തസ്യ പുത്രശതം ഹ്യേവ താലജങ്ഘാ ഇതി ശ്രുതമ്। തേഷാം പഞ്ച ഗണാഃ ഖ്യാതാ ഹൈഹയാനാം മഹാത്മനാമ് ।। ൩൨.
അവനു നൂറു മക്കളുണ്ടായിരുന്നു, അവർ താലജംഘന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; മഹാത്മാക്കളായ ഹൈഹയന്മാരിൽ അഞ്ചു വംശങ്ങൾ പ്രശസ്തമായി.
വീരഹോത്രാ ഹ്യസങ്ഖ്യാതാ ഭോജാശ്ചാവര്തയസ്തഥാ। തുണ്ഡികേരാശ്ച വിക്രാന്താസ്താലജങ്ഘാസ്തഥൈവ ച ।। ൩൨.
വീരഹോത്രന്മാർ അനേകം, ഭൂജന്മാർ, ആവർത്തന്മാർ, ധീരനായ തുണ്ഡികേരന്മാർ, അതുപോലെ താലജംഘന്മാർ.
വീരഹോത്രസുതശ്ചാപി അനന്തോ നാമ പാര്ഥിവഃ। ദുര്ജയസ്തസ്യ പുത്രസ്തു ബഭൂവാമിത്രദര്ശനഃ ।। ൩൨.
വീരഹോത്രന്റെ മകൻ അനന്തൻ എന്ന രാജാവായിരുന്നു; അവന്റെ മകൻ ദുർജയൻ, ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയമായവൻ.
അനഷ്ടദ്രവ്യതാ ചൈവ തസ്യ രാജ്ഞോ ബഭൂവ ഹ। പ്രഭാവേണ മഹാരാജഃ പ്രജാസ്താഃ പര്യ്യപാലയത് ।। ൩൨.
ആ രാജാവിന് ഒരിക്കലും തീരാത്ത സമ്പത്തുണ്ടായിരുന്നു; തന്റെ ശക്തിയാൽ മഹാരാജാവ് ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചു.
ന തസ്യ വിത്തനാശശ്ച നഷ്ടം പ്രതിലഭേത സഃ। കാര്തവീര്യസ്യ യോ ജന്മ കഥയേദിഹ ധീമതഃ ।। ൩൨.
ഇവിടെ ധീരനായ കാർതവീര്യന്റെ ജനനം ആരെങ്കിലും പറയുകയാണെങ്കിൽ, അവനു ധനനഷ്ടം ഉണ്ടാകില്ല; നഷ്ടപ്പെട്ടതൊക്കെയും അവൻ തിരിച്ചുപിടിക്കും.
വിത്തവാന് ഭവത്യത്രൈവ ധര്മ്മശ്ചാസ്യ വിവര്ദ്ധതേ। യഥാ ത്വഷ്ടാ യഥാ ദാതാ തഥാ സ്വര്ഗേ മഹീയതേ ।। ൩൨.
ഈ ലോകത്തുതന്നെ അവൻ ധനവാനാകും, ധർമ്മവും വളരും; ത്വഷ്ടാവിനെയും ദാതാവിനെയും പോലെ സ്വർഗത്തിൽ അവൻ ആദരിക്കപ്പെടും.
ഋഷയ ഊചുഃ।। കിമര്ഥം ഭുവനം ദഗ്ധമപവസ്യം മഹാത്മനാമ്। കാര്തവീര്യേണ വിക്രമ്യ തന്നഃ പ്രബ്രൂഹി പൃച്ഛതാമ് ।। ൩൩.
മുനിമാർ ചോദിച്ചു: മഹാത്മാക്കളുടെ വാസസ്ഥലമായ ലോകം കാർതവീര്യൻ തന്റെ വീര്യത്തോടെ എങ്ങനെ ദഹിപ്പിച്ചു? അതിന്റെ കാരണം ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ.
രക്ഷിതാ സ തു രാജര്ഷിഃ പ്രജാനാമിതി നഃ ശ്രുതമ്। കഥം സ രക്ഷിതാ ഭൂത്വാനാശയത്തത്തപോവനമ് ।। ൩൩.
ഈ രാജർഷി ജനങ്ങളെ രക്ഷിച്ചവൻ എന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; അങ്ങനെ ഒരു രക്ഷകൻ ആകുമ്പോൾ അവൻ ആ തപോവനം എങ്ങനെ നശിപ്പിച്ചു?
സൂത ഉവാച।। ആദിത്യോ വിപ്രരൂപേണ കാര്തവീര്യമുപസ്ഥിതഃ। തൃപ്തികാമഃ പ്രയച്ഛാന്നമാദിത്യോഽഹം ന സംശയഃ ।। ൩൩.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: സൂര്യൻ ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ രൂപത്തിൽ കാർതവീര്യന്റെ അടുത്തെത്തി, തൃപ്തി ആഗ്രഹിച്ച് ഭക്ഷണം ചോദിച്ചു; 'ഞാൻ സൂര്യനാണ്, സംശയമില്ല' എന്നു പറഞ്ഞു.
രാജോവാച।। ഭഗവന് കേന തേ തുഷ്ടിര്ഭവേദ്ബ്രൂഹി ദിവാകര। കീദൃശം ഭോജനം ദഝി ശ്രുത്വാ ച വിദധാമ്യഹമ് ।। ൩൩.
രാജാവ് പറഞ്ഞു: ഭഗവൻ, എങ്ങനെയുള്ള ഭോജനമാണ് നിന്നെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുക? എങ്ങനെ ഭക്ഷണം നൽകണം? പറയൂ, ഞാൻ അതു നൽകാം.
സൂര്യ ഉവാച।। സ്ഥാവരം ദേഹി മേ സര്വമാഹാരം ദദതാം വര। തേന തൃപ്തോ ഭവേയം വൈ ന തുഷ്യേഽന്യേന പാര്ഥിവ ।। ൩൩.
സൂര്യൻ പറഞ്ഞു: ഭോജനമായി നീ എനിക്ക് എല്ലാം അചഞ്ചലമായതും തരിക; അതിനാൽ ഞാൻ തൃപ്തനാകും, വേറൊന്നുകൊണ്ട് എനിക്ക് തൃപ്തിയില്ല, രാജാവേ.
രാജോവാച ।। ന ശക്യം സ്ഥാവരം സര്വ്വം തേജസാ മാനുഷേണ തു। നിര്ദ്ദഗ്ധും തപതാം ശ്രേഷ്ഠ ത്വാമേവ പ്രണമാമ്യഹമ് ।। ൩൩.
രാജാവ് പറഞ്ഞു: മനുഷ്യന്റെ ശക്തിയാൽ എല്ലാം അചഞ്ചലമായതും ദഹിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല; ദഹിപ്പിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ സൂര്യനേ, ഞാൻ നിന്നെ മാത്രം നമസ്കരിക്കുന്നു.
ആദിത്യ ഉവാച।। തുഷ്ടസ്തേഽഹം ശരാന് ദഝി അക്ഷയാന് സര്വതഃ സുഖാന്। പ്രക്ഷിപ്താഃ പ്രജ്വലിഷ്യന്തി മമ തേജഃസമന്വിതാഃ ।। ൩൩.
സൂര്യൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ നിന്നിൽ സന്തുഷ്ടനാണ്; നീ അക്ഷയവും സുഖകരവുമായ അമ്പുകൾ എറിയുക; അവ എന്റെ തേജസ്സോടെ ജ്വലിച്ച് പൊള്ളിക്കും.
ആദിഷ്ടം തേജസാ മേഘസാഗരം ശോഷയിഷ്യതി। ശുഷ്കം ഭസ്മ കരിഷ്യാമി തേന പ്രീതോ നരാധിപ ।। ൩൩.
എന്റെ ആജ്ഞയാൽ, നിന്റെ ശക്തി മേഘസമുദ്രം ഉണക്കും; ഞാൻ അതിനെ ഉണക്കി ചാരമാക്കും; ഇതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നിൽ സന്തുഷ്ടനാണ്, രാജാവേ.
തതഃ ശരാനഥാദിത്യസ്ത്വര്ജുനായ പ്രയച്ഛതി। തതഃ സംപ്രാപ്യ സുമഹത്സ്ഥാവരം സര്വ്വമേവ ഹി ।। ൩൩.
അതിനുശേഷം സൂര്യൻ അർജ്ജുനനു അമ്പുകൾ നൽകി; അവ സ്വീകരിച്ച ശേഷം, അവൻ അചഞ്ചലമായതെല്ലാം നശിപ്പിച്ചു.
ആശ്രമാനഥ ഗ്രാമാംശ്ച ഘോഷാംശ്ച നഗരാണി ച। തപോവനാനി രമ്യാണി വനാന്യുപവനാനി ച ।। ൩൩.
അശ്രമങ്ങൾ, ഗ്രാമങ്ങൾ, കൃഷിസ്ഥലങ്ങൾ, നഗരങ്ങൾ, മനോഹരമായ തപോവനങ്ങൾ, കാടുകൾ, തോട്ടങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം അന്നവൻ ദഹിപ്പിച്ചു.
ഏവം പ്രാചീനമദഹത്തതഃ സൂര്യ്യപ്രദക്ഷിണമ്। നിര്വൃക്ഷാ നിസ്തൃണാ ഭൂമിര്ദഗ്ധാ സൂര്യേണ തേജസാ ।। ൩൩.
ഇങ്ങനെ കിഴക്കിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് സൂര്യനെ ചുറ്റി, ഭൂമി സൂര്യന്റെ തേജസ്സാൽ ദഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടു; മരങ്ങളും പുല്ലും ഇല്ലാത്തതായി മാറി.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു അപോ നിലയമാശ്രിതഃ। ദശവര്ഷസഹസ്രാണി ജലവാസാ മഹാനൃഷിഃ ।। ൩൩.
അത് സംഭവിക്കുമ്പോൾ, ഒരു മഹർഷി പത്ത് ആയിരം വർഷം വെള്ളത്തിൽ വസിച്ച് തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു.
പൂര്ണേ വ്രതേ മഹാതേജാ ഉദതിഷ്ഠത്തപോധനഃ। സോഽപശ്യദാശ്രമം ദഗ്ധമര്ജുനേന മഹാനൃഷിഃ। ക്രോധാച്ഛശാപ രാജര്ഷിം കീര്ത്തിതം വോ യഥാ മയാ ।। ൩൩.
വ്രതം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, മഹാതപസ്സുകാരനായ ആ മഹർഷി എഴുന്നേറ്റു; അർജ്ജുനൻ തന്റെ അശ്രമം ദഹിപ്പിച്ചതു കണ്ടു, കോപത്തിൽ രാജർഷിയെ ശപിച്ചു, ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞതുപോലെ.
സൂത ഉവാച।। ക്രോഷ്ടോഃ ശ്രൃണുത രാജര്ഷേര്വംശമുത്തമപൂരുഷമ്। യസ്യാന്വവായേ സംഭൂതോ വൃഷ്ണിര്വൃഷ്ണികുലോദ്വഹഃ ।। ൩൩.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണന്റെ വംശമായ കൃഷ്ണവംശത്തിൽ ജനിച്ച രാജർഷിയുടെ മഹത്തായ വംശം നിങ്ങൾ കേൾക്കൂ; അതിൽ നിന്നാണ് വൃഷ്ണി എന്ന വൃഷ്ണികുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠൻ ജനിച്ചത്.
ക്രോഷ്ടോരേകോഽഭവത് പുത്രോ വൃജിനീവാന് മഹായശാഃ। വാര്ജിനീവതമിച്ഛന്തി സ്വാഹിം സ്വാഹോവതാം വരമ് ।। ൩൩.
ക്രോഷ്ടുവിന് ഒരു പുത്രൻ ഉണ്ടായി—വൃജിനീവാൻ എന്ന മഹാപ്രശസ്തൻ; സ്വാഹിയും സ്വാഹോവതും വംശത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ വാർജിനീവാനെ തേടുന്നു.
സ്വാഹേഃ പുത്രോഽഭവദ്രാജാ രശാദുര്ദദതാം വരഃ। ഘൃതമ്പ്രസൂതമിച്ഛന്തി രശാദോരഗ്ര്യമാത്മജമ് ।। ൩൩.
സ്വാഹയ്ക്ക് രാജാവായ രശാദു എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു; ദാനത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ; രശാദുവിന്റെ ഉത്തമനായ പുത്രനെ, നെയ്യിൽ ജനിച്ചവനെ, ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അവനെ തേടുന്നു.
മഹാക്രതുഭിരീജേ സ വിവിധൈരാപ്തദക്ഷിണൈഃ। ചിത്രൈശ്ചിത്രരഥസ്തസ്യ പുത്ര കര്മ്മഭിരന്വിതഃ ।। ൩൩.
അവൻ വലിയ യാഗങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചു, പലവിധവും സമൃദ്ധമായ ദാനങ്ങളോടുകൂടിയവയും. അവന്റെ മകൻ ചിത്രരഥൻ അത്ഭുതകരമായ പ്രവർത്തികളാൽ പ്രശസ്തനായി.
ഏവം ചിത്രരഥോ വീരോ യജ്ഞാന് വിപുലദക്ഷിണാന്। ശശബിന്ദുഃ പരം വൃത്തോ രാജര്ഷീണാമനുഷ്ഠിതഃ ।। ൩൩.
ഇങ്ങനെ ധൈര്യശാലിയായ ചിത്രരഥൻ ധാരാളം ദാനങ്ങളോടെ യാഗങ്ങൾ നടത്തി. രാജർഷിമാരിൽ ശശബിന്ദു ഉത്തമമായ പെരുമാറ്റം കൊണ്ടു പ്രശസ്തനായിരുന്നു.
ചക്രവര്ത്തീ മഹാസത്ത്വോ മഹാവീര്യോ ബഹുപ്രജഃ। തത്രാനുവംശശ്ലോകോഽയം യസ്മിന് ഗീതഃ പുരാവിദൈഃ ।। ൩൩.
അവൻ ലോകം മുഴുവൻ ഭരിച്ച മഹാശക്തിയും മഹാവീര്യവും ഉള്ള രാജാവായിരുന്നു; അവനെ കുറിച്ച് പഴയ ഋഷിമാർ ഈ വംശശ്ലോകം പാടിയിരുന്നു.
ശശബിന്ദോസ്തു പുത്രാണാം ശതാനാമഭവച്ഛതമ്। ധീമതാമനുരൂപാണാം ഭൂരിദ്രവിണതേജസാമ് ।। ൩൩.
ശശബിന്ദുവിന് നൂറു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവരൊക്കെയും ബുദ്ധിശാലികളും ധനവും തേജസ്സും സമൃദ്ധമായവരുമായിരുന്നു.
തേഷാം ഷട് ച പ്രധാനാസ്തു പൃഥുഷാട്കാ മഹാബലാഃ। പൃഥുശ്രവാ പൃഥുയശാഃ പൃഥുധര്മ്മാ പൃഥുഞ്ജയഃ ।। ൩൩.
അവരിൽ ആറുപേർ പ്രധാനപ്പെട്ടവരും അതിവിശാലമായ ബലവും ശക്തിയും ഉള്ളവരുമായിരുന്നു: പൃഥുഷാടക, പൃഥുശ്രവ, പൃഥുയശ, പൃഥുധർമ്മ, പൃഥുഞ്ജയ.
പൃഥുകീര്ത്തിഃ പൃഥുന്ദാതാ രാജാനഃ ശാശിബിന്ദവാഃ। ശംസന്തി ച പുരാണാനി പാര്ഥശ്രവസമന്തരമ്। അന്തരഃ സ പുരാ യസ്തു യജ്ഞസ്യ തനയോഽഭവത് ।। ൩൩.
പൃഥുകീർത്തിയും പൃഥുന്ദാതാവും ശശബിന്ദുവിന്റെ രാജാക്കന്മാരായിരുന്നു; പുരാണങ്ങൾ പറയുന്നു, പാർഥശ്രവസിനെ കൂടാതെ, യജ്ഞത്തിൽ ജനിച്ച പുത്രൻ അന്തരൻ ആയിരുന്നു.
ഉശനാ സുതധര്മ്മാത്മാ അവാപ്യ പൃഥിവീമിമാമ്। ആജഹാരാശ്വമേധാനാം ശതമുത്തമധാര്മ്മികഃ ।। ൩൩.
നീതിമാനായ ഉശനാ ഈ ഭൂമി സ്വന്തമാക്കി, നൂറു ഉത്തമമായ അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ നടത്തി.
മരുത്തസ്തസ്യ തനയോ രാജര്ഷീണാമനുഷ്ഠിതഃ। വീരഃ കമ്ബലബര്ഹിസ്തു മരുത്തതനയഃ സ്മൃതഃ ।। ൩൩.
അവന്റെ മകൻ മരുത്തൻ രാജർഷിമാരിൽ പ്രശസ്തനായിരുന്നു; ധൈര്യശാലിയായ കംബലബർഹി മരുത്തന്റെ മകനായി അറിയപ്പെടുന്നു.