വായുപുരാണമ്

ഋഷയ ഊചുഃ ।। വംശാനാമാനുപൂര്വ്യേണ രാജ്ഞാഞ്ചാമിതതേജസാമ്। സ്ഥിതിഞ്ചൈഷാം പ്രഭാവഞ്ച ബ്രൂഹി നഃ പരിപൃച്ഛതാമ് ।। ൨൨.

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു: വംശങ്ങൾക്കും അത്യന്തം ശക്തിയുള്ള രാജാക്കന്മാർക്കും, അവരുടെ നിലയ്ക്കും മഹത്വത്തിനും ക്രമമായി വിശദീകരിക്കാമോ എന്ന് ഞങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു.

ഏവമുക്തസ്തതഃ സൂതസ്തഥാഽസൌ ലോമഹര്ഷണഃ। ശുശ്രൂഷാമുത്തരാഖ്യാനേ ഋഷീണാം വാക്യകോവിദഃ ।। ൨൨.

അങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, സുതനായ ലോമഹർഷണൻ, ഋഷിമാരുടെ വാക്കുകളിൽ നിപുണനായവൻ, അടുത്ത കഥ കേൾക്കാൻ തയ്യാറായി.

ആഖ്യാനകുശലോ ഭൂയഃ പരം വാക്യമുവാച ഹ । ബ്രുവതോ മേ നിബോധസ്വ ഋഷിരാഹ യഥാ മമ ।। ൨൨.

കഥ പറയുന്നതിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: "ഋഷി എനിക്ക് പറഞ്ഞത് ഞാൻ പറയുമ്പോൾ, അതുപോലെ തന്നെ നീ കേൾക്കണം."

വംശാനാമാനുപൂര്വ്യേണ രാജ്ഞാഞ്ചാമിതതേജസാമ്। സ്ഥിതിം ചൈഷാം പ്രഭാവഞ്ച ബ്രുവതോ മേ നിബേധത ।। ൨൨.

രാജാക്കന്മാരുടെ വംശങ്ങൾ, അവരുടെയുടെ സ്ഥിതി, ശക്തി എന്നിവയെ ക്രമത്തിൽ ഞാൻ പറയുമ്പോൾ, അതു ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.

വരുണസ്യ പത്നീ സാമുദ്രീ ശുനോദേവീത്യുദാഹൃതാ । തസ്യാഃ പുത്രൌ കലിര്വൈദ്യഃ സുതാ ച സുരസുന്ദരീ ।। ൨൨.

വരുണന്റെ ഭാര്യയായ സമുദ്രി, ശുനോദേവി എന്നറിയപ്പെടുന്നവൾ, രണ്ട് പുത്രന്മാരായ കലി, വൈദ്യൻ, ഒരു പുത്രിയായ സുരസുന്ദരി എന്നിവരെ പ്രസവിച്ചു.

കലി പുത്രൌ മഹാവീര്യൌ ജയശ്ച വിജയശ്ച ഹ। വൈദ്യപുത്രൌ ഘൃണിശ്ചൈവ മുനിശ്ചൈവ മഹാബലൌ ।। ൨൨.

കലിയുടെ പുത്രന്മാരായ ജയനും വിജയനും വലിയ വീര്യശാലികളായിരുന്നു; വൈദ്യന്റെ പുത്രന്മാരായ ഘൃണി, മുനി എന്നിവരും മഹാബലശാലികൾ ആയിരുന്നു.

പ്രജാനാമത്തുകാമാനാമന്യോന്യസ്യ പ്രഭക്ഷിണൌ। ഭക്ഷയിത്വാ താവന്യോന്യം വിനാശം സമവാപതുഃ ।। ൨൨.

പ്രജകളെ തിന്നാൻ ആഗ്രഹിച്ച ആ രണ്ടുപേരും പരസ്പരം ഒരുമിച്ച് തിന്നു, അങ്ങനെ destruction-ൽ എത്തി.

കലിഃ സുരായാം സഞ്ജജ്ഞേ തസ്യ പുത്രോ മദഃ സ്മൃതഃ । ത്വാഷ്ട്രീ ഹിംസാ കലേര്ഭാര്യ്യാ ജ്യേഷ്ഠാ യാ നികൃതിഃ സ്മൃതാ ।। ൨൨.

കലി ദേവതകളിൽ ജനിച്ചു; അവന്റെ പുത്രൻ മദ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. കലിയുടെ ഭാര്യ ത്വഷ്ട്രി, അവളുടെ മൂത്ത സഹോദരി നികൃതി ഹിംസാ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.

അസൂതാന്യാന് കലേഃ പുത്രാംശ്ചതുരഃ പുരുഷാദകാന്। നാകം വിഘ്നം ച വിഖ്യാതം സദ്രമം വിധമന്തഥാ ।। ൨൨.

അവൾ കലിയുടെ മറ്റൊരു നാലു പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു, എല്ലാവരും മനുഷ്യഭക്ഷകർ: നാക, വിഘ്ന, സദ്രമ, വിദ്യമ എന്നിങ്ങനെ.

അശിരസ്കസ്തയോര്വിഘ്നോ നാകശ്ചൈവാശരീരവാന്। സദ്രമശ്ചൈക ഹസ്തോഽഭൂദ്വിധമശ്ചൈകപാത്സ്മൃതഃ ।। ൨൨.

അവരിൽ വിഘ്നൻ തല ഇല്ലാത്തവനായിരുന്നു, നാകൻ ശരീരം ഇല്ലാത്തവൻ, സദ്രമൻ ഒരു കൈ മാത്രം ഉള്ളവൻ, വിദ്യമൻ ഒരു കാലിൽ മാത്രം നില്ക്കുന്നവൻ എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു.

സദ്രമസ്യ തഥാ പത്നീ താമസീ പൂതനാ സ്മൃതാ । രേവതീ വിധമസ്യാപി തയോഃ പുത്രാഃ സഹസ്രശഃ ।। ൨൨.

സദ്രമന്റെ ഭാര്യ താമസി, പൂതന എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; വിദ്യമന്റെ ഭാര്യ രേവതി. ഇവരുടെ പുത്രന്മാർ ആയിരക്കണക്കിന് ഉണ്ടായിരുന്നു.

നാകസ്യ ശകുനിഃ പത്നീ വിഘ്നസ്യ ച അയോമുഖീ। രാക്ഷസാസ്തു മഹാശീര്ഷാഃ സന്ധ്യാദ്വയവിചാരിണഃ ।। ൨൨.

നാകന്റെ ഭാര്യ ശകുനി, വിഘ്നന്റെ ഭാര്യ അയോമുഖി. വലിയ തലകളുള്ള രാക്ഷസന്മാർ സന്ധ്യയ്ക്ക് സഞ്ചരിച്ചിരിക്കുന്നു.

രേവതീപൂതനാപുത്രാ നൈഋതാ നാമതഃ സ്മൃതാഃ। ഗ്രഹാസ്തേ രാക്ഷസാഃ സര്വേ ബാലാനാന്തു വിശേഷതഃ। സ്കന്ദസ്തേഷാമധിപതിര്ബ്രഹ്മണോഽനുമതേ പ്രഭുഃ ।। ൨൨.

രേവതിയും പൂതനയും പ്രസവിച്ച പുത്രന്മാർ നൈരിതന്മാർ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ആ രാക്ഷസന്മാർ എല്ലാവരും ഗ്രഹങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് കുട്ടികളിൽ. ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുമതിയോടെ സ്കന്ദൻ അവർക്കു അധിപനാണ്.

ബൃഹസ്പതേര്യാ ഭഗിനീ വരസ്ത്രീ ബ്രഹ്മചാരിണീ। യോഗസിദ്ധാ ജഗത്കൃത്സ്നമസക്താ ചരതേ സദാ ।। ൨൨.

ബൃഹസ്പതിയുടെ സഹോദരി, ഉത്തമ സ്ത്രീയും ബ്രഹ്മചാരിണിയും, യോഗത്തിൽ പ്രാവീണ്യവും നേടിയവൾ, ലോകം മുഴുവൻ അസക്തമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു.

പ്രഭാസസ്യ തു സാ ഭാര്യാ വസൂനാമഷ്ടമസ്യ തു। വിശ്വകര്മാ സുതസ്തസ്യാ ജാതഃ ശില്പിപ്രജാപതിഃ ।। ൨൨.

അവൾ വസുക്കളുടെ എട്ടാമനായ പ്രഭാസന്റെ ഭാര്യയായിരുന്നു. അവരുടെ പുത്രൻ വിശ്വകർമാ, ശില്പകലയിൽ പ്രാവീണ്യവും സൃഷ്ടിപ്രവർത്തകനുമാണ്.

ത്വഷ്ടാ വിരാജോ രൂപാണാം ധര്മ്മപൌത്ര ഉദാരധീഃ। കര്ത്താ ശില്പസഹസ്രാണാം ത്രിദശാനാഞ്ച വാസ്തുകൃത് ।। ൨൨.

ധർമ്മയുടെ പുത്രനായ ത്വഷ്ട്രി, ഉജ്ജ്വലബുദ്ധിയുള്ളവൻ, ആയിരക്കണക്കിന് ശില്പങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നവനും ദേവന്മാർക്കു വാസ്തു നിർമിക്കുന്നവനും ആണ്.

യഃ സര്വേഷാം വിമാനാനി ദേവതാനാഞ്ചകാര ഹ। മാനുഷാശ്ചോപജീവന്തി യസ്യ ശില്പം മഹാത്മനഃ ।। ൨൨.

ദേവതകൾക്കു വേണ്ടിയുള്ള എല്ലാ വിമാനങ്ങളും നിർമ്മിച്ചവൻ, ഈ മഹാത്മാവിന്റെ ശില്പം മനുഷ്യരും ഉപജീവനം ചെയ്യുന്നു.

പ്രഹ്ലാദീ വിശ്രുതാ തസ്യ ത്വഷ്ടുഃ പത്നീ വിരോചനാ। വിരോചനസ്യ ഭഗിനീ മാതാ ത്രിശിരസസ്തു സാ ।। ൨൨.

ത്വഷ്ട്രിയുടെ ഭാര്യ, പ്രശസ്തയായ പ്രഹ്ലാദി, വിരോചന എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വിരോചനയുടെ സഹോദരിയും, ത്രിശിരസിന്റെ മാതാവുമാണ്.

ദേവാചാര്യസ്യ മഹതോ വിശ്വകര്മസ്യ ധീമതഃ। വിശ്വകര്മാത്മജശ്ചൈവ വിശ്വകര്മമയഃ സ്മൃതഃ ।। ൨൨.

ദേവന്മാർക്കു ഗുരുവായ മഹാബുദ്ധിയുള്ള വിശ്വകർമാ, അവന്റെ പുത്രൻ വിശ്വകർമമയ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.

സുരേണുരിതി വിഖ്യാതാ സ്വസാ തസ്യ യവീയസീ। ത്വാഷ്ട്രീ സാ സവിതുര്ഭാര്യ്യാ പുനഃ സംജ്ഞേതി വിശ്രുതാ ।। ൨൨.

സുരേണു എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയായ, അവന്റെ ഇളയ സഹോദരി, ത്വഷ്ടൃയുടെ മകൾ, സവിറ്റാവിന്റെ ഭാര്യയായി. പിന്നീട് അവൾ സംജ്ഞാ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.

അസൂത തപസാ സാ തു മനും ജ്യേഷ്ഠം വിവസ്വതഃ। യമൌ പുനരസൂതാസൌ യമഞ്ച യമുനാഞ്ച ഹ ।। ൨൨.

അവൾ തന്റെ തപസ്സിന്റെ ഫലമായി വിവസ്വാന്റെ മൂത്തമകനായ മനുവിനെ പ്രസവിച്ചു. പിന്നെ, ഇരട്ടകളായ യമനും യമുനയും അവൾക്ക് ജനിച്ചു.

സാ തു ഗത്വാ കുരൂന് ദേവീ വഡവാരൂപധാരിണീ। സവിതുശ്ചാശ്വരൂപസ്യ നാസികാഭ്യാം തു തൌ സ്മൃതൌ ।। ൨൨.

അവ ദേവി കുരുക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി, കുതിരയുടെ രൂപം ധരിച്ചു. അപ്പോൾ കുതിരയായ സവിറ്റാവിന്റെ മൂക്കിലൂടെ ആ ഇരുവരും ജനിച്ചതായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.

അസൂത സാ മഹാഭാഗാ ത്വന്തരിക്ഷേഽശ്വിനൌ കില। നാസത്യഞ്ചൈവ ദസ്രഞ്ച മാര്ത്തണ്ഡസ്യാത്മജാവുഭൌ ।। ൨൨.

ആ മഹാഭാഗ്യവതിയായ അവൾ ആകാശത്തിൽ അശ്വിനികളായ നാസത്യനും ദസ്രനും ജനിച്ചു. ഇരുവരും മാർത്താണ്ഡന്റെ മക്കളാണ്.

ഋഷയ ഊചുഃ।। കസ്മാന്മാര്ത്തണ്ഡ ഇത്യേഷ വിവസ്വാനുച്യതേ ബുധൈഃ। കിമര്ഥം സാഽശ്വരൂപാ വൈ നാസികാഭ്യാമസൂയത। ഏതദ്വേദിതുമിച്ഛാമസ്തത്ത്വം വിബ്രൂഹി പൃച്ഛതാമ് ।। ൨൨.

മഹർഷിമാർ ചോദിച്ചു: വിവസ്വാൻ എന്തുകൊണ്ട് മാർത്താണ്ഡൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു? അവൾ കുതിരയുടെ രൂപത്തിൽ മൂക്കിലൂടെ പ്രസവിച്ചത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ഈ സത്യം ഞങ്ങൾ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ദയവായി ഞങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നതിന്റെ ഉത്തരം പറയൂ.

സൂത ഉവാച।। ചിരോത്പന്നമതിര്ഭിന്നമണ്ഡം ത്വഷ്ട്രാ വിദാരിതമ്। ദൃഷ്ട്വാ ഗര്ഭവധാദ്ഭീതഃ കശ്യപോ ദുഃശിതോഽഭവത് ।। ൨൨.

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ദീർഘകാലം ഗർഭത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന അണ്ടം ത്വഷ്ടൃ പൊട്ടിച്ചപ്പോൾ, ഗർഭം നശിച്ചതറിഞ്ഞ് കശ്യപൻ ഭയത്താൽ ദുഃഖിതനായി.

അണ്ഡേ ദ്വിധാകൃതേ ത്വണ്ഡം ദൃഷ്ട്വാ ത്വഷ്ടാരമബ്രവീത്। നൈതദണ്ഡം ഭവാന്നൂനം മാര്ത്തണ്ഡസ്ത്വം ഭവാനഘ ।। ൨൨.

അണ്ടം രണ്ടായി പിളർന്നതറിഞ്ഞ് കശ്യപൻ ത്വഷ്ടൃയോട് പറഞ്ഞു: 'ഇത് അണ്ടമല്ല; നീയാണു മാർത്താണ്ഡൻ, പാപരഹിതനായവനേ.'

ന ഖല്വയം മൃതോഽണ്ഡേ ച ഇതി സ്നേഹാത് പിതാഽബ്രവീത്। തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ നാമാന്വര്ഥമുദാഹരത് ।। ൨൨.

സ്നേഹത്താൽ അച്ഛൻ പറഞ്ഞു: 'അവൻ അണ്ടത്തിൽ മരിച്ചിട്ടില്ല.' അച്ഛന്റെ ആ വാക്ക് കേട്ടവരെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ആ പേര് നൽകിയു.

യന്മാര്ത്തണ്ഡോ ഭവേത്യുക്തഃ പിത്രാഽണ്ഡേ വൈ ദ്വിധാ കൃതേ। തസ്മാദ്വിവസ്വാന്മാര്ത്തണ്ഡഃ പുരാണജ്ഞൈര്വിഭാഷ്യതേ ।। ൨൨.

അച്ഛൻ അണ്ടം രണ്ടായി പിളർന്നപ്പോൾ 'നീയാണ് മാർത്താണ്ഡൻ' എന്ന് പറഞ്ഞതിനാൽ, പുരാണജ്ഞർ വിവസ്വാനെ മാർത്താണ്ഡൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു.

തതഃ പ്രജാഃ പ്രവക്ഷ്യാമി മാര്ത്തണ്ഡസ്യ വിവസ്വതഃ। വിജജ്ഞേ സവിതുഃ സംജ്ഞാഭാര്യായാന്തു ത്രയം പുരാ ।। ൨൨.

ഇനി ഞാൻ മാർത്താണ്ഡനായ വിവസ്വാന്റെ സന്തതികളെ പറയും; സവിറ്റാവിന്റെ ഭാര്യയായ സംജ്ഞയിൽ മൂന്നു പേർ മുമ്പ് ജനിച്ചു.