വായുപുരാണമ്

ദാരാംസ്തു തസ്യ വിഷയേ വിശ്വാമിത്രോ മഹാതപാഃ। സംന്യസ്യ സാഗരാനൂപേ ചചാര വിപുലം തപഃ ।। ൨൬.

മഹതപസ്സുള്ള വിശ്വാമിത്രൻ അവിടെയുള്ള തന്റെ ഭാര്യയെ വിട്ട് കടൽത്തീരത്ത് കടുത്ത തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു.

തസ്യ പത്നീ ഗലേ ബദ്ധ്വാ മധ്യമം പുത്രമൌരസമ്। ശിഖയാ ഭരണാര്ഥായ വ്യക്രീണാദ്ഘോശതേന വൈ ।। ൨൬.

അവളുടെ മധ്യപുത്രനെ കഴുത്തിൽ കെട്ടി, ഉപജീവനത്തിനായി, അവളുടെ ഭാര്യ വലിയ ശബ്ദത്തിൽ വിളിച്ച് വിറ്റു.

തം തു ബദ്ധം ഗലേ ദൃഷ്ട്വാ വിക്രീതം തം നരോത്തമഃ। മഹര്ഷിപുത്രം ധര്മ്മാത്മാ മോക്ഷയാമാസ സുവ്രതഃ ।। ൨൬.

കഴുത്തിൽ കെട്ടി വിൽക്കപ്പെടുന്ന ആ കുട്ടിയെ കണ്ട ധാർമ്മികനും വ്രതനിഷ്ഠനുമായ മഹർഷിപുത്രൻ അവനെ മോചിപ്പിച്ചു.

സത്യവ്രതോ മഹാബുദ്ധിര്ഭരണം തസ്യ ചാകരോത് । വിശ്വാമിത്രസ്യ തുഷ്ട്യര്ഥമനുകമ്പാര്ഥമേവ ച ।। ൨൬.

മഹാബുദ്ധിയുള്ള സത്യവ്രതൻ വിശ്വാമിത്രനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാനും കരുണകൊണ്ടും ആ കുട്ടിയുടെ ഉപജീവനത്തിനും വേണ്ടിയും അവനെ പോഷിച്ചു.

സോഽഭവദ്ഘാലവോ നാമ ഗലേ ബദ്ധോ മഹാതപാഃ। മഹര്ഷിഃ കൌശികസ്താതസ്തേന വീര്യേണ മോക്ഷിതഃ ।। ൨൬.

കഴുത്തിൽ കെട്ടിയതുകൊണ്ട് ആ കുട്ടിക്ക് 'ഗാലവൻ' എന്ന പേര് വന്നു; മഹാതപസ്സുകാരനായ മഹർഷി കൗശികൻ, തന്റെ മകന്റെ ധൈര്യത്താൽ മോചിതനായി.

തസ്യ വ്രതേന ഭക്ത്യാ ച കൃപയാ ച പ്രതിജ്ഞയാ। വിശ്വാമിത്രകലത്രഞ്ച ബഭാര വിനയേ സ്ഥിതഃ ।। ൨൬.

വ്രതം, ഭക്തി, കരുണ, വാഗ്ദാനം എന്നിവയാൽ, ആചാരത്തിൽ ഉറച്ച സത്യവ്രതൻ വിശ്വാമിത്രന്റെ ഭാര്യയെ സംരക്ഷിച്ചു.

ഹത്വാ മൃഗാന് വരാഹാംശ്ച മഹിഷാംശ്ച വനേചരാന്। വിശ്വാമിത്രാശ്രമാഭ്യാശേ തന്മാംസമപചത്തതഃ ।। ൨൬.

വിശ്വാമിത്രന്റെ ആശ്രമത്തിന് സമീപം കാട്ടിൽ ജീവിക്കുന്ന മൃഗങ്ങളായ മാൻ, പന്നി, കാട്ടുപോത്ത് എന്നിവയെ വേട്ടയാടി, അവരുടെ മാംസം അവിടെ വേവിച്ചു.

ഉപാംശുവ്രതമാസ്ഥായ ദീക്ഷാം ദ്വാദശവാര്ഷികീമ്। പിതുര്നിയോഗാതഭജന്നൃപേ തു വനമാസ്ഥിതേ ।। ൨൬.

ഉപാംശു വ്രതം പാലിച്ച്, പന്ത്രണ്ട് വർഷത്തെ ദീക്ഷയെടുത്ത്, രാജാവ് കാട്ടിൽ കഴിയുമ്പോൾ പിതാവിന്റെ കല്പന അനുസരിച്ച് സേവനം ചെയ്തു.

അയോധ്യാഞ്ചൈവ രാജ്യഞ്ച തഥൈവാന്തഃപുരം മുനിഃ। യാജ്യോപാധ്യായസംയോഗാദ്വസിഷ്ഠഃ പരിരക്ഷിതഃ ।। ൨൬.

യജ്ഞികന്മാരുടെയും ഗുരുക്കന്മാരുടെയും സഹായത്തോടെ വസിഷ്ഠമുനി അയോധ്യയും രാജ്യവും അകത്തളവും സംരക്ഷിച്ചു.

സത്യവ്രതസ്തു ബാല്യാത്തു ഭാവിനോഽര്ഥസ്യ വൈ ബലാത്। വസിഷ്ഠേഽഭ്യാധികം മന്യും ധാരയാമാസ മന്യുനാ ।। ൨൬.

സത്യവ്രതൻ ബാല്യത്തിൽ തന്നെ ഭാവിയിൽ സംഭവിക്കാനിരിക്കുന്ന കാര്യങ്ങളുടെ ബലത്തിൽ വസിഷ്ഠനേക്കാൾ കൂടുതൽ കോപം മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചു.

പിത്രാ രുദംസ്തദാ രാഷ്ട്രാത് പരിത്യക്തം സ്വമാത്മജമ്। ന വാരയാമാസ മുനിര്വസിഷ്ഠഃ കാരണേന വൈ ।। ൨൬.

അച്ഛൻ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് സ്വന്തം മകനെ രാജ്യം വിട്ടു പുറത്താക്കുമ്പോൾ, വസിഷ്ഠമുനി ഒരു കാരണത്താൽ അതു തടയില്ല.

പാണിഗ്രഹണമന്ത്രാണാം നിഷ്ഠാ സ്യാത് സപ്തമേ പദേ। ഏവം സത്യവ്രതസ്താന് വൈ കൃതവാന് സപ്തമേ പദേ ।। ൨൬.

പാണിഗ്രഹണ മന്ത്രങ്ങളുടെ സമാപനം ഏഴാം പടിയിലാണ്; അതുപോലെ സത്യവ്രതൻ ആ മന്ത്രങ്ങൾ ഏഴാം പടിയിലാണ് നിർവഹിച്ചു.

ജാനന് ധര്മ്മാന് വസിഷ്ഠസ്തു ന ച മന്ത്രാനിഹേച്ഛതി। ഇതി സത്യവ്രതേ രോഷം വസിഷ്ഠോ മനസാകരോത് ।। ൨൬.

ധർമ്മങ്ങൾ അറിയുന്ന വസിഷ്ഠൻ ആ മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചില്ല; അതുകൊണ്ട് വസിഷ്ഠൻ സത്യവ്രതനോടു മനസ്സിൽ കോപം സൂക്ഷിച്ചു.

ഗുരുര്ബുദ്ധ്യാ തു ഭഗവാന് വസിഷ്ഠഃ കൃതവാംസ്തദാ। ന തു സത്യവ്രതോ ബുദ്ധ്യാ ഉപാംശുവ്രതമസ്യ വൈ ।। ൨൬.

ആ സമയത്ത് ഗുരുവായ വസിഷ്ഠഭഗവാൻ ബുദ്ധിയോടെ പ്രവർത്തിച്ചു; പക്ഷേ സത്യവ്രതൻ ബുദ്ധിയോടെ ഉപാംശു വ്രതം പാലിച്ചില്ല.

തസ്മിംശ്ചോപരതേ യോ യത്പിതുരാസീന്മഹാമനാഃ। തേന ദ്വാദശവര്ഷാണി നാവര്ഷത് പാകശാസനഃ ।। ൨൬.

അവൻ രാജ്യം വിട്ടപ്പോൾ, പിതാവിന്റെ സ്ഥാനത്ത് ആരായിരുന്നോ മഹാമനസ്സുള്ളവൻ, പന്ത്രണ്ട് വർഷം ഇന്ദ്രൻ മഴ പെയ്യിച്ചില്ല.

തേന ത്വിദാനീം ബഹുധാ ദീക്ഷാം താം ദുര്ബലാം ഭുവി। കുലസ്യ നിഷ്കൃതിഃ സ്വസ്യ കൃതേയഞ്ച ഭവേദിതി ।। ൨൬.

അതുകൊണ്ട് ഇപ്പൊഴിതു ഭൂമിയിൽ ആ ദീക്ഷ പലവിധങ്ങളായി ദുർബലമായിരിക്കുന്നു; അതു കുടുംബത്തിനും സ്വയം തന്നെക്കു വേണ്ടി പാപപരിഹാരമായിരിക്കുന്നു.

തതോ വസിഷ്ഠോ ഭഗവാന് പിത്രാ ത്യക്തം ന്യവാരയത്। അഭിഷേക്ഷ്യാമ്യഹം രാജ്യേ പശ്ചാദേനമിതി പ്രഭുഃ ।। ൨൬.

അപ്പോൾ ഭഗവാൻ വസിഷ്ഠൻ, പിതാവാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവനെ, 'ഞാൻ പിന്നീട് രാജ്യത്തിൽ അഭിഷേകം നടത്താം' എന്ന് പറഞ്ഞ് തടഞ്ഞു.

സ തു ദ്വാദശവര്ഷാണി ദീക്ഷാന്താമുദ്വഹന് ബലീ। അവിദ്യമാനേ മാംസേ തു വസിഷ്ഠസ്യ മഹാത്മനഃ ।। ൨൬.

ശക്തനായ അവൻ പന്ത്രണ്ട് വർഷം ദീക്ഷ പാലിച്ചു; ആ മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠന് മാംസം ലഭ്യമല്ലാതിരുന്നപ്പോൾ ആയിരുന്നു ഇത്.

സര്വ്വകാമദുഘാം ധേനും സംദദര്ശ നൃപാത്മജഃ। താം വൈ ക്രോധാച്ച മോഹാച്ച ശ്രമാച്ചൈവ ക്ഷുധാന്വിതഃ ।। ൨൬.

അവൻ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന പശുവിനെ രാജകുമാരൻ കണ്ടു; കോപവും മോഹവും ക്ഷീണവും വിശപ്പും കൊണ്ടു അവൻ അങ്ങനെ പെരുമാറി.

ദസ്യുധര്മ്മം ഗതോ ദൃഷ്ട്വാ ജഘാന ബലിനാം വരഃ। സ തു മാംസം സ്വയം ചൈവ വിശ്വാമിത്രസ്യ ചാത്മജാന് ।। ൨൬.

അവൻ ദസ്യു സ്വഭാവം സ്വീകരിച്ചതായി കണ്ടു, ശക്തന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ ആ പശുവിനെ കൊല്ലുകയും, സ്വയം വിശ്വാമിത്രന്റെ പുത്രന്മാരോടൊപ്പം ആ മാംസം ഭക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.

ഭോജയാമാസ തച്ഛ്രുത്വാ വസിഷ്ഠസ്തം തദാത്യജത്। പ്രോവാച ചൈവ ഭഗവാന് വസിഷ്ഠസ്തം നൃപാത്മജമ് ।। ൨൬.

വസിഷ്ഠൻ ഇത് കേട്ടപ്പോൾ അവനെ ഉപേക്ഷിച്ചു; പിന്നെ ഭഗവാൻ വസിഷ്ഠൻ ആ രാജകുമാരനോട് പറഞ്ഞു.

പാതയേ ക്രൂര ഹേ ക്രൂര തവ ശംകുമയോമയമ് । യദി തേ ത്രീണി ശംകൂനി ന സ്യുര്ഹി പുരുഷാധമ ।। ൨൬.

'ക്രൂരനേ, ക്രൂരനേ, നിന്റെ ശരീരം ഇരുമ്പ് കുത്തുകളാൽ തുളച്ചുപോകട്ടെ; അല്ലെങ്കിൽ നീ മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനല്ല.'

പിതുശ്ചാപരിതോഷേണ ഗുരോര്ദോഗ്ധ്രീവധേന ച। അപ്രോഷിതോപയോഗാച്ച ത്രിവിധസ്തേ വ്യതിക്രമഃ ।। ൨൬.

നിന്റെ പിതാവിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാതിരിക്കുകയും, ഗുരുവിന്റെ പശുവിനെ കൊല്ലുകയും, പ്രവാസത്തിൽ നിരോധിതമായത് ഭക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തതിനാൽ, നിന്റെ കുറ്റം മൂന്നു വിധമാണ്.

ഏവം സ ത്രീണി ശംകൂനി ദൃഷ്ട്വാ തസ്യ മഹാ തപാഃ। ത്രിശങ്കുരിതി ഹോവാച ത്രിശങ്കുസ്തേന സ സ്മൃതഃ ।। ൨൬.

അങ്ങനെ ആ മഹാതപസ്‌വിയാണ് ആ മൂന്നു കുത്തുകൾ കണ്ടപ്പോൾ അവനെ 'തൃശങ്കു' എന്ന് വിളിച്ചു; അതിനുശേഷം അവൻ തൃശങ്കു എന്നായി അറിയപ്പെട്ടു.

വിശ്വാമിത്രസ്തു ദാരാണാമാഗതോ ഭരണേ കൃതേ। തതസ്തസ്മൈ വരം പ്രാദാത്തദാ പ്രീതസ്ത്രിശങ്കവേ ।। ൨൬.

വിശ്വാമിത്രൻ കുടുംബത്തിനായി ഭക്ഷണം ഒരുക്കി തിരിച്ചു വന്നപ്പോൾ, സന്തോഷത്തോടെ തൃശങ്കുവിന് ഒരു വരം അനുവദിച്ചു.

ഛന്ദ്യമാനോ വരേണാഥ ഗുരും വ്രവേ നൃപാത്മജഃ। അനാവൃഷ്ടിഭയേ തസ്മിന് ഗതേ ദ്വാദശവാര്ഷികേ ।। ൨൬.

വരം തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, രാജകുമാരൻ ഗുരുവിനോട് ചോദിച്ചു; അപ്പോൾ പന്ത്രണ്ട് വർഷത്തെ വരൾച്ചയും ക്ഷാമഭയവും ഉണ്ടായിരുന്നു.

അഭിഷിച്യ രാജ്യേ പിത്ര്യേ യാജയാമാസ തം മുനിഃ। മിഷതാം ദൈവതാനാഞ്ച വസിഷ്ഠസ്യ ച കൌശികഃ। സശരീരം തദാ തം വൈ ദിവമാരോപയത് പ്രഭുഃ ।। ൨൬.

മുനിവൻ അവനെ പിതൃരാജ്യത്തിൽ അഭിഷേകം നടത്തി യാഗങ്ങൾ നടത്തിച്ചു; ദേവന്മാരുടെയും വസിഷ്ഠന്റെയും കാഴ്ചയിൽ കൌശികൻ അവനെ ശരീരത്തോടെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർത്തി.

മിഷതസ്തു വസിഷ്ഠസ്യ തദദ്ഭുതമിവാഭവത്। അത്രാപ്യുദാഹരന്തീമൌ ശ്ലോകൌ പൌരാണികാ ജനാഃ ।। ൨൬.

വസിഷ്ഠൻ കാണുമ്പോൾ അതൊരു അത്ഭുതമായി തോന്നി; ഇവിടെ പുരാണജ്ഞർ ഈ രണ്ടു ശ്ലോകങ്ങളും ഉദ്ധരിക്കുന്നു.

വിശ്വാമിത്രപ്രസാദേന ത്രിശങ്കുര്ദിവി രാജതേ । ദേവൈ സാര്ദ്ധം മഹാതേജാനുഗ്രഹാത്തസ്യ ധീമതഃ ।। ൨൬.

വിശ്വാമിത്രന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ തൃശങ്കു സ്വർഗത്തിൽ ദേവന്മാരോടൊപ്പം പ്രകാശിക്കുന്നു; ആ ധീരനും മഹത്തായവനുടെയും കൃപയാൽ.