തഥേതി ചോദിതോ രാജ്ഞാ വിധിവത്സമുപസ്ഥിതഃ। സ ദൃഷ്ട്വോപഹതം മാംസം ക്രുദ്ധോ രാജാനമബ്രവീത് ।। ൨൬.
രാജാവിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം വസിഷ്ഠൻ ആചാരമനുസരിച്ച് മാംസം ഒരുക്കി. എന്നാൽ അത് അശുദ്ധമായതായി കണ്ടപ്പോൾ, കോപത്തോടെ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
ശൂദ്രേണോപഹതം മാംസം പുത്രേണ തവ പാര്ഥിവ। ശശഭക്ഷാദഭോജ്യം വൈ തവ മാംസം മഹാദ്യുതേ ।। ൨൬.
രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ മകൻ, ഒരു ശൂദ്രൻ, മുയൽ കഴിച്ചതിനാൽ ഈ മാംസം അശുദ്ധമായിരിക്കുന്നു. മഹാതേജസ്വിനേ, നിങ്ങളുടെ മാംസം ഇനി ഭോജ്യമായില്ല.
ശശോ ദുരാത്മനാ പൂര്വമരണ്യേ ഭക്ഷിതോഽനഘ। തേന മാംസമിദം ദുഷ്ടം പിതൄണാം നൃപസത്തമ ।। ൨൬.
ദുഷ്ടനായവൻ മുമ്പ് കാട്ടിൽ മുയൽ കഴിച്ചു, പാപരഹിതനായ രാജാവേ. അതുകൊണ്ട് ഈ മാംസം പിതൃകൾക്കായി അർപ്പിക്കാൻ അയോഗ്യമാണ്.
ഇക്ഷ്വാകുസ്തു തതഃ ക്രുദ്ധോ വികുക്ഷിമിദമബ്രവീത്। പിതൃകര്മ്മണി നിര്ദ്ദിഷ്ടോ മയാ ത്വം മൃഗയാങ്കതഃ। ശശം ഭക്ഷയസേഽരണ്യേ നിര്ഘൃണഃ പൂര്വ്വമദ്യ നു ।। ൨൬.
ഇക്ഷ്വാകു കോപത്തോടെ വികുക്ഷിയോട് പറഞ്ഞു: 'പിതൃകർമ്മത്തിന് നിന്നെ നിയോഗിച്ചപ്പോൾ നീ വേട്ടയാടാൻ പോയി; ചടങ്ങിന് മുമ്പ് കാട്ടിൽ മുയൽ കഴിച്ചുവല്ലോ, ദയയില്ലാതെ.'
തസ്മാത്പരിത്യജാമി ത്വാം ഗച്ഛ ത്വം സ്വേന കര്മ്മണാ। ഏവമിക്ഷ്വാകുനാ ത്യക്തോ വസിഷ്ഠവചനാത് സുതഃ ।। ൨൬.
അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു; നീ ഇനി നിന്റെ വഴിക്ക് പോവുക. ഇങ്ങനെ വസിഷ്ഠന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് ഇക്ഷ്വാകു തന്റെ മകനെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
ഇക്ഷ്വാകൌ സംസ്ഥിതേ തസ്മിഞ്ഛശീ സ പൃഥിവീമിമാമ് । പ്രാപ്തഃ പരമധര്മ്മാത്മാ സ ചായോധ്യാധിപോഽഭവത് ।। ൨൬.
ഇക്ഷ്വാകു ലോകം വിട്ടപ്പോൾ, ശശി ഉത്തമധർമ്മം പുലർത്തി ഭൂമി കൈവശപ്പെടുത്തി, അയോധ്യയുടെ രാജാവായി.
തദാകരോത്സ രാജ്യം വൈ വസിഷ്ഠപരിനോദിതഃ। തതഃ സ്തേനേന സാ പൂര്ണോ രാജ്യാവസ്ഥാ മഹീപതേഃ ।। ൨൬.
വസിഷ്ഠൻ പ്രേരിപ്പിച്ചതിനാൽ അവൻ രാജ്യം ഭരിച്ചു; അതിനുശേഷം രാജാവിന്റെ ഭരണകാലം സമൃദ്ധിയാൽ നിറഞ്ഞു.
കാലേന ഗതവാംസ്തത്ര സ ച ന്യൂനതരാങ്ഗതിമ്। ജ്ഞാത്വൈവമേതദാഖ്യാനം നാ വിധിര്ഭക്ഷയേത്തു വൈ ।। ൨൬.
കാലക്രമേണ അവൻ അവിടം വിട്ടു, കുറവായ സ്ഥിതിയിൽ എത്തി. ഈ കഥ അറിഞ്ഞാൽ, ആചാരത്തിൽ മാംസം കഴിക്കരുതെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
മാം സഭക്ഷയിതാമുത്ര യസ്യ മാംസമിഹാജ്യഹമ്। ഏതന്മാംസസ്യ മാംസത്വം പ്രവദന്തി മനീഷിണഃ ।। ൨൬.
ഇവിടെ ആരെങ്കിലും മാംസം കഴിച്ചാൽ, അവന്റെ മാംസം ഞാൻ അവിടം കഴിക്കും; അതാണ് മാംസത്തിന്റെ സ്വഭാവമെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
ശശാദസ്യ തു ദായാദഃ കകുത്സ്ഥോ നാമ വീര്യ്യവാന്। ഇന്ദ്രസ്യ വൃഷഭൂതസ്യ കകുത്സ്ഥോ ജായതേ പുരാ ।। ൨൬.
ശശിയുടെ വംശാവലി ശക്തനായ കകുത്സ്ഥനായിരുന്നു. ഇന്ദ്രൻ കാളയായി രൂപം ധരിച്ചപ്പോൾ കകുത്സ്ഥൻ ജനിച്ചു.
പൂര്വ്വമാഡീബകേ യുദ്ധേ കകുത്സ്ഥസ്തേന സ സ്മൃതഃ । അനേനാസ്തു കകുത്സ്ഥസ്യ പൃഥുരോമാ ച സ സ്മൃതഃ ।। ൨൬.
മുൻകാലത്ത് ആടീബകയിലുണ്ടായ യുദ്ധത്തിൽ അവനെ കകുത്സ്ഥൻ എന്നു വിളിച്ചു. അവനാൽ കകുത്സ്ഥന്റെ വംശജനായ പൃഥുരോമനും അങ്ങനെ അറിയപ്പെട്ടു.
വൃഷദശ്വഃ പൃഥോഃ പുത്രസ്തസ്മാദന്ധ്രസ്തു വീര്യ്യവാന് । ആന്ധ്രസ്തു യവനാശ്വസ്തു ശ്രാവസ്തസ്തസ്യ ചാത്മജഃ ।। ൨൬.
പൃഥുവിന്റെ മകനായിരുന്നു വൃഷദശ്വൻ; അവനിൽ നിന്നു വീര്യശാലിയായ ആന്ധ്രൻ ജനിച്ചു; ആന്ധ്രനിൽ നിന്ന് യവനനും, അശ്വനും, ശ്രാവസ്തനും ജനിച്ചു.
ജജ്ഞേ ശ്രാവസ്തകോ രാജാ ശ്രാവസ്തീ യേന നിര്മിതാ। ശ്രാവസ്തസ്യ തു ദായാദോ ബൃഹദശ്വോ മഹായശാഃ ।। ൨൬.
ശ്രാവസ്തകൻ എന്ന രാജാവാണ് ജനിച്ചത്; അവൻ ശ്രാവസ്തി നഗരം സ്ഥാപിച്ചു. ശ്രാവസ്തന്റെ വംശാവലി ബൃഹദശ്വൻ എന്ന മഹാപ്രശസ്തനായവനായിരുന്നു.
ബൃഹദശ്വസുതശ്ചാപി കുബലാശ്ച ഇതി ശ്രുതിഃ। യഃ സ ധുന്ധുവധാദ്രാജാ ധുന്ധുമാരത്വമാഗതഃ ।। ൨൬.
ബൃഹദശ്വന്റെ മകനാണ് കുബലൻ എന്ന് ശ്രുതി പറയുന്നു. അവനാണ് ധുന്ധുവിനെ വധിച്ച് ധുന്ധുമാരൻ എന്ന പദവി നേടിയ രാജാവ്.
ഋഷയ ഊചുഃ ।। ധുന്ധുവധം മഹാപ്രാജ്ഞ ശ്രോതുമിച്ഛമി വിസ്തരാത്। യദര്ഥം കുബലാശ്വഃ സ ധുന്ധുമാരത്വമാഗതഃ ।। ൨൬.
മഹാപണ്ഡിതനായവരേ, ധുന്ധുവിനെ സംഹരിച്ച കഥയും, കുബലാശ്വന് എങ്ങനെ 'ധുന്ധുമാരന്' എന്ന പേര് ലഭിച്ചുവെന്നതും വിശദമായി ഞങ്ങള് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു എന്ന് ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു.
സൂത ഉവാച।। ബൃഹദശ്വസ്യ പുത്രാണാം സഹസ്രാണ്യേകവിംശതിഃ । സര്വേ വിദ്യാസു നിഷ്ണാതാ ബലവന്തോ ദുരാസദാഃ ।। ൨൬.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ബൃഹദശ്വന് ഇരുപതിനായിരത്തി ഒരായിരം പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരൊക്കെയും എല്ലാ വിദ്യകളിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയവരും, ശക്തരും, ജയിക്കാൻ അത്യന്തം പ്രയാസമുള്ളവരുമായിരുന്നു.
ബഭൂവുര്ദ്ധാര്മികാഃ സര്വേ യജ്വാനോ ഭൂരിദക്ഷിണാഃ। കുബലാശ്വം മഹാവീര്യം ശൂരമുത്തമധാര്മികമ് ।। ൨൬.
അവരൊക്കെയും ധാർമ്മികരും, യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തുകയും, ധാരാളം ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തവരായിരുന്നു. എന്നാൽ അവരിൽ കുബലാശ്വൻ ഏറ്റവും വീരനും ധൈര്യശാലിയും ഉത്തമധാർമ്മികനും ആയിരുന്നു.
ബൃഹദശ്വോഽഭ്യഷിഞ്ചത്തം തസ്മിന് രാഷ്ട്രേ നരാധിപഃ। പുത്രസംക്രാമിതശ്രീസ്തു വനം രാജാ വിവേശ ഹ ।। ൨൬.
അപ്പോൾ രാജാവായ ബൃഹദശ്വൻ തന്റെ പുത്രനായി കുബലാശ്വനെ ആ രാജ്യം ഭരിക്കാൻ നിയമിച്ചു. തന്റെ ഐശ്വര്യം പുത്രനിലേക്ക് കൈമാറിയ ശേഷം രാജാവ് വനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
ബൃഹദശ്വം മഹാരാജം ശൂരമുത്തമധാര്മ്മികമ് । പ്രയാതം തമുത്തങ്കസ്തു ബ്രഹ്മര്ഷിഃ പ്രത്യവാരയത് ।। ൨൬.
അങ്ങനെ മഹാരാജാവും ഉത്തമധാർമ്മികനുമായ ബൃഹദശ്വൻ യാത്രയാകുമ്പോൾ ബ്രഹ്മർഷിയായ ഉത്തങ്കൻ അവനെ തടഞ്ഞു.
ഉത്തങ്ക ഉവാച।। ഭവതോ രക്ഷണം കാര്യ്യം തത്താവത് കര്തുമര്ഹതി। നിരുദ്വിഗ്നസ്തപഃ കര്തും ന ഹി ശക്നോമി പാര്ഥിവ ।। ൨൬.
ഉത്തങ്കൻ പറഞ്ഞു: ഭവാൻ എന്നെ ഒരു സംരക്ഷണം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. അതിന് ശേഷം മാത്രമേ പോകാവൂ. രാജാവേ, ഞാൻ ഭയമില്ലാതെ തപസ്സു ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നില്ല.
മമാശ്രമസമീപേഷു സമേഷു മരുധന്വസു। സമുദ്രോ വാലുകാപൂര്ണസ്തത്ര തിഷ്ഠതി ഭൂപതേ ।। ൨൬.
എന്റെ ആശ്രമത്തിന് സമീപമുള്ള സമതല മരുഭൂമിയിൽ മണലാൽ നിറഞ്ഞ ഒരു കടൽ ഉണ്ട്, രാജാവേ.
ദേവതാനാമവധ്യസ്തു മഹാകായോ മഹാബലഃ। അന്തര്ഭൂമിഗതസ്തത്ര വാലുകാന്തര്ഹിതോ മഹാന് ।। ൨൬.
അവിടെ, ആ മണലിനടിയിൽ, ദേവന്മാർക്കും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത, അത്യന്തം വലിപ്പവും ശക്തിയും ഉള്ള ഒരു മഹാശക്തൻ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സ മനോസ്തനയഃ ക്രൂരോ ധുന്ധുര്നാമ സുദാരുണഃ। ശതം ലോകവിനാശായ തപ ആസ്ഥായ ദാരുണമ് ।। ൨൬.
അവൻ മനുവിന്റെ ക്രൂരനായ പുത്രൻ ധുന്ധു എന്ന ഭയാനകൻ ആണ്. ലോകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കാൻ ഭയങ്കരമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
സംവത്സരസ്യ പര്യ്യന്തേ സ നിഃശ്വാസം പ്രമുഞ്ചതി। യദാ തദാ മഹീ തത്ര ചലിതാ സ്മ സകാനനാ ।। ൨൬.
ഓരോ വർഷം അവസാനത്തിലും അവൻ ഒരു വലിയ ശ്വാസം വിടുമ്പോൾ, ആ പ്രദേശം കാടുകളോടെ കൂടി ഭൂമി മുഴുവൻ നടുങ്ങുന്നു.
തസ്യ നിഃശ്വാസവാതേന രജ ഉദ്ധൂയതേ മഹത്। ആദിത്യപഥമാവൃത്യ സപ്താഹം ഭൂമികമ്പനമ് ।। ൨൬.
അവന്റെ ശ്വാസത്തിന്റെ ശക്തിയിൽ വലിയ പൊടി ഉയർന്ന്, സൂര്യന്റെ വഴി മറച്ചു, ഏഴു ദിവസം ഭൂമി കുലുങ്ങുന്നു.
സവിസ്ഫുലിങ്ഗം സജ്വാലം സധൂമമതിദാരുണമ് । തേന രാജന്ന ശക്നോമി തസ്മിന് സ്ഥാതും സ്വ ആശ്രമേ ।। ൨൬.
അവിടെ തീയുടെ ചിതലും ജ്വാലയും പുകയും ചേർന്ന് അത്യന്തം ഭയാനകമായിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് രാജാവേ, ഞാൻ എന്റെ ആശ്രമത്തിൽ തുടരാൻ കഴിയാത്തത്.
തം വാരയ മഹാബാഹോ ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ। തേജസ്തേ സുമഹാവിഷ്ണുസ്തേജസാപ്യായയിഷ്യതി ।। ൨൬.
മഹാബാഹുവായ രാജാവേ, ലോകങ്ങളുടെ ഭാവിക്കായി അവനെ തടയണം. ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിനോടു സമമായ ഭവാന്റെ ശക്തി അവന്റെ ശക്തിയെ ജയിക്കും.
ലോകാഃ സ്വസ്ഥാ ഭവന്ത്വദ്യ തസ്മിന് വിനിഹതേഽസുരേ । ത്വം ഹി തസ്യ വധായാദ്യ സമര്ഥഃ പൃഥിവീപതേ ।। ൨൬.
അസുരൻ കൊല്ലപ്പെട്ടാൽ ലോകങ്ങൾ സമാധാനത്തിലാകും. ഭൂമിയുടെ രാജാവേ, അവനെ സംഹരിക്കാൻ ഇന്ന് ഭവാൻ തന്നെ യോഗ്യനാണ്.
വിഷ്ണുനാ ച വരോ ദത്തോ മമ പൂര്വ്വം തതോഽനഘ। ന ഹി ധുന്ധുര്മഹാവീര്യ്യസ്തേജസാല്പേന ശക്യതേ ।। ൨൬.
പാപരഹിതനായവരേ, വിഷ്ണു മുമ്പ് എന്നെ അനുഗ്രഹിച്ച് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട് — ധുന്ധുവിനെ ചെറിയ ശക്തിയാൽ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല.
നിര്ദ്ദഗ്ധും പൃഥിവീപാല അപി വര്ഷ ശതൈരിഹ। വീര്യ്യം ഹി സുമഹത്തസ്യ ദേവൈരപി ദുരാസഹമ് ।। ൨൬.
ഭൂമിയുടെ രക്ഷകനേ, നൂറു വർഷം ശ്രമിച്ചാലും അവനെ ഇവിടെ ദഹിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല. അവന്റെ ശക്തി ദേവന്മാർക്കു പോലും സഹിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്.