വായുപുരാണമ്

അസൂത തപസാ സാ തു മനും ജ്യേഷ്ഠം വിവസ്വതഃ। യമൌ പുനരസൂതാസൌ യമഞ്ച യമുനാഞ്ച ഹ ।। ൨൨.

അവൾ തന്റെ തപസ്സിന്റെ ഫലമായി വിവസ്വാന്റെ മൂത്തമകനായ മനുവിനെ പ്രസവിച്ചു. പിന്നെ, ഇരട്ടകളായ യമനും യമുനയും അവൾക്ക് ജനിച്ചു.

സാ തു ഗത്വാ കുരൂന് ദേവീ വഡവാരൂപധാരിണീ। സവിതുശ്ചാശ്വരൂപസ്യ നാസികാഭ്യാം തു തൌ സ്മൃതൌ ।। ൨൨.

അവ ദേവി കുരുക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി, കുതിരയുടെ രൂപം ധരിച്ചു. അപ്പോൾ കുതിരയായ സവിറ്റാവിന്റെ മൂക്കിലൂടെ ആ ഇരുവരും ജനിച്ചതായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.

അസൂത സാ മഹാഭാഗാ ത്വന്തരിക്ഷേഽശ്വിനൌ കില। നാസത്യഞ്ചൈവ ദസ്രഞ്ച മാര്ത്തണ്ഡസ്യാത്മജാവുഭൌ ।। ൨൨.

ആ മഹാഭാഗ്യവതിയായ അവൾ ആകാശത്തിൽ അശ്വിനികളായ നാസത്യനും ദസ്രനും ജനിച്ചു. ഇരുവരും മാർത്താണ്ഡന്റെ മക്കളാണ്.

ഋഷയ ഊചുഃ।। കസ്മാന്മാര്ത്തണ്ഡ ഇത്യേഷ വിവസ്വാനുച്യതേ ബുധൈഃ। കിമര്ഥം സാഽശ്വരൂപാ വൈ നാസികാഭ്യാമസൂയത। ഏതദ്വേദിതുമിച്ഛാമസ്തത്ത്വം വിബ്രൂഹി പൃച്ഛതാമ് ।। ൨൨.

മഹർഷിമാർ ചോദിച്ചു: വിവസ്വാൻ എന്തുകൊണ്ട് മാർത്താണ്ഡൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു? അവൾ കുതിരയുടെ രൂപത്തിൽ മൂക്കിലൂടെ പ്രസവിച്ചത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ഈ സത്യം ഞങ്ങൾ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ദയവായി ഞങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നതിന്റെ ഉത്തരം പറയൂ.

സൂത ഉവാച।। ചിരോത്പന്നമതിര്ഭിന്നമണ്ഡം ത്വഷ്ട്രാ വിദാരിതമ്। ദൃഷ്ട്വാ ഗര്ഭവധാദ്ഭീതഃ കശ്യപോ ദുഃശിതോഽഭവത് ।। ൨൨.

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ദീർഘകാലം ഗർഭത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന അണ്ടം ത്വഷ്ടൃ പൊട്ടിച്ചപ്പോൾ, ഗർഭം നശിച്ചതറിഞ്ഞ് കശ്യപൻ ഭയത്താൽ ദുഃഖിതനായി.

അണ്ഡേ ദ്വിധാകൃതേ ത്വണ്ഡം ദൃഷ്ട്വാ ത്വഷ്ടാരമബ്രവീത്। നൈതദണ്ഡം ഭവാന്നൂനം മാര്ത്തണ്ഡസ്ത്വം ഭവാനഘ ।। ൨൨.

അണ്ടം രണ്ടായി പിളർന്നതറിഞ്ഞ് കശ്യപൻ ത്വഷ്ടൃയോട് പറഞ്ഞു: 'ഇത് അണ്ടമല്ല; നീയാണു മാർത്താണ്ഡൻ, പാപരഹിതനായവനേ.'

ന ഖല്വയം മൃതോഽണ്ഡേ ച ഇതി സ്നേഹാത് പിതാഽബ്രവീത്। തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ നാമാന്വര്ഥമുദാഹരത് ।। ൨൨.

സ്നേഹത്താൽ അച്ഛൻ പറഞ്ഞു: 'അവൻ അണ്ടത്തിൽ മരിച്ചിട്ടില്ല.' അച്ഛന്റെ ആ വാക്ക് കേട്ടവരെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ആ പേര് നൽകിയു.

യന്മാര്ത്തണ്ഡോ ഭവേത്യുക്തഃ പിത്രാഽണ്ഡേ വൈ ദ്വിധാ കൃതേ। തസ്മാദ്വിവസ്വാന്മാര്ത്തണ്ഡഃ പുരാണജ്ഞൈര്വിഭാഷ്യതേ ।। ൨൨.

അച്ഛൻ അണ്ടം രണ്ടായി പിളർന്നപ്പോൾ 'നീയാണ് മാർത്താണ്ഡൻ' എന്ന് പറഞ്ഞതിനാൽ, പുരാണജ്ഞർ വിവസ്വാനെ മാർത്താണ്ഡൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു.

തതഃ പ്രജാഃ പ്രവക്ഷ്യാമി മാര്ത്തണ്ഡസ്യ വിവസ്വതഃ। വിജജ്ഞേ സവിതുഃ സംജ്ഞാഭാര്യായാന്തു ത്രയം പുരാ ।। ൨൨.

ഇനി ഞാൻ മാർത്താണ്ഡനായ വിവസ്വാന്റെ സന്തതികളെ പറയും; സവിറ്റാവിന്റെ ഭാര്യയായ സംജ്ഞയിൽ മൂന്നു പേർ മുമ്പ് ജനിച്ചു.

മനുര്യവീയാന് സാവര്ണിഃ സംജ്ഞായാഞ്ച തഥാശ്വിനൌ। ശനൈശ്ചരശ്ച സപ്തൈതേ മാര്ത്തണ്ഡസ്യാത്മജാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൨൨.

മനു, ഇളയവനായ സാവർണി, സംജ്ഞയിൽ നിന്നുള്ള അശ്വിനികൾ, ശനൈശ്ചരൻ—ഇവരാണ് മാർത്താണ്ഡന്റെ ഏഴു പുത്രന്മാർ എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.

വിവസ്വാന് കശ്യപാജ്ജജ്ഞേ ദാക്ഷായണ്യാം മഹായശാഃ। തസ്യ ഭാര്യാഽഭവത്ത്വാഷ്ട്രീ മഹാദേവീ വിവസ്വതഃ। സുരേണുരിതി വിഖ്യാതാ പുനഃ സംജ്ഞേതി വിശ്രുതാ ।। ൨൨.

വലിയ യശസ്സുള്ള വിവസ്വാൻ കശ്യപനും ദാക്ഷായിണിയിലും ജനിച്ചു. വിവസ്വാന്റെ ഭാര്യ ത്വഷ്ടൃയുടെ മകളായ മഹാദേവിയാണ്; അവൾക്ക് സൂരേണു എന്ന പേരും പിന്നീട് സംജ്ഞാ എന്ന പേരും ലഭിച്ചു.

സാ തു ഭാര്യാ ഭഗവതോ മാര്ത്തണ്ഡസ്യാതിതേജസഃ। നാതുഷ്യദ്ഭര്തൃരൂപേണ രൂപയൌവനശാലിനീ ।। ൨൨.

അവൾ അതീവ തേജസ്സുള്ള ഭഗവാൻ മാർത്താണ്ഡന്റെ ഭാര്യയായിരുന്നു. സൗന്ദര്യവും യൗവനവും ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും ഭർത്താവിന്റെ രൂപത്തിൽ അവൾ സന്തുഷ്ടയല്ലായിരുന്നു.

ആദിത്യസ്യ ഹി തദ്രൂപം മാര്ത്തണ്ഡസ്യ ഹി തേജസാ। ഗോത്രേഷു പ്രതിരുദ്ധം വൈ നാതി കാന്തമിവാഭവത് ।। ൨൨.

ആദിത്യനായ മാർത്താണ്ഡന്റെ രൂപം അതിന്റെ തേജസ്സുകൊണ്ട് ഗോത്രങ്ങളിൽ ഒതുങ്ങിപ്പോയി; അതിനാൽ അത്ര ആകർഷകമായി തോന്നിയില്ല.

ന ഖല്വയം മൃതോ ഹ്യണ്ഡേ ഇതി സ്നേഹാത്തമബ്രവീത് । അജ്ഞാനഃ കശ്യപഃ സ്നേഹാന്മാര്ത്തണ്ഡ ഇതി ചോച്യതേ ।। ൨൨.

സ്നേഹത്താൽ അച്ഛൻ പറഞ്ഞു: 'അവൻ അണ്ടത്തിൽ മരിച്ചിട്ടില്ല.' അജ്ഞാനത്താൽ കശ്യപൻ സ്നേഹത്തോടുകൂടി അവനെ മാർത്താണ്ഡൻ എന്നു വിളിച്ചു.

തേജസ്ത്വഭ്യധികം തസ്യ നിത്യമേവ വിവസ്വതഃ। യേനാപി താപയാമാസ ത്രീല്ലോഁകാന് കശ്യപാത്മജഃ ।। ൨൨.

വിവസ്വാന്റെ തേജസ് എല്ലായ്പോഴും അതിക്രമമായിരുന്നു; അതിനാൽ കശ്യപന്റെ മകൻ മൂന്ന് ലോകങ്ങളെയും കത്തിച്ചു.

ത്രീണ്യപത്യാനി സംജ്ഞായാം ജനയാമാസ വൈ രവിഃ । ദ്വൌ സുതൌ തു മഹാവീര്യൌ കന്യാം കാലിന്ദിമേവ ച ।। ൨൨.

രവി സംജ്ഞയിൽ നിന്ന് മൂന്ന് മക്കളെ ജനിപ്പിച്ചു: മഹാശക്തിയുള്ള രണ്ട് പുത്രന്മാരും, കാലിന്ദി എന്ന ഒരു മകളും.

മനുര്വിവസ്വതോ ജ്യേഷ്ഠഃ ശ്രാദ്ധദേവഃ പ്രജാപതിഃ। തതോ യമോ യമീ ചൈവ യമജൌ സംബഭൂവതുഃ ।। ൨൨.

വിവസ്വാന്റെ മൂത്തമകനായ മനു, ശ്രാദ്ധദേവനും പ്രജാപതിയും ആയിരുന്നു. അതിനുശേഷം ഇരട്ടകളായ യമനും യമിയും ജനിച്ചു.

ശാന്തവര്ണന്തു തദ്രൂപം ദൃഷ്ട്വാ സംജ്ഞാ വിവസ്വതഃ। അസഹന്തീ സ്വകാം ജായാം സവര്ണാം നിര്മമേ പുനഃ ।। ൨൨.

ആ ശാന്തമായ രൂപം കണ്ടപ്പോൾ വിവസ്വാൻ ബോധംകെട്ടുപോയി; തന്റെ ഭാര്യയെ സഹിക്കാനാവാതെ, സവർണയെ വീണ്ടും സൃഷ്ടിച്ചു.

മഹീമയീ തു സാ നാരീ തസ്യാശ്ഛായാസമുദ്ഗതാ। പ്രാഞ്ജലിഃ പ്രയതാ ഭൂത്വാ പുനഃ സംജ്ഞാമഭാഷത ।। ൨൨.

അവളുടെ നിഴലിൽ നിന്ന് ഉദിച്ച ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള സ്ത്രീ, കയ്യുകൂപ്പി ഭക്തിയോടെ വീണ്ടും സംജ്ഞയോട് സംസാരിച്ചു.

വദസ്വ കിം മയാ കാര്യം സാ സംജ്ഞാ താമഥാബ്രവീത്। അഹം യാസ്യാമി ഭദ്രന്തേ സ്വമേവ ഭവനം പിതുഃ ।। ൨൨.

"ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് പറയൂ," അവൾ ചോദിച്ചു. സംജ്ഞയോ പറഞ്ഞു: "നിന്റെ അനുഗ്രഹത്തോടെ ഞാൻ എന്റെ അച്ഛന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകുന്നു."

ത്വയേഹ ഭവനേ മഹ്യം വസ്തവ്യം നിര്വിശങ്കയാ। ഇമൌ ച ബാലകൌ മഹ്യം കന്യാ ച വരവര്ണിനീ ।। ൨൨.

"നീ ഭയമില്ലാതെ ഈ വീട്ടിൽ എന്നെപ്പോലെ തന്നെ താമസിക്കണം; ഈ രണ്ടു പുത്രന്മാരെയും മനോഹരമായ എന്റെ മകളെയും ഞാൻ നിനക്കു ഏല്പിക്കുന്നു."

ഭര്ത്രേ വൈ നൈവമാഖ്യേയമിദം ഭഗവതേ ത്വയാ। ഏവമുക്താബ്രവീത് സംജ്ഞാം സംജ്ഞായാഃ പാര്ഥിവീ തു സാ ।। ൨൨.

"ഇത് എന്റെ ഭർത്താവിനോ, ഭഗവാനെക്കോ നീ ഒരിക്കലും വെളിപ്പെടുത്തരുത്." ഇങ്ങനെ നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചപ്പോൾ, ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള അവൾ സംജ്ഞയോട് പറഞ്ഞു.

ആകാശഗ്രഹണാദ്ദേവി ആശയം നൈവ കര്ഹിചിത്। ആഖ്യാസ്യാമി മതം തുഭ്യം ഗച്ഛ ദേവി സ്വമാലയമ് ।। ൨൨.

"ദേവി, ആകാശം പിടിച്ചാൽ ലക്ഷ്യം ലഭിക്കില്ല; ഞാൻ നിന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കും. ദേവി, നീ നിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോവുക."

സമാധായ ച താം സംജ്ഞാ തഥേത്യുക്താ തയാ ച സാ। ത്വഷ്ടുഃ സമീപമഗമദ്വ്രീഡിതേവ തപസ്വിനീ ।। ൨൨.

അവളുടെ വാക്ക് സമ്മതിച്ച്, സംജ്ഞ അവളാൽ പറഞ്ഞതുപോലെ, ലജ്ജയോടെ ത്വഷ്ടാവിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു.

പിതാ താമാഗതാം ദൃഷ്ട്വാ ക്രുദ്ധഃ സംജ്ഞാമഥാബ്രവീത്। ഭര്തുഃ സമീപം ഗച്ഛ ത്വം മാ ജുഗുപ്സ ദിവാകരമ് ।। ൨൨.

അച്ഛൻ അവളെ വന്നതുകണ്ട് കോപത്തോടെ സംജ്ഞയോട് പറഞ്ഞു: "നീ ഭർത്താവിന്റെ അടുക്കൽ പോവണം; ദിവാകരനെ അവഹേളിക്കരുത്."

സൈവമുക്താ തദാ പിത്രാ നിയുക്താ ച പുനഃ പുനഃ। വര്ഷാണാന്തു സഹസ്രം വൈ വസതി സ്മ പിതുര്ഗൃഹേ ।। ൨൨.

അച്ഛൻ ഇങ്ങനെ പലതവണ നിർദ്ദേശം നൽകിയപ്പോൾ, അവൾ ആയിരം വർഷം അച്ഛന്റെ വീട്ടിൽ താമസിച്ചു.

ഭര്തുഃ സമീപം ഗച്ഛ ത്വം നിയുക്താ ച പുനഃ പുനഃ। അഗമദ്വഡവാ ഭൂത്വാച്ഛാദ്യ രൂപമനിന്ദിതാ। ഉത്തരാന് സാ കുരൂന് ഗത്വാ തൃണാന്യഥ ചചാര സാ ।। ൨൨.

പലതവണ ഭർത്താവിന്റെ അടുക്കൽ പോകാൻ നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചപ്പോൾ, അവൾ കുതിരയായി രൂപം മറച്ചു, ഉത്തര കുരുക്കളിൽ ചെന്നു, അവിടെ പുല്ല് മേയാൻ തുടങ്ങി.

ദ്വിതീയായാന്തു സംജ്ഞായാം സംജ്ഞേയമിതി ചിന്ത്യതാമ്। ആദിത്യോ ജനയാമാസ പുത്രാവാദിത്യവര്ചസൌ ।। ൨൨.

രണ്ടാമത്തെ സംജ്ഞയിൽ നിന്ന്, സൂര്യൻ സൂര്യപ്രഭയുള്ള രണ്ടു പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു.

പൂര്വജസ്യ മനോസ്തുല്യൌ സാദൃശ്യേന തു തൌ പ്രഭൂ । ശ്രുതശ്രവം തു ധര്മ്മജ്ഞം ശ്രുതകര്മ്മാണമേവ ച ।। ൨൨.

അവർ രണ്ടുപേരും മൂത്ത മനുവിനോടു രൂപത്തിൽ സമാനരായിരുന്നു; ഒരാൾ ധർമ്മത്തിൽ പാണ്ഡിത്യം ഉള്ള ശ്രുതശ്രവസും, മറ്റാൾ ശ്രുതകർമ്മനുമായിരുന്നു.