വായുപുരാണമ്

മിത്രാജ്യോതിസ്തു കന്യായാം മരുതസ്യ ച ധീമതഃ। തസ്മാജ്ജാതാ മഹാസത്ത്വാ ധര്മജ്ഞാ മോക്ഷദര്ശിനഃ ।। ൩൧.

മിത്രാജ്യോതി എന്ന പെൺകുട്ടിയുടെയും ധീരനായ മരുതിന്റെയും സംഗമത്തിൽ നിന്ന് വലിയ ശക്തിയുള്ള, ധർമ്മം അറിയുന്ന, മോക്ഷം കാണുന്നവരാണ് ജനിച്ചത്.

സംന്യസ്യ ഗൃഹധര്മാണി വൈരാഗ്യം സമുപസ്ഥിതാഃ। യതിധര്മമവാപ്യേഹ ബ്രഹ്മഭൂയായ തേ ഗതാഃ ।। ൩൧.

അവർ ഗൃഹധർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് വൈരാഗ്യം സ്വീകരിച്ചു; ഇവിടെ യതിധർമ്മം പാലിച്ച് ബ്രഹ്മാവസ്ഥയിലേക്കാണ് അവർ എത്തിയത്.

അനപായസ്തതോ ജാതസ്തദാ ധര്മപ്രദത്തവാന്। ക്ഷത്രധര്മസ്തതോ ജാതഃ പ്രതിപക്ഷോ മഹാതപാഃ ।। ൩൧.

അവരിൽ നിന്ന് അനപായൻ ജനിച്ചു; അവൻ ധർമ്മം നൽകിയവനായിരുന്നു. അവനിൽ നിന്ന് ക്ഷത്രധർമ്മം ജനിച്ചു; അതിൽ നിന്ന് മഹാതപസ്സുള്ള പ്രതിപക്ഷൻ.

പ്രതിപക്ഷസുതശ്ചാപി സഞ്ജയോ നാമ വിശ്രുതഃ। സഞ്ജയസ്യ ജയഃ പുത്രോ വിജയസ്തസ്യ ജഗ്മിവാന് ।। ൩൧.

പ്രതിപക്ഷന്റെ മകനാണ് പ്രശസ്തനായ സഞ്ജയൻ; സഞ്ജയന്റെ മകൻ ജയൻ; ജയനിൽ നിന്ന് വിജയൻ ജനിച്ചു.

വിജയസ്യ ജയഃ പുത്രസ്തസ്യ ഹര്യന്ദ്വതഃ സ്മൃതഃ । ഹര്യന്ദുതസ്തതോ രാജാ സഹദേവഃ പ്രതാപവാന് ।। ൩൧.

വിജയന്റെ മകനാണ് ജയൻ; അവന്റെ മകനാണ് ഹര്യന്ദ്വൻ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്; ഹര്യന്ദുവിൽ നിന്ന് വലിയ വീര്യശാലിയായ സഹദേവൻ രാജാവായി.

സഹദേവസ്യ ധര്മാത്മാ അദീന ഇതി വിശ്രുതഃ। അദീനസ്യ ജയത്സേനസ്തസ്യ പുത്രോഽഥ സംകൃതിഃ ।। ൩൧.

സഹദേവന്റെ ധർമ്മാത്മാവായ മകനാണ് പ്രശസ്തനായ അദീനൻ; അദീനന്റെ മകനാണ് ജയസേനൻ; അവന്റെ മകനാണ് സംകൃതിയെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.

സംകൃതേരപി ധര്മാത്മാ കൃതധര്മാ മഹായശാഃ। ഇത്യേതേ ക്ഷത്ര ധര്മാണോ നഹുഷസ്യ നിബോധത ।। ൩൧.

സംകൃതിയുടെ മകനും ധർമ്മാത്മാവായ, മഹാശ്രീയുള്ള കൃതധർമ്മൻ; ഇതാണ് നഹുഷന്റെ ക്ഷത്രവംശങ്ങൾ — ഇതു മനസ്സിലാക്കൂ.

നഹുഷസ്യ തു ദായാദാഃ ഷഡിന്ദ്രോപമതേജസഃ। ഉത്പന്നാഃ പിതൃകന്യായാം വിരജായാം മഹൌജസഃ ।। ൩൧.

നഹുഷന് ആറു മക്കളുണ്ടായിരുന്നു; അവർക്ക് ഇന്ദ്രനോടു തുല്യമായ തേജസ്സും, പിതാവിന്റെ മകളായ മഹാതേജസ്വിനിയായ വിരജയിൽ നിന്നാണ് അവർ ജനിച്ചത്.

യതിര്യയാതിഃ സംയാതിരായാതിഃ പഞ്ച തുദ്വയഃ। യതിര്ജ്യേഷ്ഠസ്തു തേഷാം വൈ യയാതിസ്തു തതോഽവരഃ ।। ൩൧.

അവർ യതി, യയാതി, സംയാതി, ആയാതി, രണ്ട് തുദ്വയന്മാർ; അവരിൽ യതിയാണ് മൂത്തവൻ, യയാതിയാണ് അടുത്തവൻ.

കാകുത്സ്ഥകന്യാം ഗാം നാമ ലേഭേ പത്നീം യതിസ്തദാ। സംയാതിര്മോ ക്ഷമാസ്ഥായ ബ്രഹ്മഭൂതോഽഭവന്മുനിഃ ।। ൩൧.

അന്നേരം കാകുത്സ്ഥന്റെ മകളായ ഗാ എന്ന യുവതിയെ യതി ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു. ക്ഷമയും ഉപവാസവും ആലിംഗനം ചെയ്ത് ആ മുനിവർ ബ്രഹ്മസ്വരൂപനായി.

തേഷാം മധ്യേ തു പഞ്ചാനാം യയാതിഃ പൃഥിവീപതിഃ। ദേവയാനിമുശനസഃ സുതാം ഭാര്യാമവാപ ഹ ।। ൩൧.

അവരിൽ അഞ്ചുപേരിൽ ഭൂമിയുടെ രാജാവായ യയാതി ഉശനസിന്റെ മകളായ ദേവയാനിയെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു.

ശര്മിഷ്ഠാ മാസുരീം ചൈവ തനയാം വൃഷപര്വണഃ। യദും ച തുര്വസും ചൈവ ദേവയാനിര്വ്യജായത ।। ൩൧.

ദേവയാനി യദുവിനെയും തുര്വസുവിനെയും പ്രസവിച്ചു. വൃഷപർവന്റെ മകളായ ശർമിഷ്ഠാ ദ്രുഹ്യുവിനെയും അനുവിനെയും പൂരുവിനെയും പ്രസവിച്ചു.

ദ്രുഹ്യുഞ്ചാനുഞ്ച പൂരുഞ്ച ശര്മിഷ്ഠാ വാര്ഷപര്വണീ । അജീജനന്മഹാവീര്യാന് സുതാന്ദേവസുതോപമാന് ।। ൩൧.

വൃഷപർവന്റെ മകളായ ശർമിഷ്ഠാ ദ്രുഹ്യുവിനെയും അനുവിനെയും പൂരുവിനെയും പ്രസവിച്ചു. ഈ പുത്രന്മാർ ദേവതാപുതന്മാരെപ്പോലെ മഹാശക്തിയുള്ളവരായിരുന്നു.

രഥന്തസ്മൈ ദദൌ രുദ്രഃ പ്രീതഃ പരമഭാസ്വരമ്। അസങ്ഗം കാഞ്ചനം ദിവ്യമക്ഷയൌ ച മഹേഷുധീ ।। ൩൧.

അപ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ രുദ്രൻ അവനു അത്യന്തം ദീപ്തിയുള്ള, സ്വർണ്ണത്തിൽ നിർമ്മിതമായ, അജേയമായ, ദിവ്യമായ, അക്ഷയമായ മഹായുദ്ധായുധങ്ങൾ ഉള്ള രഥം സമ്മാനിച്ചു.

യുക്തം മനോ ജവൈരശ്വൈര്യേന കന്യാം സമുദ്വഹത്। സ തേന രഥമുഖ്യേന ജിഗായ ച തതോ മഹീമ് ।। ൩൧.

മനസ്സിനേക്കാൾ വേഗമുള്ള കുതിരകൾ കെട്ടിയ ആ രഥത്തിൽ അവൻ യുവതിയെ കൊണ്ടുപോയി. ആ മഹാരഥം ഉപയോഗിച്ച് ഭൂമി ജയിച്ചു.

യയാതിര്യുധി ദുര്ദ്ധര്ഷോ ദേവദാനവമാനവൈഃ । പൌരവാണാം നൃപാണാഞ്ച സര്വേഷാം സോഽഭവദ്രഥഃ ।। ൩൧.

യയാതി ദേവന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും മാനവന്മാരെയും യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനായി. അവൻ പൗരവ രാജാക്കന്മാരുടെ രഥസാരഥിയായി.

യോവത്സുദേശപ്രഭവഃ കൌരവോ ജനമേജയഃ। കുരോഃ പുത്രസ്യ രാജ്ഞസ്തു രാജ്ഞഃ പാരിക്ഷിതസ്യ ഹ। ജഗാമ സ രഥോ നാശം ശാപാദ്ഗാര്ഗ്യസ്യ ധീമതഃ ।। ൩൧.

വത്സദേശത്തിൽ ജനിച്ച കുരുവിന്റെ മകനും പാർിക്ഷിതിന്റെ മകനുമായ കൗരവനായ ജനമേജയയ്ക്ക് ആ രഥം ഉണ്ടായിരുന്നതാണ്. ധീരനായ ഗാർഗ്യന്റെ ശാപം മൂലം ആ രഥം നശിച്ചു.

ഗാര്ഗ്യസ്യ ഹി സുതം ബാലഃ സ രാജാ ജനമേജയഃ। ദുര്ബുദ്ധിര്ഹിംസയാമാസ ലോഹഗന്ധം നരാധിപമ് ।। ൩൧.

അപ്പോൾ ബാലവയസ്സിലുള്ള രാജാവായ ജനമേജയൻ, ദുർബുദ്ധിയാൽ ഗാർഗ്യന്റെ മകനായ മനുഷ്യാധിപനായ ലോഹഗന്ധനെ ഉപദ്രവിച്ചു.

സ ലോഹഗന്ധോ രാജര്ഷിഃ പരിധാവന്നിതസ്തതഃ। പൌരജാനപദൈസ്ത്യക്തോ ന ലേഭേ ശര്മ കര്ഹിചിത് ।। ൩൧.

അപ്പോൾ ആ രാജർഷിയായ ലോഹഗന്ധൻ ഇവിടെ അവിടെ ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും അവനെ ഉപേക്ഷിച്ചു. അവൻ ഒരിക്കലും മനസ്സാന്ത്വാനം കണ്ടെത്തിയില്ല.

തതഃ സ ദുഃഖസന്തപ്തോ നാലഭത്സംവിദം ക്വചിത്। ശശാപ ഹേതുകമൃഷിം ശരണ്യം വ്യഥിതസ്തദാ ।। ൩൧.

അങ്ങനെ ദുഃഖത്തിൽ പെടുകയും എവിടെയും ആശ്വാസം ലഭിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, വിഷമത്തോടെ അവൻ ശരണം നൽകുന്ന ഹേതുകമുനിയെ ശപിച്ചു.

ഈന്ദ്രോതോ നാമ വിഖ്യാതോ യോഽസൌ മുനിരുദാരധീഃ। യോജയാമാസ ചേന്ദ്രോതഃ ശൌനകോ ജനമേജയമ്। അശ്വമേധേന രാജാനം പാവനാര്ഥം ദ്വിജോത്തമഃ ।। ൩൧.

ഇന്ദ്രോതൻ എന്ന മഹാമനസ്സുള്ള മുനി, ശൗനകന്റെ മകനായ ജനമേജയനെ രാജാവിന്റെ ശുദ്ധിക്കായി അശ്വമേധയാഗം നടത്താൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ.

സ ലോഹഗന്ധോ വ്യനശത്തസ്യാവസഥമേത്യ ഹ। സ ച ദിവ്യോ രഥസ്തസ്മാദ്വസോശ്ചേദിപതേസ്തഥാ ।। ൩൧.

ലോഹഗന്ധൻ തന്റെ വാസസ്ഥലത്ത് എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ അപ്രത്യക്ഷനായി. അവിടുന്ന് ആ ദിവ്യരഥം ചേദിരാജാവായ വസുവിന് കൈമാറപ്പെട്ടു.

തതഃ ശക്രേണ തുഷ്ടേന ലേഭേ തസ്മാദ്ബൃഹദ്രഥഃ। തതോ ഹത്വാ ജരാസന്ധം ഭീമസ്തം രഥമുത്തമമ്। പ്രദദൌ വാസുദേവായ പ്രീത്യാ കൌരവനന്ദനഃ ।। ൩൧.

ശേഷം സന്തോഷത്തോടെ ഇന്ദ്രൻ ബ്രഹദ്രഥന് ആ രഥം നൽകി. പിന്നീട് ഭീമൻ ജരാസന്ധനെ കൊല്ലുമ്പോൾ, ആ ഉത്തമരഥം കൗരവകുമാരൻ സ്നേഹത്തോടെ വാസുദേവനു നൽകി.

സ ജരാം പ്രാപ്യ രാജര്ഷിര്യയാതിര്നഹുഷാത്മജഃ। പുത്രം ജ്യേഷ്ഠം വരിഷ്ഠഞ്ച യദുമിത്യബ്രവീദ്വചഃ ।।൩൧.

നഹുഷന്റെ മകനായ രാജർഷിയായ യയാതിക്ക് വയസ്സായപ്പോൾ, അവൻ തന്റെ മൂത്തയും ശ്രേഷ്ഠനുമായ പുത്രനായ യദുവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

ജരാവലീ ച മാം താത പലിതാനി ച പര്യഗുഃ । കാവ്യസ്യോശനസഃ ശാപാന്ന ച തൃപ്തോഽസ്മി യൌവനേ ।। ൩൧.

മകനേ, വയസ്സും ചാരുമുടിയും എന്നെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. കാവ്യനായ ഉശനസിന്റെ ശാപം മൂലം എനിക്ക് യൗവനം നിറഞ്ഞു അനുഭവിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.

ത്വം യദോ പ്രതിപദ്യസ്വ പാപ്മാനം ജരയാ സഹ। ജരാം മേ പ്രതിഗൃഹ്ണീഷ്വ തം യദുഃ പ്രത്യുവാച ഹ ।। ൩൧.

യദുവേ, നീ എന്റെ വയസ്സും അതിന്റെ കഷ്ടതകളും ഏറ്റെടുക്കണം. എന്റെ ജരാ നീ സ്വീകരിക്കണം. അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ യദു മറുപടി പറഞ്ഞു.

അനിര്ദിഷ്ടാ മയാ ഭിക്ഷാ ബ്രാഹ്മണസ്യ പ്രതിശ്രുതാ । സാ ച വ്യായാമസാധ്യാ വൈ ന ഗ്രഹീഷ്യാമി തേ ജരാമ് ।। ൩൧.

ഞാൻ ഒരു ബ്രാഹ്മണനോട് ഭിക്ഷ വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അതു പ്രയത്നത്തോടെ നേടേണ്ടതാണ്. അതിനാൽ ഞാൻ നിന്റെ വയസ്സു ഏറ്റെടുക്കില്ല.

ജരായാ ബഹവോ ദോഷാ പാനഭോജനകാരിണഃ। തസ്മാജ്ജരാന്ന തേ രാജന് ഗ്രഹീതുമഹമുത്സഹേ ।। ൩൧.

വയസ്സായാൽ പലവിധ ദോഷങ്ങൾ വരും, പ്രത്യേകിച്ച് കുടിയും ഭക്ഷണവും ആസ്വദിക്കുന്നവർക്കു. അതിനാൽ, രാജാവേ, ഞാൻ നിന്റെ വയസ്സായ അവസ്ഥ സ്വീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല.

സിതശ്മശ്രുധരോ ദീനോ ജരയാ ശിഥിലീകൃതഃ। ബലീ സന്നതഗാത്രശ്ച ദുര്ദ്ദശോ ദുര്ബലാകൃതിഃ ।। ൩൧.

വെളുത്ത മുടിയും താടിയും ഉള്ളവൻ, ദുർബലനും ദു:ഖിതനുമാണ്. ഒരിക്കൽ ശക്തനും സുന്ദരമായ ശരീരമുള്ളവനും ആയിരുന്നുവെങ്കിലും, ഇപ്പോൾ ദയനീയമായും ക്ഷീണിച്ചവനായി മാറിയിരിക്കുന്നു.