ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു പുരീം വാരാണസീം പുരാ। ശൂന്യാം വിവേശയാമാസ ക്ഷേണകോ നാമ രാക്ഷസഃ ।। ൩൦.
അതു തന്നെയായ സമയത്ത്, ക്ഷേണക എന്നൊരു ദാനവൻ, ശൂന്യമായിരുന്ന വാരാണസി നഗരത്തിലേക്ക് കയറി വന്നു.
ശപ്താ ഹി സാ പുരീ പൂര്വ്വം നികുമ്ഭേന മഹാത്മനാ। ശൂന്യാ വര്ഷസഹസ്രം വൈ ഭവിത്രീതി പുനഃ പുനഃ ।। ൩൦.
അതിനു മുമ്പ് മഹാത്മാവായ നികുംബൻ ആ നഗരം ശപിച്ച്, ആയിരം വർഷം വീണ്ടും വീണ്ടും ശൂന്യമായിരിക്കട്ടെ എന്നു പറഞ്ഞിരുന്നു.
തസ്യാന്തു ശപ്തമാത്രായാം ദിവോദാസഃ പ്രജേശ്വരഃ। വിഷയാന്തേ പുരീം രമ്യാം ഗോമത്യാം സന്ന്യവേശയത് ।। ൩൦.
ആ ശാപം സംഭവിച്ച ഉടനെ, ജനങ്ങളുടെ രാജാവായ ദിവോദാസൻ, തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ അതിരിൽ, ഗോമതീ നദിയുടെ തീരത്ത് മനോഹരമായ ഒരു നഗരം സ്ഥാപിച്ചു.
ഋഷ ഊചുഃ।। വാരാണസീം കിമര്ഥന്താം നികുമ്ഭഃ ശപ്തവാന് പുരാ। നികുമ്ഭശ്ചാപി ധര്മ്മാത്മാ സിദ്ധക്ഷേത്രം ശശാപ യഃ ।। ൩൦.
മഹർഷിമാർ ചോദിച്ചു: നികുംബൻ മുമ്പ് എന്തിനാണ് വാരാണസിയെ ശപിച്ചത്? ധർമ്മനിഷ്ഠനായ ആ നികുംബൻ എങ്ങനെ ആ പുണ്യഭൂമിയെ ശപിച്ചു?
സൂത ഉവാച।। ദിവോദാസസ്തു രാജര്ഷിര്നഗരീം പ്രാപ്യ പാര്ഥിവഃ। വസതേ സ മഹാതേജാഃ സ്ഫീതായാം വൈ നരാധിപഃ ।। ൩൦.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: രാജർഷിയായ ദിവോദാസൻ ആ നഗരം സ്വന്തമാക്കി, മഹാതേജസ്സോടെ ആ സമൃദ്ധിയായ നഗരത്തിൽ വാസം ചെയ്തു.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു കൃതദാരോ മഹേശ്വരഃ। ദേവ്യാഃ സ പ്രിയകാമസ്തു വസാനശ്ച സുരാന്തികേ ।। ൩൦.
അതു തന്നെയായ സമയത്ത്, മഹേശ്വരൻ തന്റെ പ്രിയപത്നിയുമായ് ദേവതകളുടെ ഇടയിൽ വസിച്ചു.
ദേവാജ്ഞയാ പാരിഷദാ വിശ്വരൂപാസ്തപോധനാഃ। പൂര്വോക്തൈ രൂപവിശേഷസ്തോഷയന്തി മഹേശ്വരീമ് ।। ൩൦.
ദേവന്മാരുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം, തപസ്സിൽ സമ്പന്നരായ, വിവിധ രൂപങ്ങളുള്ള പാർഷദന്മാർ, മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ, മഹേശ്വരിയെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
ഹൃഷ്യതി തൈര്മഹാദേവോ മേനാ നൈവ തു ഹൃഷ്യതി। ജുഗുപ്സതേ സാ നിത്യഞ്ച ദേവം ദേവീം തഥൈവ ച ।। ൩൦.
അവരുടെ കാരണമായി മഹാദേവൻ സന്തോഷിച്ചു, പക്ഷേ മേനാ സന്തോഷിച്ചില്ല; അവൾ ദൈവത്തെയും ദേവിയെയും എപ്പോഴും കുറ്റം പറഞ്ഞു.
മമ പാര്ശ്വേ ത്വനാചാരസ്തവ ഭര്ത്താ മഹേശ്വരഃ। ദരിദ്രഃ സര്വ ഏവേഹ അക്ലിഷ്ടം ലഡതേഽനഘേ ।। ൩൦.
"നിന്റെ ഭർത്താവായ മഹേശ്വരൻ എന്റെ അടുത്ത് യോജിച്ചവനല്ല; അവൻ ഇവിടെ പൂർണ്ണമായും ദരിദ്രനാണ്, എന്നിരുന്നാലും കഷ്ടമില്ലാതെ ജീവിക്കുന്നു, പാപമില്ലാത്തവളേ."
മാത്രാ തഥോക്താ വചസാ സ്ത്രീസ്വബാവാന്നചാക്ഷമത്। സ്മിതം കൃത്വാ തു വരദാ ഹരപാര്ശ്വമഥാഗമത് ।। ൩൦.
അമ്മ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സ്ത്രീസ്വഭാവം കൊണ്ടു സഹിക്കാനാവാതെ, അവൾ പുഞ്ചിരിച്ച് വരദായിനിയായ് ഹരന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
വിഷണ്ണവദനാ ദേവീ മഹാദേവമഭാഷത। നേഹ വത്സ്യാമ്യഹം ദേവ നയ മാം സ്വം നിവേശനമ് ।। ൩൦.
ദേവി വിഷണ്ണമായ മുഖത്തോടെ മഹാദേവനോടു പറഞ്ഞു: "ദേവാ, ഞാൻ ഇവിടെ താമസിക്കില്ല; എന്നെ നിന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകൂ."
തഥോക്തസ്തു മഹാദേവഃ സര്വാംല്ലോകാനവേക്ഷ്യ ഹ। വാസാര്ഥം രോചയാമാസ പൃഥിവ്യാം തു ദ്വിജോത്തമാഃ। വാരാണസീം മഹാതേജാഃ സിദ്ധക്ഷേത്രം മഹേശ്വരഃ ।। ൩൦.
ഇങ്ങനെ ദേവി പറഞ്ഞതോടെ, മഹാദേവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളും നോക്കി, ഭൂമിയിൽ വാസത്തിനായി മഹാതേജസ്സുള്ള വാരാണസി എന്ന പുണ്യസ്ഥലത്തെ തിരഞ്ഞെടുത്തു.
ദിവോ ദാസേന താം ജ്ഞാത്വാ നിവിഷ്ടാന്നഗരീം ഭവഃ। പാര്ശ്വാസ്ഥം സ സമാഹൂയ ഗണേശം ക്ഷേമകം ബ്രവീത് ।। ൩൦.
ദിവോദാസൻ ആ നഗരത്തിൽ താമസിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് അറിഞ്ഞ ഭവൻ, തനിക്കു സമീപം നിന്നിരുന്ന ഗണേശനെ വിളിച്ച്, രക്ഷകനോട് പറഞ്ഞു.
ഗണേശ്വര പുരീങ്ഗത്വാ സൂന്യാം വാരാണസീം കുരു। മൃദുനാ ചാബ്യുപായേന അതിവീര്യഃ സ പാര്ഥിവഃ ।। ൩൦.
"ഗണനാഥാ, നീ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി വാരാണസിയെ ശൂന്യമാക്കണം; ആ രാജാവിന് അത്യന്തം ശക്തിയുള്ളവനാണ്, അതിനാൽ സാവധാനം പ്രവർത്തിക്കണം."
തതോ ഗത്വാ നികുമ്ഭസ്തു പുരീം വാരാണസീം പുരാ । സ്വപ്നേ സന്ദര്ശയാമാസ മങ്കനം നാമ നാപിതമ് ।। ൩൦.
അതിനുശേഷം, നികുംബൻ വാരാണസി നഗരത്തിലേക്ക് പോയി, മങ്കനൻ എന്ന നാപിതന്റെ സ്വപ്നത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ശ്രേയസ്തേഽഹം കരിഷ്യാമി സ്ഥാനം മേ രോചയാനഘ। മദ്രൂപാം പ്രതിമാം കൃത്വാ നഗര്യ്യന്തേ നിവേശയ ।। ൩൦.
"ഞാൻ നിനക്ക് ഭംഗിയും ഐശ്വര്യവും നൽകും; പാപമില്ലാത്തവനേ, എനിക്ക് ഒരു സ്ഥലം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ. എന്റെ രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രതിമ ഉണ്ടാക്കി നഗരത്തിൽ സ്ഥാപിക്കൂ."
തഥാ സ്വപ്നേ യഥാ ദൃഷ്ടം സര്വം കാരിതവാന് ദ്വിജാഃ। നഗരീദ്വാര്യനുജ്ഞാപ്യ രാജാനന്തു യഥാവിധി ।। ൩൦.
സ്വപ്നത്തിൽ കണ്ടതുപോലെ, അവൻ എല്ലാം ചെയ്തു; രാജാവിന്റെ അനുമതി പ്രകാരം, നിയമാനുസൃതമായി ആ പ്രവർത്തി നടന്നു.
പൂജാ തു മഹതീ ചൈവ നിത്യമേവ പ്രയുജ്യതേ। ഗന്ധൈര്ധൂപൈശ്ച മാല്യൈശ്ച പ്രേക്ഷണീയൈസ്തഥൈവ ച ।। ൩൦.
അവിടെ വലിയ പൂജ എപ്പോഴും നടക്കുന്നു; സുഗന്ധങ്ങളും ധൂപവും പൂമാലകളും മറ്റും മനോഹരമായി അർപ്പിക്കുന്നു.
അന്നപ്രദാനയുക്തൈശ്ച അത്യദ്ഭുതമിവാഭവത്। ഏവം സമ്പൂജ്യതേ തത്ര നിത്യമേവ ഗണേശ്വരഃ ।। ൩൦.
അന്നദാനങ്ങളോടെ അതി അത്ഭുതമായതായി അവിടം തോന്നി. അങ്ങനെ അവിടെ എപ്പോഴും ഗണപതി ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിക്കപ്പെടുന്നു.
തതോ വരസഹസ്രാണി നഗരാണാം പ്രയച്ഛതി । പുത്രാന് ഹിരണ്യമായൂംഷി സര്വ്വകാമാംസ്തഥൈവ ച ।। ൩൦.
അതിനുശേഷം അവൻ നഗരങ്ങൾക്കായി ആയിരക്കണക്കിന് വരങ്ങൾ നൽകുന്നു; മക്കൾ, പൊന്ന്, ദീർഘായുസ്, വേണമെന്നെല്ലാം അതുപോലെ ലഭിക്കുന്നു.
രാജ്ഞസ്തു മഹിഷീ ശ്രേഷ്ഠാ സുയശാ നാമ വിശ്രുതാ। പുത്രാര്ഥമാഗതാ സാധ്വീ രാജ്ഞാ ദേവീ പ്രചോദിതാ ।। ൩൦.
രാജാവിന്റെ പ്രധാനഭാര്യയായ സുനാമം പ്രപഞ്ചപ്രസിദ്ധയായ സുയശാ, മക്കളുടെ ആശയോടെ, രാജാവിന്റെ പ്രേരണയാൽ അവിടെ എത്തി.
പൂജാന്തു വിപുലാം കൃത്വാ ദേവീ പുത്രാനയാചത। പുനഃ പുനരഥാഗമ്യ ബഹുശഃ പുത്രകാരണാത് ।। ൩൦.
ദേവി വലിയൊരു പൂജ നടത്തി മക്കൾക്കായി പ്രാർത്ഥിച്ചു; പിന്നെയും വീണ്ടും വീണ്ടും മക്കളുടെ കാരണത്താൽ അവൾ അങ്ങോട്ട് വരികയായിരുന്നു.
ന പ്രയച്ഛതി പുത്രാംസ്തു നികുമ്ഭഃ കാരണേന തു। രാജാ യദി തത് ക്രുധ്യേത തതഃ കിഞ്ചിത് പ്രവര്ത്തതേ ।। ൩൦.
നികുംബൻ ഏതോ കാരണത്താൽ മക്കളെ നൽകുന്നില്ല; രാജാവ് അതിനാൽ കോപിതനാകുകയാണെങ്കിൽ പിന്നെ എന്തോ സംഭവിക്കും.
അഥ ദീര്ഘേണ കാലേന ക്രോധോ രാജാനമാവിശത്। ഭൂതം ത്വിദം മഹാദ്വാരി നഗരാണാം പ്രയച്ഛതി ।। ൩൦.
അങ്ങനെ ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവിനെ കോപം പിടിച്ചു; നഗരങ്ങളുടെ വലിയ വാതിലിൽ ഒരു ഭൂതത്തെ അവൻ നൽകുന്നു.
പ്രീത്യാ വരാംശ്ച ശതശോ ന കിഞ്ചിത്തു പ്രവര്ത്തതേ। മാമകൈഃ പൂജ്യതേ നിത്യം നഗര്യാം മമ ചൈവ തു ।। ൩൦.
പ്രേമത്തോടെ അവൻ നൂറുകണക്കിന് വരങ്ങൾ നൽകുന്നു, പക്ഷേ മറ്റൊന്നും സംഭവിക്കുന്നില്ല; എന്റെ ജനങ്ങൾ എന്റെ നഗരത്തിലും അവനെ എപ്പോഴും പൂജിക്കുന്നു.
തത്രാര്ച്ചിതശ്ച ബഹുശോ ദേവ്യാ മേ തത്ര കാരണാത് । ന ദദാതി ച പുത്രം മേ കൃതഘ്നോ ബഹുഭോജനഃ ।। ൩൦.
അവിടെ എന്റെ ദേവി പലതവണ അവനെ പൂജിച്ചു, അതിനുവേണ്ടി; എന്നിരുന്നാലും, ആ ഭക്ഷണപ്രിയൻ എനിക്ക് മകനൊന്നും നൽകുന്നില്ല.
അതോ നാര്ഹതി പൂജാന്തു മത്സകാശാത് കഥഞ്ചന। തസ്മാത്തു നാശയിഷ്യാമി തസ്യ സ്ഥാനം ദുരാത്മനഃ ।। ൩൦.
അതിനാൽ എനിക്ക് അവനെ പൂജിക്കാനുള്ള യോജ്യതയില്ല; അതുകൊണ്ട് ആ ദുഷ്ടന്റെ സ്ഥലം ഞാൻ നശിപ്പിക്കും.
ഏവം തു സവിനിശ്ചിത്യ ദുരാത്മാ രാജ കില്ബിഷീ। സ്ഥാനം ഗണപതേസ്തസ്യ നാശയാമാസ ദുര്മതിഃ ।। ൩൦.
അങ്ങനെ ഉറപ്പോടെ തീരുമാനിച്ച രാജാവ്, ദുഷ്ടനും പാപഭാവനയുള്ളവനും, ഗണപതിയുടെ ആ സ്ഥലം നശിപ്പിച്ചു.
ഭഗ്നമായതനം ദൃഷ്ട്വാ രാജാനമഗമത് പ്രഭുഃ। യസ്മാദൃതേഽപരാധം മേ ത്വയാ സ്ഥാനം വിനാ ശിതമ് ।। ൩൦.
ക്ഷേത്രം തകർന്നത് കണ്ടു, പ്രഭു രാജാവിനരികിൽ എത്തി: 'എന്നെ കുറ്റംചെയ്തതല്ലാതെ നീ കാരണമില്ലാതെ ഈ സ്ഥലം നശിപ്പിച്ചു.' എന്ന് പറഞ്ഞു.
അകസ്മാത് തു പുരീ ശൂന്യാ ഭവിത്രീ തേ നരാധിപ। തതസ്തേന തു ശാപേന ശൂന്യാ വാരാണസീ തഥാ ।। ൩൦.
'അപ്രതീക്ഷിതമായി, നിന്റെ നഗരം ശൂന്യമാകും, രാജാവേ; അങ്ങനെ ആ ശാപം മൂലം വാരാണസിയും ശൂന്യമായി.'