തതഃ സ ദുഃഖസന്തപ്തോ നാലഭത്സംവിദം ക്വചിത്। ശശാപ ഹേതുകമൃഷിം ശരണ്യം വ്യഥിതസ്തദാ ।। ൩൧.
അങ്ങനെ ദുഃഖത്തിൽ പെടുകയും എവിടെയും ആശ്വാസം ലഭിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, വിഷമത്തോടെ അവൻ ശരണം നൽകുന്ന ഹേതുകമുനിയെ ശപിച്ചു.
ഈന്ദ്രോതോ നാമ വിഖ്യാതോ യോഽസൌ മുനിരുദാരധീഃ। യോജയാമാസ ചേന്ദ്രോതഃ ശൌനകോ ജനമേജയമ്। അശ്വമേധേന രാജാനം പാവനാര്ഥം ദ്വിജോത്തമഃ ।। ൩൧.
ഇന്ദ്രോതൻ എന്ന മഹാമനസ്സുള്ള മുനി, ശൗനകന്റെ മകനായ ജനമേജയനെ രാജാവിന്റെ ശുദ്ധിക്കായി അശ്വമേധയാഗം നടത്താൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ.
സ ലോഹഗന്ധോ വ്യനശത്തസ്യാവസഥമേത്യ ഹ। സ ച ദിവ്യോ രഥസ്തസ്മാദ്വസോശ്ചേദിപതേസ്തഥാ ।। ൩൧.
ലോഹഗന്ധൻ തന്റെ വാസസ്ഥലത്ത് എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ അപ്രത്യക്ഷനായി. അവിടുന്ന് ആ ദിവ്യരഥം ചേദിരാജാവായ വസുവിന് കൈമാറപ്പെട്ടു.
തതഃ ശക്രേണ തുഷ്ടേന ലേഭേ തസ്മാദ്ബൃഹദ്രഥഃ। തതോ ഹത്വാ ജരാസന്ധം ഭീമസ്തം രഥമുത്തമമ്। പ്രദദൌ വാസുദേവായ പ്രീത്യാ കൌരവനന്ദനഃ ।। ൩൧.
ശേഷം സന്തോഷത്തോടെ ഇന്ദ്രൻ ബ്രഹദ്രഥന് ആ രഥം നൽകി. പിന്നീട് ഭീമൻ ജരാസന്ധനെ കൊല്ലുമ്പോൾ, ആ ഉത്തമരഥം കൗരവകുമാരൻ സ്നേഹത്തോടെ വാസുദേവനു നൽകി.
സ ജരാം പ്രാപ്യ രാജര്ഷിര്യയാതിര്നഹുഷാത്മജഃ। പുത്രം ജ്യേഷ്ഠം വരിഷ്ഠഞ്ച യദുമിത്യബ്രവീദ്വചഃ ।।൩൧.
നഹുഷന്റെ മകനായ രാജർഷിയായ യയാതിക്ക് വയസ്സായപ്പോൾ, അവൻ തന്റെ മൂത്തയും ശ്രേഷ്ഠനുമായ പുത്രനായ യദുവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ജരാവലീ ച മാം താത പലിതാനി ച പര്യഗുഃ । കാവ്യസ്യോശനസഃ ശാപാന്ന ച തൃപ്തോഽസ്മി യൌവനേ ।। ൩൧.
മകനേ, വയസ്സും ചാരുമുടിയും എന്നെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. കാവ്യനായ ഉശനസിന്റെ ശാപം മൂലം എനിക്ക് യൗവനം നിറഞ്ഞു അനുഭവിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
ത്വം യദോ പ്രതിപദ്യസ്വ പാപ്മാനം ജരയാ സഹ। ജരാം മേ പ്രതിഗൃഹ്ണീഷ്വ തം യദുഃ പ്രത്യുവാച ഹ ।। ൩൧.
യദുവേ, നീ എന്റെ വയസ്സും അതിന്റെ കഷ്ടതകളും ഏറ്റെടുക്കണം. എന്റെ ജരാ നീ സ്വീകരിക്കണം. അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ യദു മറുപടി പറഞ്ഞു.
അനിര്ദിഷ്ടാ മയാ ഭിക്ഷാ ബ്രാഹ്മണസ്യ പ്രതിശ്രുതാ । സാ ച വ്യായാമസാധ്യാ വൈ ന ഗ്രഹീഷ്യാമി തേ ജരാമ് ।। ൩൧.
ഞാൻ ഒരു ബ്രാഹ്മണനോട് ഭിക്ഷ വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അതു പ്രയത്നത്തോടെ നേടേണ്ടതാണ്. അതിനാൽ ഞാൻ നിന്റെ വയസ്സു ഏറ്റെടുക്കില്ല.
ജരായാ ബഹവോ ദോഷാ പാനഭോജനകാരിണഃ। തസ്മാജ്ജരാന്ന തേ രാജന് ഗ്രഹീതുമഹമുത്സഹേ ।। ൩൧.
വയസ്സായാൽ പലവിധ ദോഷങ്ങൾ വരും, പ്രത്യേകിച്ച് കുടിയും ഭക്ഷണവും ആസ്വദിക്കുന്നവർക്കു. അതിനാൽ, രാജാവേ, ഞാൻ നിന്റെ വയസ്സായ അവസ്ഥ സ്വീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
സിതശ്മശ്രുധരോ ദീനോ ജരയാ ശിഥിലീകൃതഃ। ബലീ സന്നതഗാത്രശ്ച ദുര്ദ്ദശോ ദുര്ബലാകൃതിഃ ।। ൩൧.
വെളുത്ത മുടിയും താടിയും ഉള്ളവൻ, ദുർബലനും ദു:ഖിതനുമാണ്. ഒരിക്കൽ ശക്തനും സുന്ദരമായ ശരീരമുള്ളവനും ആയിരുന്നുവെങ്കിലും, ഇപ്പോൾ ദയനീയമായും ക്ഷീണിച്ചവനായി മാറിയിരിക്കുന്നു.
അശക്തഃ കാര്യകരണേ പരിഭൂതസ്തു യൌവനേ। മഹോപഭീതിഭിശ്ചൈവ താം ജരാന്നാഭികാമയേ ।। ൩൧.
എന്ത് ചെയ്യാനും കഴിയാത്തവനും, യൗവനത്തിൽ അവഗണിക്കപ്പെടുന്നവനും, വലിയ ഭയങ്ങളിൽ പെടുന്നവനും ആയ ഈ വയസ്സായ അവസ്ഥ എനിക്ക് ഇഷ്ടമില്ല.
സന്തി തേ ബഹവഃ പുത്രാ മത്തഃ പ്രിയതരാ നൃപ। പ്രതിഗൃഹ്ണന്തു ധര്മജ്ഞ പുത്രമന്യം വൃണീഷ്വ വൈ ।। ൩൧.
രാജാവേ, എനിക്കു കൂടാതെ നിനക്കു എനിക്കു കണക്കിൽ കൂടുതൽ പ്രിയപ്പെട്ട മക്കളുണ്ട്. ധർമ്മം അറിയുന്ന അവർ നിന്റെ വയസ്സായ അവസ്ഥ സ്വീകരിക്കട്ടെ; നീ മറ്റൊരു മകനെ തിരഞ്ഞെടുക്കൂ.
സ ഏവമുക്തോ യദുനാ തീവ്രകോപസമന്വിതഃ। ഉവാച വദതാം ശ്രേഷ്ഛോ ജ്യേഷ്ഠം തം ഗര്ഹയന് സുതമ് ।। ൩൧.
യദു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, അതുകൊണ്ട് അത്യന്തം കോപത്തോടെ, വാക്കിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവ് തന്റെ മൂത്ത മകനെ കുറ്റപ്പെടുത്തി പറഞ്ഞു.
ആശ്രമഃ കശ്ച വാന്യോഽസ്തി കോ വാ ധര്മവിധിസ്തവ। മാമനാദൃത്യ ദുര്ബുദ്ധേ യദാത്ഥ നവദേശിക ।। ൩൧.
നിനക്ക് വേറൊരു ആശ്രമമോ, അല്ലെങ്കിൽ വേറൊരു ധർമ്മം പാലിക്കേണ്ട നിയമമോ ഉണ്ടോ? എന്നെ അവഗണിച്ച്, പുതിയ ഗുരുവിനെ കണ്ടതുപോലെ നീ സംസാരിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്, ദുർബുദ്ധിയുള്ളവനേ?
ഏവമുക്ത്വാ യദും രാജാ ശശാപൈനം സ മന്യുമാന് । യസ്ത്വം മേ ഹൃദയാജ്ജാതോ വയഃ സ്വം ന പ്രയച്ഛസി ।। ൩൧.
യദുവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ രാജാവ്, കോപത്തോടെ ശപിച്ചു: 'എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച നീ, നിന്റെ യൗവനം എനിക്ക് നൽകാൻ വിസമ്മതിക്കുന്നു.'
തസ്മാന്ന രാജ്യഭാഗ് മൂഢ പ്രജാ തേ വൈ ഭവിഷ്യതി। തുര്വസോ പ്രതിപദ്യസ്വ പാപ്മാനം ജരയാ സഹ ।। ൩൧.
അതുകൊണ്ട്, മൂഢനേ, നിനക്ക് രാജ്യം ലഭിക്കുകയില്ല, സന്തതിയും ഉണ്ടാകുകയില്ല; തുർവസു വയസ്സായ അവസ്ഥയുടെ പാപം ഏറ്റെടുക്കട്ടെ.
തുര്വസുരുവാച।। ന കാമയേ ജരാം താത സാമഭോഗപ്രണാശിനീമ്। ജരായാ ബഹവോ ദോഷാഃ പാനഭോജനകാരിണഃ। തസ്മാജ്ജരാം ന തേ രാജന് ഗ്രഹീതുമഹമുത്സഹേ ।। ൩൧.
തുർവസു പറഞ്ഞു: 'അച്ഛാ, ആസ്വാദനങ്ങൾ എല്ലാം നശിപ്പിക്കുന്ന വയസ്സായ അവസ്ഥ എനിക്ക് ആവശ്യമില്ല. കുടിയും ഭക്ഷണവും ആസ്വദിക്കുന്നവർക്കു വയസ്സായാൽ പല ദോഷങ്ങളും വരും. അതിനാൽ, രാജാവേ, ഞാൻ നിന്റെ വയസ്സായ അവസ്ഥ സ്വീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല.'
യയാതിരുവാച।। യസ്ത്വം മേ ഹൃദയാജ്ജാതോ വയഃ സ്വന്ന പ്രയച്ഛസി। തസ്മാത് പ്രജാ സമുച്ഛേദം തുര്വസോ തവ യാസ്യതി ।। ൩൧.
യയാതി പറഞ്ഞു: 'എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച നീ, നിന്റെ യൗവനം എനിക്ക് നൽകുന്നില്ല; അതിനാൽ, തുർവസു, നിന്റെ വംശം അവസാനിക്കും.'
അസങ്കീര്ണാ ച ധര്മേണ പ്രതിലോമവരേഷു ച। പിശിതാദിഷു ചാന്യേഷു മൂഢ രാജാ ഭവിഷ്യസി ।। ൩൧.
നീ ധർമ്മത്തിൽ കലക്കമില്ലാതെ, അന്യായ വിവാഹങ്ങളിലും, മാംസം പോലുള്ള ഭക്ഷണങ്ങളിലും, മൂഢനേ, രാജാവായിരിക്കും.
ഗുരു ദാരപ്രസക്തേഷു തിര്യഗ്യോനിഗതേഷു വാ। പശുധര്മേഷു മ്ലേച്ഛേഷു ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ ।। ൩൧.
വയസ്സുകൂടിയവരുടെ ഭാര്യമാരോടും, മൃഗരൂപത്തിൽ ജനിച്ചവരോടും, മൃഗസ്വഭാവമുള്ളവരോടും, അന്യദേശക്കാരോടും നീ ആസക്തനാകും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
സൂത ഉവാച। ഏവന്തു തുര്വസും ശപ്ത്വാ യയാതിഃ സുതമാത്മനഃ। ശര്മിഷ്ഠായാഃ സുതം ദ്രുഹ്യുമിദം വചനമബ്രവീത് ।। ൩൧.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ തുർവസുവിനെ ശപിച്ച ശേഷം, യയാതി തന്റെ മകൻ, ശർമിഷ്ഠയുടെ മകനായ ദ്രുഹ്യുവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ദ്രുഹ്യോ ത്വം പ്രതിപദ്യസ്വ വര്ണരൂപവിനാശിനീമ്। ജരാം വര്ഷസഹസ്രം വൈ യൌവനം സ്വന്ദദസ്വ മേ ।। ൩൧.
ദ്രുഹ്യുവേ, വർണ്ണവും സൌന്ദര്യവും നശിപ്പിക്കുന്ന വയസ്സായ അവസ്ഥ നീ ആയിരം വർഷം ഏറ്റെടുക്കണം; നിന്റെ യൗവനം എനിക്ക് തരിക.
പൂര്ണേ വര്ഷസഹസ്രേ തേ പ്രതിദാസ്യാമി യൌവനമ്। സ്വഞ്ചാദാസ്യാമി ബൂയോഽഹം പാപ്മാനം ജരയാ സഹ ।। ൩൧.
നിന്റെ ആയിരം വർഷം പൂർത്തിയായാൽ, ഞാൻ നിന്റെ യൗവനം തിരികെ നൽകും; പിന്നെയും വയസ്സായ അവസ്ഥയുടെ പാപം ഞാൻ ഏറ്റെടുക്കും.
ദ്രുഹ്യുരുവാച ന സങ്ഗശ്ചാസ്യ ഭവതി ന ജരാം തേന കാമയേ ।। ൩൧.
ദ്രുഹ്യു പറഞ്ഞു: അതിനോട് എനിക്ക് യാതൊരു ആസക്തിയും ഇല്ല, അതിനാൽ ഞാൻ വയസ്സായ അവസ്ഥ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
യയാതിരുവാച।। യസ്ത്വം മേ ഹൃദയാജ്ജാതോ വയഃ സ്വന്ന പ്രയച്ഛസി। തസ്മാദ് ദ്രുഹ്യോ പ്രിയഃ കാമോ ന തേ സമ്പത്സ്യതേ ക്വചിത് ।। ൩൧.
യയാതി പറഞ്ഞു: 'എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച നീ, നിന്റെ യൗവനം എനിക്ക് നൽകുന്നില്ല; അതിനാൽ, ദ്രുഹ്യുവേ, നിനക്ക് പ്രിയമായ ആഗ്രഹം ഒരിക്കലും ലഭിക്കില്ല.'
നൌപ്ലവോത്തരസഞ്ചാരസ്തത്ര നിത്യം ഭവിഷ്യതി। അരാജഭ്രാജവംശസ്ത്വം തത്ര നിത്യം ഭവിഷ്യസി ।। ൩൧.
അവിടെ ഒരിക്കലും നാവിൽ കയറി കടക്കാൻ കഴിയില്ല; ആ ദേശത്ത് നിന്റെ വംശം എപ്പോഴും രാജാവില്ലാതെ തുടരും.
അനോ ത്വം പ്രതിപദ്യസ്വ പാപ്മാനം ജരയാ സഹ। ഏവം വര്ഷസഹസ്രന്തു ചരേയം യൌവനേന തേ ।। ൩൧.
അനു, നീ ഈ പാപവും വയസ്സും ഏറ്റെടുക്കൂ. അങ്ങനെ, ഞാൻ നിന്റെ യൗവനം അനുഭവിച്ച് ആയിരം വർഷം ജീവിക്കാം.
അനുരുവാച ന ജുഹോതി സ കാലേഽഗ്നി താം ജരാന്നാബികാമയേ ।। ൩൧.
അനു പറഞ്ഞു: വയസ്സിന്റെ കാരണത്താൽ അഗ്നി സമയത്ത് കത്താറില്ല. അതുകൊണ്ടു എനിക്ക് അതിൽ ആഗ്രഹമില്ല.
യയാതിരുവാച।। യസ്ത്വം മേ ഹൃദയാജ്ജാതോ വയഃ സ്വന്ന പ്രയച്ഛസി। ജരാദോഷസ്ത്വയോക്തോഽയം തസ്മാത്തേ പ്രതിപത്സ്യതേ ।। ൩൧.
യയാതി പറഞ്ഞു: എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച നീ, നിന്റെ യൗവനം എനിക്ക് കൊടുക്കുന്നില്ല. വയസ്സിന്റെ ദോഷം നീ തന്നെ പറഞ്ഞത് കൊണ്ടു, അതു നിന്നിലേക്കു തിരികെ വരും.
പ്രജാ ച യൌവനം പ്രാപ്താ വിനശിഷ്യത്യതസ്തവ। അഗ്നിപ്രസ്കന്ദനപരസ്ത്വം ചാപ്യേവ ഭവിഷ്യസി ।। ൩൧.
നിന്റെ സന്തതികൾ യൗവനം ലഭിച്ചാലും അതിനാൽ നശിക്കും. അങ്ങനെ നീ അഗ്നി സേവനം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനായി മാറും.