ചൂര്ണീകൃതമഹാവീചിലീനമീനമഹാവിഷാഃ। പതിതാ വിദ്ധഫേനൌഘമാവര്ത്തക്ഷിപ്തദുസ്സഹമ് ।। ൩൨.
വലിയ തിരകളാൽ തകർത്തു, വിഷമുള്ള വലിയ ജീവികളും മീനുകളും, തിരകളുടെയും അഗാധമായ പൊങ്ങുമുള്ള കഫത്തിന്റെയും ചുഴലിക്കാറ്റിൽ വീണു.
ചകാര ക്ഷോഭയന്രാജാ ദോഃസഹസ്രേണ സാഗരമ്। ദേവാസുരപരിക്ഷിപ്തം ക്ഷീരോദമിവ സാഗരമ് ।। ൩൨.
ആ രാജാവ് തന്റെ ആയിരം കൈകളാൽ സമുദ്രം ഉണർത്തി, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ചുറ്റിയ ക്ഷീരസമുദ്രം പോലെ ആക്കി.
മന്ദരക്ഷോഭണകൃതാ ഹ്യമൃതോദകശങ്കി താഃ। സഹസോത്പാദിതാ ഭീതാ ഭീമം ദൃഷ്ട്വാ നൃപോത്തമമ് ।। ൩൨.
മന്ദരപർവ്വതം കൊണ്ട് അമൃതസമുദ്രം ഉണർത്തുന്നു എന്നു കരുതി, ഭയപ്പെട്ടവൾ, ആ മഹാരാജാവിനെ കണ്ടു ഉടനെ ഉയിർത്തെഴുന്നേറ്റു.
നതനിശ്ചലമൂര്ദ്ധാനോ ബഭൂവുശ്ച മഹോരഗാഃ। സായാഹ്നേ കദലീഷണ്ഡാ നിര്വാതസ്തിമിതാ ഇവ ।। ൩൨.
വലിയ പാമ്പുകൾ തലകുനിഞ്ഞ് അചഞ്ചലരായി; സന്ധ്യാകാലത്ത് കാറ്റില്ലാതെ നിശ്ചലമായ വാഴക്കൂട്ടംപോലെയായി.
സ വൈ ബദ്ധ്വാ ധനുര്യാന ഉത്സിക്തഃ പഞ്ചഭിഃ ശതൈഃ। ലങ്കായാം മോഹയിത്വാ തു സബലം രാവണം ബലാത്। നിര്ജിത്യ ബദ്ധ്വാ ചാനീയ മാഹിഷ്മത്യാം ബബന്ധ തമ് ।। ൩൨.
അവൻ, ധനുസ്സിൽ അഞ്ചു നൂറ് അമ്പുകൾ കെട്ടി, രഥത്തിൽ കയറി, ലങ്കയിൽ രാവണനെയും അവന്റെ സൈന്യത്തെയും ഭ്രമിപ്പിച്ചു, ജയിച്ച് പിടിച്ചു, മാഹിഷ്മതിയിൽ കൊണ്ടുപോയി ബന്ധിച്ചു.
തതോ ഗത്വാ പുലസ്ത്യസ്തു അര്ജുനം ച പ്രസാദയത്। മുമോച രാജാ പൌലസ്ത്യം പുലസ്ത്യേനാനുപാലിതമ് ।। ൩൨.
അതിനുശേഷം പുലസ്ത്യൻ ചെന്നു അർജ്ജുനനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു; പുലസ്ത്യന്റെ അപേക്ഷപ്രകാരം രാജാവ് രാവണനെ വിട്ടയച്ചു.
തസ്യ ബാഹുസഹസ്രസ്യ ബഭൂവ ജ്യാതലസ്വനഃ। യുഗാന്തേഽമ്ബുദവൃക്ഷസ്യ സ്ഫുടിതസ്യാശനേരിവ ।। ൩൨.
അവന്റെ ആയിരം കൈകളുടെ തളിരിപ്പുള്ള ശബ്ദം, കാലാവസാനത്ത് മിന്നലേറ്റ് പൊട്ടുന്ന വലിയ മേഘവൃക്ഷത്തിന്റെ ശബ്ദംപോലെ മുഴങ്ങി.
അഹോ മൃധേ മഹാവീര്യം ഭാര്ഗവോ യസ്യ സോഽച്ഛിനത്। മൃധേ സഹസ്രം ബാഹൂനാം ഹേമതാലവനം യഥാ ।। ൩൨.
അയ്യോ, യുദ്ധത്തിൽ എത്ര വലിയ ശക്തിയായിരുന്നു! ഭാർഗവൻ അവന്റെ ആയിരം കൈകൾ യുദ്ധത്തിൽ വെട്ടിയതെന്ത്, പൊന്നിൻതാളവനത്തെ വെട്ടിയതുപോലെ.
തൃഷിതേന കദാചിത്സ ഭിക്ഷിതശ്ചിത്രഭാനുനാ। സപ്ത ദ്വീപാംശ്ചിത്രഭാനോഃ പ്രാദാദ്ഭിക്ഷാം വിശാമ്പതിഃ ।। ൩൨.
ഒരു ദിവസം ദാഹിച്ചിരുന്നപ്പോൾ, ചിത്രഭാനു അവനോട് ഭിക്ഷ ചോദിച്ചു; രാജാവ് ചിത്രഭാനുവിന് ഏഴു ദ്വീപുകളും ഭിക്ഷയായി നൽകി.
പുരാണി ഘോഷാന് ഗ്രാമാംശ്ച പത്തനാനി ച സര്വ്വശഃ ൩൨.
അവൻ പഴയ കുടിയിരിപ്പുകളും ഗ്രാമങ്ങളും നഗരങ്ങളും മുഴുവനായും ദാനം ചെയ്തു.
സ തസ്യ പുരുഷേന്ദ്രസ്യ പ്രഭാവേണ മഹായശാഃ। ദദാഹ കാര്തവീര്യസ്യ ശൈലാംശ്ചാപി വനാനി ച ।। ൩൨.
ആ മഹാശക്തിയുള്ള പുരുഷേന്ദ്രന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ, പ്രശസ്തനായവൻ കാർത്തവീര്യന്റെ മലകളും കാടുകളും കത്തിച്ചു.
സ ശൂന്യമാശ്രമം സര്വം വരുണസ്യാത്മജസ്യ വൈ। ദദോഹ സവനദ്വീപാംശ്ചിത്രഭാനുഃ സഹൈഹയഃ ।। ൩൨.
ചിത്രഭാനു ഹൈഹയന്മാരോടൊപ്പം ചേർന്ന്, വരുണന്റെ മകന്റെ ശൂന്യമായ ആശ്രമവും ദ്വീപുകളും മുഴുവനും ഉണക്കി.
സംലേഭേ വരുണഃ പുത്രം പുരാ ഭാസ്വിനമുത്തമമ്। വസിഷ്ഠനാമാ സ മുനിഃ ഖ്യാതശ്ചാപഃ ശ്രിതഃ ശ്രുതഃ ।। ൩൨.
പണ്ടെക്കാലത്ത് വരുണന് ഒരു മഹാനായ മകൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; വസിഷ്ഠൻ എന്ന മഹർഷി, ജലത്തിൽ തപസ്സു ചെയ്തവൻ, പ്രശസ്തനായിരുന്നു.
തത്രാപദസ്തദാ ക്രോധാദര്ജുനം ശപ്തവാന്വിഭുഃ। യസ്മാന്ന വര്ജിതമിദം വനം തേ മമ ഹൈഹയ ।। ൩൨.
അപ്പോൾ ദുഃഖത്തിലും കോപത്തിലും ആ മഹാശക്തനായവൻ അർജ്ജുനനെ ശപിച്ചു: 'എന്തെന്നാൽ, നീ എന്റെ ഈ കാട് സംരക്ഷിച്ചില്ല, ഹൈഹയാ—'
തസ്മാത് തേ ദുഷ്കരം കര്മ്മ കൃതമന്യോ ഹനിഷ്യതി। അര്ജുനോ നാമ കൌന്തേയോ ന ച രാജാ ഭവിഷ്യതി ।। ൩൨.
'അതുകൊണ്ട് നീ ചെയ്ത ഈ ദുഷ്കരമായ പ്രവൃത്തിക്ക് മറ്റൊരാൾ നിന്നെ കൊല്ലും. അർജ്ജുനൻ, കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ, ഇനി രാജാവായിരിക്കില്ല.'
അര്ജുന ത്വാം മഹാവീര്യോ രാമഃ പ്രഹരതാം വരഃ। ഛിത്ത്വാ ബാഹുസഹസ്രം വൈ പ്രമഥ്യ തരസാ ബലീം ।। ൩൨.
'അർജ്ജുനേ, മഹാശക്തിയുള്ള രാമൻ, യുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, നിന്നെ കീഴടക്കി, ആയിരം കൈകൾ വെട്ടി നീക്കും.'
തപസ്വീ ബ്രാഹ്മണശ്ചൈവ വധിഷ്യതി മഹാബലഃ। തസ്യ രാമസ്തദാ ഹ്യാസീന്മൃത്യുശാപേന ധീമതഃ ।। ൩൨.
ശക്തനായ ഒരു തപസ്സുകാരൻ ബ്രാഹ്മണൻ നിന്നെ കൊല്ലും; ആ ജ്ഞാനിയുടെ ശാപം മൂലം രാമൻ അവന്റെ മരണകാരണമാവും.
രാജ്ഞാ തേന വരശ്ചൈവ സ്വയമേവ വൃതഃ പുരാ। തസ്യ പുത്രശതം ഹ്യാസീത് പഞ്ച തത്ര മഹാരഥാഃ ।। ൩൨.
ആ രാജാവ് മുമ്പ് സ്വയം ഒരു വരം തേടി വാങ്ങിയിരുന്നു; അവനു നൂറു മക്കളുണ്ടായിരുന്നു, അവരിൽ അഞ്ചുപേർ മഹാരഥന്മാരായിരുന്നു.
കൃതാസ്ത്രാ ബലിനഃ ശൂരാ ധര്മ്മാത്മാനോ യശസ്വനഃ । ശൂരശ്ച ശൂരസേനശ്ച വൃഷ്ട്യാദ്യം വൃഷ ഏവ ച ।। ൩൨.
അവർ ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും, ശക്തരും, ധീരരും, ധർമ്മപരായണരും, പ്രശസ്തരും ആയിരുന്നു; ശൂരൻ, ശൂരസേനൻ, വൃഷ്ടി, വൃഷൻ, ജയധ്വജൻ എന്നിങ്ങനെയാണ് അവന്റെ മക്കൾ.
ജയധ്വജശ്ച വൈ പുത്രാ അവന്തിഷു വിശാംപതേഃ। ജയധ്വജസ്യ പുത്രസ്തു താലജങ്ഘഃ പ്രതാപവാന് ।। ൩൨.
അവന്തിയുടെ രാജാവായ ജയധ്വജന് ഒരു പുത്രനുണ്ടായിരുന്നു; താലജംഘൻ എന്ന പ്രതാപശാലിയാണ് അവൻ.
തസ്യ പുത്രശതം ഹ്യേവ താലജങ്ഘാ ഇതി ശ്രുതമ്। തേഷാം പഞ്ച ഗണാഃ ഖ്യാതാ ഹൈഹയാനാം മഹാത്മനാമ് ।। ൩൨.
അവനു നൂറു മക്കളുണ്ടായിരുന്നു, അവർ താലജംഘന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; മഹാത്മാക്കളായ ഹൈഹയന്മാരിൽ അഞ്ചു വംശങ്ങൾ പ്രശസ്തമായി.
വീരഹോത്രാ ഹ്യസങ്ഖ്യാതാ ഭോജാശ്ചാവര്തയസ്തഥാ। തുണ്ഡികേരാശ്ച വിക്രാന്താസ്താലജങ്ഘാസ്തഥൈവ ച ।। ൩൨.
വീരഹോത്രന്മാർ അനേകം, ഭൂജന്മാർ, ആവർത്തന്മാർ, ധീരനായ തുണ്ഡികേരന്മാർ, അതുപോലെ താലജംഘന്മാർ.
വീരഹോത്രസുതശ്ചാപി അനന്തോ നാമ പാര്ഥിവഃ। ദുര്ജയസ്തസ്യ പുത്രസ്തു ബഭൂവാമിത്രദര്ശനഃ ।। ൩൨.
വീരഹോത്രന്റെ മകൻ അനന്തൻ എന്ന രാജാവായിരുന്നു; അവന്റെ മകൻ ദുർജയൻ, ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയമായവൻ.
അനഷ്ടദ്രവ്യതാ ചൈവ തസ്യ രാജ്ഞോ ബഭൂവ ഹ। പ്രഭാവേണ മഹാരാജഃ പ്രജാസ്താഃ പര്യ്യപാലയത് ।। ൩൨.
ആ രാജാവിന് ഒരിക്കലും തീരാത്ത സമ്പത്തുണ്ടായിരുന്നു; തന്റെ ശക്തിയാൽ മഹാരാജാവ് ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചു.
ന തസ്യ വിത്തനാശശ്ച നഷ്ടം പ്രതിലഭേത സഃ। കാര്തവീര്യസ്യ യോ ജന്മ കഥയേദിഹ ധീമതഃ ।। ൩൨.
ഇവിടെ ധീരനായ കാർതവീര്യന്റെ ജനനം ആരെങ്കിലും പറയുകയാണെങ്കിൽ, അവനു ധനനഷ്ടം ഉണ്ടാകില്ല; നഷ്ടപ്പെട്ടതൊക്കെയും അവൻ തിരിച്ചുപിടിക്കും.
വിത്തവാന് ഭവത്യത്രൈവ ധര്മ്മശ്ചാസ്യ വിവര്ദ്ധതേ। യഥാ ത്വഷ്ടാ യഥാ ദാതാ തഥാ സ്വര്ഗേ മഹീയതേ ।। ൩൨.
ഈ ലോകത്തുതന്നെ അവൻ ധനവാനാകും, ധർമ്മവും വളരും; ത്വഷ്ടാവിനെയും ദാതാവിനെയും പോലെ സ്വർഗത്തിൽ അവൻ ആദരിക്കപ്പെടും.
ഋഷയ ഊചുഃ।। കിമര്ഥം ഭുവനം ദഗ്ധമപവസ്യം മഹാത്മനാമ്। കാര്തവീര്യേണ വിക്രമ്യ തന്നഃ പ്രബ്രൂഹി പൃച്ഛതാമ് ।। ൩൩.
മുനിമാർ ചോദിച്ചു: മഹാത്മാക്കളുടെ വാസസ്ഥലമായ ലോകം കാർതവീര്യൻ തന്റെ വീര്യത്തോടെ എങ്ങനെ ദഹിപ്പിച്ചു? അതിന്റെ കാരണം ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ.
രക്ഷിതാ സ തു രാജര്ഷിഃ പ്രജാനാമിതി നഃ ശ്രുതമ്। കഥം സ രക്ഷിതാ ഭൂത്വാനാശയത്തത്തപോവനമ് ।। ൩൩.
ഈ രാജർഷി ജനങ്ങളെ രക്ഷിച്ചവൻ എന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; അങ്ങനെ ഒരു രക്ഷകൻ ആകുമ്പോൾ അവൻ ആ തപോവനം എങ്ങനെ നശിപ്പിച്ചു?
സൂത ഉവാച।। ആദിത്യോ വിപ്രരൂപേണ കാര്തവീര്യമുപസ്ഥിതഃ। തൃപ്തികാമഃ പ്രയച്ഛാന്നമാദിത്യോഽഹം ന സംശയഃ ।। ൩൩.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: സൂര്യൻ ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ രൂപത്തിൽ കാർതവീര്യന്റെ അടുത്തെത്തി, തൃപ്തി ആഗ്രഹിച്ച് ഭക്ഷണം ചോദിച്ചു; 'ഞാൻ സൂര്യനാണ്, സംശയമില്ല' എന്നു പറഞ്ഞു.
രാജോവാച।। ഭഗവന് കേന തേ തുഷ്ടിര്ഭവേദ്ബ്രൂഹി ദിവാകര। കീദൃശം ഭോജനം ദഝി ശ്രുത്വാ ച വിദധാമ്യഹമ് ।। ൩൩.
രാജാവ് പറഞ്ഞു: ഭഗവൻ, എങ്ങനെയുള്ള ഭോജനമാണ് നിന്നെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുക? എങ്ങനെ ഭക്ഷണം നൽകണം? പറയൂ, ഞാൻ അതു നൽകാം.