വിഷണ്ണവദനാ ദേവീ മഹാദേവമഭാഷത। നേഹ വത്സ്യാമ്യഹം ദേവ നയ മാം സ്വം നിവേശനമ് ।। ൩൦.
ദേവി വിഷണ്ണമായ മുഖത്തോടെ മഹാദേവനോടു പറഞ്ഞു: "ദേവാ, ഞാൻ ഇവിടെ താമസിക്കില്ല; എന്നെ നിന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകൂ."
തഥോക്തസ്തു മഹാദേവഃ സര്വാംല്ലോകാനവേക്ഷ്യ ഹ। വാസാര്ഥം രോചയാമാസ പൃഥിവ്യാം തു ദ്വിജോത്തമാഃ। വാരാണസീം മഹാതേജാഃ സിദ്ധക്ഷേത്രം മഹേശ്വരഃ ।। ൩൦.
ഇങ്ങനെ ദേവി പറഞ്ഞതോടെ, മഹാദേവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളും നോക്കി, ഭൂമിയിൽ വാസത്തിനായി മഹാതേജസ്സുള്ള വാരാണസി എന്ന പുണ്യസ്ഥലത്തെ തിരഞ്ഞെടുത്തു.
ദിവോ ദാസേന താം ജ്ഞാത്വാ നിവിഷ്ടാന്നഗരീം ഭവഃ। പാര്ശ്വാസ്ഥം സ സമാഹൂയ ഗണേശം ക്ഷേമകം ബ്രവീത് ।। ൩൦.
ദിവോദാസൻ ആ നഗരത്തിൽ താമസിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് അറിഞ്ഞ ഭവൻ, തനിക്കു സമീപം നിന്നിരുന്ന ഗണേശനെ വിളിച്ച്, രക്ഷകനോട് പറഞ്ഞു.
ഗണേശ്വര പുരീങ്ഗത്വാ സൂന്യാം വാരാണസീം കുരു। മൃദുനാ ചാബ്യുപായേന അതിവീര്യഃ സ പാര്ഥിവഃ ।। ൩൦.
"ഗണനാഥാ, നീ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി വാരാണസിയെ ശൂന്യമാക്കണം; ആ രാജാവിന് അത്യന്തം ശക്തിയുള്ളവനാണ്, അതിനാൽ സാവധാനം പ്രവർത്തിക്കണം."
തതോ ഗത്വാ നികുമ്ഭസ്തു പുരീം വാരാണസീം പുരാ । സ്വപ്നേ സന്ദര്ശയാമാസ മങ്കനം നാമ നാപിതമ് ।। ൩൦.
അതിനുശേഷം, നികുംബൻ വാരാണസി നഗരത്തിലേക്ക് പോയി, മങ്കനൻ എന്ന നാപിതന്റെ സ്വപ്നത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ശ്രേയസ്തേഽഹം കരിഷ്യാമി സ്ഥാനം മേ രോചയാനഘ। മദ്രൂപാം പ്രതിമാം കൃത്വാ നഗര്യ്യന്തേ നിവേശയ ।। ൩൦.
"ഞാൻ നിനക്ക് ഭംഗിയും ഐശ്വര്യവും നൽകും; പാപമില്ലാത്തവനേ, എനിക്ക് ഒരു സ്ഥലം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ. എന്റെ രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രതിമ ഉണ്ടാക്കി നഗരത്തിൽ സ്ഥാപിക്കൂ."
തഥാ സ്വപ്നേ യഥാ ദൃഷ്ടം സര്വം കാരിതവാന് ദ്വിജാഃ। നഗരീദ്വാര്യനുജ്ഞാപ്യ രാജാനന്തു യഥാവിധി ।। ൩൦.
സ്വപ്നത്തിൽ കണ്ടതുപോലെ, അവൻ എല്ലാം ചെയ്തു; രാജാവിന്റെ അനുമതി പ്രകാരം, നിയമാനുസൃതമായി ആ പ്രവർത്തി നടന്നു.
പൂജാ തു മഹതീ ചൈവ നിത്യമേവ പ്രയുജ്യതേ। ഗന്ധൈര്ധൂപൈശ്ച മാല്യൈശ്ച പ്രേക്ഷണീയൈസ്തഥൈവ ച ।। ൩൦.
അവിടെ വലിയ പൂജ എപ്പോഴും നടക്കുന്നു; സുഗന്ധങ്ങളും ധൂപവും പൂമാലകളും മറ്റും മനോഹരമായി അർപ്പിക്കുന്നു.
അന്നപ്രദാനയുക്തൈശ്ച അത്യദ്ഭുതമിവാഭവത്। ഏവം സമ്പൂജ്യതേ തത്ര നിത്യമേവ ഗണേശ്വരഃ ।। ൩൦.
അന്നദാനങ്ങളോടെ അതി അത്ഭുതമായതായി അവിടം തോന്നി. അങ്ങനെ അവിടെ എപ്പോഴും ഗണപതി ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിക്കപ്പെടുന്നു.
തതോ വരസഹസ്രാണി നഗരാണാം പ്രയച്ഛതി । പുത്രാന് ഹിരണ്യമായൂംഷി സര്വ്വകാമാംസ്തഥൈവ ച ।। ൩൦.
അതിനുശേഷം അവൻ നഗരങ്ങൾക്കായി ആയിരക്കണക്കിന് വരങ്ങൾ നൽകുന്നു; മക്കൾ, പൊന്ന്, ദീർഘായുസ്, വേണമെന്നെല്ലാം അതുപോലെ ലഭിക്കുന്നു.
രാജ്ഞസ്തു മഹിഷീ ശ്രേഷ്ഠാ സുയശാ നാമ വിശ്രുതാ। പുത്രാര്ഥമാഗതാ സാധ്വീ രാജ്ഞാ ദേവീ പ്രചോദിതാ ।। ൩൦.
രാജാവിന്റെ പ്രധാനഭാര്യയായ സുനാമം പ്രപഞ്ചപ്രസിദ്ധയായ സുയശാ, മക്കളുടെ ആശയോടെ, രാജാവിന്റെ പ്രേരണയാൽ അവിടെ എത്തി.
പൂജാന്തു വിപുലാം കൃത്വാ ദേവീ പുത്രാനയാചത। പുനഃ പുനരഥാഗമ്യ ബഹുശഃ പുത്രകാരണാത് ।। ൩൦.
ദേവി വലിയൊരു പൂജ നടത്തി മക്കൾക്കായി പ്രാർത്ഥിച്ചു; പിന്നെയും വീണ്ടും വീണ്ടും മക്കളുടെ കാരണത്താൽ അവൾ അങ്ങോട്ട് വരികയായിരുന്നു.
ന പ്രയച്ഛതി പുത്രാംസ്തു നികുമ്ഭഃ കാരണേന തു। രാജാ യദി തത് ക്രുധ്യേത തതഃ കിഞ്ചിത് പ്രവര്ത്തതേ ।। ൩൦.
നികുംബൻ ഏതോ കാരണത്താൽ മക്കളെ നൽകുന്നില്ല; രാജാവ് അതിനാൽ കോപിതനാകുകയാണെങ്കിൽ പിന്നെ എന്തോ സംഭവിക്കും.
അഥ ദീര്ഘേണ കാലേന ക്രോധോ രാജാനമാവിശത്। ഭൂതം ത്വിദം മഹാദ്വാരി നഗരാണാം പ്രയച്ഛതി ।। ൩൦.
അങ്ങനെ ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവിനെ കോപം പിടിച്ചു; നഗരങ്ങളുടെ വലിയ വാതിലിൽ ഒരു ഭൂതത്തെ അവൻ നൽകുന്നു.
പ്രീത്യാ വരാംശ്ച ശതശോ ന കിഞ്ചിത്തു പ്രവര്ത്തതേ। മാമകൈഃ പൂജ്യതേ നിത്യം നഗര്യാം മമ ചൈവ തു ।। ൩൦.
പ്രേമത്തോടെ അവൻ നൂറുകണക്കിന് വരങ്ങൾ നൽകുന്നു, പക്ഷേ മറ്റൊന്നും സംഭവിക്കുന്നില്ല; എന്റെ ജനങ്ങൾ എന്റെ നഗരത്തിലും അവനെ എപ്പോഴും പൂജിക്കുന്നു.
തത്രാര്ച്ചിതശ്ച ബഹുശോ ദേവ്യാ മേ തത്ര കാരണാത് । ന ദദാതി ച പുത്രം മേ കൃതഘ്നോ ബഹുഭോജനഃ ।। ൩൦.
അവിടെ എന്റെ ദേവി പലതവണ അവനെ പൂജിച്ചു, അതിനുവേണ്ടി; എന്നിരുന്നാലും, ആ ഭക്ഷണപ്രിയൻ എനിക്ക് മകനൊന്നും നൽകുന്നില്ല.
അതോ നാര്ഹതി പൂജാന്തു മത്സകാശാത് കഥഞ്ചന। തസ്മാത്തു നാശയിഷ്യാമി തസ്യ സ്ഥാനം ദുരാത്മനഃ ।। ൩൦.
അതിനാൽ എനിക്ക് അവനെ പൂജിക്കാനുള്ള യോജ്യതയില്ല; അതുകൊണ്ട് ആ ദുഷ്ടന്റെ സ്ഥലം ഞാൻ നശിപ്പിക്കും.
ഏവം തു സവിനിശ്ചിത്യ ദുരാത്മാ രാജ കില്ബിഷീ। സ്ഥാനം ഗണപതേസ്തസ്യ നാശയാമാസ ദുര്മതിഃ ।। ൩൦.
അങ്ങനെ ഉറപ്പോടെ തീരുമാനിച്ച രാജാവ്, ദുഷ്ടനും പാപഭാവനയുള്ളവനും, ഗണപതിയുടെ ആ സ്ഥലം നശിപ്പിച്ചു.
ഭഗ്നമായതനം ദൃഷ്ട്വാ രാജാനമഗമത് പ്രഭുഃ। യസ്മാദൃതേഽപരാധം മേ ത്വയാ സ്ഥാനം വിനാ ശിതമ് ।। ൩൦.
ക്ഷേത്രം തകർന്നത് കണ്ടു, പ്രഭു രാജാവിനരികിൽ എത്തി: 'എന്നെ കുറ്റംചെയ്തതല്ലാതെ നീ കാരണമില്ലാതെ ഈ സ്ഥലം നശിപ്പിച്ചു.' എന്ന് പറഞ്ഞു.
അകസ്മാത് തു പുരീ ശൂന്യാ ഭവിത്രീ തേ നരാധിപ। തതസ്തേന തു ശാപേന ശൂന്യാ വാരാണസീ തഥാ ।। ൩൦.
'അപ്രതീക്ഷിതമായി, നിന്റെ നഗരം ശൂന്യമാകും, രാജാവേ; അങ്ങനെ ആ ശാപം മൂലം വാരാണസിയും ശൂന്യമായി.'
ശപ്താം പുരീം നികുമ്ഭസ്തു മഹാദേവമഥാനയത്। ശൂന്യാം പുരീം മഹാദേവോ നിര്മ്മമേ പരമാത്മനാ ।। ൩൦.
നികുംബൻ നഗരം ശപിച്ച്, അതിനെ മഹാദേവനരികിൽ എത്തിച്ചു; മഹാദേവൻ, പരമാത്മാവ്, ആ നഗരം ശൂന്യമാക്കി.
തുല്യാം ദേവവിഭൂത്യാസ്തു ദേവ്യാശ്ചൈവ മഹാത്മനഃ। രമതേ തത്ര വൈ ദേവീ രമമാണേ മഹേശ്വരഃ ।। ൩൦.
ദേവിയുടെ ദിവ്യവൈഭവത്തിന് തുല്യമായ മഹാത്മാവായ ദേവി അവിടെ സന്തോഷത്തോടെ താമസിക്കുന്നു; ദേവി സന്തോഷിക്കുന്നപ്പോൾ മഹേശ്വരനും അവിടെ സന്തോഷിക്കുന്നു.
ന രതിം തത്ര വൈ ദേവീ ലഭതേ ഗൃഹവിസ്മയാത്। ദേവ്യാഃ ക്രീഡാര്ഥമീശാനോ ദേവോ വാക്യമഥാബ്രവീത് ।। ൩൦.
അവിടെ ഭവനത്തിന്റെ അത്ഭുതം കാരണം ദേവിക്ക് സന്തോഷം ലഭിച്ചില്ല; ദേവിയുടെ വിനോദത്തിനായി ഈശ്വരൻ അപ്പോൾ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
നാഹം വേശ്മ വിമോക്ഷ്യാമി അവിമുക്തം ഹി മേ ഗൃഹമ്। പ്രഹസ്യൈനാമഥോവാച അവിമുക്തം ഹി മേ ഗൃഹമ് ।। ൩൦.
'ഞാൻ ഈ വീട് വിട്ടുപോകില്ല, അവിമുക്തം തന്നെയാണ് എന്റെ ഭവനം.' എന്നുപറഞ്ഞ്, ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ദേവിയെ നോക്കി വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'അവിമുക്തം തന്നെയാണ് എന്റെ ഭവനം.'
നാഹം ദേവി ഗമിഷ്യാമി ഗച്ഛസ്വേഹ രമാമ്യഹമ്। തസ്മാത്തദവിമുക്തം ഹി പ്രോക്തം ദേവേന വൈ സ്വയമ് ।। ൩൦.
'ഞാൻ പോകില്ല ദേവിയേ; നീ പോകാമെന്നു ഞാൻ ഇവിടെ തന്നെ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കും.' അതുകൊണ്ടാണ് അതിനെ ദൈവം തന്നെ അവിമുക്തം എന്ന് വിളിച്ചത്.
ഏവം വാരാണസീ ശപ്താ അവിമുക്തം ച കീര്ത്തിതമ്। യസ്മിന് വസതി വൈ ദേവഃ സര്വദേവനമസ്കൃതഃ। യുഗേഷു ത്രിഷു ധര്മാത്മാ സഹ ദേവ്യാ മഹേശ്വരഃ ।। ൩൦.
ഇങ്ങനെ വാരാണസി ശപിക്കപ്പെട്ടു, അവിമുക്തം എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായി; അവിടെ എല്ലാ ദേവന്മാരും വന്ദിക്കുന്ന ധർമ്മാത്മാവായ മഹേശ്വരൻ ദേവിയോടൊപ്പം മൂന്നു യുകങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നു.
അന്തര്ദ്ധാനം കലൌ യാതി തത്പുരന്തു മഹാത്മനഃ। അന്തര്ഹിതേ പുരേ തസ്മിന് പുരീ സാ വസതേ പുനഃ ।। ൩൦.
കലിയുഗത്തിൽ ആ മഹാത്മാവിന്റെ നഗരം അദൃശ്യമായി മാറുന്നു. ആ നഗരം അദൃശ്യമായപ്പോൾ, അതു മറ്റൊരിടത്ത് വീണ്ടും നിലയുറപ്പിക്കുന്നു.
ഏവം വാരാണസീ ശപ്താ നിവേശം പുനരാഗതാ। ഭദ്രശ്രേണ്യസ്യ പുത്രാണാം ശതമുത്തമധന്വിനാമ് ।। ൩൦.
ഇങ്ങനെ വാരാണസി ശാപം ലഭിച്ച ശേഷം വീണ്ടും അവിടത്തെത്തിയിരിക്കുന്നു. ഭദ്രശ്രേണ്യന്റെ നൂറ് പ്രതിഭാശാലികളായ അമ്പെയ്ത്തുകാരായ പുത്രന്മാർ അവിടെ എത്തി.
ഹത്വാ നിവേശയാമാസ ദിവോദാസോ നരാധിപഃ। ഭദ്രശ്രേണ്യസ്യ രാജ്യന്തു ഹൃതന്തേന ബലീയസാ ।। ൩൦.
അവരെ കൊന്ന്, ദിവോദാസൻ അവിടെ തന്റെ പാർപ്പിടം സ്ഥാപിച്ചു. അങ്ങനെ ഭദ്രശ്രേണ്യന്റെ രാജ്യം ശക്തിയാൽ അവൻ പിടിച്ചെടുത്തു.
ഭദ്രശ്രേണ്യസ്യ പുത്രസ്തു ദുര്ദമോ നാമ നാമതഃ। ദിവോദാസേന ബാലേതി ഘൃണയാ സ വിവര്ജിതഃ ।। ൩൦.
ഭദ്രശ്രേണ്യന്റെ പുത്രൻ ദുര്ദമൻ എന്നായിരുന്നു പേര്. അവൻ ബാലനായിരുന്നു എന്നതിനാൽ, ദിവോദാസൻ ദയയാൽ അവനെ രക്ഷിച്ചു.