തസ്യ തത്പാപശമനം ചകാരാത്രിര്മഹായശാഃ। സ രാജയക്ഷ്മണാ മുക്തഃ ശ്രിയാ ജജ്വാല സര്വ്വശഃ ।। ൨൮.
അത്രി മഹർഷി അവന്റെ പാപം നീക്കാൻ പ്രായശ്ചിത്തം നടത്തി. അങ്ങനെ രാജയക്ഷ്മയിൽ നിന്ന് മോചിതനായ സോമൻ പൂർണ്ണമായും തേജസ്സോടെ പ്രകാശിച്ചു.
ഏതത്സോമസ്യ വൈ ജന്മ കീര്ത്തിതം ദ്വിജസത്തമാഃ। വംശന്തസ്യ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാഃ കീര്ത്യമാനം നിബോധത ।। ൨൮.
സോമന്റെ ജനനകഥ ഇതാണ്, മഹാനുഭാവികളേ. ഇപ്പോൾ അവന്റെ വംശത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയുന്നു, ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
ധന്യമാരോഗ്യമായുഷ്യം പുണ്യം കല്മഷശോധനമ്। സോമസ്യ ജന്മ ശ്രുത്വൈവ സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ ।। ൨൮.
സോമന്റെ ജനനം കേൾക്കുന്നവൻ ഭാഗ്യവാൻ, ആരോഗ്യവാനും ദീർഘായുസ്സും ലഭിക്കും. പുണ്യവും പാപശുദ്ധിയും ഉണ്ടാകും; എല്ലാപാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും.
സൂത ഉവാച ।। സോമസ്യ തു ബുധഃ പുത്രോ ബുധസ്യ തു പുരൂരവാഃ। തേജസ്വീ ദാനശീലശ്ച യജ്വാ വിപുലദക്ഷിണഃ ।। ൨൯.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: സോമന്റെ മകനാണ് ബുദ്ധൻ, ബുദ്ധന്റെ മകനാണ് പുരൂരവൻ. അവൻ അത്യന്തം തേജസ്സുള്ളവനും ദാനശീലിയും യാഗങ്ങൾ നടത്തുകയും ധാരാളം ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തവനായിരുന്നു.
ബ്രഹ്മവാദീ പരാക്രാന്തഃ ശത്രുഭിര്യുധി ദുര്ജയഃ। ആഹര്ത്താ ചാഗ്നിഹോത്രസ്യ യജ്വനാഞ്ച ദദൌ മഹീമ് ।। ൨൯.
അവൻ ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യവും ധൈര്യവും ഉള്ളവനായിരുന്നു. ശത്രുക്കളെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവൻ, അഗ്നിഹോത്രം നടത്തി യജ്ഞകർമ്മങ്ങൾക്കായി ഭൂമി ദാനം ചെയ്തവനും ആയിരുന്നു.
സത്യവാക് കര്മ്മബുദ്ധിശ്ച കാന്തഃ സംവൃതമൈഥുനഃ। അതീവ പുത്രോ ലോകേഷു രൂപേണാപ്രതിമോഽഭവത് ।। ൨൯.
സത്യം സംസാരിക്കുന്നവൻ, പ്രവർത്തിയിൽ ബുദ്ധിമാനായവൻ, ആകർഷകനും സംയമനം പാലിക്കുന്നവനും ആയിരുന്നു. അവന്റെ മകൻ ലോകത്തിൽ സൗന്ദര്യത്തിൽ തുല്യൻ ഇല്ലാത്തവനായി ജനിച്ചു.
തം ബ്രഹ്മവാദിനം ദാന്തം ധര്മജ്ഞം സത്യവാദിനമ്। ഉര്വശീ വരയാമാസ ഹിത്വാ മാനം യശസ്വിനീ ।। ൨൯.
ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ നിപുണനും, ദമനശീലനും, ധർമ്മജ്ഞനും, സത്യവാദിയും ആയിരുന്ന അവനെ, ഉർവശി തന്റെ അഭിമാനം ഉപേക്ഷിച്ച് തെരഞ്ഞെടുക്കുകയായിരുന്നു.
തയാ സഹാവസദ്രാജാ ദശവര്ഷാണി ചാഷ്ട ച। സപ്ത ഷട് സപ്ത ചാഷ്ടൌ ച ദശ ചാഷ്ടൌ ച വീര്യവാന് ।। ൨൯.
അവളോടൊപ്പം രാജാവ് പത്ത്, എട്ട്, ഏഴ്, ആറു, ഏഴ്, എട്ട്, പത്ത്, എട്ട് വർഷങ്ങൾ ശക്തിയോടെ ജീവിച്ചു.
വനേ ചൈത്രരഥേ രമ്യേ തഥാ മന്ദാകിനീതടേ। അലകായാം വിശാലായാം നന്ദനേ ച വനോത്തമേ ।। ൨൯.
ചൈത്രരഥം എന്ന മനോഹരമായ കാടിലും, മന്ദാകിനി നദിയുടെ തീരത്തും, അലകാ, വിശാലാ, നന്ദനം എന്ന ഉത്തമവനങ്ങളിലും അവർ താമസിച്ചു.
ഗന്ധമാദനപാദേഷു മേരുശ്രൃങ്ഗേ നഗോത്തമേ। ഉത്തരാംശ്ച കുരൂന് പ്രാപ്യ കലാപഗ്രാമമേവ ച ।। ൨൯.
ഗന്ധമാദനപർവ്വതത്തിന്റെ ചാരാലിലും, മെരു പർവ്വതത്തിന്റെ ഉച്ചിയിൽ, ഉത്തരകുരുക്കളിലും കലാപഗ്രാമത്തിലും അവർ എത്തി.
ഏതേഷു വനസുഖ്യേഷു സുരൈരാചരിതേഷു ച। ഉര്വശ്യാ സഹിതോ രാജാ രേമേ പരമയാ മുദാ ।। ൨൯.
ദേവന്മാർ സന്ദർശിക്കുന്ന ഈ മനോഹരമായ വനങ്ങളിൽ ഉർവശിയോടൊപ്പം രാജാവ് പരമാനന്ദത്തോടെ ജീവിച്ചു.
ഋഷയ ഊചുഃ।। ഗന്ധര്വാ ചോര്വശീ ദേവീ രാജാനം മാനുഷം കഥമ്। ദേവാനുത്സൃജ്യ സമ്പ്രാപ്താ തന്നോ ബ്രൂഹി ബഹുശ്രുത ।। ൨൯.
ഋഷിമാർ ചോദിച്ചു: ഗന്ധർവരിൽ ദേവിയായ ഉർവശി ദേവന്മാരെ ഉപേക്ഷിച്ച് മനുഷ്യനായ രാജാവിനോടൊപ്പം എങ്ങനെ എത്തിയു? അതിന്റെ കാര്യം, ജ്ഞാനിയേ, ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ.
സൂത ഉവാച।। ബ്രഹ്മശാപാഭിഭൂതാ സാ മാനുഷം സമുപസ്ഥിതാ। ഐലം തു തം വരാരോഹാ സമയേന വ്യവസ്ഥിതാ ।। ൨൯.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ബ്രഹ്മദോഷം മൂലം ബാധിച്ച അവൾ മനുഷ്യനോടൊപ്പം എത്തി. മനോഹരിയായ ഉർവശി, ചില നിബന്ധനകളോടെ ഐലനെ ചേർന്നു.
ആത്മനഃ ശാപമോക്ഷാര്ഥം നിയമം സാ ചകാര തു । അനഗ്നദര്ശനഞ്ചൈവ അകാമാത സഹ മൈഥുനമ് ।। ൨൯.
തനിക്കുള്ള ശാപമോചനത്തിനായി അവൾ ചില നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തി: തീയിൽ കാണപ്പെടരുത്, ഇഷ്ടമില്ലാതെ ഐക്യത്തിൽ ഏർപ്പെടരുത് എന്നിങ്ങനെ.
ദ്വൌ മേഷൌ ശയനാഭ്യാശേ സ താവദ് വ്യവതിഷ്ഠതേ। ഘൃതമാത്രം തഥാഹാരഃ കാലമേകന്തു പാര്ഥിവ ।। ൨൯.
രണ്ടു ആടുകളെ കിടക്കയ്ക്കു സമീപം വെക്കണം; ഭക്ഷണം വെറും നെയ്യിനോളം മാത്രം മതിയാകും; ഈ കാലം തന്നെയാണ്, രാജാവേ.
യദ്യേഷ സമയോ രാജന് യാവത്കാലഞ്ച തേ ദൃഢമ്। താവത്കാലന്തു വത്സ്യാമി ഏഷ നഃ സമയഃ കൃതഃ ।। ൨൯.
രാജാവേ, ഈ നിബന്ധന നീ എത്രകാലം ആഗ്രഹിക്കുമ്പോഴും ഉറപ്പായി പാലിച്ചാൽ, ആ കാലം മുഴുവൻ ഞാൻ ഇവിടെ തന്നെ ഇരിക്കും; ഇതാണ് നമുക്ക് തമ്മിൽ നിശ്ചയിച്ചിട്ടുള്ളത്.
തസ്യാസ്തം സമയം സര്വം സ രാജാ പര്യപാലയത്। ഏവം സാ ചാവസത് തസ്മിന് പുരൂരവസി ഭാമിനീ ।। ൨൯.
അവ നിബന്ധനകൾ എല്ലാം ആ രാജാവ് വിശ്വസ്തമായി പാലിച്ചു; അങ്ങനെ ആ ഭാസുരയായ സ്ത്രീ പുരൂരവസിനൊപ്പം താമസിച്ചു.
വര്ഷാണ്യഥ ചതുഃഷഷ്ടിം തദ്ഭക്ത്യാ ശാപമോഹിതാ। ഉര്വശീ മാനുഷം പ്രാപ്താ ഗന്ധര്വ്വാ ശ്ചിന്തയാന്വിതാഃ ।। ൨൯.
അങ്ങനെ, ആ ശാപം മൂലം ഭ്രമിച്ചിട്ടും ഭക്തിയോടെ, ഊർവശി അറുപത്തിനാല് വർഷം മനുഷ്യരൂപത്തിൽ ജീവിച്ചു; ഗന്ധർവന്മാർ അതിനാൽ വിഷമിച്ചു.
ഗന്ധര്വ്വാ ഊചുഃ। ചിന്തയധ്വം മഹാഭാഗാ യഥാ സാ തു വരാങ്ഗനാ। ആഗച്ഛേത്തു പുനര്ദ്ദേവാനുര്വശീ സ്വര്ഗഭൂഷണാ ।। ൨൯.
ഗന്ധർവന്മാർ പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗന്മാരേ, ആ ഉത്തമസ്ത്രീയായ ഊർവശി, സ്വർഗത്തിന്റെ അലങ്കാരം, ദേവന്മാരുടെ അടുക്കൽ വീണ്ടും എങ്ങനെ എത്താം എന്ന് ആലോചിക്കൂ.
തതോ വിശ്വാവസുര്നാമ തത്രാഹ വദതാം വരഃ। തയാ തു സമയസ്തത്ര ക്രിയമാണോ മതോഽനഘഃ ।। ൨൯.
അപ്പോൾ വിശ്വാവസു എന്ന ഗന്ധർവൻ അവിടെ പറഞ്ഞു: അവളുമായി ഉണ്ടായ നിബന്ധന കുറ്റമില്ലാത്തതാണെന്ന് കരുതുന്നു.
സമയന്യുത്ക്രമാത് സാ വൈ രാജാനം ത്യക്ഷ്യതേ യഥാ। തദഹം വച്മി വഃ സര്വം യഥാ ത്യക്ഷ്യതി സാ നൃപമ് ।। ൨൯.
ആ നിബന്ധന ലംഘിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവൾ രാജാവിനെ വിട്ടുപോകും; അവൾ എങ്ങനെ രാജാവിനെ ഉപേക്ഷിക്കും എന്ന് ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയാം.
സഹസാ യോഗമേഷ്യാമി യുഷ്മാകം കാര്യസിദ്ധയേ। ഏവമുക്ത്വാ ഗതസ്തത്ര പ്രതിഷ്ഠാനം മഹായശാഃ ।। ൨൯.
നിങ്ങളുടെ ഉദ്ദേശം പൂർത്തിയാക്കാൻ ഞാൻ അപ്രത്യക്ഷമായി ഉടൻ വരാം; അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മഹാത്മാവ് അവിടേയ്ക്ക് പോയി.
സ നിശായാമഥാഗമ്യ മേഷമേകം ജഹാര വൈ। മാതൃവദ്വര്ത്തതേ സാ തു മേഷയോശ്ചാരുഹാസിനീ ।। ൨൯.
രാത്രിയിൽ അവൻ വന്ന് ഒരു ആടിനെ എടുത്തു കൊണ്ടുപോയി; മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയോടെ അവൾ ആ ആടുകളെ സ്വന്തം മകനായി കരുതിയപോലെ പെരുമാറി.
ഗന്ധര്വാഗമനം ജ്ഞാത്വാ ശയനസ്ഥാ യശസ്വിനീ। രാജാനമബ്രവീത്സാ തു പുത്രോ മേ ഹ്രിയതേതി വൈ ।। ൨൯.
ഗന്ധർവന്മാർ വന്നത് മനസ്സിലാക്കി, കിടക്കയിൽ കിടന്നിരുന്ന ആ മഹത്വമുള്ള സ്ത്രീ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: എന്റെ മകനെ ആരോ കൊണ്ടുപോകുന്നു.
ഏവമുക്തോ വിനിശ്ചിത്യ നഗ്നസ്തിഷ്ഠതി വൈ നൃപഃ । നഗ്നം ദ്രക്ഷ്യതി മാം ദേവീ സമയോ വിതഥോ ഭവേത് ।। ൨൯.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, രാജാവ് ആലോചിച്ച് നഗ്നനായി എഴുന്നേറ്റു; 'രാജ്ഞി എന്നെ നഗ്നനായി കണ്ടാൽ നിബന്ധന ഭംഗം ആകും' എന്ന് മനസ്സിൽ കരുതി.
തതോ ഭൂയസ്തു ഗന്ധര്വ്വാ ദ്വിതീയം മേഷമാദദുഃ। ദ്വിതീയേഽപഹൃതേ മേഷേ ഐലം ദേവീ തമബ്രവീത് ।। ൨൯.
പിന്നീട് ഗന്ധർവന്മാർ രണ്ടാമത്തെ ആടിനെയും എടുത്തു; രണ്ടാമത്തേത് കൊണ്ടുപോയപ്പോൾ രാജ്ഞി ഐലനോട് പറഞ്ഞു,
പുത്രൌ മമ ഹൃതൌ രാജന്നനാഥായാ ഇവ പ്രഭോ। ഏവമുക്തസ്തദോത്ഥായ നഗ്നോ രാജാ പ്രധാവിതഃ ।। ൨൯.
'എന്റെ രണ്ടു മക്കളെയും എടുത്തുപോയി, രാജാവേ, ഞാൻ അനാഥയായതുപോലെയാണ്.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവ് നഗ്നനായി എഴുന്നേറ്റ് ഓടി.
മേഷാബഭ്യാം പദവീം രാജന് ഗന്ധര്വ്വൈര്വ്യുത്ഥിതാമഥ। ഉത്പാദിതാ തു മഹതീ മായാ തദ്ഭവനം മഹത് ।। ൨൯.
ആടുകളുടെ പാത പിന്തുടർന്ന്, രാജാവേ, ഗന്ധർവന്മാർ വലിയ ഒരു മായയും ഭംഗിയുള്ള ഒരു കൊട്ടാരവും സൃഷ്ടിച്ചു.
പ്രകാശിതന്തു സഹസാ തതോ നഗ്നമവേക്ഷ്യ സാ। നഗ്നം ദൃഷ്ട്വാ തിരോഽഭൂത്സാ അപ്സരാ കാമരൂപിണീ ।। ൨൯.
അപ്രത്യക്ഷമായിരുന്നിടത്ത്, അവളെ നഗ്നനായി കണ്ടു; അങ്ങനെ രാജാവിനെ നഗ്നനായി കണ്ടപ്പോൾ ആ രൂപം മാറ്റുന്ന അപ്സരസ് അപ്രത്യക്ഷയായി.
തിരോഭൂതാന്തു താം ജ്ഞാത്വാ ഗന്ധര്വാസ്തത്ര താവുഭൌ। മേഷൌ ത്യക്ത്വാ ച തേ സര്വേ തത്രൈവാന്തര്ഹിതാഭവന് ।। ൨൯.
അവൾ അപ്രത്യക്ഷമായത് മനസ്സിലാക്കി, ഗന്ധർവന്മാർ ആ രണ്ട് ആടുകളെയും അവിടെ ഉപേക്ഷിച്ച് എല്ലാവരും അപ്രത്യക്ഷരായി.