ശുക്രേണ ച വരോ ദത്തഃ കാവ്യേ നോശനസാ സ്വയമ്। പുത്രോ യസ്ത്വാനുവര്ത്തേത സ രാജാ തേ മഹാമതേ ।। ൩൧.
ശുക്രൻ, അതായത് ഉശനസ്, തന്നേ ഒരു വരം നൽകിയിരുന്നു: 'നിനക്ക് അനുസരണയുള്ള മകനാണ് രാജാവാകുന്നത്.'
ഭവതോഽനുമതോപ്യേവം പൂരു രാഷ്ട്രേഽഭിഷിച്യതാമ് । യഃപുത്രോ ഗുണസമ്പന്നോ മാതാപിത്രോര്ഹിതഃ സദാ। സര്വമര്ഹതി കല്യാണം കനീയാനപി സ പ്രഭുഃ ।। ൩൧.
നിങ്ങളുടെ സമ്മതത്തോടെ, പൂരുവിനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യാം. ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ് എപ്പോഴും മാതാപിതാക്കൾക്ക് ഭക്തിയുള്ള മകനാണ് എല്ലാം അർഹിക്കുന്നത്; ഇളയവനാണെങ്കിലും അവൻ തന്നെയാണ് പ്രഭു.
അര്ഹഃ പൂരുരിദം രാഷ്ട്രം യഃ പ്രിയഃ പ്രിയകൃത്തവ। വരദാനേന ശുക്രസ്യ ന ശക്യം വക്തുമുത്തരമ് ।। ൩൧.
ഈ രാജ്യം പൂർവുവിന് അർഹതയുണ്ട്, കാരണം അവൻ എല്ലാവർക്കും പ്രിയനും, എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടം ചെയ്യുന്നവനുമാണ്. ശുക്രൻ അനുഗ്രഹം നൽകിയതിനു ശേഷം കൂടുതൽ പറയാൻ കഴിയില്ല.
പൌരജാനപദൈസ്തുഷ്ടൈരിത്യുക്തോ നാഹുഷസ്തദാ। അഭിഷിച്യ തതഃ പൂരും സ്വരാഷ്ട്രേ സുതമാത്മനഃ ।। ൩൧.
നഗരവാസികളും ദേശവാസികളും സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞതുപോലെ, അപ്പോൾ നാഹുഷൻ തന്റെ സ്വന്തം മകൻ പൂർവുവിനെ തന്റെ രാജ്യത്തിൽ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.
ദിശി ദക്ഷിണപൂര്വസ്യാം തുര്വസും തു ന്യവേശയത്। ദക്ഷിണാപരതോ രാജാ യദും ശ്രേഷ്ഠം ന്യവേശയത് ।। ൩൧.
തെക്കുകിഴക്കൻ ദിക്കിൽ തുർവസുവിനെ പാർപ്പിച്ചു; തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് രാജാവ് ശ്രേഷ്ഠനായ യദുവിനെ പാർപ്പിച്ചു.
പ്രതീച്യാമുത്തരസ്യാഞ്ച ദ്രുഹ്യുഞ്ചാനുഞ്ച താവുഭൌ। സപ്തദ്വീപാം യയാതിസ്തു ജിത്ത്വാ പൃഥ്വീം സസാഗരാമ്। വ്യഭജത് പഞ്ചധാ രാജാ പുത്രേഭ്യോ നാഹുഷസ്തദാ ।। ൩൧.
വടക്കുപടിഞ്ഞാറിലും വടക്കിലും ദ്രുഹ്യുവിനെയും അനുവിനെയും പാർപ്പിച്ചു. യയാതി ഭൂമി മുഴുവൻ സമുദ്രങ്ങളോടുകൂടി ജയിച്ച്, ആ ഭൂമി അഞ്ചായി മക്കളിൽ പങ്കിട്ടു, നാഹുഷ.
തൈരിയം പൃഥിവീ സര്വാ സപ്തദ്വീപാ സപത്തനാ। യഥാപ്രദേശം ധര്മജ്ഞൈര്ധര്മ്മേണ പ്രതിപാല്യതേ ।। ൩൧.
അവർ ഓരോ പ്രദേശത്തും, ഈ ഭൂമി മുഴുവൻ ഏഴു ദ്വീപുകളോടും നഗരങ്ങളോടും കൂടി, ധർമ്മം അനുസരിച്ച് നീതി പാലിച്ച് സംരക്ഷിക്കുന്നു.
ഏവം വിസൃജ്യ പൃഥിവീം പുത്രേഭ്യോ നാഹുഷസ്തദാ। പുത്രസംക്രാമിതശ്രീസ്തു പ്രീതിമാനഭവന്നൃപഃ ।। ൩൧.
അങ്ങനെ ഭൂമി മക്കൾക്കു വിട്ടുനൽകി, നാഹുഷൻ ആ സമയത്ത് തന്റെ ഐശ്വര്യം മക്കളിലേക്ക് കൈമാറി, സന്തോഷത്തോടെ ആയിരുന്നു.
ധനുര്ന്യസ്യ പൃഷത്കാംശ്ച രാജ്യഞ്ചൈവ സുതേഷു തു। പ്രീതിമാനഭവദ്രാജാ ഭാരമാവേശ്യ ബന്ധുഷു ।। ൩൧.
വില്ലും അമ്പുകളും രാജ്യം പോലും മക്കളിൽ വിട്ട്, രാജാവ് തന്റെ ഭാരങ്ങൾ ബന്ധുക്കളിൽ ഏൽപ്പിച്ച് മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ ആയിരുന്നു.
അത്ര ഗാഥാ മഹാരാജ്ഞാ പുരാ ഗീതാ യയാതിനാ। യോഽഭിപ്രേത്യാഹരന് കാമാന് കൂര്മോങ്ഗാനീവ സര്വശഃ ।। ൩൧.
ഇവിടെ മഹാരാജാവ് യയാതി മുമ്പ് പാടിയ ഒരു ഗാഥയുണ്ട്: 'ആശകൾ എല്ലാം, ആമ തന്റെ അംഗങ്ങൾ അകത്തേക്ക് വലിച്ചെടുക്കുന്നതുപോലെ, അകത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നവൻ...'
ന ജാതു കാമഃ കാമാനാമുപഭോഗേന ശാമ്യതി। ഹവിഷാ കൃഷ്ണവര്ത്മേവ ഭൂയ ഏവാഭിവര്ദ്ധതേ ।। ൩൧.
ആശകൾ അനുഭവങ്ങൾകൊണ്ട് ഒരിക്കലും ശമിക്കാറില്ല; ഹോമത്തിൽ ഇന്ധനം ചേർക്കുമ്പോൾ അഗ്നി വളരുന്നതുപോലെ, അതും കൂടുതൽ വർദ്ധിക്കും.
യത് പൃഥിവ്യാം വ്രീഹിയവം ഹിരണ്യം പശവഃ സ്ത്രിയഃ । നാലമേകസ്യ തത്സര്വമിതി പശ്യന്ന മുഹ്യതി ।। ൩൧.
ഭൂമിയിൽ ഉള്ള അരിയും യവവും പൊന്നും പശുക്കളും സ്ത്രീകളും എല്ലാം ഒരാൾക്കു മതിയാവില്ല; ഇതു മനസ്സിലാക്കുന്നവൻ മയങ്ങാറില്ല.
യദാ തു കുരുതേ ഭാവം സര്വ്വഭൂതേഷു പാവകമ്। കര്മ്മണാ മനസാ വാചാ ബ്രഹ്മ സമ്പദ്യതേ തദാ ।। ൩൧.
എല്ലാ ജീവികളിലും മനസ്സിലും വാക്കിലും പ്രവർത്തനത്തിലും ശുദ്ധിയുടെ അഗ്നി ഉണർത്തുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ബ്രഹ്മം പ്രാപിക്കും.
യദാ പരാന്ന ബിഭേതി യദാ ത്വസ്മാന്ന ബിഭ്യതി। യദാ നേച്ഛതി ന ദ്വേഷ്ടി ബ്രഹ്മ സമ്പദ്യതേ തദാ ।। ൩൧.
മറ്റുള്ളവരെയും ഭയപ്പെടാതെയും, മറ്റുള്ളവർ തന്നെ ഭയപ്പെടാതെയും, ആഗ്രഹമോ ദ്വേഷമോ ഇല്ലാതെയും ഇരിക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ബ്രഹ്മം പ്രാപിക്കും.
യാ ദുസ്ത്യജാ ദുര്മ്മതിഭിര്യാ ന ജീര്യതി ജീര്യ്യതഃ। ദോഷാപ്രാണാന്തികോ രാഗസ്താം തൃഷ്ണാന്ത്യജതഃ സുഖമ് ।। ൩൧.
ദുർബുദ്ധികൾക്ക് ഉപേക്ഷിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതും, ശരീരം വൃദ്ധിയാകുമ്പോഴും ക്ഷയിക്കാത്തതുമായ, ദോഷം കൊണ്ടുവരുന്ന ആ തൃഷ്ണയെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനാണ് സുഖം അനുഭവിക്കുന്നത്.
ജീര്യ്യന്തി ജീര്യതഃ കോശാ ദന്താ ജീര്യന്തി ജര്യിതഃ। ജീവിതാശാ ധനാശാ ച ജീര്യ്യതോപി ന ജീര്യതി ।। ൩൧.
വയസ്സാകുന്നവന്റെ ധനശേഖരങ്ങൾ ക്ഷയിക്കും, പല്ലുകളും ക്ഷയിക്കും; പക്ഷേ, ജീവിക്കാനുള്ളതും ധനം നേടാനുള്ളതുമായ ആഗ്രഹം വയസ്സാകുമ്പോഴും ക്ഷയിക്കില്ല.
യച്ചാകാമസുഖം ലോകേ യച്ച ദിവ്യം മഹത് സുഖമ്। തൃഷ്ണാസ്യ ച സുഖസ്യൈവ കലാം നാര്ഹതി ഷോഡശീമ് ।। ൩൧.
ലോകത്തിൽ ആഗ്രഹമില്ലാതെ ഉണ്ടാകുന്ന സുഖവും, ദൈവികമായ മഹത്തായ സുഖവും, തൃഷ്ണയില്ലായ്മയുടെ സുഖം അതിന്റെ പതിനാറിൽ ഒരു ഭാഗം പോലും തുല്യമായില്ല.
ഏവമുക്ത്വാ സ രാജര്ഷിഃ സദാരഃ പ്രസ്ഥിതോ വനമ്। ഭൃഗുതുങ്ഗേ തപസ്തപ്ത്വാ തത്രൈവ ച മഹായശാഃ। പാലയിത്വാ വ്രതശതം തത്രൈവ സ്വര്ഗമാപ്നുയാത് ।। ൩൧.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ആ രാജർഷി ഭാര്യയോടൊപ്പം കാടിലേക്ക് പോയി; ഭൃഗു പർവ്വതത്തിൽ കഠിന വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ച്, അവിടെ തന്നെ മഹത്വം നേടി, സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിച്ചു.
തസ്യ വംശാസ്തു പഞ്ചൈതേ പുണ്യാ ദേവര്ഷിസത്കൃതാഃ। യൈര്വ്യാപ്താ പൃഥിവീ കൃത്സ്നാ സൂര്യസ്യേവ ഗഭസ്തിഭിഃ ।। ൩൧.
അവന്റെ ആഞ്ചു വംശങ്ങളും പുണ്യവാനും ദേവർഷിമാരാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ടതുമായവയാണ്; അവരാൽ ഭൂമി മുഴുവൻ സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾപോലെ വ്യാപിച്ചു.
ധന്യഃ പ്രജാവാനായുഷ്മാന് കീര്തിമാംശ്ച ഭവേന്നരഃ। യയാതേശ്ചരിതം സര്വം പഠഞ്ഛൃണ്വന് ദ്വിജോത്തമഃ ।। ൩൧.
യയാതിയുടെ കഥ മുഴുവനും വായിക്കുന്നവനും കേൾക്കുന്നവനും, പ്രത്യേകിച്ച് ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനും, ഭാഗ്യവാനും സന്താനശാലിയുമായും ദീർഘായുസ്സും കീർത്തിയും ഉള്ളവനുമായും ആകുന്നു.
യദോര്വംശം പ്രവക്ഷ്യാമി ശ്രേഷ്ഠസ്യോത്തമതേഝസഃ। വിസ്തരേണാനുപൂര്വ്യേണ ഗദതോ മേ നിബോധത ।। ൩൨.
നാന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ യദുവിന്റെ വംശം, അതിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തനും ശക്തനും ആയവരുടെ വർഗ്ഗം, ക്രമമായി വിശദമായി പറയാം.
യദോഃ പുത്രാ ബഭൂവുര്ഹി പഞ്ച ദേവസുതോപമാഃ। സഹസ്രജിദഥ ശ്രേഷ്ഠഃ ക്രോഷ്ടുര്നീലോ ജിതോ ലഘുഃ ।। ൩൨.
യദുവിന് അഞ്ചു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, ദേവപുത്രന്മാരെപ്പോലെ മഹത്വമുള്ളവർ: സഹസ്രജിത്, ഏറ്റവും പ്രധാനൻ; പിന്നെ ക്രോഷ്ടു, നീല, ജിത, ലഘു.
സഹസ്രജിത്സുതഃ ശ്രീമാഞ്ഛതജിന്നാമ പാര്ഥിവഃ। സതജിത്സുതാ വിഖ്യാ താസ്ത്രയഃ പരമധാര്മികാഃ ।। ൩൨.
സഹസ്രജിതിന് ശതജിത് എന്ന മഹത്വമുള്ള രാജാവെന്നൊരു പുത്രൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; ശതജിതിന് മൂന്നു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, അവർ വളരെ പ്രസിദ്ധരും ധാർമ്മികരുമായിരുന്നു.
ഹൈഹയശ്ച ഹയശ്ചൈവ രാജാ വേണുഹയശ്ച യഃ। ഹൈഹയസ്യ തു ദായാദോ ധര്മ്മതത്ത്വ ഇതി ശ്രുതിഃ ।। ൩൨.
അവർ ആയിരുന്നു ഹൈഹയ, ഹയ, രാജാവായ വേണുഹയ; ഹൈഹയയുടെ വംശാവലി പ്രകാരം ധർമ്മതത്ത്വൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ അവന്റെ അവകാശിയാണ്.
ധര്മ്മതന്ത്രസ്തു കീര്ത്തിസ്തു സംജ്ഞേയസ്തസ്യ ചാത്മജഃ। സംജ്ഞേയസ്യ തു ദായാദോ മഹിഷ്മാന്നാമ പാര്ഥിവഃ ।। ൩൨.
ധർമ്മതന്ത്രൻ കീര്ത്തിയുടെ പുത്രനാണ്, അതുപോലെ തന്നെ സംജ്ഞേയൻ സംജ്ഞേയന്റെ പുത്രനാണ്; സംജ്ഞേയന്റെ അവകാശി മഹിഷ്മാൻ എന്ന രാജാവാണ്.
ആസീന്മഹിഷ്മതഃ പുത്രോ ഭദ്രശ്രേണ്യഃ പ്രതാപവാന്। വാരാണസ്യധിപോ രാജാ കഥിതഃ പൂര്വ ഏവ ഹി ।। ൩൨.
മഹിഷ്മാന്റെ പുത്രൻ ഭദ്രശ്രേണ്യൻ ആയിരുന്നു, അവൻ ധൈര്യശാലിയും, വാരാണസിയുടെ രാജാവും ആയിരുന്നു, ഇത് മുമ്പേ പറഞ്ഞതുമാണ്.
ഭദ്രശ്രേണ്യസ്യ ദായാദോ ദുര്മദോ നാമ പാര്ഥിവഃ। ദുര്മദസ്യ തതോ ധീമാന് കന്കോ നാമ വിശ്രുതഃ ।। ൩൨.
ഭദ്രശ്രേണ്യന്റെ അവകാശി ദുര്മദൻ എന്ന രാജാവാണ്; ദുര്മദനിൽ നിന്ന് ജ്ഞാനിയും പ്രശസ്തനും ആയ കങ്കൻ ജനിച്ചു.
കനകസ്യ തു ദായാദാശ്ചത്വാരോ ലോകവിശ്രുതാഃ। കൃത വീര്യഃ കാര്തവീര്യഃ കൃതവര്മാ തഥൈവ ച ।। ൩൨.
കങ്കന് നാല് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, ലോകത്ത് പ്രസിദ്ധരായവർ: കൃതവീര്യൻ, കാർത്തവീര്യൻ, കൃതവർമ്മ, അതുപോലെ കൃതൻ.
കൃതോ ജാതശ്ചതുര്ഥോഽഭൂത്കൃതവിര്യാത്തതോഽര്ജുനഃ। ജജ്ഞേ ബാഹുസഹസ്രേണ സപ്തദ്വീപേശ്വരോ നൃപഃ ।। ൩൨.
കൃതൻ നാലാമനായാണ് ജനിച്ചത്; കൃതവീര്യനിൽ നിന്ന് അർജ്ജുനൻ ജനിച്ചു, ആയിരം കൈകൾക്കൊണ്ടും ഏഴു ദ്വീപുകൾക്കും ഭരണാധികാരിയുമായ രാജാവാണ്.
സ ഹി വര്ഷായുതം തപ്ത്വാ തപഃ പരമദുശ്ചരമ്। ദത്തമാരാധയാമാസ കാര്ത്തവീര്യോഽത്രിസമ്ഭവമ് ।। ൩൨.
കാർത്തവീര്യൻ പത്ത് ആയിരം വർഷം കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്തു, അത്രിമഹർഷിയുടെ പുത്രനായ ദത്താത്രേയനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു, അവനെ ആരാധിച്ചു.