വായുപുരാണമ്

തപസാ തു സുതപ്തേന ലോകാന് വിഷ്ടഭ്യ തിഷ്ഠതി । വിഷ്ടഭ്യ സ തു തേജസ്വീ ലോകേഷ്വാനന്ത്യമശ്നുതേ ।। ൨൯.

ശ്രദ്ധയോടെ ചെയ്ത തപസ്സിലൂടെ അവൻ ലോകങ്ങളെ നിലനിർത്തുന്നു; അങ്ങനെ ശക്തിയോടെ അവൻ ലോകങ്ങളിൽ അനന്തത നേടുന്നു.

ദാനാച്ഛ്രേയാംസ്തഥാ യജ്ഞോ യജ്ഞാച്ഛ്രേയസ്തഥാ തപഃ। സംന്യാസസ്തപസഃ ശ്രേയാംസ്തസ്മാജ്ജ്ഞാനം ഗുരുഃ സ്മൃതമ് ।। ൨൯.

ദാനം യജ്ഞത്തേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠം, യജ്ഞത്തേക്കാൾ തപസ്സാണ് ഉത്തമം; തപസ്സിനേക്കാൾ സംന്യാസം ശ്രേഷ്ഠം; അതുകൊണ്ടു ജ്ഞാനം ഏറ്റവും ഉന്നതമായതായി കരുതപ്പെടുന്നു.

ശ്രൃയന്തേ ഹി തപഃസിദ്ധാഃ ക്ഷാത്രോപേതാ ദ്വിജാതയഃ। വിശ്വാമിത്രോ നരപതിര്മാന്ധാതാ സംകൃതിഃ കപിഃ ।। ൨൯.

തപസ്സിൽ സിദ്ധി നേടിയ ക്ഷത്രിയരിൽ ജനിച്ച ദ്വിജന്മാരെക്കുറിച്ച് കേട്ടിട്ടുണ്ട്; വിശ്വാമിത്രൻ രാജാവും, മാംധാതാവ്, സംകൃതി, കപി എന്നിവരും അങ്ങനെയാണ്.

കപേശ്ച പുരുകുത്സശ്ച സത്യശ്ചാനൃഹവാനൃഥുഃ ആര്ഷ്ടിഷേണോഽമീഢശ്ച ഭാഗാന്യോന്യസ്തഥൈവ ച ।। ൨൯.

കപിയുടെ പുത്രനായ പുരുകുത്സനും, സത്യനും, അനൃഹവനും, ഋതു, ആർഷ്ടിഷേണൻ, അമീഢൻ, ഭാഗൻ, അന്യസ്തൻ എന്നിവരും അങ്ങനെ മറ്റു ചിലരും.

കക്ഷീവശ്ചൈവ ശിജയസ്തഥാന്യേ ച മഹാരഥാഃ। രഥീതരശ്ച രുന്ദശ്ച വിഷ്ണുവൃദ്ധാദയോ നൃപാഃ ।। ൨൯.

കക്ഷീവനും ശിജയനും, മറ്റു മഹാരഥികളും, രഥീതരനും, റുണ്ടനും, വിഷ്ണുവൃദ്ധൻ തുടങ്ങിയ രാജാക്കന്മാരും.

ക്ഷാത്രോപേതാഃ സ്മൃതാ ഹ്യേതേ തപസാ ഋഷിതാങ്ഗതാഃ । ഏതേ രാജര്ഷയഃ സര്വ്വേ സിദ്ധിം സുമഹതീങ്ഗതാഃ। അത ഊര്ദ്ധ്വം പ്രവക്ഷ്യാമി അയോര്വംശം മഹാത്മനഃ ।। ൨൯.

ക്ഷത്രിയരിൽ ജനിച്ച് തപസ്സിലൂടെ ഋഷിത്വം നേടിയവരാണ് ഇവർ; ഈ രാജർഷിമാർ എല്ലാവരും മഹത്തായ സിദ്ധി നേടിയവരാണ്. ഇനി ഞാൻ മഹാത്മാവായ അയുവിന്റെ വംശത്തെക്കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കാം.

സൂത ഉവാച।। ഏതേ പുത്രാ മഹാത്മാനഃ പഞ്ചൈവാസന് മഹാബലാഃ। സ്വര്ഭാനുതനയാ വിപ്രാഃ പ്രഭായാം ജജ്ഞിരേ നൃപാഃ ।। ൩൦.

സൂതൻ പറഞ്ഞു: മഹാത്മാക്കളായ ഈ അഞ്ചു മഹാബലശാലികൾ, സ്വർഭാനുവിന്റെ മകന്മാരായി, പ്രഭായിൽ ജനിച്ചു; രാജാക്കന്മാരിൽ പ്രശസ്തരായി.

നഹുഷഃ പ്രഥമസ്തേഷാം പുത്രധര്മ്മാ തതഃ സ്മൃതഃ। ധര്മ്മവൃദ്ധാത്മജശ്ചൈവ സുതഹോത്രോ മഹായശാഃ ।। ൩൦.

അവരിൽ ആദ്യനായത് നഹുഷൻ; പിന്നെ പുത്രധർമ്മൻ; ധർമ്മവൃദ്ധന്റെ മകനായ സുതഹോത്രൻ മഹാപ്രശസ്തനാണ്.

സുതഹോത്രസ്യ ദായാദാസ്ത്രയഃ പരമധാര്മ്മികാഃ। കാശഃ ശലശ്ച ദ്വാവേതൌ തഥാ ഗൃത്സമദഃ പ്രഭുഃ ।। ൩൦.

സുതഹോത്രന്റെ മൂന്നു പുത്രന്മാർ പരമധാർമ്മികരായിരുന്നു; കാശനും ശലനും, കൂടാതെ ശക്തനായ ഗൃത്സമദനും.

പുത്രോ ഗൃത്സമദസ്യാപി ശുനകോ യസ്യ ശൌനകഃ। ബ്രാഹ്മണാഃ ക്ഷത്രിയാശ്ചൈവ വൈശ്യാഃ ശൂദ്രാസ്തഥൈവ ച ।। ൩൦.

ഗൃത്സമദന്റെ മകൻ ശുനകൻ, അവന്റെ മകൻ ശൗനകൻ; ബ്രാഹ്മണന്മാരും, ക്ഷത്രിയരും, വൈശ്യരും, ശൂദ്രന്മാരും അവനിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചു.

ഏതസ്യ വംശേ സമ്ഭൂതാ വിചിത്രൈഃ കര്മ്മഭിര്ദ്വിജാഃ। ശലാത്മജോ ഹ്യാര്ഷ്ടിഷേണശ്ചരന്തസ്തസ്യ ചാത്മജഃ ।। ൩൦.

അവന്റെ വംശത്തിൽ വിവിധ പ്രവൃത്തികളിലൂടെ വൈവിധ്യമാർന്ന ദ്വിജന്മാർ ജനിച്ചു; ശലന്റെ മകൻ ആർഷ്ടിഷേണൻ, അവന്റെ മകനും അങ്ങനെ യാത്ര ചെയ്തു.

ശൌനകാശ്ചാര്ഷ്ടിഷേണാശ്ച ക്ഷാത്രോപേതാ ദ്വിജാതയഃ। കാശസ്യ കാശയോ രാഷ്ടഃ പുത്രോ ദീര്ഘതപാസ്തഥാ ।। ൩൦.

ശൗണകരും ആർഷ്ടിഷേണരും, ക്ഷത്രിയരോടൊപ്പം വന്ന ദ്വിജന്മാരും, കാശയുടെ മകനായ കാശനും, ദീർഘതപാസും അന്നേരം പരാമർശിക്കപ്പെട്ടു.

ധര്മ്മശ്ച ദീര്ഘതപസോ വിദ്വാന് ധന്വന്തരിസ്തതഃ। തപസാ സുമഹാതേജാ ജാതോ വൃദ്ധസ്യ ധീമതഃ। അഥൈനമൃഷയഃ പ്രോചുഃ സൂതം വാക്യമിമം പുനഃ ।। ൩൦.

ദീർഘതപാസിൽ നിന്ന് ധർമ്മൻ എന്ന ജ്ഞാനിയും, അതിനുശേഷം മഹത്തായ തപസ്സുള്ള വൃദ്ധനിൽ നിന്ന് ധന്വന്തരി ജനിച്ചു. പിന്നെ മഹർഷിമാർ സൂതനോടു വീണ്ടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

ഋഷയ ഊചുഃ ।। കഥം ധന്വന്തരിര്ദ്ദേവോ മാനുഷേഷ്വിഹ ജജ്ഞിവാന്। ഏതദ്വേദിതുമിച്ഛാമസ്തതോ ബ്രൂഹി പ്രിയം തഥാ ।। ൩൦.

മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞു: ധന്വന്തരി ദേവൻ മനുഷ്യരിൽ എങ്ങനെ ജനിച്ചു എന്നു ഞങ്ങൾ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ദയവായി അതിന്റെ സത്യമായ കഥ ഞങ്ങൾക്ക് മനോഹരമായി പറയൂ.

സൂത ഉവാച।। ധന്വന്തരേഃ സമ്ഭവോഽയം ശ്രൂയതാമിഹ വൈ ദ്വിജാഃ। സ സമ്ഭൂതഃ സമുദ്രാന്തേ മഥ്യമാനേഽമൃതേ പുരാ ।। ൩൦.

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ധന്വന്തരിയുടെ ഉത്ഭവം ഇവിടെ കേൾക്കൂ ദ്വിജന്മാരേ. പുരാതനകാലത്ത് അമൃതം കുഴച്ചപ്പോൾ സമുദ്രത്തിൻറെ അതിരിൽ അദ്ദേഹം ഉദിച്ചുവന്നു.

ഉത്പന്നഃ സകലാത് പൂര്വ്വം സര്വ്വതശ്ച ശ്രിയാവൃതഃ। സര്വ്വസംസിദ്ധകായം തം ദൃഷ്ട്വാ വിഷ്ടമ്ഭിതഃ സ്ഥിതഃ। അജസ്ത്വമിതി ഹോവാച തസ്മാദജസ്തു സഃ സ്മൃതഃ ।। ൩൦.

അവൻ എല്ലാവരിലും മുമ്പായി, എല്ലാ ദിക്കിലും തേജസ്സിൽ മൂടപ്പെട്ടവനായി ഉദിച്ചു. അവന്റെ ശരീരം പൂർണ്ണമായതും മനോഹരമായതും കണ്ട അജൻ അതിശയിച്ചു നിന്നു; 'നീ അജൻ തന്നെയാണ്' എന്നു പറഞ്ഞു. അതുകൊണ്ടാണ് അവൻ അജൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.

അജഃ പ്രോവാച വിഷ്ണും തം തനയോഽസ്മി തവ പ്രഭോ। വിധത്സ്വ ഭാഗം സ്ഥാനഞ്ച മമ ലോകേ സുരോത്തമ ।। ൩൦.

അജൻ വിഷ്ണുവിനോട് പറഞ്ഞു: 'പ്രഭോ, ഞാൻ നിങ്ങളുടെ മകനാണ്. ഈ ലോകത്ത് എനിക്ക് ഒരു സ്ഥാനംയും പങ്കും നല്കണമേ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.'

ഏവമുക്തഃ സുദൃഷ്ട്വാ തു തഥാ പ്രോവാച സ പ്രഭുഃ । കൃതോ യജ്ഞവിഭാഗസ്തു യജ്ഞിയൌര്ഹേ സുരൈസ്തഥാ ।। ൩൦.

അങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, അവനെ നന്നായി നോക്കി, പ്രഭു പറഞ്ഞു: 'യജ്ഞത്തിന്റെ വിഭജനം കഴിഞ്ഞു, ദേവന്മാർക്ക് അവരുടെ യജ്ഞഭാഗങ്ങൾ ലഭിച്ചു.'

വേദേഷു വിധിയുക്തഞ്ച വിധിഹോത്രം മഹര്ഷിഭിഃ। ന ശക്യമിഹ ഹോമോ വൈ തുല്യം കര്ത്തും കദാചന ।। ൩൦.

വേദങ്ങളിൽ മഹർഷിമാർ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്ന ഹോമവിധികൾ ഈ ലോകത്ത് ഒരുപോലെയും നടത്താൻ കഴിയില്ല.

അര്വാക്സുതോഽസി ഹേ ദേവ നാമമന്ത്രോഽസി വൈ പ്രഭോ। ദ്വിതീയായാന്തു സമ്ഭൂത്യാം ലോകേ ഖ്യാതിങ്ഗമിഷ്യസി ।। ൩൦.

ദേവാ, നീ പിന്നീട് ജനിച്ചവനാണ്; നീ നാമവും മന്ത്രവും കൈവശമുള്ളവനാണ്. രണ്ടാം ജനനത്തിൽ നീ ലോകത്ത് പ്രശസ്തനാകും.

അണിമാദിയുതാ സിദ്ധിര്ഗര്ഭസ്ഥസ്യ ഭവിഷ്യതി। തേനൈവ ച ശരീരേണ ദേവത്വം പ്രാപ്സ്യസി പ്രഭോ। ചാരുമന്ത്രൈര്ഘൃതൈര്ഗന്ധൈര്യക്ഷ്യന്തി ത്വാം ദ്വിജാതയഃ ।। ൩൦.

അണിമാദി സിദ്ധികൾ ഗർഭസ്ഥനായി ഇരിക്കുമ്പോഴും നിനക്കുണ്ടാകും. അതേ ശരീരത്തിൽ തന്നെ, പ്രഭോ, നീ ദൈവത്വം നേടും. മനോഹരമായ മന്ത്രങ്ങൾ, നെയ്യും സുഗന്ധങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് ദ്വിജന്മാർ നിന്നെ ആരാധിക്കും.

അഥ ച ത്വം പുനശ്ചൈവ ആയുര്വേദം വിധാസ്യസി। അവശ്യമ്ഭാവീ ഹ്യര്ഥോഽയം പ്രാഗ്ദിഷ്ടസ്ത്വബ്ജയോനിനാ ।। ൩൦.

പിന്നെയും നീ ആയുര്‍വേദം സ്ഥാപിക്കും. ഈ കാര്യം നിർബന്ധമായും നടക്കും; അതു മുമ്പേ പദ്മജനനായവൻ നിർണ്ണയിച്ചിരിക്കുന്നു.

ദ്വിതീയം ദ്വാപരം പ്രാപ്യ ഭവിതാ ത്വം ന സംശയഃ। തസ്മാത് തസ്മൈ വരം ദത്ത്വാ വിഷ്ണുരന്തര്ദഘേ തതഃ ।। ൩൦.

രണ്ടാമത്തെ ദ്വാപരയുഗം എത്തിയപ്പോൾ, നീ ജനിക്കും എന്നതിൽ സംശയമില്ല. അതിനുശേഷം വിഷ്ണു അവനു ഒരു വരം നൽകി അപ്രത്യക്ഷനായി.

ദ്വിതീയേ ദ്വാപരേ പ്രാപ്തേ സൌനഹോത്രഃ സ കാശിരാട്। പുത്രകാമ സ്തപസ്തേപേ നൃപോ ദീര്ഘതപാസ്തഥാ ।। ൩൦.

രണ്ടാമത്തെ ദ്വാപരയുഗം വന്നപ്പോൾ, കാശിരാജാവായ സൗനഹോത്രനും, ദീർഘതപാസെന്ന രാജാവും, പുത്രാഗ്രഹത്തോടെ കഠിനമായ തപസ്സ് നടത്തി.

അജം ദേവന്തു പുത്രാര്ഥേ ഹ്യാരിരാധയിഷുര്നൃപഃ। വരേണ ച്ഛന്ദയാമാസ പ്രീതോ ധന്വന്തരിര്നൃപമ് ।। ൩൦.

പുത്രം ലഭിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച് രാജാവ് അജദേവനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. സന്തുഷ്ടനായ ധന്വന്തരി രാജാവിനോട് ഇഷ്ടമുള്ള ഒരു വരം ചോദിക്കാൻ സമ്മതിച്ചു.

നൃപ ഉവാച।। ഭഗവന് യദി തുഷ്ടസ്ത്വം പുത്രോ മേ ധൃതിമാന് ഭവ। തഥേതി സമനുജ്ഞായ തത്രൈവാന്തരധീയത ।। ൩൦.

രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'ഭഗവൻ, നിങ്ങൾ സന്തോഷിച്ചാൽ എനിക്ക് ധൈര്യശാലിയായ ഒരു പുത്രൻ ജനിക്കട്ടെ.' അങ്ങനെ സമ്മതിച്ച ശേഷം അവൻ അവിടെയേ അപ്രത്യക്ഷനായി.

തസ്യ ഗേഹേ സമുത്പന്നോ ദേവോ ധന്വന്തരിസ്തദാ। കാശിരാജോ മഹാരാജഃ സര്വ്വരോഗപ്രണാശനഃ ।। ൩൦.

അപ്പോൾ രാജാവിന്റെ വീട്ടിൽ ധന്വന്തരി ദേവൻ ജനിച്ചു. കാശിരാജാവായ മഹാരാജാവ് എല്ലാ രോഗങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നവനായി.

ആയുര്വേദം ഭരദ്വാജശ്ചകാര സഭിഷക്ക്രിയമ്। തമഷ്ടധാ പുനര്വ്യസ്യ ശിഷ്യേഭ്യഃ പ്രത്യപാദയത് ।। ൩൦.

ഭരദ്വാജൻ ആയുര്‍വേദവും അതിന്റെ ചികിത്സാപദ്ധതിയും രചിച്ചു. അതിനെ എട്ട് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച് ശിഷ്യന്മാരെ പഠിപ്പിച്ചു.

ധന്വന്തരിസുതശ്ചാപി കേതുമാനിതി വിശ്രുതഃ। അഥ കേതുമതഃ പുത്രോ വിഭോ ഭീമരഥോ നൃപഃ। ദിവോദാസ ഇതി ഖ്യാതോ വാരാണസ്യധിപോഽഭവത് ।। ൩൦.

ധന്വന്തരിയുടെ മകനായ കെതുമാൻ എന്നവൻ പ്രശസ്തനായി. കെതുമാനിൽ നിന്ന് ഭീമരഥൻ എന്ന രാജാവും, അവനിൽ നിന്ന് വാരാണസിയുടെ അധിപനായ ദിവോദാസനും ജനിച്ചു.