വായുപുരാണമ്

നന്ദനശ്ച മഹാതേജാ മഹാപുരുവശസ്തഥാ। ആസീത് പുരുവശാത് പുത്രഃ പുരുദ്വാന് പുരുഷോത്തമഃ ।। ൩൩.

മഹാതേജസ്സുള്ള നന്ദനനും മഹാപുരുവശനും ജനിച്ചു. പുരുവശയുടെ പുത്രനിൽ നിന്ന് പുരുദ്വാൻ എന്ന മഹാനായ മനുഷ്യൻ ജനിച്ചു.

ജജ്ഞേ പുരുദ്വതഃ പുത്രോ ഭദ്രവത്യാം പുരൂദ്വഹഃ। ഐക്ഷാകീ ത്വഭവദ്ഭാര്യാ സത്ത്വസ്തസ്യാമജായത। സത്ത്വാത് സത്ത്വഗുണോ പേതഃ സാത്ത്വതഃ കീര്തിവര്ദ്ധനഃ ।। ൩൩.

പുരുദ്വാനിൽ നിന്ന് ഭദ്രവതിയിൽ പുരൂദ്വഹൻ ജനിച്ചു. അവന്റെ ഭാര്യ ഐക്ഷാകി ആയിരുന്നു; അവർക്കു സത്ത്വൻ എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു. സത്ത്വനിൽ നിന്ന് സത്ത്വഗുണം നിറഞ്ഞ, കീർത്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന സാത്ത്വതൻ ജനിച്ചു.

ഇമാം വിസൃഷ്ടിം വിജ്ഞായ ജ്യാമഘസ്യ മഹാത്മനഃ। പ്രജാവാനേതി സായുജ്യം രാജ്ഞഃ സോമസ്യ ധീമതഃ ।। ൩൩.

മഹാത്മാവായ ജ്യാമഘന്റെ ഈ വംശാവലിയെ മനസ്സിലാക്കി, സന്താനസമ്പന്നനായ അവൻ ധീരനായ രാജാവ് സോമനുമായി ഐക്യമായതായി അറിയപ്പെടുന്നു.

സൂത ഉവാച।। സാത്വതീ രൂപസമ്പന്നം കൌശല്യാ സുഷുവേ സുതമ്। ഭജിനം ഭജമാനം ച ദിവ്യം ദേവാവൃധം നൃപമ് ।। ൩൪.

സൂതൻ പറഞ്ഞു: സൗന്ദര്യവും സാത്ത്വത വംശീയതയും ഉള്ള ഒരു പുത്രനെ കൗശല്യ ജനിച്ചു; ഭജിനൻ, ഭജമാനൻ, ദിവ്യനായ രാജാവ് ദേവാവൃദ്ധൻ എന്നിവരാണ് അവൻ.

അന്ധകഞ്ച സഹാഭോജം വൃഷ്ണിഞ്ച യദുനന്ദനമ്। തേഷാം ഹി സര്ഗാശ്ചത്വാരഃ ശ്രൃണുധ്വം വിസ്തരേണ വൈ ।। ൩൪.

അന്ധകൻ, സഹാഭോജൻ, വൃഷ്ണി, യദുവംശജൻ എന്നിവരും ജനിച്ചു. ഇവരുടെ നാലു വംശാവലികളും നിങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറയാം.

ഭജമാനസ്യ ശ്രൃഞ്ജയ്യാം ബാഹ്യശ്ചോപരി ബാഹ്യകഃ। ശ്രൃഞ്ജയസ്യ സുതേ ദ്വേ തു ബാഹ്യകസ്തേ ഉദാവഹത് ।। ൩൪.

ഭജമാനനും ശ്രിഞ്ചയയും ചേർന്ന് ബാഹ്യനും, അതിനുമുകളിൽ ബാഹ്യകനും ജനിച്ചു. ശ്രിഞ്ചയയ്ക്ക് രണ്ട് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; ബാഹ്യകൻ അവരെ ഇരുവരെയും ഏറ്റെടുത്തു.

തസ്യ ഭാര്യേ ഭഗിന്യൌ തേ പ്രാസൂതേതി സുതാന് ബഹൂന്। നിമിശ്ച പണവശ്ചൈവ വൃഷ്ണിഃ പരപുരഞ്ജയഃ ।। ൩൪.

അവന്റെ ഭാര്യമാർ സഹോദരിമാർ ആയിരുന്നു; അവർ അനേകം പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു. നിമി, പണവൻ, ശത്രുവിന്റെ നഗരങ്ങൾ കീഴടക്കിയ വൃഷ്ണി എന്നിവരാണ് അവരിൽ പ്രധാനവർ.

യേ ബാഹ്യകാര്യ്യശ്രൃഞ്ജയ്യാം ഭജമാനാദ്വിജജ്ഞിരേ। അയുതായുതസാഹസ്ര ശതജിദഥ വാമകഃ ।। ൩൪.

ബാഹ്യകാര്യ്യശൃംജയ, ആയുതായുത, സഹസ്ര, ശതജിത്, വാമകൻ എന്നിവരിൽ ബ്രാഹ്മണരായി അറിയപ്പെട്ടവരുണ്ടായിരുന്നു.

ബാഹ്യകാര്യ്യാഭഗിന്യാം യേ ഭജമാനാ ദ്വിജജ്ഞിരേ। തേഷാം ദേവാവൃധോ രാജാ ചചാര പരമം തപഃ ।। ൩൪.

ബാഹ്യകാര്യ്യാഭഗിനിയിൽ ബ്രാഹ്മണരായി അറിയപ്പെട്ടവരിൽ രാജാവ് ദേവാവൃദ്ധൻ അത്യുത്തമമായ തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു.

പുത്രഃ സര്വഗുണോപേതോ മമ ഭൂയാദിതി സ്മ ഹ। സംയോജ്യാത്മാനമേവം സവര്ണാ സാ ജലമസ്പൃശത് ।। ൩൪.

എനിക്ക് എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ള ഒരു മകൻ ജനിക്കണം എന്നു ആഗ്രഹിച്ചു, സവർണാ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, വെള്ളത്തിൽ സ്പർശിച്ചു.

സാ ചോപസ്പര്ശനാത്തസ്യ ചകാര ഋഷിമാപഗാ। കല്യാണഞ്ച നരപതേസ്തസ്യ സാ നിമ്നഗോത്തമാ ।। ൩൪.

അവളുടെ സ്പർശനത്താൽ ആ നദി ഒരു ഋഷിയായി, രാജാവിന് ആ ഉത്തമനദി ശുഭമായി മാറി.

ചിന്തയാഭിപരീതാങ്ഗാ ജഗാമാഥ വിനിശ്ചയമ്। നാധിഗച്ഛാമി താം നാരീം യസ്യാമേവംവിധഃ സുതഃ ।। ൩൪.

ആലോചനയിൽ മുഴുകിയ അവൾ മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ചു: ഇങ്ങനെ ഗുണമുള്ള മകൻ ജനിക്കുന്ന സ്ത്രീയെ ഞാൻ എങ്ങും കാണുന്നില്ല.

ഭവേത്സര്വഗുണോപേതോ രാജ്ഞോ ദേവാവൃധസ്യ ഹി। തസ്മാദസ്യ സ്വയം ചാഹം ഭവാമ്യദ്യ സഹവ്രതാ। ജജ്ഞേ തസ്യാഃ സ്വയം ഹസ്തോ ഭാവസ്തസ്യ യഥേരിതഃ ।। ൩൪.

ദേവാവൃദ്ധൻ രാജാവിന് എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ള മകൻ ജനിക്കണം. അതുകൊണ്ട് ഇന്ന് ഞാൻ തന്നെ അവന്റെ ഭാര്യയായി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കും. അവളെക്കായി അവളുടെ തന്നെ കൈ ഉണ്ടായി, അവളുടെ മനസ്സും ആഗ്രഹിച്ചതുപോലെ ആയിരുന്നു.

അഥ ഭൂത്വാ കുമാരീ തു സാവിത്രീ പരമം വചഃ। ചിന്തയാമാസ രാജാനം താമിയേഷ സ പര്ഥിവഃ ।। ൩൪.

ശേഷം സാവിത്രി കന്യകയായി പരമവചനമുച്ചരിച്ചു; രാജാവ് അവളെ ആഗ്രഹിച്ചു അന്വേഷിച്ചു.

തസ്യാമാധത്ത ഗര്ഭം സ തേജസ്വിനമുദാരധീഃ। അഥ സാ നവമേ മാസി സുഷുവേ സരിതാംവരാ ।। ൩൪.

അവളിൽ രാജാവ് ഗർഭം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു; അവൻ പ്രകാശവാനും ഉത്തമബുദ്ധിയുമായിരുന്നു. ഒമ്പതാം മാസത്തിൽ ആ നദിദേവി ഒരു മകനെ പ്രസവിച്ചു.

പുത്രം സര്വഗുണോപേതം യഥാ ദേവാവൃധേപ്സിതഃ। തത്ര വംശേ പുരാണജ്ഞാ ഗാഥാം ഗായന്തി വൈ ദ്വിജാഃ ।। ൩൪.

ദേവാവൃദ്ധൻ ആഗ്രഹിച്ചതുപോലെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ള മകൻ അവൾക്ക് ജനിച്ചു. ആ വംശത്തിൽ പണ്ഡിത ബ്രാഹ്മണർ പുരാതനഗാഥകൾ പാടുന്നു.

ഗുണാന് ദേവാവൃധസ്യാപി കീര്ത്തയന്തോ മഹാത്മനഃ। യഥൈവ ശ്രൃണുതേ ദൂരാത് സംപശ്യതി തഥാന്തികാത് ।। ൩൪.

മഹാത്മാവായ ദേവാവൃദ്ധന്റെ ഗുണങ്ങൾ പാടുമ്പോൾ, അദൂരത്തുനിന്നും കേൾക്കുന്നപോലെ അടുത്ത് നിന്ന് കാണുകയും ചെയ്യുന്നു.

ബഭ്രുഃ ശ്രേഷ്ഠോ മനുഷ്യാണാം ദേവൈര്ദേവാവൃധഃ സമഃ। പുരുഷാഃ പഞ്ചഷഷ്ടിശ്ച സഹസ്രാണി ച സപ്തതിഃ। യേഽമൃതത്വമനുപ്രാപ്താ ബഭ്രുര്ദേവാവൃധാദപി ।। ൩൪.

മനുഷ്യരിൽ ബഭ്രു ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നു; ദേവാവൃദ്ധൻ ദേവന്മാർക്ക് തുല്യനായിരുന്നു. അറുപത്തിയഞ്ച് പുരുഷന്മാരും എഴുപതിനായിരം പേരും അമൃതത്വം പ്രാപിച്ചു, അവർ ദേവാവൃദ്ധനെയും മുകളിൽ നിന്നവരായിരുന്നു.

യജ്വാ ദാനപതിര്വീരോ ബ്രഹ്മണ്യഃ സത്യ വാഗ് ബുധഃ। കീര്ത്തിമാംശ്ച മഹാഭാഗഃ സാത്ത്വതാനാം മഹാരഥഃ ।। ൩൪.

അവൻ യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവനും, ദാനശീലനും, വീരനും, ബ്രാഹ്മണഭക്തനും, സത്യവാദിയും, ബുദ്ധിമാനുമായിരുന്നു. കീർത്തിയുള്ളവനും മഹാഭാഗ്യവാനുമായിരുന്നു; സാത്ത്വതന്മാരിൽ മഹാരഥിയും.

തസ്യാന്വവായേ സുമഹാഭോജയേമാര്തികാവലാഃ। ഗാന്ധാരീ ചൈവ മാദ്രീ ച വൃഷ്ണേര്ഭാര്യ്യേ ബഭൂവതുഃ ।। ൩൪.

അവന്റെ വംശത്തിൽ സുമഹാഭോജരും മാർ‍ത്തികാവലരും വളർന്നു. ഗാന്ധാരി, മാദ്രി എന്നിവർ വൃഷ്ണിയുടെ ഭാര്യമാരായി.

ഗാന്ധാരീ ജനയാമാസ സുമിത്രം മിത്രനന്ദനമ്। മാദ്രീ യുധാജിതം പുത്രം സാ തു വൈ ദേവമീഢുഷമ് ।। ൩൪.

ഗാന്ധാരി സുഹൃത്തുക്കളുടെ സന്തോഷമായ സുമിത്രനെ പ്രസവിച്ചു; മാദ്രി യുദ്ധാജിത് എന്ന മകനെയും, ദേവമീഢുഷനെയും പ്രസവിച്ചു.

അനമിത്രം സുതഞ്ചൈവ താവുഭൌ പുരുഷോത്തമൌ। അനമിത്രസുതോ നിഘ്നോ നിഘ്നസ്യ ദ്വൌ ബഭൂവതുഃ ।। ൩൪.

അനമിത്രനും അവന്റെ മകനും ഉത്തമപുരുഷന്മാരായിരുന്നു. അനമിത്രന്റെ മകൻ നിഘ്നൻ; നിഘ്നന് രണ്ട് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.

പ്രസേനശ്ച മഹാഭാഗഃ ശക്രജിച്ച സുതാവുഭൌ। തസ്യ ശക്രജിതഃ പൂര്വഃ സഖാ പ്രാണസമോഽഭവത് ।। ൩൪.

പ്രസേനനും മഹാഭാഗ്യവാനായ ശക്രജിതും ഇരുവരും മക്കളായിരുന്നു. ശക്രജിത് മുമ്പ് അവന്റെ സുഹൃത്തും, ജീവനെപ്പോലും പ്രിയനുമായിരുന്നു.

സ കദാചിന്നിശാപായേ രഥേന രഥിനാംവരഃ। തോയകൂലാദപഃ സ്പ്രഷ്ടുമുപസ്ഥാതും യയൌ രവിമ് ।। ൩൪.

ഒരു ദിവസം രാത്രിയുടെ അവസാനം, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ രഥത്തിൽ കയറി, നദീതീരത്ത് വെള്ളം സ്പർശിക്കാനും സൂര്യനെ സമീപിക്കാനുമായി പോയി.

തസ്യോപതിഷ്ഠതഃ സൂര്യോ വിവസ്വാനഗ്രതഃ സ്ഥിതഃ। അസ്പഷ്ടമൂര്തിര്ഭഗവാം സ്തേജോമണ്ഡലവാന് വിഭുഃ ।। ൩൪.

അവൻ സമീപിച്ചപ്പോൾ, വിവസ്വാൻ എന്ന സൂര്യൻ അവന്റെ മുന്നിൽ നില്ക്കുന്നു; ഭഗവാൻ, പ്രകാശവലയം ഉള്ളവൻ, വ്യക്തമായ രൂപം ഇല്ലാതെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

അഥ രാജാ വിവസ്വന്തമുവാച സ്ഥിതമഗ്രതഃ। യഥൈവ വ്യോമ്നി പശ്യാമി ത്വാമഹം ജ്യോതിഷാമ്പതേ ।। ൩൪.

അപ്പോൾ രാജാവ് മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന വിവസ്വാനോടു പറഞ്ഞു: "ഞാൻ ആകാശത്ത് നിന്നെ കാണുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ്, പ്രകാശങ്ങളുടെ അധിപതിയായ നീയെനിക്ക് ഇപ്പോൾ നേരിൽ കാണുന്നത്."

തേജോമണ്ഡലിനഞ്ചൈവ തഥൈവാപ്യഗ്രതഃ സ്ഥിതമ്। കോ വിശേഷോ വിവസ്വംസ്തേ സാക്ഷാദുപഗതേന വൈ ।। ൩൪.

നീ പ്രകാശവലയം ചുറ്റിപ്പറ്റി എനിക്കു മുന്നിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നതുപോലെയും ആകാശത്തിൽ കാണുന്നതുപോലെയും, നേരിൽ വന്നുനിൽക്കുന്ന നിന്റെ രൂപത്തിനും ആ ദൂരത്തിലുള്ള രൂപത്തിനും എന്ത് വ്യത്യാസമുണ്ട്?"

ഏതച്ഛ്രുത്വാ സ ഭഗവാന് മണിരത്നം സ്യമന്തകമ്। സ്വകണ്ഠാദവമുച്യാഥ ബബന്ധ നൃപതേസ്തദാ ।। ൩൪.

ഇത് കേട്ടശേഷം, മഹാനായ അദ്ദേഹം തന്റെ കഴുത്തിൽ നിന്നുള്ള സ്യമന്തകമണിയെ എടുത്ത് രാജാവിന് നൽകി.

തതോ വിഗ്രഹവന്തം തം ദദര്ശ നൃപതിസ്തദാ। പ്രതിമാമഥ താം ദൃഷ്ട്വാ മുഹൂര്ത്തം കൃതവാംസ്തഥാ ।। ൩൪.

അതിനുശേഷം രാജാവ് അവനെ വ്യക്തമായ രൂപത്തിൽ കണ്ടു; ആ രൂപം കണ്ടതോടെ ഒരു നിമിഷം ആലോചനയിൽ നില്ക്കുകയും ചെയ്തു.