ബൃഹസ്പതിസുതശ്ചാപി ഭാരദ്വാജോ മഹാതപാഃ। ഔതഥ്യോ ഗൌതമോ വിദ്വാഞ്ഛരദ്വാന്നാമ ധാര്മികഃ ।। ൩.
ബൃഹസ്പതിയുടെ മകനായ ഭാരദ്വാജൻ, മഹത്തായ തപസ്സുകാരൻ; ഔതത്യൻ, ഗൗതമൻ, പണ്ഡിതനായ ശരദ്വാൻ എന്ന ധാർമ്മികൻ ഇവരും.
സ്വായമ്ഭുവോഽത്രിര്ഭഗവാന് ബ്രഹ്മകോ ശസ്തു പഞ്ചമഃ। ഷഷ്ഠോ വാസിഷ്ഠപുത്രസ്തു വസുമാന് ലോകവിശ്രുതഃ ।। ൩.
സ്വായംഭുവൻ, മഹത്വമുള്ള അത്രി, ബ്രഹ്മകൻ അഞ്ചാമൻ; ആറാമൻ വസിഷ്ഠന്റെ മകനായ ലോകപ്രസിദ്ധനായ വസുമാൻ.
വത്സാരഃ കാശ്യപശ്ചൈവ സപ്തൈതേ സാധുസമ്മതാഃ। ഏതേ സപ്തര്ഷയഃ സിദ്ധാ വര്ത്തന്തേ സാമ്പ്രതേഽന്തരേ ।। ൩.
വത്സരനും കശ്യപനും ചേർന്ന്, ഈ ഏഴുപേരും നല്ലവരായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു; ഈ ഏഴ് സിദ്ധരായ മഹർഷിമാർ ഇപ്പോഴത്തെ കാലഘട്ടത്തിൽ ഉണ്ട്.
ഇക്ഷ്വാകുശ്ചൈവ നാഭാഗോ ധൃഷ്ടഃ ശര്യാതിരേവ ച। നരിഷ്യന്തശ്ച വിഖ്യാതോ നാഭ ഉദ്ദിഷ്ട ഏവ ച ।। ൩.
ഇക്ഷ്വാകു, നാഭാഗൻ, ധൃഷ്ടൻ, ശര്യാതി, പ്രശസ്തനായ നരിഷ്യന്തൻ, നാഭൻ, ഉദ്ദിഷ്ടൻ ഇവരും.
കരുഷശ്ച പൃഷധ്രശ്ച വസുമാന്നവമഃ സ്മൃതഃ। മനോര്വൈവസ്തസ്യൈതേ നവ പുത്രാഃ പ്രകീര്ത്തിതാഃ । കീര്ത്തിതാ വൈ മയാ ഹ്യേതേ സപ്തമഞ്ചൈതദന്തരമ് ।। ൩.
കരുഷൻ, പൃഷധ്രൻ, ഒപ്പം ഒമ്പതാമനായ വസുമാൻ; ഇവരാണ് വൈവസ്വതൻ എന്ന മനുവിന്റെ ഒമ്പത് പുത്രന്മാർ എന്ന് പറയും. ഇവരെ ഞാൻ പറഞ്ഞുതുടങ്ങി, ഇതാണ് ഏഴാമത്തെ കാലഘട്ടം.
ഇത്യേഷ വൈ മയാ പാദോ ദ്വിതീയഃ കഥിതോ ദ്വിജാഃ। വിസ്തരേണാനുപൂര്വ്യാ ച ഭൂയഃ കിം വര്ണയാമ്യഹമ് ।। ൩.
ഇങ്ങനെ, ഞാൻ രണ്ടാമത്തെ ഭാഗം വിശദമായി ക്രമത്തിൽ പറഞ്ഞുതുടങ്ങി, ദ്വിജന്മാരേ, ഇനി ഞാൻ എന്ത് വിശദീകരിക്കണം?
ശ്രുത്വാ പാദം ദ്വിതീയന്തു ക്രാന്തം സൂതേന ധീമതാ। അതസ്തൃതീയം പപ്രച്ഛ പാദം വൈ ശാംശപായനഃ ।। ൪.
ധീമാനായ സൂതൻ രണ്ടാമത്തെ ഭാഗം വായിച്ചുകൊടുത്തത് കേട്ടശേഷം, ശൗനകൻ മൂന്നാമത്തെ ഭാഗത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു.
പാദ ക്രാന്തോ ദ്വിതീയോഽയമനു ഷങ്ഗേണ യസ്ത്വയാ। തൃതീയം വിസ്തരാത്പാദം സോപോദ്വാതം പ്രകീര്ത്തയ। ഏവമുക്തോഽബ്രവീത്സൂതഃ പ്രഹൃഷ്ടേനാന്തരാത്മനാ ।। ൪.
നീ ക്രമത്തിൽ രണ്ടാമത്തെ ഭാഗം പറഞ്ഞുതുടങ്ങി; ഇപ്പോൾ മൂന്നാമത്തെ ഭാഗം അതിന്റെ ഉപോദ്ഘാതത്തോടൊപ്പം വിശദമായി പറയൂ. അങ്ങനെ ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, സൂതൻ അകത്തുനിന്ന് സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു.
കീര്ത്തയിഷ്യേ തൃതീയഞ്ച സോപോദ്വാതം സവിസ്തരമ്। പാദം സമുദയാദ്വിപ്രാ ഗദതോ മേ നിബോധത ।। ൪.
ഞാൻ മൂന്നാമത്തെ ഭാഗം ഉപോദ്ഘാതത്തോടൊപ്പം മുഴുവൻ വിശദമായി പറയാം; മഹർഷിമാരേ, സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭം ഞാൻ പറയുമ്പോൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
മനോര്വൈവസ്വതസ്യേമം സാമ്പ്രതസ്യ മഹാത്മനഃ। വിസ്തരേണാനുപൂര്വ്യാ ച നിസര്ഗം ശ്രൃണുത ദ്വിജാഃ ।। ൪.
ഇപ്പോൾ ഉള്ള മഹാത്മാവായ വൈവസ്വതൻ എന്ന മനുവിന്റെ ഉത്ഭവം ക്രമത്തിൽ വിശദമായി കേൾക്കൂ, ദ്വിജന്മാരേ.
ചതുര്യുഗൈകസപ്തത്യാ സങ്ഖ്യാതഃ പൂര്വമേവ തു। സഹ ദേവഗണൈശ്ചൈവ ഋഷിഭിര്ദാനവൈഃ സഹ ।। ൪.
മുന്പ് തന്നെ എഴുപത്തൊന്ന് ചതുര്യുഗങ്ങൾ ദേവന്മാരോടും മഹർഷിമാരോടും ദാനവന്മാരോടും കൂടി എണ്ണപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
പിതൃഗന്ധര്വയക്ഷൈശ്ച രക്ഷോഭൂതഗണൈസ്തഥാ। മാനുഷൈഃ പശുഭിശ്ചൈവ പക്ഷിഭിഃ സ്ഥാവരൈഃ സഹ ।। ൪.
പിതാക്കന്മാരും ഗാന്ധർവന്മാരും യക്ഷന്മാരും, കൂടാതെ രാക്ഷസന്മാരും ഭൂതഗണങ്ങളും; മനുഷ്യരും മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും നിലനിൽക്കുന്നവയും ഒക്കെയും ചേർന്ന്.
മന്വാദികം ഭവിഷ്യാന്തമാഖ്യാനൈര്ബഹുവിസ്തരമ് । വക്ഷ്യേ വൈവസ്വതം സര്ഗം നമസ്കൃത്യ വിവസ്വതേ ।। ൪.
മനുവിന്റെ ആരംഭത്തിൽ നിന്ന് ഭാവിയിലെ അവസാനം വരെ, അനേകം കഥകളോടെ, വൈവസ്വതന്റെ സൃഷ്ടിയെ ഞാൻ വിവസ്വാനെ വന്ദിച്ച് വിശദമായി പറയും.
ആദ്യേ മന്വന്തരേഽതീതാഃ സര്ഗാഃ പ്രാവര്ത്തകാശ്ച യേ। സ്വായമ്ഭുവേഽന്തരേ പൂര്വം സപ്താസന് യേ മഹര്ഷയഃ। ചാക്ഷുഷസ്യാന്തരേഽതീതേ പ്രാപ്തേ വൈവസ്വതേ പുനഃ ।। ൪.
ആദ്യ മന്വന്തരത്തിൽ ഉണ്ടായ സൃഷ്ടികളും ആരംഭിച്ചവയും; സ്വായംഭുവന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ മുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്ന ഏഴ് മഹർഷിമാരും; കഴിഞ്ഞ ചാക്ഷുഷ മന്വന്തരത്തിൽ, വീണ്ടും വൈവസ്വതന്റെ കാലം വന്നപ്പോൾ.
ദക്ഷസ്യ ച ഋഷീണാഞ്ച ഭൃഗ്വാദീനാം മഹൌജസാമ്। ശാപാന്മഹേശ്വരസ്യാസീത് പ്രാദുര്ഭാവോ മഹാത്മനാമ് ।। ൪.
ദക്ഷനും മഹാശക്തിയുള്ള ഭൃഗുവും മറ്റു മഹർഷിമാരും മഹേശ്വരന്റെ ശാപം മൂലം, മഹാത്മാക്കളായ ഇവർക്ക് ഉത്ഭവം സംഭവിച്ചു.
ഭൂയഃ സപ്തര്ഷയസ്തേ ച ഉത്പന്നാഃ സപ്ത മാനസാഃ। പുത്രത്വേ കല്പിതാശ്ചൈവ സ്വയമേവ സ്വയമ്ഭുവാ ।। ൪.
വീണ്ടും ആ ഏഴ് മഹർഷിമാർ ജനിച്ചു, മനസ്സിൽ നിന്നു പിറന്ന ഏഴ് പേരും സ്വയംഭുവൻ തന്നെ പുത്രന്മാരായി നിശ്ചയിച്ചു.
പ്രജാസന്താനകൃദ്ഭിസ്തൈരുത്പദ്യദ്ഭിര്മഹാത്മഭിഃ। പുനഃ പ്രവര്ത്തിതഃ സര്ഗോ യഥാപൂര്വം യഥാക്രമമ് ।। ൪.
ജനതിയെ സൃഷ്ടിച്ച ആ മഹാത്മാക്കളാൽ, അവർ ജനിച്ചപ്പോൾ, സൃഷ്ടി വീണ്ടും മുമ്പുപോലും ക്രമത്തിൽ ആരംഭിച്ചു.
തേഷാം പ്രസൂതിം വക്ഷ്യാമി വിശുദ്ധജ്ഞാനകര്മണാമ്। സമാസവ്യാസയോഗാഭ്യാം യഥാവദനുപൂര്വശഃ ।। ൪.
വൈകൃതജ്ഞാനവും സുതാര്യമായ പ്രവൃത്തിയും ഉള്ള അവരുടെ സന്തതിയെ ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായും വിശദമായും ക്രമത്തിൽ പറയാം.
യേഷാമന്വയസമ്ഭൂതൈര്ലോകോഽയം സചരാചരഃ। പുനഃ സ പൂരിതഃ സര്ഗോ ഗ്രഹ നക്ഷത്രമണ്ഡിതഃ ।। ൪.
അവരുടെ വംശത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവർകൊണ്ടു ഈ ലോകം സജീവജഡങ്ങളോടെ വീണ്ടും നിറഞ്ഞു; ഗ്രഹങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളുമാൽ സൃഷ്ടി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ വചസ്തസ്യ മുനീനാം സംശയോഽഭവത് । തതസ്തം സംശയാവിഷ്ടാഃ സൂതം സംശയനിശ്ചയേ। സത്കൃത്യ പരിപപ്രച്ഛുര്മുനയഃ ശംസിതവ്രതാഃ ।। ൪.
ഇത് കേട്ടപ്പോൾ ആ മുനികൾക്കു സംശയം തോന്നി; സംശയത്തിൽ ആകി, വ്രതനിഷ്ഠരായ അവർ ആദരപൂർവ്വം സംശയങ്ങൾ തീർക്കുന്ന സൂതനോടു ചോദിച്ചു.
കഥം സപ്തര്ഷയഃ പൂര്വ്വമുത്പന്നാഃ സപ്ത മാനസാഃ। പുത്രത്വേ കല്പിതാശ്ചൈവ തന്നോ നിഗദ സത്തമ। തതോഽബ്രവീന്മഹാതേജാഃ സൂത പൌരാണികഃ ശുഭമ് ।। ൪.
ഏതു വിധത്തിൽ പഴയ സപ്തർഷിമാരും മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച ഏഴു പുത്രന്മാരും ആദ്യം സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു, അവരെ എങ്ങനെ പുത്രന്മാരായി കരുതിയെന്നതും ഞങ്ങൾക്ക് പറയണം, മഹാനുഭാവാ. അപ്പോൾ പുരാണജ്ഞനായ മഹാതേജസ്വി സൂതൻ ശുഭമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
കഥം സപ്തര്ഷയഃ സിദ്ധാ യേ വൈ സ്വായമ്ഭുവേഽന്തരേ। മന്വന്തരം സമാസാദ്യ പുനര്വൈവസ്വതം കില ।। ൪.
സ്വായംഭുവമന്വന്തരത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന സിദ്ധരായ സപ്തർഷിമാർ എങ്ങനെ വീണ്ടും വൈവസ്വത മന്വന്തരത്തിൽ എത്തി എന്നതും പറയണം.
ഭവാഭിശാപാത്സംവിദ്ധാ ഹ്യപ്രാപ്താസ്തേ തദാ തപഃ। ഉപപന്നാ ജനേ ലോകേ സകൃദാഗാമിനസ്തു തേ ।। ൪.
ഭവന്റെ ശാപം മൂലം അവർ അപ്പോൾ തപസ്സിൽ പ്രവേശിക്കാൻ കഴിയാതെ തടയപ്പെട്ടു; എന്നാൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം ജന്മം എടുക്കുന്നവരായി അവർ ലോകത്തിൽ ജനങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഊചുഃ സര്വേ തതോഽന്യോന്യം ജനലോകേ മഹര്ഷയഃ। ഊചുരേവ മഹാഭാഗാ വാരുണേ വിതതേ ക്രതൌ ।। ൪.
അപ്പോൾ മഹർഷിമാർ എല്ലാവരും ജനലോകത്തിൽ തമ്മിൽ സംസാരിച്ചു; അതുപോലെ മഹാഭാഗ്യശാലികൾ വാരുണ യാഗത്തിൽ കൂടി പറഞ്ഞു.
സര്വേ വയം പ്രസൂയാമശ്ചാക്ഷുഷസ്യാന്തരേ മനോഃ। പിതാമഹാത്മജാഃ സര്വേ തതഃ ശ്രേയോ ഭവിഷ്യതി ।। ൪.
നാം എല്ലാവരും ചാക്ഷുഷ മന്വന്തരത്തിൽ പിതാമഹന്റെ പുത്രന്മാരായി ജനിക്കും; അതിലൂടെ കൂടുതൽ ക്ഷേമം ഉണ്ടാകും.
സ്വായമ്ഭുവേഽന്തരേ ശപ്താഃ സപ്താര്ഥം തേ ഭവേന തു। ജജ്ഞിരേ വൈ പുനസ്തേ ഹ ജനലോകാദ്ദിവം ഗതാ ।। ൪.
സ്വായംഭുവമന്വന്തരത്തിൽ ഭവൻ ഏഴു പേരുടെ കാരണത്താൽ അവരെ ശപിച്ചു; പിന്നീട് അവർ വീണ്ടും ജനിച്ച് ജനലോകത്തിൽ നിന്ന് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.
ദേവസ്യ മഹതോ യജ്ഞേ വാരുണീം ബിഭ്രതസ്തനുമ്। ബ്രഹ്മണോ ജുഹ്വതഃ ശുക്രമഗ്നൌ പൂര്വം പ്രജേപ്സയാ। ഋഷയോ ജജ്ഞിരേ പൂര്വം ദ്വിതീയമിതി നഃ ശ്രുതമ് ।। ൪.
ദേവന്റെ മഹായാഗത്തിൽ, വാരുണീ രൂപം ധരിച്ചപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവ് സന്താനാഗ്രഹത്തോടെ അഗ്നിയിൽ ശുദ്ധമായ സാരം അർപ്പിച്ചു; അപ്പോൾ ആദ്യം ഋഷിമാർ ജനിച്ചു — ഇതാണ് രണ്ടാം സൃഷ്ടി എന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടത്.
ഭൃഗുരങ്ഗിരാ മരീചിഃ പുലസ്ത്യഃ പുലഹഃ ക്രതുഃ। അത്രിശ്ചൈവ വസിഷ്ഠശ്ച അഷ്ടൌ തേ ബ്രഹ്മണഃ സുതാഃ ।। ൪.
ഭൃഗു, അംഗിരാസ്, മരീചി, പുലസ്ത്യ, പുലഹ, ക്രതു, അത്രി, വസിഷ്ഠ — ഇവരാണ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ എട്ട് പുത്രന്മാർ.
തഥാസ്യ വിതതേ യജ്ഞേ ദേവാഃ സര്വേ സമാഗതാഃ। യജ്ഞാങ്ഗാനി ച സര്വാണി വഷട്കാരശ്ച മൂര്തിമാന് ।। ൪.
അങ്ങനെ ആ മഹായാഗത്തിൽ എല്ലാ ദേവതകളും കൂടി, യാഗത്തിന്റെ എല്ലാ അംശങ്ങളും, രൂപംകൊണ്ട വഷട്കാരവും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
മൂര്ത്തിമന്തി ച സാമാനി യജൂംഷി ച സഹസ്രശഃ। ഋഗ്വേദ ശ്ചാഭവത്തത്ര പദക്രമവിഭൂഷിതഃ ।। ൪.
അവിടെ ആയിരക്കണക്കിന് രൂപമുള്ള സാമഗാനങ്ങളും യജുര്വേദമന്ത്രങ്ങളും പ്രത്യക്ഷമായി; പദക്രമംകൊണ്ട അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഋഗ്വേദവും അവിടെ ഉദിച്ചു.