നുന്തു മന്വാനാസ്തമേവ വിശശങ്കിരേ ।। ൩൪.

ഈ സംഭവത്തെ തുടർന്ന് വൃഷ്ണികളും അന്ധകരും വലിയവർ, കൃഷ്ണൻ തന്നെയാണ് ആ മണിയെ ആഗ്രഹിച്ചതെന്ന് സംശയിച്ചു.

മിഥ്യാഭിശസ്തിം തേഭ്യസ്താം ബലവാനരിസൂദനഃ। അമൃഷ്യമാണോ ഭഗവാന് വനം സ വിചചാര ഹ ।। ൩൪.

അവർ ചെയ്ത തെറ്റായ കുറ്റാരോപണം സഹിക്കാനാവാതെ, ശക്തനായ ശത്രുനാശകൻ കൃഷ്ണൻ വനത്തിലേക്ക് പോയി.