ദൃഷ്ട്വാ പ്രയോജനം സര്വം ലോകസന്താനകാരണാത്। കോപന്ത്യജത രാജാനഃ സര്വം പ്രാചീനബര്ഹിഷഃ ।। ൨.
ലോകം നിലനിൽക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ മുഴുവനും കണ്ടപ്പോൾ, രാജാവ് പ്രാചീനബർഹിയും മറ്റു രാജാക്കന്മാരും അവരുടെ കോപം ഉപേക്ഷിച്ചു.
വൃക്ഷാഃ ക്ഷിത്യാം ജനിഷ്യന്തി ശാമ്യേതാമഗ്നിമാരുതൌ। രത്നഭൂതാ തു കന്യേയം വൃക്ഷാണാം വരവര്ണിനീ ।। ൨.
മരങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ വീണ്ടും ജനിക്കും; അഗ്നിയും കാറ്റും ശമിക്കട്ടെ. ഈ യുവതി മരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഭംഗിയുള്ളവളാണ്, അവർക്കിടയിൽ അമൂല്യമായ രത്നംപോലെയാണ്.
ഭവിഷ്യം ജാനതാ ഹ്യേഷാ മയാ ഗോഭിര്വിവര്ദ്ധിതാ। മാരിഷാ നാമ നാമ്നൈഷാ വൃക്ഷൈരേവ വിനിര്മിതാ। ഭാര്യാ ഭവതു വോ ഹ്യേഷാ സോമഗര്ഭവിവര്ദ്ധിതാ ।। ൨.
ഭാവി അറിയുന്നവനായി ഞാൻ അവളെ പശുക്കളാൽ പോഷിപ്പിച്ചു; അവളുടെ പേര് മാരിഷാ, അവൾ മരങ്ങളിൽ നിന്നു രൂപം കൊണ്ടവളാണ്. സോമൻ വളർത്തിയ ഈ മാരിഷാ നിങ്ങളുടെ ഭാര്യയാകട്ടെ.
യുഷ്മാകം തേജസോഽര്ദ്ധേന മമ ചാര്ദ്ധേന തേജസഃ। അസ്യാമുത്പത്സ്യതേ വിദ്വാന് ദക്ഷോ നാമ പ്രജാപതിഃ ।। ൨.
നിങ്ങളുടെ ശക്തിയുടെ പാതിയും എന്റെ ശക്തിയുടെ പാതിയും ചേർന്ന്, ഈ മാരിഷയിൽ നിന്ന് ഒരു ജ്ഞാനിയായ പുത്രൻ ജനിക്കും; അവൻ ദക്ഷൻ എന്ന പ്രജാപതിയാണ്.
സ ഇമാം ദഗ്ധഭൂയിഷ്ഠാം യുഷ്മത്തേജോമയേന വൈ। അഗ്നിനാഗ്നിസമോ ഭൂയഃ പ്രജാഃ സംവര്ദ്ധയിഷ്യതി ।। ൨.
നിങ്ങളുടെ ശക്തിയാൽ നിറഞ്ഞവനായി, അഗ്നിയെപ്പോലെ, ദക്ഷൻ ഈ ഭൂരിപക്ഷം കത്തിപ്പോയ ഭൂമിയിൽ ജീവികളെ വീണ്ടും വളർത്തും.
തതഃ സോമസ്യ വചനാജ്ജഗൃഹുസ്തേ പ്രചേതസഃ। സംഹൃത്യ കോപം വൃക്ഷേഭ്യഃ പത്നീം ധര്മേണ മാരിഷാമ് ।। ൨.
അപ്പോൾ സോമന്റെ വാക്ക് കേട്ടു, പ്രചേതസന്മാർ മരങ്ങളോടുള്ള കോപം വിട്ട്, മാരിഷയെ ധർമ്മാനുസൃതമായി ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു.
മാരിഷായാം തതസ്തേ വൈ മനസാ ഗര്ഭമാദധുഃ। ദശഭ്യസ്തു പ്രചേതോഭ്യോ മാരിഷായാം പ്രജാപതിഃ ।। ൨.
മാരിഷയിൽ അവർ മനസ്സുകൊണ്ട് ഗർഭം ധരിച്ചു; പത്ത് പ്രചേതസന്മാരിൽ നിന്നും മാരിഷയിൽ നിന്ന് പ്രജാപതി ജനിച്ചു.
ദക്ഷോ ജജ്ഞേ മഹാതേജാഃ സോമസ്യാംശേന വീര്യവാന് । അസൃജന്മാനസാനാദൌ പ്രജാ ദക്ഷോഽഥ മൈഥുനാത് ।। ൨.
സോമന്റെ ഭാഗം ഉൾക്കൊണ്ട മഹത്തായ തേജസ്സും വീര്യവുമുള്ള ദക്ഷൻ ജനിച്ചു. ആദ്യം ദക്ഷൻ മനസ്സിൽ നിന്നു ജീവികളെ സൃഷ്ടിച്ചു, പിന്നീടാണ് യൗവനത്തിൽ നിന്ന് സൃഷ്ടിച്ചത്.
അചരാംശ്ച ചരാംശ്ചൈവ ദ്വിപദോഽഥ ചതുഷ്പദാന്। വിസൃജ്യ മനസാ ദക്ഷഃ പശ്ചാദസൃജത സ്ത്രിയഃ ।। ൨.
ദക്ഷൻ മനസ്സിൽ നിന്നു ചലിക്കുന്നവരെയും അചലങ്ങളെയും, ഇരുകാലികളെയും നാലുകാലികളെയും സൃഷ്ടിച്ചു; പിന്നീട് സ്ത്രീകളെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
ദദൌ സ ദശ ധര്മായ കശ്യപായ ത്രയോദശ। കാലസ്യ നയനേ യുക്താഃ സപ്തവിംശതിമിന്ദവേ ।। ൨.
അവൻ പത്തു പെൺമക്കളെ ധർമ്മനു, പതിമൂന്ന് കശ്യപനു, കാലം നിയന്ത്രിക്കാൻ ഇരുപത്തേഴു പെൺമക്കളെ ചന്ദ്രനു നൽകി.
ഏഭ്യോ ദത്ത്വാ തതോഽന്യാ വൈ ചതസ്രോഽരിഷ്ടനേമിനേ । ദ്വേ ചൈവ ബാഹുപുത്രായ ദ്വേ ചൈവാങ്ഗിരസേ തഥാ। കന്യാമേകാം കൃശാശ്വായ തേഭ്യോഽപത്യം നിബോധത ।। ൨.
ഇവരെക്കഴിഞ്ഞ് നാലു പെൺമക്കളെ അരിഷ്ടനേമിക്കു, രണ്ട് പെൺമക്കളെ ബാഹുപുത്രനു, രണ്ട് പെൺമക്കളെ അങ്കിരസിനു, ഒരു പെൺമകളെ കൃശാശ്വനു നൽകി; അവരിൽ നിന്നുള്ള സന്തതിയെ കേൾക്കൂ.
അന്തരം ചാക്ഷുഷസ്യാത്ര മനോഃ ഷഷ്ഠന്തു ഹീയതേ। മനോര്വൈവസ്വതസ്യാപി സപ്തമസ്യ പ്രജാപതേഃ ।। ൨.
ഇവിടെ ചാക്ഷുഷമനുവിന്റെയും ആറാമത്തെ മനുവിന്റെയും ഇടവേളയും, വൈവസ്വതമനുവിന്റെയും ഏഴാമത്തെ പ്രജാപതിയുടെയും ഇടവേളയും ഒഴിവാക്കിയിരിക്കുന്നു.
താസു ദേവാഃ ഖഗാ ഗാവോ നാഗാ ദിതിജദാനവാഃ। ഗന്ധര്വോപ്സരസശ്ചൈവ ജജ്ഞിരേഽന്യാശ്ച ജാതയഃ ।। ൨.
അവരിൽ നിന്ന് ദേവന്മാർ, പക്ഷികൾ, പശുക്കൾ, പാമ്പുകൾ, ദിതിയുടെ പുത്രന്മാരും ദാനവന്മാരും, ഗന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസ്സുകൾ, മറ്റു ജാതികളും ജനിച്ചു.
തതഃ പ്രഭൃതി ലോകേഽസ്മിന് പ്രജാ മൈഥുനസമ്ഭവാഃ। സങ്കല്പാദ്ദര്ശനാത്സ്പര്ശാത്പൂര്വേഷാം സൃഷ്ടിരുച്യതേ ।। ൨.
അതിനുശേഷം ഈ ലോകത്ത് ജീവികൾ യൗവനസംബന്ധത്തിലൂടെ ജനിക്കുന്നു; മുൻകാലങ്ങളിൽ സൃഷ്ടി മനസ്സിലുണ്ടായ ആഗ്രഹം, കാഴ്ച, സ്പർശം മുതലായവയിലൂടെയായിരുന്നു.
ദേവാനാം ദാനവാനാഞ്ച ദേവര്ഷീണാഞ്ച തേ ശുഭഃ। സമ്ഭവഃ കഥിതഃ പൂര്വം ദക്ഷസ്യ ച മഹാത്മനഃ ।। ൨.
ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ദൈവമുനികളുടെയും മഹാത്മാവായ ദക്ഷന്റെ ഉത്ഭവം മുമ്പ് വിശദമായി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
പ്രാണാത്പ്രജാപതേര്ജന്മ ദക്ഷസ്യ കഥിതം ത്വയാ। കഥം പ്രചേതസത്വഞ്ച പുനര്ലേഭേ മഹാതപാഃ ।। ൨.
പ്രജാപതിയുടെ പ്രാണനിൽ നിന്നുള്ള ദക്ഷന്റെ ജനനം നീ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ആ മഹാതപസ്വി വീണ്ടും പ്രചേതസെന്ന രൂപം എങ്ങനെ ലഭിച്ചു എന്നു പറയൂ.
ഏതന്നഃ സംശയം സൂത വ്യാഖ്യാതും ത്വമിഹാര്ഹസി। സ ദൌഹിത്രശ്ച സോമസ്യ കഥം ശ്വശുരതാങ്ഗതഃ ।। ൨.
ഈ സംശയം ദൂരീകരിച്ച് ഇവിടെ വിശദീകരിക്കണമെന്ന് ഞങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു, സൂതാ. സോമന്റെ മകനായ ദക്ഷൻ എങ്ങനെ അവന്റെ അച്ഛനായി മാറി?
ഉത്പത്തിശ്ച നിരോധശ്ച നിത്യം ഭൂതേഷു സത്തമാഃ। ഋഷയോഽത്ര ന മുഹ്യന്തി വിദ്യാവന്തശ്ച യേ നരാഃ ।। ൨.
ഭൂതികളിൽ ഉത്പത്തി നാശങ്ങൾ എപ്പോഴും നടക്കുന്നു എന്ന് മഹർഷിമാരും ജ്ഞാനമുള്ള മനുഷ്യരും ഒരിക്കലും ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാകുന്നില്ല.
യുഗേ യുഗേ ഭവന്ത്യേതേ സര്വേ ദക്ഷാദയോ ദ്വിജാഃ । പുനശ്ചൈവ നിരുധ്യന്തേ വിദ്വാംസ്തത്ര ന മുഹ്യതി ।। ൨.
പ്രതിയുഗത്തിലും ദക്ഷനും മറ്റു ദ്വിജന്മാരും വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിച്ച് വീണ്ടും അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു; ഇതിൽ ജ്ഞാനികൾക്ക് സംശയമൊന്നുമില്ല.
ജ്യൈഷ്ഠ്യം കാനിഷ്ഠ്യമപ്യേഷാം പൂര്വം നാസീദ് ദ്വിജോത്തമാഃ। തപ ഏവ ഗരീയോഽഭൂത് പ്രഭാവശ്ചൈവ കാരണമ് ।। ൨.
മികച്ച ദ്വിജന്മാരേ, മുമ്പ് ഇവരിൽ മുതിർന്നതോ ചെറുപ്പമോ എന്ന വ്യത്യാസമൊന്നുമില്ലായിരുന്നു; തപസ്സാണ് ഏറ്റവും വലിയതും, ശക്തിയായിരുന്നു കാരണം.
ഇമാം വിസൃഷ്ടിം യോ വേദ ചാക്ഷുഷസ്യ ചരാചരമ്। പ്രജാനാമായുരുത്തീര്ണഃ സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ ।। ൨.
ചക്ഷുഷമനുവിന്റെ ഈ സൃഷ്ടി—ചലിക്കുന്നതും അചലവുമായതും—ആരെങ്കിലും അറിയുന്നുവെങ്കിൽ, അവൻ മനുഷ്യരുടെ ആയുസ്സിനെ അതിജീവിച്ച് സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
ഏഷ സര്ഗഃ സമാഖ്യാതശ്ചാക്ഷുഷസ്യ സമാ സതഃ। ഇത്യേതേ ഷഢവിസര്ഗാ ഹിക്രാന്താ മന്വന്തരാത്മകാഃ। സ്വായമ്ഭുവാദ്യാ- സംക്ഷേപാച്ചാക്ഷുഷാന്താ യഥാക്രമമ് ।। ൨.
ഇങ്ങനെ ചക്ഷുഷമനുവിന്റെ സൃഷ്ടി വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; സ്വായംഭുവനു തുടക്കം കുറിച്ച് ചക്ഷുഷൻവരെ ആറു ഉപസൃഷ്ടികൾ ക്രമത്തിൽ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഏതേ സര്ഗാ യഥാപ്രജ്ഞം പ്രോക്താ വൈ ദ്വിജസത്തമാഃ। വൈവസ്വതനിസര്ഗേണ തേഷാം ജ്ഞേയസ്തു വിസ്തരഃ ।। ൨.
മികച്ച ദ്വിജന്മാരേ, എന്റെ ബുദ്ധിയനുസരിച്ച് ഈ സൃഷ്ടികൾ ഞാൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇവയുടെ സമ്പൂർണ്ണ വിശദാംശങ്ങൾ വൈവസ്വതസൃഷ്ടിയിൽ അറിയേണ്ടതാണ്.
അനന്താ നാതിരിക്താശ്ച സര്വേ സര്ഗാ വിവസ്വതഃ। ആരോഗ്യായുഷ്പ്രമാണേന ധര്മതഃ കാമതോഽര്ഥതഃ। ഏതാനേവ ഗുണാനേതി യഃ പഠത്യനസൂയകഃ ।। ൨.
വിവസ്വതിന്റെ എല്ലാ സൃഷ്ടികളും അനന്തവും അതിക്രമമില്ലാത്തതുമാണ്; ആരോഗ്യവും ആയുസ്സും ധർമ്മവും കാമവും ധനവും അനുസരിച്ച്—ഈ ഗുണങ്ങൾ അസൂയയില്ലാതെ ആരെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്താൽ അവയെല്ലാം ലഭിക്കും.
വൈവസ്വതസ്യ വക്ഷ്യാമി സാമ്പ്രതസ്യ മഹാത്മനഃ। സമാസാദ്വ്യാസതഃ സര്ഗം ബ്രുവതോ മേ നിബോധത ।। ൨.
ഇപ്പോൾ മഹാത്മാവായ വൈവസ്വതന്റെ സൃഷ്ടി സംക്ഷിപ്തമായും വിശദമായും ഞാൻ പറയാം; ഞാൻ പറയുന്നത് ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ.
സൂത ഉവാച।। സപ്തമേ ത്വഥ പര്യായേ മനോര്വൈവസ്വതസ്യ ഹ। മാരീചാത്കശ്യപാദ്ദേവാ ജജ്ഞിരേ പരമര്ഷയഃ ।। ൩.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഏഴാമത്തെ മനുവായ വൈവസ്വതന്റെ കാലത്ത്, മരീചിയിലും കശ്യപനിലും നിന്ന് ദേവന്മാരും പരമമുനികളും ജനിച്ചു.
ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാഃ സാധ്യാ വിശ്വേ മരുദ്ഗണാഃ। ഭൃഗവോഽങ്ഗിരസശ്ചൈവ ഹ്യഷ്ടൌ ദേവഗണാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൩.
ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, സാദ്ധ്യന്മാർ, വിശ്വദേവന്മാർ, മരുത്ഗണങ്ങൾ, ഭൃഗുമുനികൾ, അങ്കിരസന്മാർ—ഇവയാണ് എട്ട് ദേവഗണങ്ങൾ എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ആദിത്യാ മരുതോ രുദ്രാ വിജ്ഞേയാഃ കശ്യപാത്മജാഃ। സാധ്യാശ്ച വസവോ വിശ്വേ ധര്മപുത്രാസ്ത്രയോ ഗണാഃ ।। ൩.
ആദിത്യന്മാരും മരുത്ഗണങ്ങളും രുദ്രന്മാരും കശ്യപന്റെ പുത്രന്മാരാണ്; സാദ്ധ്യന്മാർ, വസുക്കൾ, വിശ്വദേവന്മാർ—ഈ മൂന്ന് ഗണങ്ങൾ ധർമ്മന്റെ പുത്രന്മാരാണ്.
ഭൃഗോസ്തു ഭാര്ഗവോ ദേവോ ഹ്യങ്ഗിരോഽങ്ഗിരസഃ സുതഃ । വൈവസ്വതേഽന്തേരേ ഹ്യസ്മിന് നിത്യം തേ ഛന്ദജാഃ സുരാഃ ।। ൩.
ഭൃഗുവിൽ നിന്ന് ഭാർഗവദേവനും അങ്കിരസിൽ നിന്ന് അങ്കിരസപുത്രനും ജനിച്ചു; വൈവസ്വതമനുവിന്റെ അവസാനം ഇവർ എല്ലാം ഇച്ഛയാൽ ജനിക്കുന്ന ദേവന്മാരാണ്.
ഏഷ സര്ഗസ്തു മാരീചോ വിജ്ഞേയഃ സാമ്പ്രതഃ ശുഭഃ। തേജസ്വീ സാമ്പ്രതസ്തേഷാമിന്ദ്രോ നാമ്നാ മഹാബലഃ ।। ൩.
ഇപ്പോഴുള്ള ഈ സൃഷ്ടി മരീചിസൃഷ്ടി എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ഇവരിൽ ഇപ്പോഴത്തെ മഹാബലശാലിയായ ഇന്ദ്രൻ പ്രശസ്തനാണ്.