ദാനവാ ഊചുഃ।। അസ്മാകമിന്ദ്രഃ പ്രഹ്ലാദസ്തസ്യാര്ഥേ വിജയാമഹേ। അസ്മിസ്തു സമയേ രാജംസ്തിഷ്ഠേഥാദേവ നോഽദിതേഃ ।। ൩൦.
അസുരന്മാര് പറഞ്ഞു: ഞങ്ങളുടെ ഇന്ദ്രന് പ്രഹ്ലാദനാണ്; അവനുവേണ്ടിയാണ് ഞങ്ങള് വിജയം ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. ഈ സമയത്ത് രാജാവേ, ദയവായി ഞങ്ങളുടെ പക്ഷത്തിരിക്കുക, അതിദിയുടെ മകനൊപ്പം അല്ല.
സ തഥേതി ബ്രുവന്നേവ ദേവൈരപ്യഭിചോദിതഃ। ഭവിഷ്യസീന്ദ്രോ ജിത്വേതി ദേവൈരപി നിമന്ത്രിതഃ ।। ൩൦.
അവന് 'ശരി' എന്നു പറഞ്ഞു, ദേവന്മാരും അവനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു; 'നീ വിജയിച്ച ശേഷം ഇന്ദ്രനാകും' എന്ന് ദേവന്മാരും ക്ഷണിച്ചു.
ജഘാന ദാനവാന് സര്വ്വാന് സമക്ഷം വജ്രപാണിനഃ। സ വിപ്രനഷ്ടാം ദേവാനാം പരമശ്രീഃ ശ്രിയം വശീ ।। ൩൦.
അവന് വജ്രായുധധാരിയുടെ സാന്നിധ്യത്തില് എല്ലാ അസുരന്മാരെയും സംഹരിച്ചു; ദേവന്മാരുടെ നഷ്ടപ്പെട്ട പരമശ്രീ അവന് തിരിച്ചുകൊടുത്തു.
നിഹത്യ ദാനവാന് സര്വ്വാന് വ്യാജഹാര രജിഃ പ്രഭുഃ। തം തഥാ തു രഝിം തത്ര ദേവൈസ്സഹ ശതക്രതുഃ ।। ൩൦.
എല്ലാ അസുരന്മാരെയും സംഹരിച്ച ശേഷം, മഹാശക്തനായ രാജി സംസാരിച്ചു; അപ്പോള് അവിടെ ദേവന്മാരോടൊപ്പം ഇന്ദ്രന് രാജിയോട് പറഞ്ഞു.
രജിപുത്രോഽഹമിത്യുക്ത്വാ പുനരേവാബ്രവീദ്വചഃ। ഈന്ദ്രോഽസി രാജന് ദേവാനാം സര്വേഷാന്നാത്ര സംശയഃ। യസ്യാഹമിന്ദ്രപുത്രസ്തേ ഖ്യാതിം യാസ്യാമി ശത്രുഹന് ।। ൩൦.
'ഞാന് രാജിയുടെ മകനാണ്' എന്ന് പറഞ്ഞ് വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, സംശയമില്ലാതെ നീ ദേവന്മാരുടെ ഇന്ദ്രനാണ്; ഞാന് നിന്റെ മകനായതിനാല് ശത്രുനാശകാ, ഞാന് പ്രശസ്തി നേടും.'
സ തു ശക്രവചഃ ശ്രുത്വാ വഞ്ചിതസ്തേന മായയാ। തഥേത്യേവാബ്രവീദ്രാജാ പ്രീയമാണഃ ശതക്രതുമ് ।। ൩൦.
ഇന്ദ്രന്റെ ഈ വാക്കുകള് കേട്ട രാജി അവന്റെ മായയില് വഞ്ചിതനായി; സന്തോഷത്തോടെ രാജാവ് ഇന്ദ്രനോട് 'ശരി' എന്നു പറഞ്ഞു.
തസ്മിംസ്തു ദേവസദൃശേ ദിവം പ്രാപ്തേ മഹീപതൌ। ദായാദ്യമിന്ദ്രാദാജഹ്രുരാചാരം തനയാ രജേഃ ।। ൩൦.
ദേവന്മാരെപ്പോലെയുള്ള ആ മഹാരാജാവ് സ്വര്ഗത്തിലേക്ക് ചെന്നപ്പോള്, രാജിയുടെ മക്കള് ഇന്ദ്രനില് നിന്നു അവന്റെ അവകാശവും സ്ഥാനവും ഏറ്റെടുത്തു.
താനി പുത്രശതാന്യസ്യ തച്ച സ്ഥാനം ശചീപതേഃ। സമക്രാമന്ത ബഹുധാ സ്വര്ഗലോകം ത്രിവിഷ്ടപമ് ।। ൩൦.
അവന്റെ നൂറുകണക്കിന് മക്കളും ശചീഭര്ത്താവിന്റെ ആ സ്ഥാനം പലവിധത്തില് സ്വര്ഗലോകത്തും ദേവലോകത്തും പ്രവേശിച്ചു.
തതഃ കാലേ ബഹുതിഥേ സതീതേ മഹാബലഃ। ഹൃതരാജ്യോഽബ്രവീച്ഛക്രോ ഹൃതഭാഗോ ബൃഹസ്പതിമ് ।। ൩൦.
അതിനുശേഷം, വളരെക്കാലം കഴിഞ്ഞ്, മഹാബലനായ ഇന്ദ്രന് രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടും അവകാശം നഷ്ടപ്പെട്ടും ബൃഹസ്പതിയോട് പറഞ്ഞു.
ബദരീഫലമാത്രം വൈ പുരോഡാശം വിധത്സ്വ മേ। ബ്രഹ്മര്ഷേ യേന തിഷ്ഠേയം തേജസാപ്യായിതസ്തതഃ ।। ൩൦.
ബ്രഹ്മര്ഷേ, ഒരു ബദരിഫലത്തിന്റെ വലുപ്പമുള്ള ഒരു ഹോമം എനിക്ക് ഒരുക്കൂ. അതിന്റെ ശക്തിയില് ഞാന് നിലനില്ക്കാന് കഴിയണം.
ബ്രഹ്മന് കൃശോഽയം വിമനാ ഹൃതരാജ്യോ ഹൃതാശനഃ। ഹതൌജാ ദുര്ബലോ മൂഢോ രജിപുത്രൈഃ പ്രസീദ മേ ।। ൩൦.
ബ്രഹ്മനേ, ഞാന് ക്ഷീണിച്ചവനും ദുഃഖിതനുമാണ്; രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടു, ഭക്ഷണവും ഇല്ല, ശക്തിയും നഷ്ടപ്പെട്ടു, രാജിയുടെ മക്കള് കൊണ്ട് ഞാന് ബുദ്ധിമുട്ടിലാണ്; ദയവായി എന്നോട് കരുണ കാണിക്കൂ.
ബൃഹസ്പതിരുവാച।। യദ്യേവം ചോദിതഃ ശക്ര ത്വയാ സ്യാം പൂര്വ്വമേവ ഹി। നാഭവിഷ്യത് ത്വത്പ്രിയാര്ഥം നാകര്ത്തവ്യം മമാനഘ ।। ൩൦.
ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു: ഇന്ദ്രാ, നീ ഇതുപോലെ മുമ്പ് ചോദിച്ചിരുന്നെങ്കില്, നിന്റെ പ്രിയത്തിനായി ചെയ്യരുതാത്തത് ഞാന് ചെയ്തിരിക്കില്ലായിരുന്നു, പാപമില്ലാത്തവനേ.
പ്രയതിഷ്യാമി ദേവേന്ദ്ര തദ്ധിതാര്ഥം മഹാദ്യുതേ। യഥാ ഭാഗഞ്ച രാജ്യഞ്ച അചിരാത് പ്രതിപത്സ്യസേ ।। ൩൦.
ദേവേന്ദ്രാ, നിന്റെ ഗുണത്തിന് വേണ്ടി ഞാൻ പോകുന്നു. നീ ഉടൻ തന്നെ നിന്റെ ഭാഗവും രാജ്യവും തിരിച്ച് നേടും.
തഥാ ശക്ര ഗമിഷ്യാമി മാഭൂത്തേ വിക്ലവം മനഃ। തതഃ കര്മ്മ ചകാരാസ്യ തേജഃസംവര്ദ്ധനം മഹത് ।। ൩൦.
ശക്രാ, ഞാൻ പോകും; നിന്റെ മനസ്സിൽ ആശങ്കയുണ്ടാകരുത്. പിന്നെ അവൻ നിന്റെ ശക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ വലിയൊരു പ്രവർത്തി നടത്തി.
തേഷാഞ്ച ബുദ്ധിസംമോഹമകരോദ്ബുദ്ധിസത്തമഃ। തേ യദാ സസുതാ മൂഢാ രാഗോത്പന്ന വിധര്മ്മിണഃ ।। ൩൦.
അവിടെയുള്ളവരുടെ ബുദ്ധിയിൽ വലിയ ആശയക്കുഴപ്പം സൃഷ്ടിച്ചു, കാരണം അവരുടെ മക്കൾ മോഹത്താൽ തെറ്റായ വഴിയിൽ പോയി.
ബ്രഹ്മദ്വിഷശ്ച സംവൃത്താ ഹതവീര്യ്യപരാക്രമാഃ। തതോ ലേഭേ സുരൈശ്വര്യമൈന്ദ്രസ്ഥാനം തഥോത്തമമ് ।। ൩൦.
അവർ ബ്രഹ്മദ്വേഷികളായി, ശക്തിയും ധൈര്യവും നഷ്ടപ്പെട്ടു. അതിനുശേഷം അവൻ ദേവന്മാരുടെ ആധിപത്യം, ഉത്തമമായ ഇന്ദ്രപദവി നേടി.
ഹത്വാ രജിസുതാന് സര്വാന്കാമക്രോധപരായണാന്। യ ഇദം പാവനം സ്ഥാനം പ്രതിഷ്ഠാനം ശതക്രതോഃ। ശ്രൃണുയാദ്വാ രജേര്വാപി ന സ ദൌരാത്മ്യമാപ്നുയാത് ।। ൩൦.
രാജാവിന്റെ മോഹത്തിലും കോപത്തിലും ആസ്വദിച്ച മക്കളെ കൊല്ലുകയും, ഈ ശുദ്ധമായ കഥയോ ശതക്രതുവിന്റെ സ്ഥാനമോ രാജാവിന്റെ കാര്യങ്ങളോ ആരെങ്കിലും കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ ദുർഭാഗ്യം അനുഭവിക്കില്ല.
മരുതേന കഥം കന്യാ രാജ്ഞേ ദത്താ മഹാത്മനാ। കിംവീര്യാശ്ച മഹാത്മാനോ ജാതാ മരുതകന്യകാഃ ।। ൩൧.
മഹാത്മാവായ മരുത് രാജാവിന് ആ പെൺകുട്ടിയെ എങ്ങനെ നൽകി? മരുതിന്റെ മകളിൽ നിന്നു ജനിച്ച മഹാത്മാക്കൾക്ക് എത്ര ധൈര്യം ഉണ്ടായിരുന്നു?
ആഹവന് തം മരുത്സോമമന്നകാമഃ പ്രജേശ്വരമ്। മാസി മാസി മഹാതേജാഃ ഷഷ്ടിസംവത്സരാന്നൃപഃ ।। ൩൧.
ഭക്ഷ്യത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ച ജനങ്ങളുടെ അധിപതി, അറുപത് വർഷം ഓരോ മാസവും മഹാശക്തനായ മരുത്സോമനു ഹോമം നടത്തി.
തേന തേ മരുതസ്തസ്യ മരുത്സോമേന തോഷിതാഃ। അക്ഷയ്യാന്നം ദദുഃ പ്രീതാഃ സര്വകാമപരിച്ഛദമ് ।। ൩൧.
അങ്ങനെ, മരുത്സോമനിലൂടെ മരുതുകൾ സന്തോഷിച്ചു; സന്തോഷത്തോടെ അവൻക്ക് ക്ഷയിക്കാത്ത ഭക്ഷണവും എല്ലാ ഇഷ്ടസൗഖ്യങ്ങളും നൽകി.
അന്നം തസ്യ സകൃത്പക്വമഹോരാത്രേ ന ക്ഷീയതേ। കോടിശോ ദീയമാനം ച സൂര്യ്യസ്യോദയനാദപി ।। ൩൧.
അവനുവേണ്ടി ഒരിക്കൽ പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണം ഒരു ദിവസം-രാത്രിയിൽ ഒരിക്കലും കുറയില്ല; സൂര്യോദയത്തിൽ കോടികളായി വിതരണം ചെയ്താലും.
മിത്രാജ്യോതിസ്തു കന്യായാം മരുതസ്യ ച ധീമതഃ। തസ്മാജ്ജാതാ മഹാസത്ത്വാ ധര്മജ്ഞാ മോക്ഷദര്ശിനഃ ।। ൩൧.
മിത്രാജ്യോതി എന്ന പെൺകുട്ടിയുടെയും ധീരനായ മരുതിന്റെയും സംഗമത്തിൽ നിന്ന് വലിയ ശക്തിയുള്ള, ധർമ്മം അറിയുന്ന, മോക്ഷം കാണുന്നവരാണ് ജനിച്ചത്.
സംന്യസ്യ ഗൃഹധര്മാണി വൈരാഗ്യം സമുപസ്ഥിതാഃ। യതിധര്മമവാപ്യേഹ ബ്രഹ്മഭൂയായ തേ ഗതാഃ ।। ൩൧.
അവർ ഗൃഹധർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് വൈരാഗ്യം സ്വീകരിച്ചു; ഇവിടെ യതിധർമ്മം പാലിച്ച് ബ്രഹ്മാവസ്ഥയിലേക്കാണ് അവർ എത്തിയത്.
അനപായസ്തതോ ജാതസ്തദാ ധര്മപ്രദത്തവാന്। ക്ഷത്രധര്മസ്തതോ ജാതഃ പ്രതിപക്ഷോ മഹാതപാഃ ।। ൩൧.
അവരിൽ നിന്ന് അനപായൻ ജനിച്ചു; അവൻ ധർമ്മം നൽകിയവനായിരുന്നു. അവനിൽ നിന്ന് ക്ഷത്രധർമ്മം ജനിച്ചു; അതിൽ നിന്ന് മഹാതപസ്സുള്ള പ്രതിപക്ഷൻ.
പ്രതിപക്ഷസുതശ്ചാപി സഞ്ജയോ നാമ വിശ്രുതഃ। സഞ്ജയസ്യ ജയഃ പുത്രോ വിജയസ്തസ്യ ജഗ്മിവാന് ।। ൩൧.
പ്രതിപക്ഷന്റെ മകനാണ് പ്രശസ്തനായ സഞ്ജയൻ; സഞ്ജയന്റെ മകൻ ജയൻ; ജയനിൽ നിന്ന് വിജയൻ ജനിച്ചു.
വിജയസ്യ ജയഃ പുത്രസ്തസ്യ ഹര്യന്ദ്വതഃ സ്മൃതഃ । ഹര്യന്ദുതസ്തതോ രാജാ സഹദേവഃ പ്രതാപവാന് ।। ൩൧.
വിജയന്റെ മകനാണ് ജയൻ; അവന്റെ മകനാണ് ഹര്യന്ദ്വൻ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്; ഹര്യന്ദുവിൽ നിന്ന് വലിയ വീര്യശാലിയായ സഹദേവൻ രാജാവായി.
സഹദേവസ്യ ധര്മാത്മാ അദീന ഇതി വിശ്രുതഃ। അദീനസ്യ ജയത്സേനസ്തസ്യ പുത്രോഽഥ സംകൃതിഃ ।। ൩൧.
സഹദേവന്റെ ധർമ്മാത്മാവായ മകനാണ് പ്രശസ്തനായ അദീനൻ; അദീനന്റെ മകനാണ് ജയസേനൻ; അവന്റെ മകനാണ് സംകൃതിയെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
സംകൃതേരപി ധര്മാത്മാ കൃതധര്മാ മഹായശാഃ। ഇത്യേതേ ക്ഷത്ര ധര്മാണോ നഹുഷസ്യ നിബോധത ।। ൩൧.
സംകൃതിയുടെ മകനും ധർമ്മാത്മാവായ, മഹാശ്രീയുള്ള കൃതധർമ്മൻ; ഇതാണ് നഹുഷന്റെ ക്ഷത്രവംശങ്ങൾ — ഇതു മനസ്സിലാക്കൂ.
നഹുഷസ്യ തു ദായാദാഃ ഷഡിന്ദ്രോപമതേജസഃ। ഉത്പന്നാഃ പിതൃകന്യായാം വിരജായാം മഹൌജസഃ ।। ൩൧.
നഹുഷന് ആറു മക്കളുണ്ടായിരുന്നു; അവർക്ക് ഇന്ദ്രനോടു തുല്യമായ തേജസ്സും, പിതാവിന്റെ മകളായ മഹാതേജസ്വിനിയായ വിരജയിൽ നിന്നാണ് അവർ ജനിച്ചത്.
യതിര്യയാതിഃ സംയാതിരായാതിഃ പഞ്ച തുദ്വയഃ। യതിര്ജ്യേഷ്ഠസ്തു തേഷാം വൈ യയാതിസ്തു തതോഽവരഃ ।। ൩൧.
അവർ യതി, യയാതി, സംയാതി, ആയാതി, രണ്ട് തുദ്വയന്മാർ; അവരിൽ യതിയാണ് മൂത്തവൻ, യയാതിയാണ് അടുത്തവൻ.