കഥം സപ്തര്ഷയഃ പൂര്വ്വമുത്പന്നാഃ സപ്ത മാനസാഃ। പുത്രത്വേ കല്പിതാശ്ചൈവ തന്നോ നിഗദ സത്തമ। തതോഽബ്രവീന്മഹാതേജാഃ സൂത പൌരാണികഃ ശുഭമ് ।। ൪.
ഏതു വിധത്തിൽ പഴയ സപ്തർഷിമാരും മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച ഏഴു പുത്രന്മാരും ആദ്യം സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു, അവരെ എങ്ങനെ പുത്രന്മാരായി കരുതിയെന്നതും ഞങ്ങൾക്ക് പറയണം, മഹാനുഭാവാ. അപ്പോൾ പുരാണജ്ഞനായ മഹാതേജസ്വി സൂതൻ ശുഭമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
കഥം സപ്തര്ഷയഃ സിദ്ധാ യേ വൈ സ്വായമ്ഭുവേഽന്തരേ। മന്വന്തരം സമാസാദ്യ പുനര്വൈവസ്വതം കില ।। ൪.
സ്വായംഭുവമന്വന്തരത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന സിദ്ധരായ സപ്തർഷിമാർ എങ്ങനെ വീണ്ടും വൈവസ്വത മന്വന്തരത്തിൽ എത്തി എന്നതും പറയണം.
ഭവാഭിശാപാത്സംവിദ്ധാ ഹ്യപ്രാപ്താസ്തേ തദാ തപഃ। ഉപപന്നാ ജനേ ലോകേ സകൃദാഗാമിനസ്തു തേ ।। ൪.
ഭവന്റെ ശാപം മൂലം അവർ അപ്പോൾ തപസ്സിൽ പ്രവേശിക്കാൻ കഴിയാതെ തടയപ്പെട്ടു; എന്നാൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം ജന്മം എടുക്കുന്നവരായി അവർ ലോകത്തിൽ ജനങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഊചുഃ സര്വേ തതോഽന്യോന്യം ജനലോകേ മഹര്ഷയഃ। ഊചുരേവ മഹാഭാഗാ വാരുണേ വിതതേ ക്രതൌ ।। ൪.
അപ്പോൾ മഹർഷിമാർ എല്ലാവരും ജനലോകത്തിൽ തമ്മിൽ സംസാരിച്ചു; അതുപോലെ മഹാഭാഗ്യശാലികൾ വാരുണ യാഗത്തിൽ കൂടി പറഞ്ഞു.
സര്വേ വയം പ്രസൂയാമശ്ചാക്ഷുഷസ്യാന്തരേ മനോഃ। പിതാമഹാത്മജാഃ സര്വേ തതഃ ശ്രേയോ ഭവിഷ്യതി ।। ൪.
നാം എല്ലാവരും ചാക്ഷുഷ മന്വന്തരത്തിൽ പിതാമഹന്റെ പുത്രന്മാരായി ജനിക്കും; അതിലൂടെ കൂടുതൽ ക്ഷേമം ഉണ്ടാകും.
സ്വായമ്ഭുവേഽന്തരേ ശപ്താഃ സപ്താര്ഥം തേ ഭവേന തു। ജജ്ഞിരേ വൈ പുനസ്തേ ഹ ജനലോകാദ്ദിവം ഗതാ ।। ൪.
സ്വായംഭുവമന്വന്തരത്തിൽ ഭവൻ ഏഴു പേരുടെ കാരണത്താൽ അവരെ ശപിച്ചു; പിന്നീട് അവർ വീണ്ടും ജനിച്ച് ജനലോകത്തിൽ നിന്ന് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.
ദേവസ്യ മഹതോ യജ്ഞേ വാരുണീം ബിഭ്രതസ്തനുമ്। ബ്രഹ്മണോ ജുഹ്വതഃ ശുക്രമഗ്നൌ പൂര്വം പ്രജേപ്സയാ। ഋഷയോ ജജ്ഞിരേ പൂര്വം ദ്വിതീയമിതി നഃ ശ്രുതമ് ।। ൪.
ദേവന്റെ മഹായാഗത്തിൽ, വാരുണീ രൂപം ധരിച്ചപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവ് സന്താനാഗ്രഹത്തോടെ അഗ്നിയിൽ ശുദ്ധമായ സാരം അർപ്പിച്ചു; അപ്പോൾ ആദ്യം ഋഷിമാർ ജനിച്ചു — ഇതാണ് രണ്ടാം സൃഷ്ടി എന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടത്.
ഭൃഗുരങ്ഗിരാ മരീചിഃ പുലസ്ത്യഃ പുലഹഃ ക്രതുഃ। അത്രിശ്ചൈവ വസിഷ്ഠശ്ച അഷ്ടൌ തേ ബ്രഹ്മണഃ സുതാഃ ।। ൪.
ഭൃഗു, അംഗിരാസ്, മരീചി, പുലസ്ത്യ, പുലഹ, ക്രതു, അത്രി, വസിഷ്ഠ — ഇവരാണ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ എട്ട് പുത്രന്മാർ.
തഥാസ്യ വിതതേ യജ്ഞേ ദേവാഃ സര്വേ സമാഗതാഃ। യജ്ഞാങ്ഗാനി ച സര്വാണി വഷട്കാരശ്ച മൂര്തിമാന് ।। ൪.
അങ്ങനെ ആ മഹായാഗത്തിൽ എല്ലാ ദേവതകളും കൂടി, യാഗത്തിന്റെ എല്ലാ അംശങ്ങളും, രൂപംകൊണ്ട വഷട്കാരവും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
മൂര്ത്തിമന്തി ച സാമാനി യജൂംഷി ച സഹസ്രശഃ। ഋഗ്വേദ ശ്ചാഭവത്തത്ര പദക്രമവിഭൂഷിതഃ ।। ൪.
അവിടെ ആയിരക്കണക്കിന് രൂപമുള്ള സാമഗാനങ്ങളും യജുര്വേദമന്ത്രങ്ങളും പ്രത്യക്ഷമായി; പദക്രമംകൊണ്ട അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഋഗ്വേദവും അവിടെ ഉദിച്ചു.
യജുര്വേദശ്ച വൃത്താഢ്യ ഓങ്കാരവദനോജ്ജ്വലഃ। സ്ഥിതോ യജ്ഞാര്ഥസംപൃക്തസൂക്തബ്രാഹ്മണമന്ത്രവാന് ।। ൪.
വൃത്തങ്ങൾകൊണ്ടും ഓം എന്ന ശബ്ദംകൊണ്ടും പ്രഭയോടെ, യജ്ഞാർത്ഥത്തിൽ സമ്പന്നമായ യജുര്വേദം, സൂക്തങ്ങളും ബ്രാഹ്മണങ്ങളും മന്ത്രങ്ങളും ഉൾക്കൊണ്ട് അവിടെ നിലകൊണ്ടു.
സാമവേദശ്ച വൃത്താഢ്യഃ സര്വഗേയപുരഃസരഃ। വിശ്വാവസ്വാദിഭിഃ സാര്ദ്ധം ഗന്ധര്വൈഃ സമ്ഭൃതോഽഭവത് ।। ൪.
വൃത്തസമൃദ്ധിയും എല്ലാ ഗാനങ്ങളിൽ പ്രധാനം എന്നതുമായ സാമവേദം, വിശ്വാവസു മുതലായ ഗന്ധർവന്മാരോടൊപ്പം അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി.
ബ്രഹ്മ വേദസ്തഥാ ഘോരൈഃ കൃത്യാവിധിഭിരന്വിതഃ। പ്രത്യങ്ഗിരസയോഗൈശ്ച ദ്വിശരീരശിരോഽഭവത് ।। ൪.
ഭയങ്കരമായ ക്രിയാവിധികൾകൊണ്ടും അതർവാംഗിരസരുടെ ആചാരങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ബ്രഹ്മവേദം, ഇരട്ട ശരീരവും ഇരട്ട തലയുംകൊണ്ട് പ്രത്യക്ഷമായി.
ലക്ഷണാനി സ്വരാഃ സ്തോഭാ നിരുക്തസ്വരഭക്തയഃ। ആശ്രയസ്തു വഷട്കാരോ നിഗ്രഹപ്രഗ്രഹാവപി ।। ൪.
ലക്ഷണങ്ങൾ, സ്വരങ്ങൾ, സ്തോഭങ്ങൾ, നിർുക്തസ്വരഭേദങ്ങൾ, അവയുടെ ആധാരമായ വഷട്കാരവും, നിയന്ത്രണവും മോചനവും എന്നിവയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദീപ്താ ദീപ്തിരിലാദേവീ ദിശഃ പ്രദിശഗീശ്വരാഃ । ദേവകന്യാശ്ച പത്ന്യശ്ച തഥാ മാതര ഏവ ച ।। ൪.
പ്രഭയുള്ള ഇലാദേവി, ദിശകളും അവയുടെ അധിപന്മാരും, ദേവകന്യകൾ, ഭാര്യമാർ, മാതാക്കളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ആയുഃ സര്വത ഏവൈതേ ദേവസ്യ യജതോ മുഖേ। മൂര്ത്തിമന്തഃ സ്വരൂപാഖ്യാ വരുണസ്യ വപുര്ഭൃതഃ ।। ൪.
ഈ എല്ലാവരും, താന്താന്റെ രൂപത്തിൽ, വരുണന്റെ രൂപം ധരിച്ച്, യാഗം ചെയ്യുന്ന ദേവന്റെ വായിൽ ജീവൻപോലെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
സ്വയമ്ഭുവസ്തു താ ദൃഷ്ട്വാ രേതഃ സമപതദ്ഭുവി। ബ്രഹ്മര്ഷേര്ഭാവഭൂതസ്യ വിധാനാച്ച ന സംശയഃ ।। ൪.
സ്വയംഭുവൻ അവരെ കണ്ടപ്പോൾ, ബ്രഹ്മർഷിയുടെ സൃഷ്ടിശക്തിയിൽ നിറഞ്ഞ്, അവന്റെ വിത്ത് ഭൂമിയിൽ വീണു. ഇതിൽ സംശയമൊന്നുമില്ല.
കൃത്വാ ജുഹാവ സ്രുഗ്ഭ്യാഞ്ച സ്രുവേണ പരിഗൃഹ്യ ച। ആജ്യവജ്ജുഹുവാഞ്ജക്രേ മന്ത്രവച്ച പിതാമഹഃ ।। ൪.
അവൻ അതിനെ ഒരു കുഴിച്ചട്ടിയും ഒരു ചെറിയ കരണ്ടിയും ഉപയോഗിച്ച് എടുക്കുകയും, നെയ്യുപമമായി ഹോമം നടത്തുകയും, മന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലി യജ്ഞം നടത്തുകയും ചെയ്തു.
തതഃ സ ജനയാമാസ ഭൂതഗ്രാമം പ്രജാപതിഃ। തസ്യാര്വാക് തേജസസ്തസ്യ യജ്ഞേ ലോകേഷു തൈജസമ്। തമസാഭാവവ്യാപ്യത്വം തഥാ സത്ത്വം തഥാ രജഃ ।। ൪.
അതിനുശേഷം, സൃഷ്ടിയുടെ അധിപൻ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും സൃഷ്ടിച്ചു. ആ യജ്ഞത്തിൽ നിന്നുള്ള അവന്റെ തേജസ്സിൽ നിന്നാണ് ലോകങ്ങളിൽ അഗ്നിതത്ത്വം, ഇരുണ്ടതിന്റെ വ്യാപനം, സത്ത്വഗുണം, രാജോഗുണം എന്നിവ ഉദിച്ചത്.
സഗുണാത്തേജസോ നിത്യമാകാശേ തമസി സ്ഥിതമ്। തമസസ്തേജസത്വാച്ച സര്വഭൂതാനി ജജ്ഞിരേ ।। ൪.
ആ ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയ തേജസ്സ് എപ്പോഴും ആകാശത്തിലും ഇരുണ്ടതിലും നിലകൊണ്ടു. ആ ഇരുണ്ടതിന്റെ അഗ്നിതത്ത്വത്തിൽ നിന്നാണ് എല്ലാ ജീവികളും ജനിച്ചത്.
യദാ തസ്മിന്നജായന്ത കാലേ പുത്രാസ്തു കര്മജാഃ। ആജ്യസ്ഥാല്യാമുപാദായ സ്വശുക്രം ഹുതവാംശ്ച ഹ ।। ൪.
അപ്പോൾ, ആ സമയത്ത്, കർമ്മത്തിൽ നിന്നുള്ള പുത്രന്മാർ ജനിച്ചപ്പോൾ, അവൻ തന്റെ തന്നെ വിത്ത് എടുത്ത് നെയ്യ് നിറച്ച പാത്രത്തിൽ ഹോമം ചെയ്തു.
ശുക്രേ ഹുതേഽഥ തസ്മിംസ്തു പ്രാദുര്ഭൂതാ മഹര്ഷയഃ। ജ്വലന്തോ വപുഷാ യുക്താഃ സപ്ത വൈ പ്രസവൈര്ഗുണൈഃ ।। ൪.
അവിടെ വിത്ത് ഹോമം ചെയ്തപ്പോൾ, മഹർഷിമാർ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അവർ ഏഴുവിധ സൃഷ്ടിഗുണങ്ങളോടെ, ദീപ്തമായ രൂപത്തിൽ ജനിച്ചു.
ഹുതേ ചാഗ്നൌ സകൃച്ഛുക്രേ ജ്വാലായാ നിഃസൃതഃ കവിഃ। ഹിരണ്യഗര്ഭസ്തം ദൃഷ്ട്വാ ജ്വാലാം ഭിത്ത്വാ വിനിഃസൃതമ്। ഭൃഗുസ്ത്വമിതി ഹോവാച യസ്മാത്തസ്മാത്സ വൈ ഭൃഗുഃ ।। ൪.
വിത്ത് അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്തപ്പോൾ, ജ്വാലയിൽ നിന്ന് കവി ജനിച്ചു. അവനെ ജ്വാല തള്ളി പുറത്തുവരുന്നത് കണ്ട ഹിരണ്യഗർഭൻ പറഞ്ഞു: 'നീ ഭൃഗുവാണ്', അതിനാൽ അവൻ ഭൃഗു എന്നായി അറിയപ്പെട്ടു.
മഹാദേവസ്തഥോദ്ഭൂതം ദൃഷ്ട്വാ ബ്രാഹ്മണമബ്രവീത്। മമൈഷ പുത്രകാമസ്യ ദീക്ഷിതസ്യ ത്വയം പ്രഭോ। വിജജ്ഞേഽഥ ഭൃഗുര്ദ്ദേവോ മമ പുത്രോ ഭവത്വയമ് ।। ൪.
മഹാദേവൻ അങ്ങനെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടു പറഞ്ഞു: 'എന്റെ പുത്രാഗ്രഹത്തിനായി ഞാൻ ദീക്ഷയെടുത്തപ്പോൾ, നീയാണിത് സൃഷ്ടിച്ചത്. ഈ ഭൃഗു എന്റെ മകനാകട്ടെ'.
തഥോതി സമനുജ്ഞാതോ മഹാദേവഃ സ്വയമ്ഭുവാ। പുത്രത്വേ കല്പയാമാസ മഹാദേവസ്തഥാ ഭൃഗുമ്। വാരുണാ ഭൃഗവസ്തസ്മാത്തദപത്യഞ്ച സ പ്രഭുഃ ।। ൪.
സ്വയംഭുവൻ അനുമതി നൽകിയതോടെ, മഹാദേവൻ ഭൃഗുവിനെ തന്റെ മകനായി അംഗീകരിച്ചു. വരുൺനിൽ നിന്നാണ് ഭൃഗു ജനിച്ചതിനാൽ, അവൻ വരുൺപുത്രൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
ദ്വിതീയന്തു തതഃ ശുക്രമങ്ഗാരേഷ്വപതത്പ്രഭുഃ। അങ്ഗാരേഷ്വങ്ഗിരോഽങ്ഗാനി സംഹിതാനി തതോഽങ്ഗിരാഃ ।। ൪.
അതിനുശേഷം, രണ്ടാം വിത്ത് ചൂടുള്ള ചാരത്തിൽ വീണു. ആ ചാരത്തിൽ അവയവങ്ങൾ ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന് അങ്ങിരസ് ജനിച്ചു.
സമ്ഭൂതിം തസ്യ താം ദൃഷ്ട്വാ വഹ്നിര്ബ്രഹ്മാണമബ്രവീത്। രേതോധാസ്തുഭ്യമേവാഹം ദ്വിതീയോഽയം മമാസ്ത്വിതി ।। ൪.
അവന്റെ ജനനം കണ്ട അഗ്നി ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ വിത്ത് ഞാൻ സ്വീകരിച്ചതിനാൽ, ഈ രണ്ടാംവൻ എന്റെവനാകട്ടെ'.
ഏവമസ്ത്വിതി സോഽപ്യുക്തോ ബ്രഹ്മണാ സദസസ്പതിഃ। തസ്മാദങ്ഗിരസശ്ചാപി ആഗ്നേയാ ഇതി നഃ ശ്രുതമ് ।। ൪.
ബ്രഹ്മാവ്, സഭാധിപൻ, 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് സമ്മതിച്ചു. അതിനാൽ അങ്ങിരസ് അഗ്നിപുത്രൻ എന്നാണു നമ്മൾ കേൾക്കുന്നത്.
ഷട്കൃത്യസ്തു പുനഃ ശുക്രേ ബ്രഹ്മണാ ലോകകാരിണാ। ഹുതേ സമഭവംസ്തത്ര ഷഡ്ബ്രഹ്മാണ ഇതി ശ്രുതിഃ ।। ൪.
ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ബ്രഹ്മാവ് ആ വിത്ത് ആറു പ്രാവശ്യം ഹോമം ചെയ്തപ്പോൾ, അവിടെ ആറു ബ്രഹ്മാക്കന്മാർ ജനിച്ചു എന്ന് ശ്രുതി പറയുന്നു.
മരീചിഃ പ്രഥമസ്തത്ര മരീചിഭ്യഃ സമുത്ഥിതഃ। ക്രതൌ തസ്മിന് സുതോ ജജ്ഞേ യതസ്തസ്മാത്സ വൈ ക്രതുഃ ।। ൪.
അവരിൽ ആദ്യം മരീചിയാണ്, മരീചികളിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചവൻ. ആ യജ്ഞത്തിൽ അവന്റെ മകൻ ജനിച്ചു, അതിനാൽ അവൻ ക്രതു എന്നായി അറിയപ്പെടുന്നു.