പ്രാപ്യാവഭൃഥമവ്യഗ്രഃ സര്വ്വദേവര്ഷിപൂജിതഃ। അതിരാജാതിരാജേന്ദ്രോ ദശധാതാപയദ്ദിശഃ ।। ൨൮.
അവഭൃതസ്നാനം നേടിയ ശേഷം, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ഋഷിമാരുടെയും ആരാധന ലഭിച്ച മഹാരാജാധിരാജൻ നിർഭയം പത്ത് ദിക്കുകളിലും വാണു.
തദാ തത് പ്രാപ്യ ദുഷ്പ്രാപമൈശ്വര്യമൃഷിസംസ്തുതമ്। സ വിഭ്രമമതിര്വിപ്രാ വിനയേ വിനയോ ഹതഃ ।। ൨൮.
അങ്ങനെയുള്ള പ്രാപ്തിയെത്തിയ ശേഷം, അത്ര എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കാനാകാത്ത, ഋഷിമാർ പ്രശംസിച്ച ആ ഐശ്വര്യം ലഭിച്ചപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, അവന്റെ മനസ്സ് അശാന്തമായി, വിനയം ഇല്ലാതായി.
സ യാച്യമാനോ ദേവൈശ്ച തഥാ ദേവര്ഷിഭിശ്ച ഹ। നൈവ വ്യസര്ജയത്താരാം തസ്മായാങ്ഗിരസേ തദാ ।। ൨൮.
ദേവന്മാരും ദൈവിക ഋഷിമാരും ആവശ്യം ചെയ്തിട്ടും, അപ്പോൾ അവൻ താരയെ അങ്കിരസിന് തിരികെ കൊടുത്തില്ല.
ഉശനാസ്തസ്യ ജഗ്രാഹ പാര്ഷ്ണിമങ്ഗിരസോ ദ്വിജാഃ। സ ഹി ശിഷ്യോ മഹാതേജാഃ പിതുഃ പൂര്വം ബൃഹസ്പതേഃ ।। ൨൮.
ഉശനസ് അങ്കിരസിൽ നിന്ന് അവളെ പിടിച്ചു. കാരണം, മഹാ തേജസ്സുള്ള ഉശനസ്, ബ്രഹസ്പതിയുടെ മുൻകാല ശിഷ്യനായിരുന്നു.
തേന സ്നേഹേന ഭഗവാന് രുദ്രസ്തസ്യ ബൃഹസ്പതേഃ। പാര്ഷ്ണിഗ്രാഹോഽഭവദ്ദേവഃ പ്രഗൃഹ്യാജഗവന്ധനുഃ ।। ൨൮.
ആ സ്നേഹത്താൽ, ഭഗവാൻ രുദ്രൻ ബ്രഹസ്പതിയുടെ പിന്തുണയാകുകയും, അവന്റെ കാൽ പിടിച്ച് വില്ലെടുത്തു നില്ക്കുകയും ചെയ്തു.
തേന ബ്രഹ്മര്ഷിമുഖ്യേഭ്യഃ പരമാസ്ത്രം മഹാത്മനാ। ഉദ്ദിശ്യ ദേവാനുത്സൃഷ്ടം യേനൈഷാം നാശിതം യശഃ ।। ൨൮.
ആ മഹാത്മാവായ ബ്രഹ്മർഷിമാരിൽ പ്രധാനനായവൻ, ദേവന്മാരെ ലക്ഷ്യമാക്കി പരമായായായായ ആയുധം ഉപയോഗിച്ചു, അതിലൂടെ അവരുടെ കീർത്തി നശിച്ചു.
തത്ര തദ്യുദ്ധമഭവത് പ്രത്യക്ഷന്താരകാമയമ്। ദേവാനാം ദാനവാനാഞ്ച ലോകക്ഷയകരം മഹത് ।। ൨൮.
അവിടെ, താരയുടെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റാൻ ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും തമ്മിൽ ലോകങ്ങൾ നശിപ്പിച്ച വലിയൊരു യുദ്ധം നടന്നു.
തത്ര ശിഷ്ടാസ്ത്രയോ ദേവാസ്തുഷിതാശ്ചൈവ യേ സ്മൃതാഃ। ബ്രഹ്മാണം ശരണം ജഗ്മുരാദിദേവം പിതാമഹമ് ।। ൨൮.
അവിടെ ശേഷിച്ച മൂന്നു ദേവന്മാരും തുഷിതന്മാരും ബ്രഹ്മാവായ ആദിദേവനായ പിതാമഹനിൽ അഭയം തേടി.
തതോ നിവാര്യോശനസം രുദ്രം ജ്യേഷ്ഠഞ്ച ശങ്കരമ്। ദദാവാങ്ഗിരസേ താരാം സ്വയമേവ പിതാമഹഃ ।। ൨൮.
അപ്പോൾ ഉശനസിനെയും ജ്യേഷ്ഠനായ ശങ്കരനായ രുദ്രനെയും തടഞ്ഞ്, പിതാമഹൻ തന്നെ താരയെ അങ്കിരസിന് നൽകി.
അന്തര്വത്നീം ച താം ദൃഷ്ട്വാ താരാന്താരാധിപാനനാമ്। ഗര്ഭമുത്സൃജസേ ന ത്വം വിപ്രഃ പ്രാഹ ബൃഹസ്പതിഃ ।। ൨൮.
താരയെ ഗർഭിണിയായതായി കണ്ട ബ്രഹസ്പതി, 'നക്ഷത്രാധിപതിയുടെ ഭാര്യയായ നീ ഗർഭം പുറത്താക്കരുത്' എന്നു പറഞ്ഞു.
മദീയായാം തനൌ യോനൌ ഗര്ഭോ ധാര്യഃ കഥഞ്ചന। അഥോ നാവസൃജത്തന്തു കുമാരം ദസ്യുഹന്തമമ് ।। ൨൮.
'എന്റെ ശരീരത്തിൽ, എന്റെ ഗർഭപാത്രത്തിൽ, ഈ ഗർഭം എങ്ങിനെയും സൂക്ഷിക്കണം.' എന്നെങ്കിലും, അവൾ ശത്രുഹന്താവായ ആ മകനെ നിലനിർത്തിയില്ല.
ഈഷികാസ്തമ്ബമാസാദ്യ ജ്വലന്തമിവ പാവകമ്। ജാതമാത്രോഽഥ ഭഗവാന് ദേവാനാമാക്ഷിപദ്വപുഃ ।। ൨൮.
ഒരു ഈഷികാ കാട്ടിൽ എത്തിയപ്പോൾ, അഗ്നിയെപ്പോലെ ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഭഗവാൻ ജനിച്ച ഉടൻ ദേവന്മാരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്ന രൂപം സ്വീകരിച്ചു.
തതഃ സംശയമാപന്നാസ്താരാമകഥയന് സുരാഃ। സത്യം ബ്രൂഹി സുതഃ കസ്യ സോമസ്യാഥ ബൃഹസ്പതേഃ ।। ൨൮.
അപ്പോൾ സംശയത്തിൽപ്പെട്ട ദേവന്മാർ താരയോട് ചോദിച്ചു: 'സത്യം പറയു, ഈ മകൻ സോമന്റേയോ ബ്രഹസ്പതിയുടേയോ?'
ഹ്രീയമാണാ യദാ ദേവാന്നാഹ സാ സാധ്വസാധു വാ । തദാ താം ശപ്തുമാരബ്ധഃ കുമാരോ ദസ്യുഹന്തമഃ ।। ൨൮.
ദേവന്മാരുടെ മുന്നിൽ ലജ്ജിച്ച താര, ശരിയാണോ തെറ്റാണോ എന്ന് ഒന്നും പറഞ്ഞു ഇല്ല. അപ്പോൾ ശത്രുഹന്താവായ മകൻ അവളെ ശപിക്കാൻ തുടങ്ങി.
സന്നിവാര്യ തദാ ബ്രഹ്മാ താരാം ചന്ദ്രസ്യ സംശയഃ। യദത്ര തഥ്യന്തദ്ബ്രൂഹി താരേ കസ്യ സുതസ്ത്വയമ് ।। ൨൮.
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് മകനെ തടഞ്ഞ് താരയോട് പറഞ്ഞു: 'താരേ, സത്യം പറയു, ഈ മകൻ സോമന്റേയോ അല്ലയോ?'
സാ പ്രാഞ്ജലിരുവാചേദം ബ്രഹ്മാണം വരദം പ്രഭുമ്। സോമസ്യേതി മഹാത്മാനം കുമാരന്ദസ്യുഹന്തമമ് ।। ൨൮.
അവൾ കൈകൂപ്പി അനുഗ്രഹദായിയായ ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ഇവൻ സോമന്റേയും, മഹാത്മാവായ ശത്രുഹന്താവായ മകനാണ്.'
തതഃ സ തമുപാഘായ സോമോ ദാതാ പ്രജാപതിഃ। ബുധ ഇത്യകരോന്നാമ തസ്യ പുത്രസ്യ ധീമതഃ ।। ൨൮.
അപ്പോൾ സോമൻ, സകല ജീവജാലങ്ങളുടെയും ദാതാവും രക്ഷകനുമായവൻ, അവനെ സ്നേഹത്തോടെ അണക്കി. തന്റെ ബുദ്ധിമാൻ മകനു ബുദ്ധൻ എന്ന പേര് തന്നു.
പ്രതിപൂര്വ്വഞ്ച ഗമനേ സമഭ്യുത്തിഷ്ഠതേ ബുധൈഃ। ഉത്പാദയാമാസ തദാ പുത്രം വൈ രാജപുത്രികാ ।। ൨൮.
അവരുടെ ഐക്യകാലത്ത് രാജകുമാരിയും ബുദ്ധനെയും സമീപിച്ചു. അങ്ങനെ അവൾക്ക് ഒരു മകൻ ജനിച്ചു.
തസ്യ പുത്രോ മഹാതേജാ ബഭൂവൈലഃ പുരൂരവാഃ । ഉര്വശ്യാം ജജ്ഞിരേ തസ്യ പുത്രാഃ ഷട് സുമഹൌജസഃ ।। ൨൮.
അവന്റെ മകൻ മഹത്തായ തേജസ്സുള്ള പുരൂരവസായിരുന്നു. ഉർവശിയിൽ നിന്ന് അവൻ അത്യന്തം ശക്തിയുള്ള ആറു മക്കളെ ലഭിച്ചു.
പ്രസഹ്യ ധര്ഷിതസ്തത്ര വിവശോ രാജയക്ഷ്മണാ । തതോ യക്ഷ്മാഭിഭൂതസ്തു സോമഃ പ്രക്ഷീണമണ്ഡലഃ । ജഗാമ ശരണായാഥ പിതരം സോഽത്രിമേവ തു ।। ൨൮.
അവിടെ സോമൻ ബലാത്സംഗം ചെയ്യപ്പെട്ടു, രാജയക്ഷ്മ എന്ന രോഗം ബാധിച്ചു. രോഗം മൂലം ശക്തി കുറഞ്ഞ സോമൻ രക്ഷക്കായി തന്റെ അച്ഛനായ അത്രിയെ സമീപിച്ചു.
തസ്യ തത്പാപശമനം ചകാരാത്രിര്മഹായശാഃ। സ രാജയക്ഷ്മണാ മുക്തഃ ശ്രിയാ ജജ്വാല സര്വ്വശഃ ।। ൨൮.
അത്രി മഹർഷി അവന്റെ പാപം നീക്കാൻ പ്രായശ്ചിത്തം നടത്തി. അങ്ങനെ രാജയക്ഷ്മയിൽ നിന്ന് മോചിതനായ സോമൻ പൂർണ്ണമായും തേജസ്സോടെ പ്രകാശിച്ചു.
ഏതത്സോമസ്യ വൈ ജന്മ കീര്ത്തിതം ദ്വിജസത്തമാഃ। വംശന്തസ്യ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാഃ കീര്ത്യമാനം നിബോധത ।। ൨൮.
സോമന്റെ ജനനകഥ ഇതാണ്, മഹാനുഭാവികളേ. ഇപ്പോൾ അവന്റെ വംശത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയുന്നു, ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
ധന്യമാരോഗ്യമായുഷ്യം പുണ്യം കല്മഷശോധനമ്। സോമസ്യ ജന്മ ശ്രുത്വൈവ സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ ।। ൨൮.
സോമന്റെ ജനനം കേൾക്കുന്നവൻ ഭാഗ്യവാൻ, ആരോഗ്യവാനും ദീർഘായുസ്സും ലഭിക്കും. പുണ്യവും പാപശുദ്ധിയും ഉണ്ടാകും; എല്ലാപാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും.
സൂത ഉവാച ।। സോമസ്യ തു ബുധഃ പുത്രോ ബുധസ്യ തു പുരൂരവാഃ। തേജസ്വീ ദാനശീലശ്ച യജ്വാ വിപുലദക്ഷിണഃ ।। ൨൯.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: സോമന്റെ മകനാണ് ബുദ്ധൻ, ബുദ്ധന്റെ മകനാണ് പുരൂരവൻ. അവൻ അത്യന്തം തേജസ്സുള്ളവനും ദാനശീലിയും യാഗങ്ങൾ നടത്തുകയും ധാരാളം ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തവനായിരുന്നു.
ബ്രഹ്മവാദീ പരാക്രാന്തഃ ശത്രുഭിര്യുധി ദുര്ജയഃ। ആഹര്ത്താ ചാഗ്നിഹോത്രസ്യ യജ്വനാഞ്ച ദദൌ മഹീമ് ।। ൨൯.
അവൻ ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യവും ധൈര്യവും ഉള്ളവനായിരുന്നു. ശത്രുക്കളെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവൻ, അഗ്നിഹോത്രം നടത്തി യജ്ഞകർമ്മങ്ങൾക്കായി ഭൂമി ദാനം ചെയ്തവനും ആയിരുന്നു.
സത്യവാക് കര്മ്മബുദ്ധിശ്ച കാന്തഃ സംവൃതമൈഥുനഃ। അതീവ പുത്രോ ലോകേഷു രൂപേണാപ്രതിമോഽഭവത് ।। ൨൯.
സത്യം സംസാരിക്കുന്നവൻ, പ്രവർത്തിയിൽ ബുദ്ധിമാനായവൻ, ആകർഷകനും സംയമനം പാലിക്കുന്നവനും ആയിരുന്നു. അവന്റെ മകൻ ലോകത്തിൽ സൗന്ദര്യത്തിൽ തുല്യൻ ഇല്ലാത്തവനായി ജനിച്ചു.
തം ബ്രഹ്മവാദിനം ദാന്തം ധര്മജ്ഞം സത്യവാദിനമ്। ഉര്വശീ വരയാമാസ ഹിത്വാ മാനം യശസ്വിനീ ।। ൨൯.
ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ നിപുണനും, ദമനശീലനും, ധർമ്മജ്ഞനും, സത്യവാദിയും ആയിരുന്ന അവനെ, ഉർവശി തന്റെ അഭിമാനം ഉപേക്ഷിച്ച് തെരഞ്ഞെടുക്കുകയായിരുന്നു.
തയാ സഹാവസദ്രാജാ ദശവര്ഷാണി ചാഷ്ട ച। സപ്ത ഷട് സപ്ത ചാഷ്ടൌ ച ദശ ചാഷ്ടൌ ച വീര്യവാന് ।। ൨൯.
അവളോടൊപ്പം രാജാവ് പത്ത്, എട്ട്, ഏഴ്, ആറു, ഏഴ്, എട്ട്, പത്ത്, എട്ട് വർഷങ്ങൾ ശക്തിയോടെ ജീവിച്ചു.
വനേ ചൈത്രരഥേ രമ്യേ തഥാ മന്ദാകിനീതടേ। അലകായാം വിശാലായാം നന്ദനേ ച വനോത്തമേ ।। ൨൯.
ചൈത്രരഥം എന്ന മനോഹരമായ കാടിലും, മന്ദാകിനി നദിയുടെ തീരത്തും, അലകാ, വിശാലാ, നന്ദനം എന്ന ഉത്തമവനങ്ങളിലും അവർ താമസിച്ചു.
ഗന്ധമാദനപാദേഷു മേരുശ്രൃങ്ഗേ നഗോത്തമേ। ഉത്തരാംശ്ച കുരൂന് പ്രാപ്യ കലാപഗ്രാമമേവ ച ।। ൨൯.
ഗന്ധമാദനപർവ്വതത്തിന്റെ ചാരാലിലും, മെരു പർവ്വതത്തിന്റെ ഉച്ചിയിൽ, ഉത്തരകുരുക്കളിലും കലാപഗ്രാമത്തിലും അവർ എത്തി.