സുബാഹുഃ ശൂരസേനശ്ച ശത്രുഘ്നസഹിതാവുഭൌ। പാലയാമാസതുഃ സൂനൂ വൈദേഹ്യൌ മഥുരാം പുരീമ് ।। ൨൬.
സുബാഹുവും ശൂരസേനനും ശത്രുഘ്നനോടൊപ്പം വൈദേഹിയുടെ പുത്രന്മാരുടെ നഗരം മഥുരാ ഭരിച്ചിരുന്നതാണ്.
അങ്ഗദശ്ചാന്ദ്രകേതുശ്ച ലക്ഷ്മണസ്യാത്മജാവുഭൌ। ഹിമവത്പര്വതാഭ്യാശേ സ്ഫീതൌ ജനപദൌ തയോഃ ।। ൨൬.
അംഗദനും ചന്ദ്രകേതുവും ലക്ഷ്മണന്റെ മക്കളാണ്. ഇവർക്കു ഹിമവത് പർവതത്തിനടുത്ത് സമൃദ്ധമായ ദേശങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അങ്ഗദസ്യാങ്ഗദീയാ തു ദേശേ കാരപഥേ പുരീ। ചന്ദ്രകേതോസ്തു മല്ലസ്യ ചന്ദ്രവക്താ പുരീ ശുഭാ ।। ൨൬.
അംഗദന്റെ നഗരം അങ്കദി എന്നത് കാരപഥ പ്രദേശത്താണ്. ചന്ദ്രകേതുവിന്റെ നഗരം, മല്ലരുടെ ചന്ദ്രവക്താ, മനോഹരമായ നഗരമാണ്.
ഭരതസ്യാത്മജൌ വീരൌ തക്ഷഃ പുഷ്കര ഏവ ച। ഗാന്ധാരവിഷയേ സിദ്ധേ തയോഃ പുര്യൌ മഹാത്മനോഃ ।। ൨൬.
ഭരതന്റെ വീരപുത്രന്മാരായ തക്ഷനും പുഷ്കരനും ഗന്ധാരദേശത്ത് തങ്ങളുടെ നഗരങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു; ഇരുവരും മഹാത്മാക്കളാണ്.
തക്ഷസ്യ ദിക്ഷു വിഖ്യാതാ രമ്യാ തക്ഷശിലാ പുരീ। പുഷ്കരസ്യാപി വീരസ്യ വിഖ്യാതാ പുഷ്കരാവതീ ।। ൨൬.
തക്ഷന്റെ നഗരം തക്ഷശിലാ എല്ലാ ദിശകളിലും പ്രശസ്തമായ മനോഹരമായ നഗരമാണ്. പുഷ്കരന്റെ നഗരം പുഷ്കരാവതിയും പ്രശസ്തമാണ്.
ഗാഥാം ചൈവാത്ര ഗായന്തി യേ പുരാണവിദോ ജതാഃ। രാമേ നിബദ്ധാസ്സത്ത്വാര്ഥാ മാഹാത്മ്യാത്തസ്യ ധീമതഃ ।। ൨൬.
ഇവിടെ പുരാണങ്ങൾ അറിയുന്നവർ രാമനെക്കുറിച്ചുള്ള മഹത്വവും സത്വവും പാടുന്ന ഗാഥകൾ ആലാപിക്കുന്നു.
ശ്യാമോ യുവാ ലോഹിതാക്ഷോ ദീപ്താസ്യോ മിതഭാഷിതഃ। ആജാനുബാഹുഃ സുമുഖഃ സിംഹസ്കന്ധോ മഹാഭുജഃ ।। ൨൬.
അവൻ കറുത്തവനും യുവാവും ചുവന്ന കണ്ണുകളും പ്രകാശമുള്ള മുഖവും കുറച്ച് സംസാരിക്കുന്നവനും മുട്ടുവരെ നീളമുള്ള കൈകളും മനോഹരമായ മുഖവും സിംഹത്തിന്റെ പോലെ വീര്യമുള്ള തോളുകളും ശക്തമായ കൈകളും ഉള്ളവനായിരുന്നു.
ദശവര്ഷസഹസ്രാണി രാമോ രാജ്യമകാരയത്। ഋക്സാമയജുഷാം ഘോഷോ ജ്യാഘോഷശ്ച മഹാസ്വനഃ ।। ൨൬.
രാമൻ പത്തായിരം വർഷം രാജ്യം ഭരിച്ചു. ഋക്, സാമ, യജുർ വേദങ്ങളുടെ ശബ്ദവും വില്ലിന്റെ നാരിന്റെ മുഴക്കംപോലുള്ള മഹാശബ്ദവും അങ്ങ് മുഴുവനും മുഴങ്ങുകയായിരുന്നു.
അവിച്ഛിന്നോഽഭവദ്രാഷ്ട്രേ ദീയതാം ഭുജ്യതാമിതി। ജനസ്ഥാനേ വസന് കാര്യം ത്രിദശാനാഞ്ചകാരസഃ ।। ൨൬.
രാജ്യത്ത് ഒരിക്കലും തടസ്സമുണ്ടായിരുന്നില്ല. 'ഇത് നൽകപ്പെടട്ടെ, ആസ്വദിക്കപ്പെടട്ടെ' എന്നായിരുന്നു നിയമം. ജനസ്ഥാനത്തിൽ താമസിച്ചുകൊണ്ട് ദേവന്മാരുടെ കാര്യങ്ങൾ അവൻ നിർവഹിച്ചു.
തമാഗസ്കാരിണം പൂര്വം പൌലസ്ത്യം മനുജര്ഷഭഃ। സീതായാഃ പദമന്വിച്ഛന് നിജഘാന മഹായശാഃ ।। ൨൬.
സീതയുടെ സ്ഥലം അന്വേഷിച്ച മഹാശക്തനായ മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠൻ മുമ്പത്തെ പാപിയായ പൗലസ്ത്യനെ സംഹരിച്ചു.
സത്ത്വവാന് ഗുണസമ്പന്നോ ദീപ്യമാനഃ സ്വ തേജസാ। അതിസൂര്യഞ്ച വഹ്നിഞ്ച രാമോ ദാശരഥിര്ബഭൌ ।। ൨൬.
സത്യവും ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞ്, സ്വന്തം തേജസ്സിൽ പ്രകാശിച്ച്, ദശരഥപുത്രനായ രാമൻ സൂര്യനെയും അഗ്നിയെയും പോലും മങ്ങിപ്പോകുന്ന പോലെ ഭാസുരനായിരുന്നു.
ഏവമേവ മഹാബാഹുരിക്ഷ്വാകുകുലനന്ദനഃ । രാവണം സഗണം ഹത്വാ ദിവമാചക്രമേ വിഭുഃ ।। ൨൬.
അങ്ങനെ മഹാബാഹുവായ ഇക്ഷ്വാകുകുലത്തിലെ ആനന്ദം, രാവണനെയും കൂട്ടരും സംഹരിച്ച്, ആ മഹാത്മാവ് സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു.
ശ്രീരാമസ്യാത്മജോ ജജ്ഞേ കുശ ഇത്യഭിധീയതേ। ലവശ്ചാന്യോ മഹാവീര്യസ്തയോര്ദേശൌ നിബോധത ।। ൨൬.
ശ്രീരാമന്റെ മകനായി കുശൻ ജനിച്ചു; മറ്റൊരുത്തൻ മഹാവീരനായ ലവൻ. ഈ ഇരുവരുടെ ദേശങ്ങൾക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ.
കുശസ്യ കോശലാ രാജ്യം പുരീ വാപി കുശസ്ഥലീ। രമ്യാ നിവേശിതാ തേന വിന്ധ്യപര്വതസാനുഷു ।। ൨൬.
കുശന്റെ രാജ്യം കോശലവും, നഗരമായ കുശസ്ഥലിയും അവൻ തന്നെ വിന്ധ്യപർവതങ്ങളുടെ ചാരുകളിലായി മനോഹരമായി സ്ഥാപിച്ചു.
ഉത്തരാകോശലേ രാജ്യം ലവസ്യ ച മഹാത്മനഃ। ശ്രാവസ്തീ ലോകവിഖ്യാതാ കുശവംശം നിബോധത ।। ൨൬.
ഉത്തരകോശലത്തിൽ മഹാത്മാവായ ലവന്റെ രാജ്യം ഉണ്ടായിരുന്നു. ലോകപ്രസിദ്ധമായ ശ്രാവസ്തി അവിടെയായിരുന്നു. കുശവംശത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ.
കുശസ്യ പുത്രോ ധര്മാത്മാ ഹ്യതിഥിഃ സുപ്രിയാതിഥിഃ। അതിഥേരപി വിഖ്യാതോ നിഷധോ നാമ പാര്ഥിവഃ ।। ൨൬.
കുശന്റെ മകൻ ധർമ്മനിഷ്ഠനായ അതിഥി, എല്ലാവർക്കും പ്രിയപ്പെട്ട അതിഥിയായിരുന്നു. അതിഥിയുടെ പ്രസിദ്ധനായ മകൻ നിഷധൻ എന്ന രാജാവായിരുന്നു.
നിഷധസ്യ നലഃ പുത്രോ നഭഃ പുത്രോ നലസ്യ തു। നഭസഃ പുണ്ഡരീകസ്തു ക്ഷേമധന്വാ തതഃ സ്മൃതഃ ।। ൨൬.
നിഷധന്റെ മകൻ നളനും, നളന്റെ മകൻ നഭനും; നഭന്റെ മകൻ പുണ്ഡരീകനും, അവനിൽ നിന്ന് ക്ഷേമധൻവനും ജനിച്ചു.
ക്ഷേമധന്വസുതോ രാജാ ദേവാനീകഃ പ്രതാപവാന്। ആസീദഹീനഗുര്നാമ ദേവാനീ കാത്മജഃ പ്രഭുഃ ।। ൨൬.
ക്ഷേമധൻവന്റെ മകൻ ശക്തനായ രാജാവ് ദേവാനികൻ. ദേവാനികന്റെ മകൻ അഹീനഗു എന്ന പ്രഭുവാണ്.
അഹീനഗോസ്തു ദായാദഃ പാരിയാത്രോ മഹായശാഃ। ദലസ്തസ്യാത്മജശ്ചാപി തസ്മാജ്ജജ്ഞേ ബലോ നൃപഃ ।। ൨൬.
അഹീനഗുവിന്റെ വംശാവലി പാരിയാത്രൻ എന്ന മഹാശക്തനായവനിലേക്ക് എത്തുന്നു. അവന്റെ മകൻ ദലൻ, ദലനിൽ നിന്ന് ബാലൻ എന്ന രാജാവും ജനിച്ചു.
ഔങ്കോ നാമ സ ധര്മാത്മാ ബലപുത്രോ ബഭൂവ ഹ। വജ്രനാഭഃ സുതസ്തസ്യ ശങ്ഖണസ്തസ്യ ചാത്മജഃ ।। ൨൬.
ബാലന്റെ ധർമ്മനിഷ്ഠനായ മകൻ ഔങ്കൻ. അവന്റെ മകൻ വജ്രനാഭൻ, വജ്രനാഭന്റെ മകൻ ശങ്കണൻ.
ശംഖണസ്യ സുതോ വിദ്വാന് ധ്യുഷിതാശ്ച ഇതി ശ്രുതഃ । ധ്യുഷിതാശ്ച സുതശ്ചാപി രാജാ വിശ്വസഹഃ കില ।। ൨൬.
ശങ്കണന്റെ പണ്ഡിതനായ മകൻ ധ്യുഷിതാശൻ എന്നായിരുന്നു അറിയപ്പെട്ടത്. ധ്യുഷിതാശന്റെ മകൻ വിശ്വസഹൻ എന്ന രാജാവായിരുന്നു.
ഹിരണ്യനാഭഃ കൌശല്യോ വസിഷ്ഠസ്തത്സുതോഽഭവത്। പൌത്രസ്യ ജൈമിനേഃ ശിഷ്യഃ സ്മൃതഃ സര്വേഷു ശര്മസു ।। ൨൬.
ഹിരണ്യനാഭൻ എന്ന കൗശല്യൻ വിശ്വസഹന്റെ മകനായിരുന്നു. ജൈമിനിയുടെ മകനായ വസിഷ്ഠന്റെ ശിഷ്യനായി, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രശസ്തനായിരുന്നു.
ശതാനി സംഹിതാനാന്തു പഞ്ച യോഽധീതവാംസ്തതഃ। തസ്മാദധിഗതോ യോഗോ യാജ്ഞവല്ക്യേന ധീമതാ ।। ൨൬.
അവൻ അഞ്ചു നൂറ് സംഹിതകൾ പഠിച്ചു. അവനിൽ നിന്ന് ധീരനായ യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ യോഗവിദ്യ നേടി.
പുഷ്യസ്തസ്യ സുതോ വിദ്വാന് ധ്രുവസന്ധിശ്ച തത്സുതഃ। സുദര്ശനസ്തസ്യ സുതോ അഗ്നിവര്ണഃ സുദര്ശനാത് ।। ൨൬.
അവന്റെ പണ്ഡിതനായ മകൻ പുഷ്യൻ, പുഷ്യന്റെ മകൻ ധ്രുവസന്ധി, ധ്രുവസന്ധിയുടെ മകൻ സുദർശനൻ, സുദർശനന്റെ മകൻ അഗ്നിവർണ്ണൻ.
അഗ്നിവര്ണസ്യ ശീഘ്രസ്തു ശീഘ്രകസ്യ മനുഃ സ്മൃതഃ। മനുസ്തു യോഗമാസ്ഥായ കലാപഗ്രാമമാസ്ഥിതഃ। ഏകോനവിംശപ്രയുഗേ ക്ഷത്രപ്രാവര്ത്തകഃ പ്രഭുഃ ।। ൨൬.
അഗ്നിപോലെയുള്ള വേഗനായവൻ ശീഘ്രൻ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു. ശീഘ്രന്റെ മകനാണ് മനു. മനു യോഗം ആചരിച്ച് കലാപ ഗ്രാമത്തിൽ താമസിച്ചു. പത്തൊമ്പതാം യുഗത്തിൽ ആ മഹാനായവൻ ക്ഷത്രപന്മാരുടെ ആദ്യനായകനായി.
പ്രസുശ്രുതോ മനോഃ പുത്രഃ സുസന്ധിസ്തസ്യ ചാത്മജഃ। സുസന്ധേശ്ച തഥാമര്ഷഃ സഹസ്വാന്നാമ നാമതഃ ।। ൨൬.
മനുവിന്റെ മകനാണ് പ്രസുശ്രുതൻ; പ്രസുശ്രുതന്റെ മകനാണ് സുസന്ധി. സുസന്ധിയിൽ നിന്ന് അമർഷൻ ജനിച്ചു; അമർഷനിൽ നിന്ന് സഹസ്വാൻ എന്നവൻ ജനിച്ചു.
ആസീത്സഹസ്വതഃ പുത്രോ രാജാ വിശ്രുതവാനിതി। തസ്യാസീദ്വിശ്രുതവതഃ പുത്രോ രാജാ ബൃഹദ്ബലഃ ।। ൨൬.
സഹസ്വതന്റെ മകനായി പ്രശസ്തനായ രാജാവ് വിശ്രുതവാൻ ജനിച്ചു. വിശ്രുതവാന്റെ മകനാണ് രാജാവ് ബൃഹദ്ബലൻ.
ഏതേ ഇക്ഷ്വാകുദായാദാ രാജാനഃ പ്രായശഃ സ്മൃതാഃ। വംശേ പ്രധാനാ യേ തേഽസ്മിന് പ്രാധാന്യേന തു കീര്ത്തിതാഃ ।। ൨൬.
ഇവരാണ് ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ വംശജരായ പ്രധാന രാജാക്കന്മാർ. ഈ വംശത്തിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവരായ ഇവരെ ഇവിടെ പ്രത്യേകമായി പറയുന്നു.
പഠന് സമ്യഗിമാം സൃഷ്ടിമാദിത്യസ്യ വിവസ്വതഃ। പ്രജാവാനേതി സായുജ്യം മനോര്വൈവസ്വതസ്യ സഃ ।। ൨൬.
ആദിത്യനായ വിവസ്വാൻ സൃഷ്ടിച്ച ഈ കഥ ശരിയായി വായിക്കുന്നവൻ മനു വൈവസ്വതനോടൊപ്പം ഐശ്വര്യവും ഐക്യവും നേടും.
ശ്രാദ്ധദേവസ്യ ദേവസ്യ പ്രജാനാം പുഷ്ടിദസ്യ ച। വിപാപ്മാ വിരജാശ്ചൈവ ആയുഷ്മാന് ഭവതേഽച്യുതഃ ।। ൨൬.
ശ്രാദ്ധദേവനായി അറിയപ്പെടുന്ന ദേവൻ പോലെ, ജനങ്ങൾക്ക് സമൃദ്ധി നൽകുന്നവനായി, അപ്പമില്ലാത്തവനും നിർമലനും ദീർഘായുസ്സുള്ളവനും അച്യുതനുമായിത്തീരും.