സ തസ്യ പുരുഷേന്ദ്രസ്യ പ്രഭാവേണ മഹായശാഃ। ദദാഹ കാര്തവീര്യസ്യ ശൈലാംശ്ചാപി വനാനി ച ।। ൩൨.
ആ മഹാശക്തിയുള്ള പുരുഷേന്ദ്രന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ, പ്രശസ്തനായവൻ കാർത്തവീര്യന്റെ മലകളും കാടുകളും കത്തിച്ചു.
സ ശൂന്യമാശ്രമം സര്വം വരുണസ്യാത്മജസ്യ വൈ। ദദോഹ സവനദ്വീപാംശ്ചിത്രഭാനുഃ സഹൈഹയഃ ।। ൩൨.
ചിത്രഭാനു ഹൈഹയന്മാരോടൊപ്പം ചേർന്ന്, വരുണന്റെ മകന്റെ ശൂന്യമായ ആശ്രമവും ദ്വീപുകളും മുഴുവനും ഉണക്കി.
സംലേഭേ വരുണഃ പുത്രം പുരാ ഭാസ്വിനമുത്തമമ്। വസിഷ്ഠനാമാ സ മുനിഃ ഖ്യാതശ്ചാപഃ ശ്രിതഃ ശ്രുതഃ ।। ൩൨.
പണ്ടെക്കാലത്ത് വരുണന് ഒരു മഹാനായ മകൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; വസിഷ്ഠൻ എന്ന മഹർഷി, ജലത്തിൽ തപസ്സു ചെയ്തവൻ, പ്രശസ്തനായിരുന്നു.
തത്രാപദസ്തദാ ക്രോധാദര്ജുനം ശപ്തവാന്വിഭുഃ। യസ്മാന്ന വര്ജിതമിദം വനം തേ മമ ഹൈഹയ ।। ൩൨.
അപ്പോൾ ദുഃഖത്തിലും കോപത്തിലും ആ മഹാശക്തനായവൻ അർജ്ജുനനെ ശപിച്ചു: 'എന്തെന്നാൽ, നീ എന്റെ ഈ കാട് സംരക്ഷിച്ചില്ല, ഹൈഹയാ—'
തസ്മാത് തേ ദുഷ്കരം കര്മ്മ കൃതമന്യോ ഹനിഷ്യതി। അര്ജുനോ നാമ കൌന്തേയോ ന ച രാജാ ഭവിഷ്യതി ।। ൩൨.
'അതുകൊണ്ട് നീ ചെയ്ത ഈ ദുഷ്കരമായ പ്രവൃത്തിക്ക് മറ്റൊരാൾ നിന്നെ കൊല്ലും. അർജ്ജുനൻ, കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ, ഇനി രാജാവായിരിക്കില്ല.'
അര്ജുന ത്വാം മഹാവീര്യോ രാമഃ പ്രഹരതാം വരഃ। ഛിത്ത്വാ ബാഹുസഹസ്രം വൈ പ്രമഥ്യ തരസാ ബലീം ।। ൩൨.
'അർജ്ജുനേ, മഹാശക്തിയുള്ള രാമൻ, യുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, നിന്നെ കീഴടക്കി, ആയിരം കൈകൾ വെട്ടി നീക്കും.'
തപസ്വീ ബ്രാഹ്മണശ്ചൈവ വധിഷ്യതി മഹാബലഃ। തസ്യ രാമസ്തദാ ഹ്യാസീന്മൃത്യുശാപേന ധീമതഃ ।। ൩൨.
ശക്തനായ ഒരു തപസ്സുകാരൻ ബ്രാഹ്മണൻ നിന്നെ കൊല്ലും; ആ ജ്ഞാനിയുടെ ശാപം മൂലം രാമൻ അവന്റെ മരണകാരണമാവും.
രാജ്ഞാ തേന വരശ്ചൈവ സ്വയമേവ വൃതഃ പുരാ। തസ്യ പുത്രശതം ഹ്യാസീത് പഞ്ച തത്ര മഹാരഥാഃ ।। ൩൨.
ആ രാജാവ് മുമ്പ് സ്വയം ഒരു വരം തേടി വാങ്ങിയിരുന്നു; അവനു നൂറു മക്കളുണ്ടായിരുന്നു, അവരിൽ അഞ്ചുപേർ മഹാരഥന്മാരായിരുന്നു.
കൃതാസ്ത്രാ ബലിനഃ ശൂരാ ധര്മ്മാത്മാനോ യശസ്വനഃ । ശൂരശ്ച ശൂരസേനശ്ച വൃഷ്ട്യാദ്യം വൃഷ ഏവ ച ।। ൩൨.
അവർ ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും, ശക്തരും, ധീരരും, ധർമ്മപരായണരും, പ്രശസ്തരും ആയിരുന്നു; ശൂരൻ, ശൂരസേനൻ, വൃഷ്ടി, വൃഷൻ, ജയധ്വജൻ എന്നിങ്ങനെയാണ് അവന്റെ മക്കൾ.
ജയധ്വജശ്ച വൈ പുത്രാ അവന്തിഷു വിശാംപതേഃ। ജയധ്വജസ്യ പുത്രസ്തു താലജങ്ഘഃ പ്രതാപവാന് ।। ൩൨.
അവന്തിയുടെ രാജാവായ ജയധ്വജന് ഒരു പുത്രനുണ്ടായിരുന്നു; താലജംഘൻ എന്ന പ്രതാപശാലിയാണ് അവൻ.
തസ്യ പുത്രശതം ഹ്യേവ താലജങ്ഘാ ഇതി ശ്രുതമ്। തേഷാം പഞ്ച ഗണാഃ ഖ്യാതാ ഹൈഹയാനാം മഹാത്മനാമ് ।। ൩൨.
അവനു നൂറു മക്കളുണ്ടായിരുന്നു, അവർ താലജംഘന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; മഹാത്മാക്കളായ ഹൈഹയന്മാരിൽ അഞ്ചു വംശങ്ങൾ പ്രശസ്തമായി.
വീരഹോത്രാ ഹ്യസങ്ഖ്യാതാ ഭോജാശ്ചാവര്തയസ്തഥാ। തുണ്ഡികേരാശ്ച വിക്രാന്താസ്താലജങ്ഘാസ്തഥൈവ ച ।। ൩൨.
വീരഹോത്രന്മാർ അനേകം, ഭൂജന്മാർ, ആവർത്തന്മാർ, ധീരനായ തുണ്ഡികേരന്മാർ, അതുപോലെ താലജംഘന്മാർ.
വീരഹോത്രസുതശ്ചാപി അനന്തോ നാമ പാര്ഥിവഃ। ദുര്ജയസ്തസ്യ പുത്രസ്തു ബഭൂവാമിത്രദര്ശനഃ ।। ൩൨.
വീരഹോത്രന്റെ മകൻ അനന്തൻ എന്ന രാജാവായിരുന്നു; അവന്റെ മകൻ ദുർജയൻ, ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയമായവൻ.
അനഷ്ടദ്രവ്യതാ ചൈവ തസ്യ രാജ്ഞോ ബഭൂവ ഹ। പ്രഭാവേണ മഹാരാജഃ പ്രജാസ്താഃ പര്യ്യപാലയത് ।। ൩൨.
ആ രാജാവിന് ഒരിക്കലും തീരാത്ത സമ്പത്തുണ്ടായിരുന്നു; തന്റെ ശക്തിയാൽ മഹാരാജാവ് ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചു.
ന തസ്യ വിത്തനാശശ്ച നഷ്ടം പ്രതിലഭേത സഃ। കാര്തവീര്യസ്യ യോ ജന്മ കഥയേദിഹ ധീമതഃ ।। ൩൨.
ഇവിടെ ധീരനായ കാർതവീര്യന്റെ ജനനം ആരെങ്കിലും പറയുകയാണെങ്കിൽ, അവനു ധനനഷ്ടം ഉണ്ടാകില്ല; നഷ്ടപ്പെട്ടതൊക്കെയും അവൻ തിരിച്ചുപിടിക്കും.
വിത്തവാന് ഭവത്യത്രൈവ ധര്മ്മശ്ചാസ്യ വിവര്ദ്ധതേ। യഥാ ത്വഷ്ടാ യഥാ ദാതാ തഥാ സ്വര്ഗേ മഹീയതേ ।। ൩൨.
ഈ ലോകത്തുതന്നെ അവൻ ധനവാനാകും, ധർമ്മവും വളരും; ത്വഷ്ടാവിനെയും ദാതാവിനെയും പോലെ സ്വർഗത്തിൽ അവൻ ആദരിക്കപ്പെടും.
ഋഷയ ഊചുഃ।। കിമര്ഥം ഭുവനം ദഗ്ധമപവസ്യം മഹാത്മനാമ്। കാര്തവീര്യേണ വിക്രമ്യ തന്നഃ പ്രബ്രൂഹി പൃച്ഛതാമ് ।। ൩൩.
മുനിമാർ ചോദിച്ചു: മഹാത്മാക്കളുടെ വാസസ്ഥലമായ ലോകം കാർതവീര്യൻ തന്റെ വീര്യത്തോടെ എങ്ങനെ ദഹിപ്പിച്ചു? അതിന്റെ കാരണം ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ.
രക്ഷിതാ സ തു രാജര്ഷിഃ പ്രജാനാമിതി നഃ ശ്രുതമ്। കഥം സ രക്ഷിതാ ഭൂത്വാനാശയത്തത്തപോവനമ് ।। ൩൩.
ഈ രാജർഷി ജനങ്ങളെ രക്ഷിച്ചവൻ എന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; അങ്ങനെ ഒരു രക്ഷകൻ ആകുമ്പോൾ അവൻ ആ തപോവനം എങ്ങനെ നശിപ്പിച്ചു?
സൂത ഉവാച।। ആദിത്യോ വിപ്രരൂപേണ കാര്തവീര്യമുപസ്ഥിതഃ। തൃപ്തികാമഃ പ്രയച്ഛാന്നമാദിത്യോഽഹം ന സംശയഃ ।। ൩൩.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: സൂര്യൻ ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ രൂപത്തിൽ കാർതവീര്യന്റെ അടുത്തെത്തി, തൃപ്തി ആഗ്രഹിച്ച് ഭക്ഷണം ചോദിച്ചു; 'ഞാൻ സൂര്യനാണ്, സംശയമില്ല' എന്നു പറഞ്ഞു.
രാജോവാച।। ഭഗവന് കേന തേ തുഷ്ടിര്ഭവേദ്ബ്രൂഹി ദിവാകര। കീദൃശം ഭോജനം ദഝി ശ്രുത്വാ ച വിദധാമ്യഹമ് ।। ൩൩.
രാജാവ് പറഞ്ഞു: ഭഗവൻ, എങ്ങനെയുള്ള ഭോജനമാണ് നിന്നെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുക? എങ്ങനെ ഭക്ഷണം നൽകണം? പറയൂ, ഞാൻ അതു നൽകാം.
സൂര്യ ഉവാച।। സ്ഥാവരം ദേഹി മേ സര്വമാഹാരം ദദതാം വര। തേന തൃപ്തോ ഭവേയം വൈ ന തുഷ്യേഽന്യേന പാര്ഥിവ ।। ൩൩.
സൂര്യൻ പറഞ്ഞു: ഭോജനമായി നീ എനിക്ക് എല്ലാം അചഞ്ചലമായതും തരിക; അതിനാൽ ഞാൻ തൃപ്തനാകും, വേറൊന്നുകൊണ്ട് എനിക്ക് തൃപ്തിയില്ല, രാജാവേ.
രാജോവാച ।। ന ശക്യം സ്ഥാവരം സര്വ്വം തേജസാ മാനുഷേണ തു। നിര്ദ്ദഗ്ധും തപതാം ശ്രേഷ്ഠ ത്വാമേവ പ്രണമാമ്യഹമ് ।। ൩൩.
രാജാവ് പറഞ്ഞു: മനുഷ്യന്റെ ശക്തിയാൽ എല്ലാം അചഞ്ചലമായതും ദഹിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല; ദഹിപ്പിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ സൂര്യനേ, ഞാൻ നിന്നെ മാത്രം നമസ്കരിക്കുന്നു.
ആദിത്യ ഉവാച।। തുഷ്ടസ്തേഽഹം ശരാന് ദഝി അക്ഷയാന് സര്വതഃ സുഖാന്। പ്രക്ഷിപ്താഃ പ്രജ്വലിഷ്യന്തി മമ തേജഃസമന്വിതാഃ ।। ൩൩.
സൂര്യൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ നിന്നിൽ സന്തുഷ്ടനാണ്; നീ അക്ഷയവും സുഖകരവുമായ അമ്പുകൾ എറിയുക; അവ എന്റെ തേജസ്സോടെ ജ്വലിച്ച് പൊള്ളിക്കും.
ആദിഷ്ടം തേജസാ മേഘസാഗരം ശോഷയിഷ്യതി। ശുഷ്കം ഭസ്മ കരിഷ്യാമി തേന പ്രീതോ നരാധിപ ।। ൩൩.
എന്റെ ആജ്ഞയാൽ, നിന്റെ ശക്തി മേഘസമുദ്രം ഉണക്കും; ഞാൻ അതിനെ ഉണക്കി ചാരമാക്കും; ഇതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നിൽ സന്തുഷ്ടനാണ്, രാജാവേ.
തതഃ ശരാനഥാദിത്യസ്ത്വര്ജുനായ പ്രയച്ഛതി। തതഃ സംപ്രാപ്യ സുമഹത്സ്ഥാവരം സര്വ്വമേവ ഹി ।। ൩൩.
അതിനുശേഷം സൂര്യൻ അർജ്ജുനനു അമ്പുകൾ നൽകി; അവ സ്വീകരിച്ച ശേഷം, അവൻ അചഞ്ചലമായതെല്ലാം നശിപ്പിച്ചു.
ആശ്രമാനഥ ഗ്രാമാംശ്ച ഘോഷാംശ്ച നഗരാണി ച। തപോവനാനി രമ്യാണി വനാന്യുപവനാനി ച ।। ൩൩.
അശ്രമങ്ങൾ, ഗ്രാമങ്ങൾ, കൃഷിസ്ഥലങ്ങൾ, നഗരങ്ങൾ, മനോഹരമായ തപോവനങ്ങൾ, കാടുകൾ, തോട്ടങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം അന്നവൻ ദഹിപ്പിച്ചു.
ഏവം പ്രാചീനമദഹത്തതഃ സൂര്യ്യപ്രദക്ഷിണമ്। നിര്വൃക്ഷാ നിസ്തൃണാ ഭൂമിര്ദഗ്ധാ സൂര്യേണ തേജസാ ।। ൩൩.
ഇങ്ങനെ കിഴക്കിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് സൂര്യനെ ചുറ്റി, ഭൂമി സൂര്യന്റെ തേജസ്സാൽ ദഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടു; മരങ്ങളും പുല്ലും ഇല്ലാത്തതായി മാറി.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു അപോ നിലയമാശ്രിതഃ। ദശവര്ഷസഹസ്രാണി ജലവാസാ മഹാനൃഷിഃ ।। ൩൩.
അത് സംഭവിക്കുമ്പോൾ, ഒരു മഹർഷി പത്ത് ആയിരം വർഷം വെള്ളത്തിൽ വസിച്ച് തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു.
പൂര്ണേ വ്രതേ മഹാതേജാ ഉദതിഷ്ഠത്തപോധനഃ। സോഽപശ്യദാശ്രമം ദഗ്ധമര്ജുനേന മഹാനൃഷിഃ। ക്രോധാച്ഛശാപ രാജര്ഷിം കീര്ത്തിതം വോ യഥാ മയാ ।। ൩൩.
വ്രതം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, മഹാതപസ്സുകാരനായ ആ മഹർഷി എഴുന്നേറ്റു; അർജ്ജുനൻ തന്റെ അശ്രമം ദഹിപ്പിച്ചതു കണ്ടു, കോപത്തിൽ രാജർഷിയെ ശപിച്ചു, ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞതുപോലെ.
സൂത ഉവാച।। ക്രോഷ്ടോഃ ശ്രൃണുത രാജര്ഷേര്വംശമുത്തമപൂരുഷമ്। യസ്യാന്വവായേ സംഭൂതോ വൃഷ്ണിര്വൃഷ്ണികുലോദ്വഹഃ ।। ൩൩.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണന്റെ വംശമായ കൃഷ്ണവംശത്തിൽ ജനിച്ച രാജർഷിയുടെ മഹത്തായ വംശം നിങ്ങൾ കേൾക്കൂ; അതിൽ നിന്നാണ് വൃഷ്ണി എന്ന വൃഷ്ണികുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠൻ ജനിച്ചത്.