വായുപുരാണമ്

തമാദിപുരുഷം ദേവം ഹരിം കൃഷ്ണം പ്രജാപതിമ്। വിഷ്ണും കപിലരൂപേണ ഹംസം നാരായണം പ്രഭുമ് ।। ൨൬.

അവിടെ അവർ ആദിപുരുഷനായ ദൈവമായ ഹരിയെ, കൃഷ്ണനെ, പ്രജാപതിയെ, കപിലരൂപത്തിലുള്ള വിഷ്ണുവിനെ, ഹംസനെയും നാരായണനെയും കണ്ടു.

തസ്യ ചക്ഷുഃ സമാസാദ്യ തേജസ്തത് പ്രതിപദ്യതേ। ദഗ്ധാഃ പുത്രാസ്തദാ സര്വേ ചത്വാരസ്ത്വവശേഷിതാഃ ।। ൨൬.

അവന്റെ കാഴ്ചയിൽ എത്തിയപ്പോൾ, അവന്റെ തേജസ് ഏറ്റു; അപ്പോൾ എല്ലാ പുത്രന്മാരും ദഹിച്ചുപോയി, നാലുപേർ മാത്രം ശേഷിച്ചു.

ബര്ഹികേതുഃ സകേതുശ്ച തഥാ ധര്മ്മരതസ്ത്രയഃ। ശൂരഃ പഞ്ചവനശ്ചൈവ തസ്യ വംശകരാഃ പ്രഭോ ।। ൨൬.

ബർഹികേതു, സകേതു, ധർമ്മത്തിൽ പ്രിയമുള്ള മൂവരും, ശൂരനും പഞ്ചവനനും—ഇവരാണ് അവന്റെ വംശത്തിന്റെ തുടക്കം.

പ്രാദാച്ച തസ്യ ഭഗവാന് ഹരിര്നാരായണോ വരാന്। അക്ഷയത്വം സ്വവംശസ്യ വാജിമേധശതം തഥാ। വിഭും പുത്രം സമുദ്രഞ്ച സ്വര്ഗേ വാസം തഥാക്ഷയമ് ।। ൨൬.

ഭഗവാൻ ഹരിയും നാരായണനും അവനു അനുഗ്രഹമായി വംശം ക്ഷയിക്കാതിരിക്കുക, നൂറ് അശ്വമെധയാഗങ്ങൾ, ശക്തനായ പുത്രൻ, സമുദ്രം, സ്വർഗത്തിൽ ശാശ്വതവാസം എന്നിവ നൽകി.

സ സമുദ്രോഽശ്വമാദായ വന്ദദേ (?) സരിതാംപതിഃ। സാഗരത്വം ച ലേഭേ സ കര്മണാ തേന തസ്യ വൈ ।। ൨൬.

അശ്വത്തെ ഏറ്റെടുത്ത്, നദികളുടെ അധിപതിയെ വണങ്ങി, ആ കര്‍മ്മഫലമായി സമുദ്രം 'സാഗരൻ' എന്ന പേര് നേടി.

തം ചാശ്വമേധികം സോഽശ്വം സമുദ്രാത് പ്രാപ്യ പാര്ഥിവഃ। ആജഹാരാശ്വമേധാനാം ശതം ചൈവ പുനഃ പുനഃ ।। ൨൬.

രാജാവ് സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് അശ്വത്തെ തിരികെ നേടി, അശ്വമെധയാഗം നൂറ് പ്രാവശ്യം വീണ്ടും വീണ്ടും നടത്തി.

ഷഷ്ടിപുത്രസഹസ്രാണി ദഗ്ധാന്യശ്വാനുസാരിണാമ്। തേഷാം നാരായണം തേജഃ പ്രവിഷ്ടാനാം മഹാത്മനാമ്। പുത്രാണാന്തു സഹസ്രാണി ഷഷ്ടിസ്തു ഇതി നഃ ശ്രുതമ് ।। ൨൬.

അശ്വത്തെ പിന്തുടർന്ന അറുപതിനായിരം പുത്രന്മാർ ദഹിച്ചു; അവരുടെ തേജസ് നാരായണനിൽ ലയിച്ചു. പുത്രന്മാർ അറുപതിനായിരം ആയിരുന്നു എന്നു ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.

ഋഷയ ഊചുഃ।. സഗരസ്യാത്മജാ രാജ്ഞഃ കഥം ജാതാ മഹാബലാഃ। വിക്രാന്താഃ ഷഷ്ടിസാഹസ്രാ വിധിനാ കേന വാ വദ ।। ൨൬.

ഋഷിമാർ ചോദിച്ചു: സഗരരാജാവിന്റെ ശക്തനായ പുത്രന്മാർ എങ്ങനെ ജനിച്ചു? അറുപതിനായിരം ധൈര്യശാലികൾ എങ്ങനെ ജനിച്ചു എന്ന് പറയൂ.

സൂത ഉവാച।। ദ്വേ പത്ന്യൌ സഗരസ്യാസ്താം തപസാ ദഗ്ധകില്ബിഷേ। ജ്യേഷ്ഠാ വിദര്ഭദുഹിതാ കേശിനീ നാമ നാമതഃ ।। ൨൬.

സൂതൻ പറഞ്ഞു: സഗരന് രണ്ട് ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ തപസ്സിലൂടെ പാപങ്ങൾ അകറ്റിയവരായിരുന്നു. മുതിർന്നവൾ വിദർഭരാജാവിന്റെ മകൾ, പേരിൽ കേശിനി.

കനീയസീ തു യാ തസ്യ പത്നീ പരമധര്മിണീ। അരിഷ്ടനേമിദുഹിതാ രൂപേണാപ്രതിമാ ഭുവി ।। ൨൬.

അവന്റെ ഭാര്യകളിൽ ഏറ്റവും ചെറുതായിരുന്നവൾ, അത്യന്തം ധാർമ്മികയും, അരിഷ്ടനേമിയുടെ മകളായിരുന്നു; ഭൂമിയിൽ അവളുടെ സൗന്ദര്യത്തിന് സമം ആരുമില്ല.

ഔര്വസ്താഭ്യാം വരം പ്രാദാത് തപസാരാധിതഃ പ്രഭുഃ। ഏകാ ജനിഷ്യതേ പുത്രം വംശകര്ത്താരമീപ്സിതമ്। ഷഷ്ടിപുത്രം സഹസ്രാണി ദ്വിതീയാ ജനയിഷ്യതി ।। ൨൬.

അവർ ഇരുവരും തപസ്സിലൂടെ ഉർവയെ ആരാധിച്ചപ്പോൾ, ഉർവൻ അവർക്കു ഒരു വരം നൽകി: ഒരു ഭാര്യക്ക് ഒരു മകൻ ജനിക്കും; അവൻ വംശം തുടരുമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചവൻ. രണ്ടാമത്തെ ഭാര്യക്ക് അറുപത് ആയിരം മക്കൾ ജനിക്കും.

മുനേസ്തു വചനം ശ്രുത്വാ കേശിനീ പുത്രമേകകമ്। വംശസ്യ കാരണം ശ്രേഷ്ഠാ ജഗ്രാഹ നൃപസംസദി ।। ൨൬.

മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, കേശിനി രാജസഭയിൽ വംശം തുടരുമെന്നതിനു ഒരേ ഒരു മകനെ, ഏറ്റവും നല്ലവനെ, ജനിപ്പിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.

ഷഷ്ടിപുത്രസഹസ്രാണി സുപര്ണഭഗിനീ തഥാ। മഹാത്മനസ്തു ജഗ്രാഹ സുമതിഃ പോഷണേ നൃപഃ ।। ൨൬.

സുപർണ്ണയുടെ സഹോദരിയും, സുമതി രാജാവും, അറുപത് ആയിരം മക്കളെ പോഷിപ്പിക്കാൻ സമ്മതിച്ചു; രാജാവ് അവരുടെ സംരക്ഷണം ഏറ്റെടുത്തു.

അഥ കാലേ ഗതേ ജ്യേഷ്ഠാ ജ്യേഷ്ഠം പുത്രം വ്യജായത। അസമഞ്ജ ഇതി ഖ്യാതം കാകുത്സ്ഥം സഗരാത്മജമ് ।। ൨൬.

കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, മുതിർന്ന ഭാര്യ, തന്റെ മുതിർന്ന മകനെ പ്രസവിച്ചു; സഗരന്റെ മകനായ കാകുത്സ്ഥ വംശത്തിൽ പ്രശസ്തനായ അസമഞ്ജനായിരുന്നു.

സുമതിസ്ത്വപി ജജ്ഞേ വൈ ഗര്ഭന്തുമ്ബം യശസ്വിനീ। ഷഷ്ടിപുത്രസഹസ്രാണി തുമ്ബമധ്യാദ്വിനിഃസൃതാഃ ।। ൨൬.

സുമതിയും പ്രസവിച്ചു; അവൾ പ്രസിദ്ധിയുള്ളവളായിരുന്നു. അവളുടെ ഗർഭം ഒരു കലശംപോലെയായിരുന്നു; അതിന്റെ നടുവിൽ നിന്ന് അറുപത് ആയിരം മക്കൾ പുറത്തുവന്നു.

ഘൃതപൂര്ണേഷു കുമ്ഭേഷു താന് ഗര്ഭാന് ന്യദധത്തതഃ। ധാത്രീശ്ചൈകൈകശഃ പ്രാദാത് താവതീഃ പോഷണേ നൃപഃ ।। ൨൬.

അവൾ ആ ഗർഭങ്ങളെ നെയ്യ് നിറച്ച കലശങ്ങളിൽ വെച്ചു; അവരിൽ ഓരോരുത്തരെയും പോഷിപ്പിക്കാൻ രാജാവ് ഓരോ ദായയെ ഏർപ്പെടുത്തി.

തതോ നവസു മാസേഷു സമുത്തസ്ഥുര്യഥാസുഖമ്। കുമാരാസ്തേ മഹാഭാഗാഃ സഗരപ്രീതിവര്ദ്ധനാഃ ।। ൨൬.

തൊണ്ണൂറ് മാസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ മഹാഭാഗ്യശാലി മക്കൾ സുഖമായി വളർന്നു; അവർ സഗരന്റെ സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിച്ചു.

കാലേന മഹതാ ചൈവ ചൌവനം പ്രതിപേദിരേ। ഷഷ്ടിപുത്രസഹസ്രാണി തേഷാമശ്വാനുസാരിണാമ് ।। ൨൬.

കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അറുപത് ആയിരം മക്കൾ, കുതിരയെ പിന്തുടർന്ന്, കാടിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

സ തു ജ്യേഷ്ഠോ നരവ്യാഘ്രഃ സഗരസ്യാത്മസമ്ഭവഃ। അസമഞ്ജ ഇതി ഖ്യാതോ ബര്ഹികേതുര്മഹാബലഃ ।। ൨൬.

മുതിർന്നവൻ, മനുഷ്യസിംഹം, സഗരന്റെ മകനായ അസമഞ്ജൻ, മഹാബലശാലിയും യാഗചിഹ്നം ധരിച്ചവനുമായിരുന്നു.

പൌരാണാമഹിതേ യുക്തഃ പിത്രാ നിര്വാസിതഃ പുരാ। തസ്യ പുത്രോംഽശുമാന്നാമ അസമഞ്ജസ്യ വീര്യവാന് ।। ൨൬.

പുരാതന ആചാരങ്ങൾക്കു അനുയോജ്യനായിരുന്നെങ്കിലും, അവൻ പിതാവിനാൽ പുറത്താക്കപ്പെട്ടു; അസമഞ്ജന്റെ മകൻ, അമ്ഷുമാൻ എന്ന പേരിൽ, ധീരനും ആയിരുന്നു.

തസ്യ പുത്രസ്തു ധര്മാത്മാ ദിലീപ ഇതി വിശ്രുതഃ। ദിലീപാത്തു മഹാതേജാ വീരോ ജാതോ ഭഗീരഥഃ ।। ൨൬.

അമ്ഷുമാന്റെ മകൻ, ധാർമ്മികനും പ്രശസ്തനുമായ ദിലീപ്; ദിലീപിൽ നിന്ന് മഹാതേജസ്സും ധീരതയും ഉള്ള ഭഗീരഥൻ ജനിച്ചു.

യേന ഗങ്ഗാ സരിച്ഛ്രേഷ്ഠാ വിമാനൈരുപശോഭിതാ । ഈജാഽനേന സമുദ്രാദ്വൈ ദുഹിതൃത്വേന കല്പിതാ। അത്രാപ്യുദാഹരന്തീമം ശ്ലോകം പൌരാണികാ ജനാഃ ।। ൨൬.

ഭഗീരഥൻ, ദിവ്യവിമാനങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഗംഗയെ കൊണ്ടുവന്നു; അവന്റെ യാഗം വഴി, ഗംഗയെ സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് മകളായി സൃഷ്ടിച്ചു. ഇവിടെ പുരാണജ്ഞർ ഈ ശ്ലോകം ഉദ്ധരിക്കുന്നു.

ഭഗീരഥസ്തു താം ഗങ്ഗാമാനയാമാസ കര്മഭിഃ । തസ്മാദ്ഭാഗീരഥീ ഗങ്ഗാ കഥ്യതേ വംശവിത്തമൈഃ ।। ൨൬.

ഭഗീരഥൻ തന്റെ കർമ്മങ്ങൾകൊണ്ട് ഗംഗയെ കൊണ്ടുവന്നു; അതുകൊണ്ട് വംശത്തെ അറിയുന്നവർ ഗംഗയെ ഭഗീരഥി എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

ഭഗീരഥസുതശ്ചാപി ശ്രുതോ നാമ ബഭൂവ ഹ। നാഭാഗസ്തസ്യ ദായാദോ നിത്യം ധര്മപരായണഃ ।। ൨൬.

ഭഗീരഥന്റെ മകൻ ശ്രുതൻ എന്ന പേരിൽ ജനിച്ചു; അവന്റെ വംശാവലി, നാഭാഗൻ, എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ അർപ്പിച്ചവനായിരുന്നു.

അമ്ബരീഷഃ സുതസ്തസ്യ സിന്ധുദ്വീപസ്തതോഽഭവത്। ഏവം വംശപുരാണജ്ഞാ ഗായന്തീതി പരിശ്രുതമ് ।। ൨൬.

അവന്റെ മകൻ അംബരീഷൻ; അംബരീഷിൽ നിന്ന് സിന്ധുദ്വീപ് ജനിച്ചു. ഇങ്ങനെ, വംശപുരാണം അറിയുന്നവർ പാടുന്നു എന്നത് പ്രസിദ്ധമാണ്.

നാഭാഗേരമ്ബരീഷസ്യ ഭുജാഭ്യാം പരിപാലിതാ। ബഭൂവ വസുധാത്യര്ഥം താപത്രയവിവര്ജിതാ ।। ൨൬.

നാഭാഗനും അംബരീഷനും അവരുടെ ഭുജങ്ങൾകൊണ്ട് ഭൂമിയെ നല്ലപോലെ സംരക്ഷിച്ചു; അതിനാൽ ഭൂമി മുഴുവൻ മൂന്ന് തരത്തിലുള്ള ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതമായി.

അയുതായുഃ സുതസ്തസ്യ സിന്ധുദ്വീപസ്യ വീര്യവാന്। അയുതായോസ്തു ദായാദ ഋതുപര്ണോ മഹായശാഃ ।। ൨൬.

സിന്ധുദ്വീപിന്റെ മകൻ, ധീരനായ അയുതായു; അയുതായുവിന്റെ വംശാവലി, മഹാപ്രശസ്തനായ ഋതുപർണൻ.

ദിവ്യാക്ഷഹൃദജ്ഞോഽസൌ രാജാ നലസഖോ ബലീ। നലൌ ദ്വാവിതി വിഖ്യാതൌ പുരാണേഷു ദൃഢവ്രതൌ ।। ൨൬.

ദിവ്യമായ പാശകളിലും ഹൃദയങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, ബലവാനുമായ രാജാവും, നളന്റെ സുഹൃത്തും ആണിവൻ. ഈ രണ്ടു നളന്മാരും ദൃഢനിശ്ചയമുള്ളവരായി പുരാണങ്ങളിൽ പ്രശസ്തരാണ്.

വീരസേനാത്മജശ്ചൈവ യശ്ചേക്ഷ്വാകുകുലോദ്വഹഃ। ഋതുപര്ണസ്യ പുത്രോഽഭൂത് സര്വ്വകാമോ ജനേശ്വരഃ ।। ൨൬.

ഒരുവൻ വീരസേനന്റെ മകനാണ്, മറ്റൊരുവൻ ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിലെ പ്രധാനിയാണ്. ഋതുപർണന്റെ മകൻ ജനങ്ങളുടെ ഇഷ്ടങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന രാജാവായി.