ശപ്താം പുരീം നികുമ്ഭസ്തു മഹാദേവമഥാനയത്। ശൂന്യാം പുരീം മഹാദേവോ നിര്മ്മമേ പരമാത്മനാ ।। ൩൦.
നികുംബൻ നഗരം ശപിച്ച്, അതിനെ മഹാദേവനരികിൽ എത്തിച്ചു; മഹാദേവൻ, പരമാത്മാവ്, ആ നഗരം ശൂന്യമാക്കി.
തുല്യാം ദേവവിഭൂത്യാസ്തു ദേവ്യാശ്ചൈവ മഹാത്മനഃ। രമതേ തത്ര വൈ ദേവീ രമമാണേ മഹേശ്വരഃ ।। ൩൦.
ദേവിയുടെ ദിവ്യവൈഭവത്തിന് തുല്യമായ മഹാത്മാവായ ദേവി അവിടെ സന്തോഷത്തോടെ താമസിക്കുന്നു; ദേവി സന്തോഷിക്കുന്നപ്പോൾ മഹേശ്വരനും അവിടെ സന്തോഷിക്കുന്നു.
ന രതിം തത്ര വൈ ദേവീ ലഭതേ ഗൃഹവിസ്മയാത്। ദേവ്യാഃ ക്രീഡാര്ഥമീശാനോ ദേവോ വാക്യമഥാബ്രവീത് ।। ൩൦.
അവിടെ ഭവനത്തിന്റെ അത്ഭുതം കാരണം ദേവിക്ക് സന്തോഷം ലഭിച്ചില്ല; ദേവിയുടെ വിനോദത്തിനായി ഈശ്വരൻ അപ്പോൾ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
നാഹം വേശ്മ വിമോക്ഷ്യാമി അവിമുക്തം ഹി മേ ഗൃഹമ്। പ്രഹസ്യൈനാമഥോവാച അവിമുക്തം ഹി മേ ഗൃഹമ് ।। ൩൦.
'ഞാൻ ഈ വീട് വിട്ടുപോകില്ല, അവിമുക്തം തന്നെയാണ് എന്റെ ഭവനം.' എന്നുപറഞ്ഞ്, ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ദേവിയെ നോക്കി വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'അവിമുക്തം തന്നെയാണ് എന്റെ ഭവനം.'
നാഹം ദേവി ഗമിഷ്യാമി ഗച്ഛസ്വേഹ രമാമ്യഹമ്। തസ്മാത്തദവിമുക്തം ഹി പ്രോക്തം ദേവേന വൈ സ്വയമ് ।। ൩൦.
'ഞാൻ പോകില്ല ദേവിയേ; നീ പോകാമെന്നു ഞാൻ ഇവിടെ തന്നെ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കും.' അതുകൊണ്ടാണ് അതിനെ ദൈവം തന്നെ അവിമുക്തം എന്ന് വിളിച്ചത്.
ഏവം വാരാണസീ ശപ്താ അവിമുക്തം ച കീര്ത്തിതമ്। യസ്മിന് വസതി വൈ ദേവഃ സര്വദേവനമസ്കൃതഃ। യുഗേഷു ത്രിഷു ധര്മാത്മാ സഹ ദേവ്യാ മഹേശ്വരഃ ।। ൩൦.
ഇങ്ങനെ വാരാണസി ശപിക്കപ്പെട്ടു, അവിമുക്തം എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായി; അവിടെ എല്ലാ ദേവന്മാരും വന്ദിക്കുന്ന ധർമ്മാത്മാവായ മഹേശ്വരൻ ദേവിയോടൊപ്പം മൂന്നു യുകങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നു.
അന്തര്ദ്ധാനം കലൌ യാതി തത്പുരന്തു മഹാത്മനഃ। അന്തര്ഹിതേ പുരേ തസ്മിന് പുരീ സാ വസതേ പുനഃ ।। ൩൦.
കലിയുഗത്തിൽ ആ മഹാത്മാവിന്റെ നഗരം അദൃശ്യമായി മാറുന്നു. ആ നഗരം അദൃശ്യമായപ്പോൾ, അതു മറ്റൊരിടത്ത് വീണ്ടും നിലയുറപ്പിക്കുന്നു.
ഏവം വാരാണസീ ശപ്താ നിവേശം പുനരാഗതാ। ഭദ്രശ്രേണ്യസ്യ പുത്രാണാം ശതമുത്തമധന്വിനാമ് ।। ൩൦.
ഇങ്ങനെ വാരാണസി ശാപം ലഭിച്ച ശേഷം വീണ്ടും അവിടത്തെത്തിയിരിക്കുന്നു. ഭദ്രശ്രേണ്യന്റെ നൂറ് പ്രതിഭാശാലികളായ അമ്പെയ്ത്തുകാരായ പുത്രന്മാർ അവിടെ എത്തി.
ഹത്വാ നിവേശയാമാസ ദിവോദാസോ നരാധിപഃ। ഭദ്രശ്രേണ്യസ്യ രാജ്യന്തു ഹൃതന്തേന ബലീയസാ ।। ൩൦.
അവരെ കൊന്ന്, ദിവോദാസൻ അവിടെ തന്റെ പാർപ്പിടം സ്ഥാപിച്ചു. അങ്ങനെ ഭദ്രശ്രേണ്യന്റെ രാജ്യം ശക്തിയാൽ അവൻ പിടിച്ചെടുത്തു.
ഭദ്രശ്രേണ്യസ്യ പുത്രസ്തു ദുര്ദമോ നാമ നാമതഃ। ദിവോദാസേന ബാലേതി ഘൃണയാ സ വിവര്ജിതഃ ।। ൩൦.
ഭദ്രശ്രേണ്യന്റെ പുത്രൻ ദുര്ദമൻ എന്നായിരുന്നു പേര്. അവൻ ബാലനായിരുന്നു എന്നതിനാൽ, ദിവോദാസൻ ദയയാൽ അവനെ രക്ഷിച്ചു.
ദിവോദാസാദൄഷദ്വത്യാം വീരോ ജജ്ഞേ പ്രതര്ദ്ദനഃ। തേന പുത്രേണ ബാലേന പ്രഹൃതം തസ്യ വൈ പുനഃ ।। ൩൦.
ദിവോദാസനും ഋഷദ്വതിയും ചേർന്ന് പ്രതർദ്ദനൻ എന്ന വീരനായ പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു. ആ ബാലനായ പുത്രൻ വീണ്ടും രാജ്യം ആക്രമിച്ചു.
വൈരസ്യാന്തം മഹാരാജ്ഞാ തദാ തേന വിധത്സതാ। പ്രതര്ദ്ദനസ്യ പുത്രൌ ദ്വൌ വത്സോ ഗര്ഗശ്ച വിശ്രുതഃ ।। ൩൦.
അപ്പോൾ മഹാരാജാവ് വൈരം അവസാനിപ്പിച്ചു. പ്രതർദ്ദനന് വത്സൻ, ഗർഗൻ എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് പ്രശസ്ത പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വത്സപുത്രോ ഹ്യലര്കസ്തു സന്നതിസ്തസ്യ ചാത്മജഃ । അലര്കം പ്രതി രാജര്ഷിര്ഗീതശ്ലോകൌ പുരാതനൌ ।। ൩൦.
വത്സന്റെ പുത്രൻ അളർക്കൻ ആയിരുന്നു. സന്നതി അവന്റെ പുത്രനായിരുന്നു. അളർക്കനെ കുറിച്ച് രാജർഷി രണ്ടു പുരാതന ശ്ലോകങ്ങൾ രചിച്ചു.
ഷഷ്ടിവര്ഷസഹസ്രാണി ഷഷ്ടിവര്ഷശതാനി ച। യുവാ രൂപേണ സമ്പന്നോ ഹ്യലര്കഃ കാശിസത്തമഃ ।। ൩൦.
അളർക്കൻ, കാശിയിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ, അറുപതിനായിരം അറുപത് നൂറ് വർഷം യുവാവെന്നപോലെ തന്നെ രൂപത്തിൽ നിലനിന്നു.
ലോപാമുദ്രാ പ്രസാദേന പരമായുരവാപ്തവാന് ।। ൩൦.
ലോപാമുദ്രയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ അവൻ പരമായുർ നേടിയെടുത്തു.
ശാപസ്യാന്തേ മഹാബാഹുര്ഹത്വാ ക്ഷേമകരാക്ഷസമ്। രമ്യാമാവാസയാമാസ പുരീം വാരാണസീം നൃപഃ ।। ൩൦.
ശാപം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, മഹാബലശാലിയായ രാജാവ് ക്ഷേമകരൻ എന്ന അസുരനെ സംഹരിച്ചു. അതിനുശേഷം വാരാണസി എന്ന മനോഹരമായ നഗരത്തിൽ താമസിച്ചു.
സന്നതേരപി ദായാദഃ സുനീഥോ നാമ ധാര്മികഃ। സുനീഥസ്യ തു ദായാദഃ സുകേതുര്നാമ ധാര്മ്മികഃ ।। ൩൦.
സന്നതിക്കും സുനീതൻ എന്ന ധാർമ്മികനായ ഒരു വംശജൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. സുനീതന്റെ വംശജൻ സുകേതു എന്ന ധാർമ്മികനും ആയിരുന്നു.
സുകേതുതനയശ്ചാപി ധര്മകേതുരിതി ശ്രുതിഃ। ധര്മകേതോസ്തു ദായാദഃ സത്യകേതുര്മഹാരഥഃ ।। ൩൦.
സുകേതുവിന്റെ പുത്രൻ ധർമ്മകേതു എന്നായിരുന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്. ധർമ്മകേതുവിന്റെ വംശജൻ സത്യകേതു എന്ന മഹാരഥിയും ആയിരുന്നു.
സത്യകേതുസുതശ്ചാപി വിഭുര്നാമ പ്രജേശ്വരഃ। സുവിഭുസ്തു വിഭോഃ പുത്രഃ സുകുമാരസ്തതഃ സ്മൃതഃ ।। ൩൦.
സത്യകേതുവിന്റെ പുത്രൻ വിപു എന്ന ജനങ്ങളുടെ അധിപനായിരുന്നു. വിപുവിന്റെ പുത്രൻ സുവിപു, അവനിൽ നിന്ന് സുകുമാരൻ ജനിച്ചു.
സുകുമാരസ്യ പുത്രസ്തു ധൃഷ്ടകേതുഃ സ ധാര്മ്മികഃ। ധുഷ്ടകേതോസ്തു ദായാദോ വേണുഹോത്രഃ പ്രജേശ്വരഃ ।। ൩൦.
സുകുമാരന്റെ പുത്രൻ ധൃഷ്ടകേതു എന്ന ധാർമ്മികനായിരുന്നു. ധൃഷ്ടകേതുവിന്റെ വംശജൻ വേണുഹോത്രൻ ജനങ്ങളുടെ അധിപനായിരുന്നു.
വേണുഹോത്രസുതശ്ചാപി ഗാര്ഗ്യോ വൈ നാമ വിശ്രുതഃ। ഗാര്ഗ്യസ്യ ഗര്ഗഭൂമിസ്തു വാത്സ്യോ വത്സസ്യ ധീമതഃ ।। ൩൦.
വേണുഹോത്രന്റെ പുത്രൻ ഗാർഗ്യൻ എന്ന പ്രശസ്തനായിരുന്നു. ഗാർഗ്യന്റെ പുത്രൻ ഗർഗഭൂമി, വത്സന്റെ പുത്രൻ വാത്സ്യൻ എന്ന ബുദ്ധിമാനായിരുന്നു.
ബ്രാഹ്മണാഃ ക്ഷത്രിയാശ്ചൈവ തയോഃ പുത്രാഃ സുധാര്മ്മികാഃ। വിക്രാന്താ ബലവന്തശ്ച സിംഹതുല്യപരാക്രമാഃ ।। ൩൦.
അവരിൽ നിന്ന് ബ്രാഹ്മണരും ക്ഷത്രിയരും ജനിച്ചു. അവർ വളരെ ധാർമ്മികരും വീര്യശാലികളും ശക്തരുമായിരുന്നു; സിംഹങ്ങളെപ്പോലെ ധൈര്യശാലികളുമായിരുന്നു.
ഇത്യേതേ കാശ്യപാഃ പ്രോക്താ രജേരപി നിബോധത। രജേഃ പുത്രശതാന്യാസന് പഞ്ച വീര്യവതോ ഭുവി। രാജേയമിതി വിഖ്യാതം ക്ഷത്രമിന്ദ്രഭയാവഹമ് ।। ൩൦.
ഇങ്ങനെ കാശ്യപന്മാരെ കുറിച്ച് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ രാജിയെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ. രാജിക്ക് ഭൂമിയിൽ അഞ്ചു നൂറ് വീര്യശാലികളായ പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. രാജേയ എന്ന ഈ ക്ഷത്രിയവർഗം ഇന്ദ്രനു പോലും ഭയം ഉണർത്തുന്നവരായിരുന്നു.
തദാ ദൈവാസുരേ യുദ്ധേ സമുത്പന്നേ സുദാരുണേ। ദേവാശ്ചൈവാസുരാശ്ചൈവ പിതാമഹമഥാബ്രുവന് ।। ൩൦.
അപ്പോൾ ദേവാസുരസംഘർഷം അത്യന്തം ഭയാനകമായി ഉടലെടുത്തപ്പോൾ, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ചേർന്ന് പിതാമഹനോടു സമീപിച്ചു സംസാരിച്ചു.
ആവയോര്ഭഗവാന് യുദ്ധേ വിജേതാ കോ ഭവിഷ്യതി। ബ്രൂഹി നഃ സര്വ്വലോകേശ ശ്രോതുമിച്ഛാമഹേ വയമ് ।। ൩൦.
സകല ലോകങ്ങളുടെയും നാഥനേ, ഞങ്ങളിലൊരുവന് യുദ്ധത്തില് ജയിക്കുമോ എന്ന് ഞങ്ങള് കേള്ക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ദയവായി ഞങ്ങള്ക്ക് പറയൂ.
ബ്രഹ്മോവാച।। യേഷാമര്ഥായ സംഗ്രാമേ രജിരാത്തായുധഃ പ്രഭുഃ। യോത്സ്യതേ തേ വിജേഷ്യന്തി ത്രീല്ലോഁകാന്നാത്ര സംശയഃ ।। ൩൦.
ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞു: ശക്തനായ രാജി ആര്ക്കുവേണ്ടിയാണ് ആയുധം എടുക്കുകയും യുദ്ധം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നത്, അവര് സംശയമില്ലാതെ മൂന്നു ലോകവും ജയിക്കും.
രജിര്യതസ്തതോ ലക്ഷ്മീര്യതോ ലക്ഷ്മീസ്തതോ ധൃതിഃ। യതോ ധൃതിസ്തതോ ധര്മോ യതോ ധര്മസ്തതോ ജയഃ ।। ൩൦.
എവിടെയോ രാജി ഉണ്ടോ അവിടെയോ ഐശ്വര്യം ഉണ്ടാകും; ഐശ്വര്യം ഉണ്ടെങ്കില് ധൈര്യവും അവിടെയുണ്ടാകും; ധൈര്യം ഉണ്ടെങ്കില് ധര്മ്മവും അവിടെയുണ്ടാകും; ധര്മ്മം ഉണ്ടെങ്കില് വിജയവും അവിടെയുണ്ടാകും.
തദ്ദേവാ ദാനവാഃ സര്വേ തതഃ ശ്രുത്വാ രജേര്ജയമ്। അഭ്യയുര്ജയമിച്ഛന്തഃ സ്തുവന്തോ രാജസത്തമമ് ।। ൩൦.
അങ്ങനെ രാജിയുടെ വിജയത്തെക്കുറിച്ച് കേട്ട ശേഷം, എല്ലാ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും വിജയത്തിനായി രാജാവിനെ പ്രശംസിച്ച് സമീപിച്ചു.
തേ ഹൃഷ്ടമനസഃ ശര്വേ രാജാനം ദേവദാനവാഃ। ഊചുരസ്മജ്ജയായ ത്വം ഗൃഹാണ വരകാര്മുകമ് ।। ൩൦.
ആ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും സന്തോഷഹൃദയങ്ങളോടെ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: ഞങ്ങളുടെ വിജയത്തിനായി, ദയവായി നിന്റെ ഉത്തമമായ വില്ല് എടുക്കൂ.
രജിരുവാച।। അഹഞ്ജേഷ്യാമി നോ യുദ്ധേ ദേവാന് ശക്രപുരോഗമാന്। ഇന്ദ്രോ ഭവാമി ധര്മാത്മാ തതോ യോത്സ്യാമി സംയുഗേ ।। ൩൦.
രാജി പറഞ്ഞു: ഞാന് യുദ്ധത്തില് ഇന്ദ്രന് മുന്നില് നിന്നുള്ള ദേവന്മാരെ ജയിക്കും; അതിനുശേഷം, നീതി പാലിച്ച് ഞാന് ഇന്ദ്രനാകും, പിന്നെ യുദ്ധം തുടരും.