ദേവാനതര്പയദ്യജ്ഞൈഃ പിതൄഞ്ഛ്രാദ്ധൈസ്തഥൈവ ച। ദീനാംശ്ചാനുഗ്രഹൈരിഷ്ടൈഃ കാമൈശ്ച ദ്വിജസത്തമാന് ।। ൩൧.
അവൻ ദേവന്മാരെ യജ്ഞങ്ങളാൽ, പിതൃകളെ ശ്രാദ്ധങ്ങളാൽ, ദരിദ്രരെ ദാനങ്ങളാൽ, ദ്വിജന്മാരെ ഇഷ്ടമായ വസ്തുക്കളാൽ സംതൃപ്തരാക്കി.
അതിഥീനന്നപാനൈശ്ച വൈശ്യാംശ്ച പരിപാലനൈഃ। ആനൃശംസ്യേന ശൂദ്രാംശ്ച ദസ്യൂന് സംനിഗ്രഹേണ ച ।। ൩൧.
അവൻ അതിഥികളെ അന്നം-പാനം നൽകി ആദരിച്ചു, വൈശ്യരെ സംരക്ഷിച്ചു, ശൂദ്രന്മാരോട് ദയ കാണിച്ചു, ദസ്യുക്കളെ കീഴടക്കി.
ധര്മ്മേണ ച പ്രജാഃ സര്വ്വാ യഥാവദനുരഞ്ജയന്। യയാതിഃ പാലയാമാസ സാക്ഷാദിന്ദ്ര ഇവാപരഃ ।। ൩൧.
യയാതി ധർമ്മം പാലിച്ച് എല്ലാ ജനങ്ങളെയും യോജ്യമായി സന്തോഷിപ്പിച്ചു, ഇന്ദ്രനു തുല്യനായവനായി രാജ്യം ഭരിച്ചു.
സ രാജാ സിംഹവിക്രാന്തോ യുവാ വിഷയഗോചരഃ। അവിരോധേന ധര്മസ്യ ചചാര സുഖമുത്തമമ് ।। ൩൧.
ആ രാജാവ്, സിംഹത്തിന്റെ നടപ്പുള്ളവൻ, യൗവനത്തിലും സുഖസമൃദ്ധിയിലും, ധർമ്മം ലംഘിക്കാതെ പരമാനന്ദത്തിൽ ജീവിച്ചു.
സ മാര്ഗമാണഃ കാമാനാമന്തര്ദോഷനിദര്ശനാത്। വിശ്വാസഹേതോ രേമേ വൈ വൈബ്രാജേ നന്ദനേ വനേ ।। ൩൧.
സുഖങ്ങൾ തേടി, അതിനുള്ളിലെ ദോഷങ്ങൾ കണ്ടിട്ടും, വിശ്വാസത്തോടെ വൈബ്രാജ്യമായ നന്ദനവനത്തിൽ കുറേകാലം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
അപശ്യത്സ യദാ താം വൈ വര്ദ്ധമാനാം നൃപസ്തദാ। ഗത്വാ പൂരോഃ സകാശം വൈ സ്വാം ജരാ പ്രത്യപദ്യത ।। ൩൧.
രാജാവ് അവളെ വയസ്സാകുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി, സ്വന്തം വയസ്സായതിനെ സമ്മതിച്ചു.
സ സമ്പ്രാപ്യ തു താന് കാമാംസ്തൃപ്തഃ ഖിന്നശ്ച പാര്ഥിവഃ। കാലം വര്ഷസഹസ്രം വൈ സസ്മാര മനുജാധിപഃ। ।। ൩൧.
ആ സുഖങ്ങൾ ലഭിച്ച രാജാവ് തൃപ്തിയും ക്ഷീണവും അനുഭവിച്ചു; ആയിരം വർഷം കാലത്തിന്റെ ഒഴുക്ക് ഓർത്തു.
പരിസങ്ഖ്യായ കാലഞ്ച കലാകാഷ്ഠാസ്തഥൈവ ച। പൂര്ണം മത്ത്വാ തതഃ കാലം പൂരും പുത്രമുവാച ഹ ।। ൩൧.
കാലവും അതിന്റെ ഭാഗങ്ങളും കണക്കാക്കി, കാലം പൂർണ്ണമായെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, പിന്നെ തന്റെ മകൻ പൂരുവിനോട് പറഞ്ഞു.
യഥാസുഖം യഥോത്സാഹം യഥാകാലമരിംദമ। സേവിതാ വിഷയാഃ പുത്ര യൌവനേന മയാ തവ ।। ൩൧.
ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്ന മകനേ, ഞാൻ ഇഷ്ടംപോലും ഉത്സാഹത്തോടും സമയത്തും, നിന്റെ യൗവനത്തിലൂടെ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു.
പൂരോ പ്രീതോഽസ്മി ഭദ്രം തേ ഗൃഹാണ ത്വം സ്വയൌവനമ്। രാഷ്ട്രഞ്ച നൃപം പൂരും പുത്രം കനീയസമ്। ബ്രാഹ്മണപ്രമുഖാ വര്ണാ ഇദം വചനമബ്രുവന് ।। ൩൧.
പൂരു, ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്; നിനക്ക് ആശംസകൾ! നീ തിരിച്ച് നിന്റെ യൗവനവും രാജ്യവും ഏറ്റെടുക്കുക. ബ്രാഹ്മണന്മാരും മറ്റു വർഗ്ഗങ്ങളും ചേർന്ന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പ്രതിപേദേ ജരാം രാജാ യയാതിര്നഹുഷാത്മജഃ। യൌവനം പ്രതിപേദേ ച പൂരുഃ സ്വം പുനരാത്മനഃ ।। ൩൧.
നഹുഷന്റെ മകൻയായ യയാതി വയസ്സായതിനെ ഏറ്റെടുത്തു; പൂരു തന്റെ യൗവനം വീണ്ടും നേടി.
അഭിഷേക്തുകാമഞ്ച നൃപം പൂരും പുത്രം കനീയസമ്। ബ്രാഹ്മണപ്രമുഖാ വര്ണാ ഇദം വചനമബ്രുവന് ।। ൩൧.
തന്റെ ഇളയ മകൻ പൂരുവിനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ബ്രാഹ്മണന്മാരും മറ്റു വർഗ്ഗങ്ങളും ചേർന്ന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കഥം ശുക്രസ്യ നപ്താരം ദേവയാന്യാഃ സുതം പ്രഭോ। ശ്രേഷ്ഠം യദുമതിക്രമ്യ പൂരോ രാജ്യം പ്രദാസ്യസി ।। ൩൧.
പ്രഭുവേ, ശുക്രന്റെ മകനായ ദേവയാനിയുടെ മൂത്ത മകൻ യദുവിനെ വിട്ട്, എങ്ങനെ നീ രാജ്യം പൂരുവിന് നൽകും?
യദുര്ജ്യേഷ്ഠസ്തവ സുതോ ജാതസ്തമനു തുര്വസുഃ। ശര്മിഷ്ഠായാഃ സുതോ ദ്രുഹ്യുസ്തനോഽനുഃ പൂരുരേവ ച ।। ൩൧.
നിന്റെ മൂത്ത മകൻ യദു ആദ്യം ജനിച്ചു, പിന്നെ തുര്വസു; ശർമിഷ്ഠയിൽ നിന്ന് ദ്രുഹ്യു, പിന്നെ അനു, പിന്നെയും പൂരു ജനിച്ചു.
കഥം ജ്യേഷ്ഠാനതിക്രമ്യ കനീയാന് രാജ്യമര്ഹതി । അതഃ സമ്ബോധയാമി ത്വാം ധര്മ്മം സമനുപാലയ ।। ൩൧.
മൂത്തവരെ വിട്ട് ഇളയവൻ എങ്ങനെ രാജ്യം അർഹിക്കുന്നു? അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്നു: നീ ധർമ്മം പാലിക്കണം.
യയാതിരുവാച।। ബ്രാഹ്മണപ്രമുഖാ വര്ണാഃ സര്വേ ശ്രൃണ്വന്തു മേ വചഃ। ജ്യേഷ്ടം പ്രതി യഥാ രാര്ഷ്ട്രം ന ദേയം മേ കഥഞ്ചന ।। ൩൧.
യയാതി പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണന്മാരും മറ്റു വർഗ്ഗങ്ങളും എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കട്ടെ. എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, രാജ്യം ഒരിക്കലും മൂത്തവനു നൽകാൻ പാടില്ല.
മാതാ പിത്രോര്വചനകൃത്സ ഹി പുത്രഃ പ്രശസ്യതേ । മമ ജ്യേഷ്ഠേന യദുനാ നിയോഗോ നാനുപാലിതഃ ।। ൩൧.
അമ്മയുടെയും അച്ഛന്റെയും വാക്ക് കേൾക്കുന്ന മകനാണ് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നത്; എന്റെ മൂത്ത മകൻ യദു എന്റെ കല്പന അനുസരിച്ചില്ല.
പ്രതികൂലം പിതുര്യശ്ച ന സ പുത്രഃ സതാം മതഃ। സ പുത്രഃ പുത്രവദ് യശ്ച വര്ത്തതേ പിതൃമാതൃഷു ।। ൩൧.
അച്ഛനോട് വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ നല്ലവരുടെ കണക്കിൽ മകനല്ല; എന്നാൽ, അച്ഛനോടും അമ്മയോടും മകനായി പെരുമാറുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ മകൻ.
യദുനാഹമവജ്ഞാതസ്തഥാ തുര്വസുനാപി ച। ദ്രുഹ്യുണാ ചാനുനാ ചൈവമപ്യവജ്ഞാ കൃതാ ഭൃശമ് ।। ൩൧.
എനിക്ക് യദുവും തുര്വസുവും ദ്രുഹ്യുവും അനുവും അപമാനം ചെയ്തു; അങ്ങനെ ഞാൻ വളരെ അധികം അവഗണന അനുഭവിച്ചു.
പൂരുണാ തു കൃതം വാക്യം മാനിതശ്ച വിശേഷതഃ। കനീയാന് മമ ദായാദോ ജരാ യേന ധൃതാ മമ। സര്വകാമഃ സര്വകൃതഃ പൂരുണാ പുത്രകാരിണാ ।। ൩൧.
പൂരു എന്റെ വാക്ക് പാലിച്ചു, പ്രത്യേകിച്ച് എനിക്ക് ആദരം നൽകി; ഇളയവനായിട്ടും, എന്റെ വയസ്സായ കാലം സഹിച്ച മകനാണ് അവൻ. പൂരു എന്റെ മകൻ എന്നെ 위해 എല്ലാം ചെയ്തു.
ശുക്രേണ ച വരോ ദത്തഃ കാവ്യേ നോശനസാ സ്വയമ്। പുത്രോ യസ്ത്വാനുവര്ത്തേത സ രാജാ തേ മഹാമതേ ।। ൩൧.
ശുക്രൻ, അതായത് ഉശനസ്, തന്നേ ഒരു വരം നൽകിയിരുന്നു: 'നിനക്ക് അനുസരണയുള്ള മകനാണ് രാജാവാകുന്നത്.'
ഭവതോഽനുമതോപ്യേവം പൂരു രാഷ്ട്രേഽഭിഷിച്യതാമ് । യഃപുത്രോ ഗുണസമ്പന്നോ മാതാപിത്രോര്ഹിതഃ സദാ। സര്വമര്ഹതി കല്യാണം കനീയാനപി സ പ്രഭുഃ ।। ൩൧.
നിങ്ങളുടെ സമ്മതത്തോടെ, പൂരുവിനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യാം. ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ് എപ്പോഴും മാതാപിതാക്കൾക്ക് ഭക്തിയുള്ള മകനാണ് എല്ലാം അർഹിക്കുന്നത്; ഇളയവനാണെങ്കിലും അവൻ തന്നെയാണ് പ്രഭു.
അര്ഹഃ പൂരുരിദം രാഷ്ട്രം യഃ പ്രിയഃ പ്രിയകൃത്തവ। വരദാനേന ശുക്രസ്യ ന ശക്യം വക്തുമുത്തരമ് ।। ൩൧.
ഈ രാജ്യം പൂർവുവിന് അർഹതയുണ്ട്, കാരണം അവൻ എല്ലാവർക്കും പ്രിയനും, എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടം ചെയ്യുന്നവനുമാണ്. ശുക്രൻ അനുഗ്രഹം നൽകിയതിനു ശേഷം കൂടുതൽ പറയാൻ കഴിയില്ല.
പൌരജാനപദൈസ്തുഷ്ടൈരിത്യുക്തോ നാഹുഷസ്തദാ। അഭിഷിച്യ തതഃ പൂരും സ്വരാഷ്ട്രേ സുതമാത്മനഃ ।। ൩൧.
നഗരവാസികളും ദേശവാസികളും സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞതുപോലെ, അപ്പോൾ നാഹുഷൻ തന്റെ സ്വന്തം മകൻ പൂർവുവിനെ തന്റെ രാജ്യത്തിൽ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.
ദിശി ദക്ഷിണപൂര്വസ്യാം തുര്വസും തു ന്യവേശയത്। ദക്ഷിണാപരതോ രാജാ യദും ശ്രേഷ്ഠം ന്യവേശയത് ।। ൩൧.
തെക്കുകിഴക്കൻ ദിക്കിൽ തുർവസുവിനെ പാർപ്പിച്ചു; തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് രാജാവ് ശ്രേഷ്ഠനായ യദുവിനെ പാർപ്പിച്ചു.
പ്രതീച്യാമുത്തരസ്യാഞ്ച ദ്രുഹ്യുഞ്ചാനുഞ്ച താവുഭൌ। സപ്തദ്വീപാം യയാതിസ്തു ജിത്ത്വാ പൃഥ്വീം സസാഗരാമ്। വ്യഭജത് പഞ്ചധാ രാജാ പുത്രേഭ്യോ നാഹുഷസ്തദാ ।। ൩൧.
വടക്കുപടിഞ്ഞാറിലും വടക്കിലും ദ്രുഹ്യുവിനെയും അനുവിനെയും പാർപ്പിച്ചു. യയാതി ഭൂമി മുഴുവൻ സമുദ്രങ്ങളോടുകൂടി ജയിച്ച്, ആ ഭൂമി അഞ്ചായി മക്കളിൽ പങ്കിട്ടു, നാഹുഷ.
തൈരിയം പൃഥിവീ സര്വാ സപ്തദ്വീപാ സപത്തനാ। യഥാപ്രദേശം ധര്മജ്ഞൈര്ധര്മ്മേണ പ്രതിപാല്യതേ ।। ൩൧.
അവർ ഓരോ പ്രദേശത്തും, ഈ ഭൂമി മുഴുവൻ ഏഴു ദ്വീപുകളോടും നഗരങ്ങളോടും കൂടി, ധർമ്മം അനുസരിച്ച് നീതി പാലിച്ച് സംരക്ഷിക്കുന്നു.
ഏവം വിസൃജ്യ പൃഥിവീം പുത്രേഭ്യോ നാഹുഷസ്തദാ। പുത്രസംക്രാമിതശ്രീസ്തു പ്രീതിമാനഭവന്നൃപഃ ।। ൩൧.
അങ്ങനെ ഭൂമി മക്കൾക്കു വിട്ടുനൽകി, നാഹുഷൻ ആ സമയത്ത് തന്റെ ഐശ്വര്യം മക്കളിലേക്ക് കൈമാറി, സന്തോഷത്തോടെ ആയിരുന്നു.
ധനുര്ന്യസ്യ പൃഷത്കാംശ്ച രാജ്യഞ്ചൈവ സുതേഷു തു। പ്രീതിമാനഭവദ്രാജാ ഭാരമാവേശ്യ ബന്ധുഷു ।। ൩൧.
വില്ലും അമ്പുകളും രാജ്യം പോലും മക്കളിൽ വിട്ട്, രാജാവ് തന്റെ ഭാരങ്ങൾ ബന്ധുക്കളിൽ ഏൽപ്പിച്ച് മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ ആയിരുന്നു.
അത്ര ഗാഥാ മഹാരാജ്ഞാ പുരാ ഗീതാ യയാതിനാ। യോഽഭിപ്രേത്യാഹരന് കാമാന് കൂര്മോങ്ഗാനീവ സര്വശഃ ।। ൩൧.
ഇവിടെ മഹാരാജാവ് യയാതി മുമ്പ് പാടിയ ഒരു ഗാഥയുണ്ട്: 'ആശകൾ എല്ലാം, ആമ തന്റെ അംഗങ്ങൾ അകത്തേക്ക് വലിച്ചെടുക്കുന്നതുപോലെ, അകത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നവൻ...'