ഏഭ്യോ ദത്ത്വാ തതോഽന്യാ വൈ ചതസ്രോഽരിഷ്ടനേമിനേ । ദ്വേ ചൈവ ബാഹുപുത്രായ ദ്വേ ചൈവാങ്ഗിരസേ തഥാ। കന്യാമേകാം കൃശാശ്വായ തേഭ്യോഽപത്യം നിബോധത ।। ൨.
ഇവരെക്കഴിഞ്ഞ് നാലു പെൺമക്കളെ അരിഷ്ടനേമിക്കു, രണ്ട് പെൺമക്കളെ ബാഹുപുത്രനു, രണ്ട് പെൺമക്കളെ അങ്കിരസിനു, ഒരു പെൺമകളെ കൃശാശ്വനു നൽകി; അവരിൽ നിന്നുള്ള സന്തതിയെ കേൾക്കൂ.
അന്തരം ചാക്ഷുഷസ്യാത്ര മനോഃ ഷഷ്ഠന്തു ഹീയതേ। മനോര്വൈവസ്വതസ്യാപി സപ്തമസ്യ പ്രജാപതേഃ ।। ൨.
ഇവിടെ ചാക്ഷുഷമനുവിന്റെയും ആറാമത്തെ മനുവിന്റെയും ഇടവേളയും, വൈവസ്വതമനുവിന്റെയും ഏഴാമത്തെ പ്രജാപതിയുടെയും ഇടവേളയും ഒഴിവാക്കിയിരിക്കുന്നു.
താസു ദേവാഃ ഖഗാ ഗാവോ നാഗാ ദിതിജദാനവാഃ। ഗന്ധര്വോപ്സരസശ്ചൈവ ജജ്ഞിരേഽന്യാശ്ച ജാതയഃ ।। ൨.
അവരിൽ നിന്ന് ദേവന്മാർ, പക്ഷികൾ, പശുക്കൾ, പാമ്പുകൾ, ദിതിയുടെ പുത്രന്മാരും ദാനവന്മാരും, ഗന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസ്സുകൾ, മറ്റു ജാതികളും ജനിച്ചു.
തതഃ പ്രഭൃതി ലോകേഽസ്മിന് പ്രജാ മൈഥുനസമ്ഭവാഃ। സങ്കല്പാദ്ദര്ശനാത്സ്പര്ശാത്പൂര്വേഷാം സൃഷ്ടിരുച്യതേ ।। ൨.
അതിനുശേഷം ഈ ലോകത്ത് ജീവികൾ യൗവനസംബന്ധത്തിലൂടെ ജനിക്കുന്നു; മുൻകാലങ്ങളിൽ സൃഷ്ടി മനസ്സിലുണ്ടായ ആഗ്രഹം, കാഴ്ച, സ്പർശം മുതലായവയിലൂടെയായിരുന്നു.
ദേവാനാം ദാനവാനാഞ്ച ദേവര്ഷീണാഞ്ച തേ ശുഭഃ। സമ്ഭവഃ കഥിതഃ പൂര്വം ദക്ഷസ്യ ച മഹാത്മനഃ ।। ൨.
ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ദൈവമുനികളുടെയും മഹാത്മാവായ ദക്ഷന്റെ ഉത്ഭവം മുമ്പ് വിശദമായി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
പ്രാണാത്പ്രജാപതേര്ജന്മ ദക്ഷസ്യ കഥിതം ത്വയാ। കഥം പ്രചേതസത്വഞ്ച പുനര്ലേഭേ മഹാതപാഃ ।। ൨.
പ്രജാപതിയുടെ പ്രാണനിൽ നിന്നുള്ള ദക്ഷന്റെ ജനനം നീ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ആ മഹാതപസ്വി വീണ്ടും പ്രചേതസെന്ന രൂപം എങ്ങനെ ലഭിച്ചു എന്നു പറയൂ.
ഏതന്നഃ സംശയം സൂത വ്യാഖ്യാതും ത്വമിഹാര്ഹസി। സ ദൌഹിത്രശ്ച സോമസ്യ കഥം ശ്വശുരതാങ്ഗതഃ ।। ൨.
ഈ സംശയം ദൂരീകരിച്ച് ഇവിടെ വിശദീകരിക്കണമെന്ന് ഞങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു, സൂതാ. സോമന്റെ മകനായ ദക്ഷൻ എങ്ങനെ അവന്റെ അച്ഛനായി മാറി?
ഉത്പത്തിശ്ച നിരോധശ്ച നിത്യം ഭൂതേഷു സത്തമാഃ। ഋഷയോഽത്ര ന മുഹ്യന്തി വിദ്യാവന്തശ്ച യേ നരാഃ ।। ൨.
ഭൂതികളിൽ ഉത്പത്തി നാശങ്ങൾ എപ്പോഴും നടക്കുന്നു എന്ന് മഹർഷിമാരും ജ്ഞാനമുള്ള മനുഷ്യരും ഒരിക്കലും ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാകുന്നില്ല.
യുഗേ യുഗേ ഭവന്ത്യേതേ സര്വേ ദക്ഷാദയോ ദ്വിജാഃ । പുനശ്ചൈവ നിരുധ്യന്തേ വിദ്വാംസ്തത്ര ന മുഹ്യതി ।। ൨.
പ്രതിയുഗത്തിലും ദക്ഷനും മറ്റു ദ്വിജന്മാരും വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിച്ച് വീണ്ടും അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു; ഇതിൽ ജ്ഞാനികൾക്ക് സംശയമൊന്നുമില്ല.
ജ്യൈഷ്ഠ്യം കാനിഷ്ഠ്യമപ്യേഷാം പൂര്വം നാസീദ് ദ്വിജോത്തമാഃ। തപ ഏവ ഗരീയോഽഭൂത് പ്രഭാവശ്ചൈവ കാരണമ് ।। ൨.
മികച്ച ദ്വിജന്മാരേ, മുമ്പ് ഇവരിൽ മുതിർന്നതോ ചെറുപ്പമോ എന്ന വ്യത്യാസമൊന്നുമില്ലായിരുന്നു; തപസ്സാണ് ഏറ്റവും വലിയതും, ശക്തിയായിരുന്നു കാരണം.
ഇമാം വിസൃഷ്ടിം യോ വേദ ചാക്ഷുഷസ്യ ചരാചരമ്। പ്രജാനാമായുരുത്തീര്ണഃ സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ ।। ൨.
ചക്ഷുഷമനുവിന്റെ ഈ സൃഷ്ടി—ചലിക്കുന്നതും അചലവുമായതും—ആരെങ്കിലും അറിയുന്നുവെങ്കിൽ, അവൻ മനുഷ്യരുടെ ആയുസ്സിനെ അതിജീവിച്ച് സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
ഏഷ സര്ഗഃ സമാഖ്യാതശ്ചാക്ഷുഷസ്യ സമാ സതഃ। ഇത്യേതേ ഷഢവിസര്ഗാ ഹിക്രാന്താ മന്വന്തരാത്മകാഃ। സ്വായമ്ഭുവാദ്യാ- സംക്ഷേപാച്ചാക്ഷുഷാന്താ യഥാക്രമമ് ।। ൨.
ഇങ്ങനെ ചക്ഷുഷമനുവിന്റെ സൃഷ്ടി വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; സ്വായംഭുവനു തുടക്കം കുറിച്ച് ചക്ഷുഷൻവരെ ആറു ഉപസൃഷ്ടികൾ ക്രമത്തിൽ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഏതേ സര്ഗാ യഥാപ്രജ്ഞം പ്രോക്താ വൈ ദ്വിജസത്തമാഃ। വൈവസ്വതനിസര്ഗേണ തേഷാം ജ്ഞേയസ്തു വിസ്തരഃ ।। ൨.
മികച്ച ദ്വിജന്മാരേ, എന്റെ ബുദ്ധിയനുസരിച്ച് ഈ സൃഷ്ടികൾ ഞാൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇവയുടെ സമ്പൂർണ്ണ വിശദാംശങ്ങൾ വൈവസ്വതസൃഷ്ടിയിൽ അറിയേണ്ടതാണ്.
അനന്താ നാതിരിക്താശ്ച സര്വേ സര്ഗാ വിവസ്വതഃ। ആരോഗ്യായുഷ്പ്രമാണേന ധര്മതഃ കാമതോഽര്ഥതഃ। ഏതാനേവ ഗുണാനേതി യഃ പഠത്യനസൂയകഃ ।। ൨.
വിവസ്വതിന്റെ എല്ലാ സൃഷ്ടികളും അനന്തവും അതിക്രമമില്ലാത്തതുമാണ്; ആരോഗ്യവും ആയുസ്സും ധർമ്മവും കാമവും ധനവും അനുസരിച്ച്—ഈ ഗുണങ്ങൾ അസൂയയില്ലാതെ ആരെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്താൽ അവയെല്ലാം ലഭിക്കും.
വൈവസ്വതസ്യ വക്ഷ്യാമി സാമ്പ്രതസ്യ മഹാത്മനഃ। സമാസാദ്വ്യാസതഃ സര്ഗം ബ്രുവതോ മേ നിബോധത ।। ൨.
ഇപ്പോൾ മഹാത്മാവായ വൈവസ്വതന്റെ സൃഷ്ടി സംക്ഷിപ്തമായും വിശദമായും ഞാൻ പറയാം; ഞാൻ പറയുന്നത് ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ.
സൂത ഉവാച।। സപ്തമേ ത്വഥ പര്യായേ മനോര്വൈവസ്വതസ്യ ഹ। മാരീചാത്കശ്യപാദ്ദേവാ ജജ്ഞിരേ പരമര്ഷയഃ ।। ൩.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഏഴാമത്തെ മനുവായ വൈവസ്വതന്റെ കാലത്ത്, മരീചിയിലും കശ്യപനിലും നിന്ന് ദേവന്മാരും പരമമുനികളും ജനിച്ചു.
ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാഃ സാധ്യാ വിശ്വേ മരുദ്ഗണാഃ। ഭൃഗവോഽങ്ഗിരസശ്ചൈവ ഹ്യഷ്ടൌ ദേവഗണാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൩.
ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, സാദ്ധ്യന്മാർ, വിശ്വദേവന്മാർ, മരുത്ഗണങ്ങൾ, ഭൃഗുമുനികൾ, അങ്കിരസന്മാർ—ഇവയാണ് എട്ട് ദേവഗണങ്ങൾ എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ആദിത്യാ മരുതോ രുദ്രാ വിജ്ഞേയാഃ കശ്യപാത്മജാഃ। സാധ്യാശ്ച വസവോ വിശ്വേ ധര്മപുത്രാസ്ത്രയോ ഗണാഃ ।। ൩.
ആദിത്യന്മാരും മരുത്ഗണങ്ങളും രുദ്രന്മാരും കശ്യപന്റെ പുത്രന്മാരാണ്; സാദ്ധ്യന്മാർ, വസുക്കൾ, വിശ്വദേവന്മാർ—ഈ മൂന്ന് ഗണങ്ങൾ ധർമ്മന്റെ പുത്രന്മാരാണ്.
ഭൃഗോസ്തു ഭാര്ഗവോ ദേവോ ഹ്യങ്ഗിരോഽങ്ഗിരസഃ സുതഃ । വൈവസ്വതേഽന്തേരേ ഹ്യസ്മിന് നിത്യം തേ ഛന്ദജാഃ സുരാഃ ।। ൩.
ഭൃഗുവിൽ നിന്ന് ഭാർഗവദേവനും അങ്കിരസിൽ നിന്ന് അങ്കിരസപുത്രനും ജനിച്ചു; വൈവസ്വതമനുവിന്റെ അവസാനം ഇവർ എല്ലാം ഇച്ഛയാൽ ജനിക്കുന്ന ദേവന്മാരാണ്.
ഏഷ സര്ഗസ്തു മാരീചോ വിജ്ഞേയഃ സാമ്പ്രതഃ ശുഭഃ। തേജസ്വീ സാമ്പ്രതസ്തേഷാമിന്ദ്രോ നാമ്നാ മഹാബലഃ ।। ൩.
ഇപ്പോഴുള്ള ഈ സൃഷ്ടി മരീചിസൃഷ്ടി എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ഇവരിൽ ഇപ്പോഴത്തെ മഹാബലശാലിയായ ഇന്ദ്രൻ പ്രശസ്തനാണ്.
അതീതാനാഗതാ യേ ച വര്ത്തന്തേ യേ ച സാമ്പ്രതമ്। സര്വേ മന്വന്തരേന്ദ്രാസ്തു വിജ്ഞേയാസ്തുല്യലക്ഷണാഃ ।। ൩.
മുമ്പ് കഴിഞ്ഞവരും വരാനിരിക്കുന്നവരും ഇപ്പോൾ ഉള്ളവരും—എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലെ ഇന്ദ്രന്മാർക്കും ഒരേപോലെയുള്ള ലക്ഷണങ്ങളാണ്.
ഭൂതഭവ്യഭവന്നാഥഃ സഹസ്രാക്ഷഃ പുരന്ദരഃ । മഘവന്തശ്ച തേ സര്വേ ശ്രൃങ്ഗിണോ വജ്രപാണയഃ। സര്വൈഃ ക്രതുശതേനേഷ്ടം പൃഥക് ശതഗുണേന തു ।। ൩.
ഭൂതകാലം, ഭാവി, ഇപ്പോഴുള്ളതിന്റെ നാഥൻ ആയിരം കണ്ണുള്ള പുരന്ദരൻ, മഘവാൻ, കൊമ്പുള്ളവൻ, വജ്രം കൈവശമുള്ളവൻ—ഇവരൊക്കെയും ഓരോരുത്തരും നൂറു യാഗങ്ങൾ, അതിൽ നൂറിരട്ടി ചെയ്തു.
ത്രൈലോക്യേ യാനി സത്ത്വാനി ഗതിമന്ത്യബലാനി ച। അഭിഭൂയാവതിഷ്ഠന്തേ ധര്മാദ്യൈഃ കാരണൈരപി ।। ൩.
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലുമുള്ള എല്ലാ ജീവികളും, ശക്തരായാലും ദുർബലരായാലും, ധർമ്മം പോലുള്ള കാരണങ്ങൾകൊണ്ടു കീഴടക്കപ്പെടുകയും നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
തേജസാ തപസാ ബുദ്ധ്യാ ബലശ്രുതപരാക്രമൈഃ। ഭൂതഭവ്യഭവന്നാഥാ യഥാ തേ പ്രഭവിഷ്ണവഃ। ഏതത്സര്വം പ്രവക്ഷ്യാമി ബ്രുവതോ മേനിബോധത ।। ൩.
പ്രഭ, തപസ്, ബുദ്ധി, ബലം, വിദ്യ, വീര്യം എന്നിവകൊണ്ട് ഭൂതം, ഭവ്യം, ഭവിഷ്യത്ത് എന്നിങ്ങനെയുള്ള ലോകങ്ങളുടെ അധിപന്മാർ ശക്തരാകുന്നു. ഇതെല്ലാം ഞാൻ വിശദീകരിക്കും, ഞാൻ പറയുമ്പോൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
ഭൂതം ഭവ്യം ഭവിഷ്യം തത് സ്മൃതം ലോകത്രയം ദ്വിജൈഃ। ഭൂര്ലോകോഽയം സ്മൃതോ ഭൂമിരന്തരിക്ഷം ഭുവം സ്മൃതമ് । ഭവ്യം സ്മൃതം ദിവം ഹ്യേതത്തേഷാം വക്ഷ്യാമി സാധനമ് ।। ൩.
ഭൂതം, ഭവ്യം, ഭവിഷ്യത്ത് എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു ലോകങ്ങളായി ദ്വിജന്മാർ അറിയുന്നു. ഈ ഭൂമി ഭൂലോകം എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, അന്തരീക്ഷം ഭൂവഃ എന്നും ഭവ്യം ദിവം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിന്റെ സാദ്ധ്യതകൾ ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയാം.
ധ്യായതാ പുത്രകാമേന ബ്രഹ്മണാഗ്രേ വിഭാഷിതമ്। ഭൂരിതി വ്യാഹൃതം പൂര്വം ഭൂര്ലോകോഽയമഭൂത്തദാ ।। ൩.
മകനായി ആഗ്രഹിച്ച് ധ്യാനിക്കുന്നവർക്കായി ആദിയിൽ ബ്രഹ്മാവ് പ്രഖ്യാപിച്ചത്: 'ഭൂഃ' എന്ന വാക്ക് ആദ്യം ഉച്ചരിക്കപ്പെട്ടു, അതിനുശേഷം ഈ ഭൂലോകം ഉദിച്ചു.
ഭൂതേഽസ്മിന് ഭവദിത്യുക്തം ദ്വിതീയം ബ്രഹ്മണാ പുനഃ। ഭവത്വാദ്ദര്ശനത്വാച്ച ഭൂര്ലോകോഽയമഭൂത്തതഃ। അതോഽയം പ്രഥമോ ലോകോ ഭൂതത്വാദ്ഭൂര്ദ്വിജൈഃ സ്മൃതഃ ।। ൩.
ഈ സത്ത്വത്തിൽ വീണ്ടും ബ്രഹ്മാവ് 'ഭവത്' എന്ന് പറഞ്ഞു; അതു സത്ത്വമായി കാണപ്പെടുന്നതിനാൽ ഈ ലോകം ഭൂലോകമായി. അതുകൊണ്ട് ഈ ആദ്യ ലോകം സത്ത്വത്വം കൊണ്ടാണ് ദ്വിജന്മാർ 'ഭൂഃ' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
ഭൂതേഽസ്മിന് ഭവദിത്യുക്തം ദ്വിതീയം ബ്രഹ്മണാ പുനഃ। ഭവത്യുത്പദ്യമാനേന കാലശബ്ദോഽയമുച്യതേ ।। ൩.
ഈ സത്ത്വത്തിൽ വീണ്ടും ബ്രഹ്മാവ് 'ഭവത്' എന്ന് ഉച്ചരിച്ചു; 'ഭവത്' എന്നത് ഉത്പത്തി പ്രാപിക്കുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, അതാണ് കാലത്തിന്റെ അടയാളം.
ഭവനാത്തു ഭുവര്ലോകോ നിരുക്തജ്ഞൈര്നിരുച്യതേ। അന്തരിക്ഷം ഭുവസ്തസ്മാദ് ദ്വിതീയോ ലോക ഉച്യതേ ।। ൩.
'ഭവനം' എന്നതിൽ നിന്നാണ് ഭൂവർലോകം വ്യാഖ്യാനശാസ്ത്രജ്ഞർ വിശദീകരിക്കുന്നത്; അതിനാൽ അന്തരീക്ഷം ഭൂവഃ എന്നും ഈ രണ്ടാം ലോകം എന്നുമാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഉത്പന്നേ തു ഭുവര്ലോകേ തൃതീയം ബ്രഹ്മണാ പുനഃ । ഭവ്യേതി വ്യാഹൃതം യസ്മാദ്ഭവ്യോ ലോകസ്തദാഽഭവത് ।। ൩.
ഭൂവർലോകം ഉദിച്ചപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവ് മൂന്നാമതായി 'ഭവ്യ' എന്ന വാക്ക് ഉച്ചരിച്ചു; അതിനാൽ ഭവ്യ എന്ന ലോകം അന്നേ ഉണ്ടായി.