വായുപുരാണമ്

ത്രസദശ്വോഽനരണ്യസ്യ ഹര്യ്യശ്വസ്തസ്യ ചാത്മജഃ । ഹര്യ്യശ്വാത്തു ദൃഷദ്വത്യാം ജജ്ഞേ വസുമതോ നൃപഃ ।। ൨൬.

അനരണ്യന്റെ പുത്രൻ ത്രസദശ്വൻ; അവന്റെ പുത്രൻ ഹര്യശ്വൻ; ഹര്യശ്വനിൽനിന്ന് ദൃശ്യദ്വതി നദിക്കരയിൽ വസുമത് രാജാവ് ജനിച്ചു.

തസ്യ പുത്രോഽഭവദ്രാജാ ത്രിധന്വാ നാമ ധാര്മ്മികഃ। ആസീത് ത്രൈധന്വനശ്ചാപി വിദ്വാംസ്ത്രയ്യാം രണപ്രഭുഃ ।। ൨൬.

വസുമതിന്റെ പുത്രൻ ത്രിധൻവൻ എന്ന ധാർമ്മികനായ രാജാവായിരുന്നു. ത്രൈധൻവനൻ, മൂന്നുവേദങ്ങളിലും പാണ്ഡിത്യം നേടിയ, യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവൻ ആയിരുന്നു.

തസ്യ സത്യവ്രതോ നാമ കുമാരോഽഭൂന്മഹാബലഃ। തേന ഭാര്യ്യാ വിദര്ഭസ്യ ഹൃതാ ഹത്വാ ദിവൌകസഃ ।। ൨൬.

അവന്റെ പുത്രൻ മഹാബലശാലിയായ സത്യവ്രതൻ ആയിരുന്നു. അവൻ ദിവ്യജനങ്ങളെ സംഹരിച്ച്, വിദർഭരാജാവിന്റെ ഭാര്യയെ അപഹരിച്ചു.

പാണിഗ്രഹണമന്ത്രേഷു നിഷ്ഠാം സമ്പ്രാപിതോഷ്വിഹ। വിഷ്ണുവൃദ്ധഃ സുതസ്തസ്യ വിഷ്ണു വൃദ്ധോ യതഃ സ്മൃതഃ । ഏതേ ഹ്യങ്ഗിരസഃ പുത്രാഃ ക്ഷാത്രോപേതാഃ സമാശ്രിതാഃ ।। ൨൬.

വിവാഹമന്ത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് അവനെ ഒഴിവാക്കി. അവന്റെ പുത്രൻ വിഷ്ണുവൃദ്ധൻ; വിഷ്ണുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ അവൻ വളർന്നു എന്നതിനാൽ ആ പേര് ലഭിച്ചു. ഇവർ അങ്കിരസിന്റെ പുത്രന്മാർ, ക്ഷത്രിയരായി മാറിയ ബ്രാഹ്മണർ ആണ്.

കാമാദ്ബലാച്ച മോഹാച്ച സങ്കര്ഷണബലേന ച। ഭാവിനോഽര്ഥസ്യ ച ബലാത് തത്കൃതം തേന ധീമതാ ।। ൨൬.

കാമം, ശക്തി, മായ, സങ്കർഷണന്റെ ശക്തി, ഭാവിയിൽ സംഭവിക്കേണ്ടതിന്റെ ശക്തി എന്നിവകൊണ്ടു ആ ജ്ഞാനി ആ പ്രവൃത്തി ചെയ്തു.

തമധര്മ്മേണ സംയുക്തം പിതാ ത്രയീഗുണോഽത്യജത്। അപധ്വംസേതി ബഹുശോഽവദത് ക്രോധസമന്വിതഃ ।। ൨൬.

അധർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടതുകൊണ്ട്, മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ ഉള്ള പിതാവ് അവനെ ഉപേക്ഷിച്ചു. കോപത്തോടെ പലതവണ 'നീ ഇവിടെ നിന്ന് പോകൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.

പിതരം സോഽബ്രവീദേകഃ ക്വ ഗച്ഛാമീതി വൈ മുഹുഃ। പിതാ ചൈനമഥോവാച ശ്വപാകൈഃ സഹ വര്ത്തയ ।। ൨൬.

അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും പിതാവിനോട് 'ഞാൻ എവിടേക്ക് പോകണം?' എന്ന് ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ പിതാവ് പറഞ്ഞു: 'നീ ചൂതന്മാരോടൊപ്പം ജീവിക്കൂ.'

നാഹം പുത്രേണ പുത്രാര്ഥീ ത്വയാദ്യ കുലപാംസന। ഇത്യുക്തഃ സ നിരാക്രാമന്നഗരാദ്വചനാദ്വിഭോ ।। ൨൬.

ഞാൻ എന്റെ മകനിലൂടെ പുത്രനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അല്ല, വംശത്തിന് കറയേകുന്നവനേ; എന്ന് പറഞ്ഞ്, അവൻ യജമാനന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോയി.

ന ചൈനം ധാരയാമാസ വസിഷ്ഠോ ഭഗവാനൃഷിഃ। സ തു സത്യവ്രതോ ധീമാഞ്ഛ്വപാകാവസഥാന്തികമ്। പിത്രാ മുക്തോഽവസദ്വീരഃ പിതാ ചാസ്യ വനം യയൌ ।। ൨൬.

അവനെ മഹർഷി വസിഷ്ഠൻ തടഞ്ഞില്ല; പിതാവിന്റെ അനുമതിയോടെ ധീരനും വിവേകിയും ആയ സത്യവ്രതൻ ചണ്ഡാളന്റെ വീട്ടിനടുത്ത് താമസിച്ചു. അവന്റെ അച്ഛൻ കാട്ടിലേക്ക് പോയി.

തസ്മിംസ്തു വിഷയേ തസ്യ നാവര്ഷത് പാകശാസനഃ। സമാ ദ്വാദശ സംപൂര്ണാസ്തേനാധര്മ്മേണ വൈ തദാ ।। ൨൬.

അവന്റെ രാജ്യത്ത്, അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ മഴ പെയ്യിച്ചില്ല; ആ അധർമ്മം കാരണം പന്ത്രണ്ട് വർഷം മുഴുവൻ വരൾച്ചയായിരുന്നു.

ദാരാംസ്തു തസ്യ വിഷയേ വിശ്വാമിത്രോ മഹാതപാഃ। സംന്യസ്യ സാഗരാനൂപേ ചചാര വിപുലം തപഃ ।। ൨൬.

മഹതപസ്സുള്ള വിശ്വാമിത്രൻ അവിടെയുള്ള തന്റെ ഭാര്യയെ വിട്ട് കടൽത്തീരത്ത് കടുത്ത തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു.

തസ്യ പത്നീ ഗലേ ബദ്ധ്വാ മധ്യമം പുത്രമൌരസമ്। ശിഖയാ ഭരണാര്ഥായ വ്യക്രീണാദ്ഘോശതേന വൈ ।। ൨൬.

അവളുടെ മധ്യപുത്രനെ കഴുത്തിൽ കെട്ടി, ഉപജീവനത്തിനായി, അവളുടെ ഭാര്യ വലിയ ശബ്ദത്തിൽ വിളിച്ച് വിറ്റു.

തം തു ബദ്ധം ഗലേ ദൃഷ്ട്വാ വിക്രീതം തം നരോത്തമഃ। മഹര്ഷിപുത്രം ധര്മ്മാത്മാ മോക്ഷയാമാസ സുവ്രതഃ ।। ൨൬.

കഴുത്തിൽ കെട്ടി വിൽക്കപ്പെടുന്ന ആ കുട്ടിയെ കണ്ട ധാർമ്മികനും വ്രതനിഷ്ഠനുമായ മഹർഷിപുത്രൻ അവനെ മോചിപ്പിച്ചു.

സത്യവ്രതോ മഹാബുദ്ധിര്ഭരണം തസ്യ ചാകരോത് । വിശ്വാമിത്രസ്യ തുഷ്ട്യര്ഥമനുകമ്പാര്ഥമേവ ച ।। ൨൬.

മഹാബുദ്ധിയുള്ള സത്യവ്രതൻ വിശ്വാമിത്രനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാനും കരുണകൊണ്ടും ആ കുട്ടിയുടെ ഉപജീവനത്തിനും വേണ്ടിയും അവനെ പോഷിച്ചു.

സോഽഭവദ്ഘാലവോ നാമ ഗലേ ബദ്ധോ മഹാതപാഃ। മഹര്ഷിഃ കൌശികസ്താതസ്തേന വീര്യേണ മോക്ഷിതഃ ।। ൨൬.

കഴുത്തിൽ കെട്ടിയതുകൊണ്ട് ആ കുട്ടിക്ക് 'ഗാലവൻ' എന്ന പേര് വന്നു; മഹാതപസ്സുകാരനായ മഹർഷി കൗശികൻ, തന്റെ മകന്റെ ധൈര്യത്താൽ മോചിതനായി.

തസ്യ വ്രതേന ഭക്ത്യാ ച കൃപയാ ച പ്രതിജ്ഞയാ। വിശ്വാമിത്രകലത്രഞ്ച ബഭാര വിനയേ സ്ഥിതഃ ।। ൨൬.

വ്രതം, ഭക്തി, കരുണ, വാഗ്ദാനം എന്നിവയാൽ, ആചാരത്തിൽ ഉറച്ച സത്യവ്രതൻ വിശ്വാമിത്രന്റെ ഭാര്യയെ സംരക്ഷിച്ചു.

ഹത്വാ മൃഗാന് വരാഹാംശ്ച മഹിഷാംശ്ച വനേചരാന്। വിശ്വാമിത്രാശ്രമാഭ്യാശേ തന്മാംസമപചത്തതഃ ।। ൨൬.

വിശ്വാമിത്രന്റെ ആശ്രമത്തിന് സമീപം കാട്ടിൽ ജീവിക്കുന്ന മൃഗങ്ങളായ മാൻ, പന്നി, കാട്ടുപോത്ത് എന്നിവയെ വേട്ടയാടി, അവരുടെ മാംസം അവിടെ വേവിച്ചു.

ഉപാംശുവ്രതമാസ്ഥായ ദീക്ഷാം ദ്വാദശവാര്ഷികീമ്। പിതുര്നിയോഗാതഭജന്നൃപേ തു വനമാസ്ഥിതേ ।। ൨൬.

ഉപാംശു വ്രതം പാലിച്ച്, പന്ത്രണ്ട് വർഷത്തെ ദീക്ഷയെടുത്ത്, രാജാവ് കാട്ടിൽ കഴിയുമ്പോൾ പിതാവിന്റെ കല്പന അനുസരിച്ച് സേവനം ചെയ്തു.

അയോധ്യാഞ്ചൈവ രാജ്യഞ്ച തഥൈവാന്തഃപുരം മുനിഃ। യാജ്യോപാധ്യായസംയോഗാദ്വസിഷ്ഠഃ പരിരക്ഷിതഃ ।। ൨൬.

യജ്ഞികന്മാരുടെയും ഗുരുക്കന്മാരുടെയും സഹായത്തോടെ വസിഷ്ഠമുനി അയോധ്യയും രാജ്യവും അകത്തളവും സംരക്ഷിച്ചു.

സത്യവ്രതസ്തു ബാല്യാത്തു ഭാവിനോഽര്ഥസ്യ വൈ ബലാത്। വസിഷ്ഠേഽഭ്യാധികം മന്യും ധാരയാമാസ മന്യുനാ ।। ൨൬.

സത്യവ്രതൻ ബാല്യത്തിൽ തന്നെ ഭാവിയിൽ സംഭവിക്കാനിരിക്കുന്ന കാര്യങ്ങളുടെ ബലത്തിൽ വസിഷ്ഠനേക്കാൾ കൂടുതൽ കോപം മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചു.

പിത്രാ രുദംസ്തദാ രാഷ്ട്രാത് പരിത്യക്തം സ്വമാത്മജമ്। ന വാരയാമാസ മുനിര്വസിഷ്ഠഃ കാരണേന വൈ ।। ൨൬.

അച്ഛൻ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് സ്വന്തം മകനെ രാജ്യം വിട്ടു പുറത്താക്കുമ്പോൾ, വസിഷ്ഠമുനി ഒരു കാരണത്താൽ അതു തടയില്ല.

പാണിഗ്രഹണമന്ത്രാണാം നിഷ്ഠാ സ്യാത് സപ്തമേ പദേ। ഏവം സത്യവ്രതസ്താന് വൈ കൃതവാന് സപ്തമേ പദേ ।। ൨൬.

പാണിഗ്രഹണ മന്ത്രങ്ങളുടെ സമാപനം ഏഴാം പടിയിലാണ്; അതുപോലെ സത്യവ്രതൻ ആ മന്ത്രങ്ങൾ ഏഴാം പടിയിലാണ് നിർവഹിച്ചു.

ജാനന് ധര്മ്മാന് വസിഷ്ഠസ്തു ന ച മന്ത്രാനിഹേച്ഛതി। ഇതി സത്യവ്രതേ രോഷം വസിഷ്ഠോ മനസാകരോത് ।। ൨൬.

ധർമ്മങ്ങൾ അറിയുന്ന വസിഷ്ഠൻ ആ മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചില്ല; അതുകൊണ്ട് വസിഷ്ഠൻ സത്യവ്രതനോടു മനസ്സിൽ കോപം സൂക്ഷിച്ചു.

ഗുരുര്ബുദ്ധ്യാ തു ഭഗവാന് വസിഷ്ഠഃ കൃതവാംസ്തദാ। ന തു സത്യവ്രതോ ബുദ്ധ്യാ ഉപാംശുവ്രതമസ്യ വൈ ।। ൨൬.

ആ സമയത്ത് ഗുരുവായ വസിഷ്ഠഭഗവാൻ ബുദ്ധിയോടെ പ്രവർത്തിച്ചു; പക്ഷേ സത്യവ്രതൻ ബുദ്ധിയോടെ ഉപാംശു വ്രതം പാലിച്ചില്ല.

തസ്മിംശ്ചോപരതേ യോ യത്പിതുരാസീന്മഹാമനാഃ। തേന ദ്വാദശവര്ഷാണി നാവര്ഷത് പാകശാസനഃ ।। ൨൬.

അവൻ രാജ്യം വിട്ടപ്പോൾ, പിതാവിന്റെ സ്ഥാനത്ത് ആരായിരുന്നോ മഹാമനസ്സുള്ളവൻ, പന്ത്രണ്ട് വർഷം ഇന്ദ്രൻ മഴ പെയ്യിച്ചില്ല.

തേന ത്വിദാനീം ബഹുധാ ദീക്ഷാം താം ദുര്ബലാം ഭുവി। കുലസ്യ നിഷ്കൃതിഃ സ്വസ്യ കൃതേയഞ്ച ഭവേദിതി ।। ൨൬.

അതുകൊണ്ട് ഇപ്പൊഴിതു ഭൂമിയിൽ ആ ദീക്ഷ പലവിധങ്ങളായി ദുർബലമായിരിക്കുന്നു; അതു കുടുംബത്തിനും സ്വയം തന്നെക്കു വേണ്ടി പാപപരിഹാരമായിരിക്കുന്നു.

തതോ വസിഷ്ഠോ ഭഗവാന് പിത്രാ ത്യക്തം ന്യവാരയത്। അഭിഷേക്ഷ്യാമ്യഹം രാജ്യേ പശ്ചാദേനമിതി പ്രഭുഃ ।। ൨൬.

അപ്പോൾ ഭഗവാൻ വസിഷ്ഠൻ, പിതാവാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവനെ, 'ഞാൻ പിന്നീട് രാജ്യത്തിൽ അഭിഷേകം നടത്താം' എന്ന് പറഞ്ഞ് തടഞ്ഞു.

സ തു ദ്വാദശവര്ഷാണി ദീക്ഷാന്താമുദ്വഹന് ബലീ। അവിദ്യമാനേ മാംസേ തു വസിഷ്ഠസ്യ മഹാത്മനഃ ।। ൨൬.

ശക്തനായ അവൻ പന്ത്രണ്ട് വർഷം ദീക്ഷ പാലിച്ചു; ആ മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠന് മാംസം ലഭ്യമല്ലാതിരുന്നപ്പോൾ ആയിരുന്നു ഇത്.

സര്വ്വകാമദുഘാം ധേനും സംദദര്ശ നൃപാത്മജഃ। താം വൈ ക്രോധാച്ച മോഹാച്ച ശ്രമാച്ചൈവ ക്ഷുധാന്വിതഃ ।। ൨൬.

അവൻ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന പശുവിനെ രാജകുമാരൻ കണ്ടു; കോപവും മോഹവും ക്ഷീണവും വിശപ്പും കൊണ്ടു അവൻ അങ്ങനെ പെരുമാറി.