ഇമാം വിസൃഷ്ടിം യോ വേദ ചാക്ഷുഷസ്യ ചരാചരമ്। പ്രജാനാമായുരുത്തീര്ണഃ സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ ।। ൨.
ചക്ഷുഷമനുവിന്റെ ഈ സൃഷ്ടി—ചലിക്കുന്നതും അചലവുമായതും—ആരെങ്കിലും അറിയുന്നുവെങ്കിൽ, അവൻ മനുഷ്യരുടെ ആയുസ്സിനെ അതിജീവിച്ച് സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
ഏഷ സര്ഗഃ സമാഖ്യാതശ്ചാക്ഷുഷസ്യ സമാ സതഃ। ഇത്യേതേ ഷഢവിസര്ഗാ ഹിക്രാന്താ മന്വന്തരാത്മകാഃ। സ്വായമ്ഭുവാദ്യാ- സംക്ഷേപാച്ചാക്ഷുഷാന്താ യഥാക്രമമ് ।। ൨.
ഇങ്ങനെ ചക്ഷുഷമനുവിന്റെ സൃഷ്ടി വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; സ്വായംഭുവനു തുടക്കം കുറിച്ച് ചക്ഷുഷൻവരെ ആറു ഉപസൃഷ്ടികൾ ക്രമത്തിൽ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഏതേ സര്ഗാ യഥാപ്രജ്ഞം പ്രോക്താ വൈ ദ്വിജസത്തമാഃ। വൈവസ്വതനിസര്ഗേണ തേഷാം ജ്ഞേയസ്തു വിസ്തരഃ ।। ൨.
മികച്ച ദ്വിജന്മാരേ, എന്റെ ബുദ്ധിയനുസരിച്ച് ഈ സൃഷ്ടികൾ ഞാൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇവയുടെ സമ്പൂർണ്ണ വിശദാംശങ്ങൾ വൈവസ്വതസൃഷ്ടിയിൽ അറിയേണ്ടതാണ്.
അനന്താ നാതിരിക്താശ്ച സര്വേ സര്ഗാ വിവസ്വതഃ। ആരോഗ്യായുഷ്പ്രമാണേന ധര്മതഃ കാമതോഽര്ഥതഃ। ഏതാനേവ ഗുണാനേതി യഃ പഠത്യനസൂയകഃ ।। ൨.
വിവസ്വതിന്റെ എല്ലാ സൃഷ്ടികളും അനന്തവും അതിക്രമമില്ലാത്തതുമാണ്; ആരോഗ്യവും ആയുസ്സും ധർമ്മവും കാമവും ധനവും അനുസരിച്ച്—ഈ ഗുണങ്ങൾ അസൂയയില്ലാതെ ആരെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്താൽ അവയെല്ലാം ലഭിക്കും.
വൈവസ്വതസ്യ വക്ഷ്യാമി സാമ്പ്രതസ്യ മഹാത്മനഃ। സമാസാദ്വ്യാസതഃ സര്ഗം ബ്രുവതോ മേ നിബോധത ।। ൨.
ഇപ്പോൾ മഹാത്മാവായ വൈവസ്വതന്റെ സൃഷ്ടി സംക്ഷിപ്തമായും വിശദമായും ഞാൻ പറയാം; ഞാൻ പറയുന്നത് ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ.
സൂത ഉവാച।। സപ്തമേ ത്വഥ പര്യായേ മനോര്വൈവസ്വതസ്യ ഹ। മാരീചാത്കശ്യപാദ്ദേവാ ജജ്ഞിരേ പരമര്ഷയഃ ।। ൩.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഏഴാമത്തെ മനുവായ വൈവസ്വതന്റെ കാലത്ത്, മരീചിയിലും കശ്യപനിലും നിന്ന് ദേവന്മാരും പരമമുനികളും ജനിച്ചു.
ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാഃ സാധ്യാ വിശ്വേ മരുദ്ഗണാഃ। ഭൃഗവോഽങ്ഗിരസശ്ചൈവ ഹ്യഷ്ടൌ ദേവഗണാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൩.
ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, സാദ്ധ്യന്മാർ, വിശ്വദേവന്മാർ, മരുത്ഗണങ്ങൾ, ഭൃഗുമുനികൾ, അങ്കിരസന്മാർ—ഇവയാണ് എട്ട് ദേവഗണങ്ങൾ എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ആദിത്യാ മരുതോ രുദ്രാ വിജ്ഞേയാഃ കശ്യപാത്മജാഃ। സാധ്യാശ്ച വസവോ വിശ്വേ ധര്മപുത്രാസ്ത്രയോ ഗണാഃ ।। ൩.
ആദിത്യന്മാരും മരുത്ഗണങ്ങളും രുദ്രന്മാരും കശ്യപന്റെ പുത്രന്മാരാണ്; സാദ്ധ്യന്മാർ, വസുക്കൾ, വിശ്വദേവന്മാർ—ഈ മൂന്ന് ഗണങ്ങൾ ധർമ്മന്റെ പുത്രന്മാരാണ്.
ഭൃഗോസ്തു ഭാര്ഗവോ ദേവോ ഹ്യങ്ഗിരോഽങ്ഗിരസഃ സുതഃ । വൈവസ്വതേഽന്തേരേ ഹ്യസ്മിന് നിത്യം തേ ഛന്ദജാഃ സുരാഃ ।। ൩.
ഭൃഗുവിൽ നിന്ന് ഭാർഗവദേവനും അങ്കിരസിൽ നിന്ന് അങ്കിരസപുത്രനും ജനിച്ചു; വൈവസ്വതമനുവിന്റെ അവസാനം ഇവർ എല്ലാം ഇച്ഛയാൽ ജനിക്കുന്ന ദേവന്മാരാണ്.
ഏഷ സര്ഗസ്തു മാരീചോ വിജ്ഞേയഃ സാമ്പ്രതഃ ശുഭഃ। തേജസ്വീ സാമ്പ്രതസ്തേഷാമിന്ദ്രോ നാമ്നാ മഹാബലഃ ।। ൩.
ഇപ്പോഴുള്ള ഈ സൃഷ്ടി മരീചിസൃഷ്ടി എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ഇവരിൽ ഇപ്പോഴത്തെ മഹാബലശാലിയായ ഇന്ദ്രൻ പ്രശസ്തനാണ്.
അതീതാനാഗതാ യേ ച വര്ത്തന്തേ യേ ച സാമ്പ്രതമ്। സര്വേ മന്വന്തരേന്ദ്രാസ്തു വിജ്ഞേയാസ്തുല്യലക്ഷണാഃ ।। ൩.
മുമ്പ് കഴിഞ്ഞവരും വരാനിരിക്കുന്നവരും ഇപ്പോൾ ഉള്ളവരും—എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലെ ഇന്ദ്രന്മാർക്കും ഒരേപോലെയുള്ള ലക്ഷണങ്ങളാണ്.
ഭൂതഭവ്യഭവന്നാഥഃ സഹസ്രാക്ഷഃ പുരന്ദരഃ । മഘവന്തശ്ച തേ സര്വേ ശ്രൃങ്ഗിണോ വജ്രപാണയഃ। സര്വൈഃ ക്രതുശതേനേഷ്ടം പൃഥക് ശതഗുണേന തു ।। ൩.
ഭൂതകാലം, ഭാവി, ഇപ്പോഴുള്ളതിന്റെ നാഥൻ ആയിരം കണ്ണുള്ള പുരന്ദരൻ, മഘവാൻ, കൊമ്പുള്ളവൻ, വജ്രം കൈവശമുള്ളവൻ—ഇവരൊക്കെയും ഓരോരുത്തരും നൂറു യാഗങ്ങൾ, അതിൽ നൂറിരട്ടി ചെയ്തു.
ത്രൈലോക്യേ യാനി സത്ത്വാനി ഗതിമന്ത്യബലാനി ച। അഭിഭൂയാവതിഷ്ഠന്തേ ധര്മാദ്യൈഃ കാരണൈരപി ।। ൩.
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലുമുള്ള എല്ലാ ജീവികളും, ശക്തരായാലും ദുർബലരായാലും, ധർമ്മം പോലുള്ള കാരണങ്ങൾകൊണ്ടു കീഴടക്കപ്പെടുകയും നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
തേജസാ തപസാ ബുദ്ധ്യാ ബലശ്രുതപരാക്രമൈഃ। ഭൂതഭവ്യഭവന്നാഥാ യഥാ തേ പ്രഭവിഷ്ണവഃ। ഏതത്സര്വം പ്രവക്ഷ്യാമി ബ്രുവതോ മേനിബോധത ।। ൩.
പ്രഭ, തപസ്, ബുദ്ധി, ബലം, വിദ്യ, വീര്യം എന്നിവകൊണ്ട് ഭൂതം, ഭവ്യം, ഭവിഷ്യത്ത് എന്നിങ്ങനെയുള്ള ലോകങ്ങളുടെ അധിപന്മാർ ശക്തരാകുന്നു. ഇതെല്ലാം ഞാൻ വിശദീകരിക്കും, ഞാൻ പറയുമ്പോൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
ഭൂതം ഭവ്യം ഭവിഷ്യം തത് സ്മൃതം ലോകത്രയം ദ്വിജൈഃ। ഭൂര്ലോകോഽയം സ്മൃതോ ഭൂമിരന്തരിക്ഷം ഭുവം സ്മൃതമ് । ഭവ്യം സ്മൃതം ദിവം ഹ്യേതത്തേഷാം വക്ഷ്യാമി സാധനമ് ।। ൩.
ഭൂതം, ഭവ്യം, ഭവിഷ്യത്ത് എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു ലോകങ്ങളായി ദ്വിജന്മാർ അറിയുന്നു. ഈ ഭൂമി ഭൂലോകം എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, അന്തരീക്ഷം ഭൂവഃ എന്നും ഭവ്യം ദിവം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിന്റെ സാദ്ധ്യതകൾ ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയാം.
ധ്യായതാ പുത്രകാമേന ബ്രഹ്മണാഗ്രേ വിഭാഷിതമ്। ഭൂരിതി വ്യാഹൃതം പൂര്വം ഭൂര്ലോകോഽയമഭൂത്തദാ ।। ൩.
മകനായി ആഗ്രഹിച്ച് ധ്യാനിക്കുന്നവർക്കായി ആദിയിൽ ബ്രഹ്മാവ് പ്രഖ്യാപിച്ചത്: 'ഭൂഃ' എന്ന വാക്ക് ആദ്യം ഉച്ചരിക്കപ്പെട്ടു, അതിനുശേഷം ഈ ഭൂലോകം ഉദിച്ചു.
ഭൂതേഽസ്മിന് ഭവദിത്യുക്തം ദ്വിതീയം ബ്രഹ്മണാ പുനഃ। ഭവത്വാദ്ദര്ശനത്വാച്ച ഭൂര്ലോകോഽയമഭൂത്തതഃ। അതോഽയം പ്രഥമോ ലോകോ ഭൂതത്വാദ്ഭൂര്ദ്വിജൈഃ സ്മൃതഃ ।। ൩.
ഈ സത്ത്വത്തിൽ വീണ്ടും ബ്രഹ്മാവ് 'ഭവത്' എന്ന് പറഞ്ഞു; അതു സത്ത്വമായി കാണപ്പെടുന്നതിനാൽ ഈ ലോകം ഭൂലോകമായി. അതുകൊണ്ട് ഈ ആദ്യ ലോകം സത്ത്വത്വം കൊണ്ടാണ് ദ്വിജന്മാർ 'ഭൂഃ' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
ഭൂതേഽസ്മിന് ഭവദിത്യുക്തം ദ്വിതീയം ബ്രഹ്മണാ പുനഃ। ഭവത്യുത്പദ്യമാനേന കാലശബ്ദോഽയമുച്യതേ ।। ൩.
ഈ സത്ത്വത്തിൽ വീണ്ടും ബ്രഹ്മാവ് 'ഭവത്' എന്ന് ഉച്ചരിച്ചു; 'ഭവത്' എന്നത് ഉത്പത്തി പ്രാപിക്കുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, അതാണ് കാലത്തിന്റെ അടയാളം.
ഭവനാത്തു ഭുവര്ലോകോ നിരുക്തജ്ഞൈര്നിരുച്യതേ। അന്തരിക്ഷം ഭുവസ്തസ്മാദ് ദ്വിതീയോ ലോക ഉച്യതേ ।। ൩.
'ഭവനം' എന്നതിൽ നിന്നാണ് ഭൂവർലോകം വ്യാഖ്യാനശാസ്ത്രജ്ഞർ വിശദീകരിക്കുന്നത്; അതിനാൽ അന്തരീക്ഷം ഭൂവഃ എന്നും ഈ രണ്ടാം ലോകം എന്നുമാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഉത്പന്നേ തു ഭുവര്ലോകേ തൃതീയം ബ്രഹ്മണാ പുനഃ । ഭവ്യേതി വ്യാഹൃതം യസ്മാദ്ഭവ്യോ ലോകസ്തദാഽഭവത് ।। ൩.
ഭൂവർലോകം ഉദിച്ചപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവ് മൂന്നാമതായി 'ഭവ്യ' എന്ന വാക്ക് ഉച്ചരിച്ചു; അതിനാൽ ഭവ്യ എന്ന ലോകം അന്നേ ഉണ്ടായി.
അനാഗതേ ഭവ്യ ഇതി ശബ്ദ ഏഷ വിഭാവ്യതേ। തസ്മാദ്ഭവ്യോ ഹ്യസൌ ലോകോ നാമതസ്തു ദിവം സ്മൃതമ് ।। ൩.
'ഭവ്യ' എന്ന വാക്ക് വരാനിരിക്കുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; അതിനാൽ ആ ലോകം ഭവ്യ എന്നാണു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്, എന്നാൽ പേരിൽ അതിനെ ദിവം എന്നും ഓർക്കുന്നു.
സ്വരിത്യുക്തം തൃതീയോഽന്യോ ഭാവ്യോ ലോകസ്തദാഭവത്। ഭാവ്യ ഇത്യേഷ ധാതുര്വൈ ഭാവ്യേ കാലേ വിഭാവ്യതേ ।। ൩.
മൂന്നാമത്തെ ലോകം 'സ്വർ' എന്നാണു വിളിക്കപ്പെട്ടത്; അങ്ങനെ ഭവ്യ എന്ന ലോകം ഉദിച്ചു; 'ഭൂ' എന്ന ധാതു ഭാവിയിൽ സംഭവിക്കാനിരിക്കുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കാനാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
ഭൂരിതീയം സ്മൃതാ ഭൂമിരന്തരിക്ഷം ഭുവം സ്മൃതമ്। ദിവം സ്മൃതം തഥാ ഭാവ്യം ത്രൈലോക്യസ്യൈഷ സംഗ്രഹഃ ।। ൩.
ഈ ഭൂമി ഭൂഃ എന്നാണു അറിയപ്പെടുന്നത്, അന്തരീക്ഷം ഭൂവഃ എന്നും സ്വർഗ്ഗം ഭവ്യ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു; ഇതാണ് മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ സംക്ഷിപ്തം.
ത്രൈലോക്യയുക്തൈര്വ്യാഹാരൈസ്തിസ്രോ വ്യാഹൃതയോഽഭവന്। നാഥ ഇത്യേഷ ധാതുര്വൈ ധാതുജ്ഞൈഃ പാലനേ സ്മൃതഃ ।। ൩.
മൂന്നു ലോകങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ ഉച്ചാരണങ്ങളാൽ മൂന്നു വ്യാഹൃതികൾ ഉണ്ടായി; 'നാഥ' എന്ന ധാതു സംരക്ഷിക്കലിനെയാണ് ധാതുജ്ഞർ അറിയുന്നത്.
യസ്മാദ്ഭൂതസ്യ ലോകസ്യ ഭവ്യസ്യ ഭവതസ്തദാ। ലോകത്രയസ്യ നാഥാസ്തേ തസ്മാദിന്ദ്രാ ദ്വിജൈഃ സ്മൃതാഃ ।। ൩.
ഭൂതലോകം, ഭവ്യലോകം, ഭവതലോകം എന്നിവയുടെ അധിപന്മാരായതിനാൽ, അവരുടെ അധിപന്മാരെ ദ്വിജന്മാർ ഇന്ദ്രന്മാർ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
പ്രധാനഭൂതാ ദേവേന്ദ്രാ ഗുണ ഭൂതാസ്തഥൈവ ച। മന്വന്തരേഷു യേ ദേവാ യജ്ഞഭാജോ ഭവന്തി ഹി ।। ൩.
ദേവന്മാരിൽ പ്രധാനമായവരാണ് ഇന്ദ്രന്മാർ, ഗുണങ്ങളുള്ളവരും ഉണ്ട്; ഓരോ മന്വന്തരത്തിലും യജ്ഞത്തിൽ പങ്കു ലഭിക്കുന്നവരാണ് ഈ ദേവന്മാർ.
യക്ഷഗന്ധര്വരക്ഷാംസി പിശാചോരഗദാനവാഃ। മഹിമാനഃ സ്മൃതാ ഹ്യേതേ ദേവന്ദ്രാണാന്തു സര്വശഃ ।। ൩.
യക്ഷന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, പിശാചുകൾ, പാമ്പുകൾ, ദാനവന്മാർ—ഇവയെല്ലാം ദേവേന്ദ്രന്മാരുടെ മഹിമകളായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ദേവേന്ദ്രാ ഗുരവോ നാഥാ രാജാനഃ പിതരോ ഹി തേ । രക്ഷന്തീമാഃ പ്രജാഃ സര്വാ ധര്മേണേഹ സുരോത്തമാഃ ।। ൩.
ദേവേന്ദ്രന്മാർ ഗുരുക്കന്മാർ, നാഥന്മാർ, രാജാക്കന്മാർ, പിതാക്കന്മാർ—ഇവരാണ്. ഇവ ഉത്തമദേവന്മാർ ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളെയും ധർമ്മം പാലിച്ച് സംരക്ഷിക്കുന്നു.
ഇത്യേതല്ലക്ഷണം പ്രോക്തം ദേവേന്ദ്രാണാം സമാസതഃ। സപ്തര്ഷീന് സമ്പ്രവക്ഷ്യാമി സാമ്പ്രതം യേ ദിവി സ്ഥിതാഃ ।। ൩.
ഇങ്ങനെ ദേവേന്ദ്രന്മാരുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇപ്പോൾ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഏഴ് മഹർഷിമാരെ ഞാൻ പറയാം.
ഗാധിജഃ കൌശികോ ധീമാന് വിശ്വാമിത്രോ മഹാതപാഃ। ഭാര്ഗവോ ജമദഗ്നിശ്ച ഊരുപുത്രഃ പ്രതാപവാന് ।। ൩.
ഗാധിയുടെ മകൻ, കൗശികൻ എന്ന ധീരൻ, മഹാതപസ്സുള്ള വിശ്വാമിത്രൻ, ഭാർഗവൻ ജമദഗ്നി, ഊരുവിന്റെ മകൻ എന്ന വീരൻ—